PHẠM THỊ NHẠN - NGUÒN NHÂN LỰC NỮ TRONG DU LỊCH CỘNG ĐÔNG TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN - LUẬN ÁN TIẾN SĨ

Luận án tiến sĩ Việt Nam học về nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên. Nghiên cứu chuyên sâu về vai trò của phụ nữ trong phát triển du lịch địa phương.

• Tác giả: Phạm Thị Nhạn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Việt Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Việt Nam học
• Đề tài: Nguồn Nhân Lực Nữ Trong Du Lịch Cộng Đồng Tại Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC NỮ TRONG DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
• 1.1. Khái quát về du lịch cộng đồng
• 1.2. Khái niệm du lịch cộng đồng
• 1.3. Tổng quan các nghiên cứu về phát triển du lịch cộng đồng
• 1.4. Khái quát về nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 1.4.1. Khái niệm nguồn nhân lực
• 1.4.2. Khái niệm nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 1.4.3. Đặc điểm nguồn nhân lực nữ trong du lịch và du lịch cộng đồng
• 1.4.4. Sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 1.5. Xác định khoảng trống nghiên cứu
• 1.6. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm địa bàn
• 2.1.1. Không gian phát triển của tỉnh Thái Nguyên
• 2.1.2. Khái quát về các điểm du lịch cộng đồng khảo sát
• 2.2. Tiếp cận và phương pháp luận nghiên cứu
• 2.2.1. Tiếp cận nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp luận nghiên cứu
• 2.3. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 2.3.1. Mô hình đánh giá năng lực của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 2.3.2. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu các yếu tố tác động đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập liệu
• 2.4.2. Xác định thông tin, dữ liệu nghiên cứu và nội dung chi tiết của bảng hỏi/phiếu hướng dẫn phỏng vấn
• 2.4.3. Phương pháp phân tích liệu
• 2.5. Thực trạng vai trò, năng lực của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên
• 2.5.1. Nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên
• 2.5.2. Đánh giá năng lực của nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên
• 2.5.3. Mô tả mẫu khảo sát nguồn nhân lực nữ tham gia du lịch cộng đồng
• 2.5.4. Kết quả phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 2.5.5. Kết quả đánh giá năng lực của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 2.6. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ THAM GIA CỦA NGUỒN NHÂN LỰC NỮ TRONG DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI THÁI NGUYÊN
• 3.1. Đánh giá mức độ tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 3.2. Kiểm định các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 3.3. Mô hình nghiên cứu điều chỉnh các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 3.4. Kết quả phân tích hồi quy tương quan giữa các nhân tố và sự tham gia
• 3.5. Kiểm định tác động điều tiết của định kiến giới đối với sự tham gia
• 3.6. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 3.7. Kết quả khảo sát nguồn nhân lực nữ về khó khăn, hạn chế trong hoạt động du lịch cộng đồng
• 3.8. Đánh giá những khó khăn, hạn chế trong hoạt động du lịch cộng đồng
• 3.9. Ý kiến đề xuất của nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng
• 3.10. Kết quả phỏng vấn các bên liên quan về hoạt động du lịch cộng đồng
• 3.10.1. Đối tượng và thông tin phỏng vấn
• 3.10.2. Kết quả phỏng vấn
• 3.10.3. Phân tích Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức (SWOT)
• 3.11. Hàm ý chính sách phát triển nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 3.11.1. Các căn cứ đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại tỉnh Thái Nguyên
• 3.11.2. Quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với nguồn nhân lực
• 3.11.3. Mục tiêu phát triển bền vững, trao quyền cho phụ nữ và bình đẳng giới
• 3.11.4. Hàm ý chính sách phát triển nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng
• 3.11.5. Nâng cao năng lực nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 3.11.6. Hàm ý chính sách phát triển cơ sở hạ tầng và tài nguyên du lịch
• 3.11.7. Hàm ý chính sách phát triển du lịch cộng đồng
• 3.11.8. Hàm ý chính sách giải quyết khó khăn của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng
• 3.12. Tiểu kết Chương 3
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

Tóm tắt

I. Giới thiệu Nguồn Nhân Lực Nữ Điểm sáng Du Lịch Thái Nguyên

Thái Nguyên, vùng đất giàu truyền thống văn hóa và lịch sử, đang chứng kiến sự trỗi dậy của du lịch cộng đồng, một mô hình du lịch bền vững mang lại nhiều lợi ích cho kinh tế địa phương. Trong bối cảnh đó, nguồn nhân lực nữ đóng vai trò then chốt, góp phần tạo nên những sản phẩm du lịch độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu vai trò, năng lực và những thách thức mà nguồn nhân lực nữ gặp phải trong quá trình phát triển du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên. Mục tiêu là đề xuất các giải pháp thiết thực để nâng cao năng lực và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của nguồn nhân lực nữ, góp phần vào sự phát triển bền vững của du lịch cộng đồng tại địa phương. "Du lịch dựa vào cộng đồng bắt nguồn từ những năm 1970, với động cơ là trao quyền cho các cộng đồng trong việc theo đuổi công bằng xã hội và tính bền vững" (Abdul Razzaq và cộng sự, 2012).

1.1. Tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên

Thái Nguyên sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng, bao gồm cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, di tích lịch sử văn hóa phong phú và bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc thiểu số. Các điểm đến du lịch cộng đồng nổi bật như xóm Hồng Thái, Tân Cương; xóm Tân Sơn, La Bằng; xóm Đồng Tâm, Tức Tranh... đang ngày càng thu hút du khách trong và ngoài nước. "Theo Thành Chung (2023), du lịch cộng đồng hiện nay ở Thái Nguyên đang được nhìn nhận là mô hình du lịch có nhiều lợi ích trong phát triển kinh tế bền vững người dân địa phương". Điều này tạo tiền đề vững chắc cho việc khai thác và phát triển nguồn nhân lực nữ trong lĩnh vực này.

1.2. Vai trò của phụ nữ trong du lịch cộng đồng Nghiên cứu Luận án

Luận án tiến sĩ này nhấn mạnh tầm quan trọng của nguồn nhân lực nữ trong việc phát triển du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên. Phụ nữ không chỉ tham gia vào các hoạt động du lịch như hướng dẫn viên, phục vụ ăn uống, lưu trú mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn văn hóa, truyền thống địa phương và tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo. Việc nghiên cứu và đánh giá đúng vai trò của phụ nữ là cơ sở để đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực và tạo điều kiện phát triển cho nguồn nhân lực này.

II. Thực trạng Nhân Lực Nữ Thách thức Du Lịch Cộng Đồng Thái Nguyên

Mặc dù có nhiều tiềm năng và đóng góp quan trọng, nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Trình độ chuyên môn và kỹ năng còn hạn chế, thiếu vốn đầu tư và kiến thức về quản lý kinh doanh là những rào cản lớn đối với sự phát triển của họ. Bên cạnh đó, định kiến giới và gánh nặng gia đình cũng ảnh hưởng đến khả năng tham gia và phát triển sự nghiệp trong lĩnh vực du lịch. "Các nghiên cứu gần đây chỉ ra rằng, một trong những nguyên nhân dẫn đến thất bại hoặc phát triển không như kỳ vọng của du lịch cộng đồng tại nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam liên quan trực tiếp đến nguồn nhân lực, đó là thiếu năng lực của cộng đồng địa phương" (D†uzewska, 2019; Worldbank, 2018; Phạm Văn Lợi, 2021). Việc giải quyết những thách thức này là yếu tố then chốt để phát huy tối đa tiềm năng của nguồn nhân lực nữ và thúc đẩy sự phát triển bền vững của du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên.

2.1. Khảo sát thực tế Đánh giá năng lực nguồn nhân lực nữ

Luận án tiến sĩ đã tiến hành khảo sát thực tế tại các điểm du lịch cộng đồng ở Thái Nguyên để đánh giá năng lực của nguồn nhân lực nữ. Kết quả cho thấy, phần lớn phụ nữ tham gia vào du lịch cộng đồng có trình độ học vấn thấp, thiếu kiến thức về marketing, quản lý tài chính và kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp và thu hút khách du lịch. Việc đào tạo và nâng cao năng lực cho nguồn nhân lực nữ là vô cùng cần thiết.

2.2. Định kiến giới và rào cản tham gia du lịch cộng đồng

Định kiến giới vẫn là một rào cản lớn đối với sự tham gia và phát triển của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên. Nhiều phụ nữ phải đối mặt với áp lực từ gia đình và xã hội, cho rằng vai trò chính của họ là chăm sóc gia đình và con cái, không phù hợp với công việc du lịch. Điều này hạn chế khả năng tiếp cận các cơ hội đào tạo, việc làm và thăng tiến trong lĩnh vực du lịch.

2.3. Thiếu hụt kỹ năng mềm và kỹ năng quản lý

Ngoài trình độ chuyên môn, nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên còn thiếu hụt các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và kỹ năng quản lý như lập kế hoạch, tổ chức, kiểm soát. Đây là những kỹ năng quan trọng để xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, mang lại trải nghiệm tốt cho du khách. Cần có các chương trình đào tạo chuyên biệt để trang bị những kỹ năng này cho nguồn nhân lực nữ.

III. Cách Nâng Cao Năng Lực Giải pháp Nhân Lực Nữ Du Lịch Thái Nguyên

Để giải quyết những thách thức và phát huy tối đa tiềm năng của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên, luận án tiến sĩ đề xuất một số giải pháp trọng tâm. Cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng mềm và kỹ năng quản lý cho phụ nữ. Đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi về vốn, chính sách và môi trường kinh doanh để khuyến khích phụ nữ tham gia vào các hoạt động khởi nghiệp du lịch. Việc bảo tồn văn hóa và phát huy các giá trị truyền thống địa phương cũng là yếu tố quan trọng để tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo và bền vững.

3.1. Chương trình đào tạo nhân lực chuyên biệt cho phụ nữ

Xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo nhân lực chuyên biệt, phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào kiến thức chuyên môn về du lịch, kỹ năng mềm, kỹ năng quản lý, kiến thức về văn hóa địa phương và bảo tồn văn hóa. Cần có sự phối hợp giữa các trường đại học, cao đẳng, trung tâm dạy nghề và các tổ chức phi chính phủ để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của các chương trình đào tạo.

3.2. Chính sách hỗ trợ khởi nghiệp du lịch cho phụ nữ Thái Nguyên

Xây dựng và thực hiện các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp du lịch cho phụ nữ tại Thái Nguyên. Các chính sách cần tạo điều kiện thuận lợi về vốn, thủ tục hành chính, tư vấn kinh doanh và marketing để khuyến khích phụ nữ tham gia vào các hoạt động kinh doanh du lịch. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, ngân hàng và các tổ chức tài chính để đảm bảo nguồn vốn và các dịch vụ hỗ trợ được cung cấp một cách hiệu quả.

3.3. Tăng cường vốn xã hội và vai trò lãnh đạo của phụ nữ

Tăng cường vốn xã hội và vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên. Cần khuyến khích phụ nữ tham gia vào các tổ chức cộng đồng, hiệp hội du lịch và các hoạt động xã hội để nâng cao vị thế và tiếng nói của họ trong quá trình phát triển du lịch. Cần có các chương trình đào tạo về lãnh đạo, quản lý và kỹ năng vận động chính sách để giúp phụ nữ tự tin hơn trong việc tham gia vào quá trình ra quyết định.

IV. Ứng dụng Kết quả Nguồn Nhân Lực Nữ Thay đổi Du Lịch

Nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở việc phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp, mà còn hướng đến việc ứng dụng những kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Các kết quả khảo sát, phân tích và đánh giá là cơ sở quan trọng để xây dựng các chương trình đào tạo, chính sách hỗ trợ và mô hình phát triển du lịch cộng đồng phù hợp với điều kiện thực tế của Thái Nguyên. Việc triển khai các giải pháp này sẽ góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho nguồn nhân lực nữ, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của du lịch cộng đồng.

4.1. Mô hình du lịch cộng đồng bền vững do phụ nữ làm chủ

Xây dựng và nhân rộng các mô hình du lịch cộng đồng bền vững do phụ nữ làm chủ tại Thái Nguyên. Các mô hình này cần dựa trên các giá trị văn hóa, truyền thống địa phương và có sự tham gia tích cực của cộng đồng. Cần có sự hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và marketing để giúp các mô hình này phát triển bền vững và mang lại lợi ích kinh tế - xã hội cho cộng đồng.

4.2. Đánh giá tác động của du lịch đến bình đẳng giới

Đánh giá tác động của du lịch đến bình đẳng giới tại Thái Nguyên. Nghiên cứu này sẽ giúp xác định những tác động tích cực và tiêu cực của du lịch đến bình đẳng giới và đề xuất các giải pháp để giảm thiểu những tác động tiêu cực và tăng cường những tác động tích cực. Cần có sự tham gia của các nhà nghiên cứu, các tổ chức phi chính phủ và các cơ quan nhà nước để đảm bảo tính khách quan và tin cậy của kết quả đánh giá.

V. Tương Lai Nguồn Nhân Lực Nữ Phát triển Bền Vững Du Lịch

Với những nỗ lực chung của các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và cộng đồng, tương lai của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên hứa hẹn nhiều triển vọng tươi sáng. Khi trình độ chuyên môn và kỹ năng được nâng cao, các cơ hội và thách thức được giải quyết, phụ nữ sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc phát triển du lịch bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Luận án tiến sĩ này hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ vào quá trình đó.

5.1. Chính sách phát triển toàn diện nguồn nhân lực

Đề xuất các chính sách phát triển toàn diện nguồn nhân lực trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên, tập trung vào việc nâng cao năng lực cho nguồn nhân lực nữ và tạo điều kiện thuận lợi để họ phát huy tối đa tiềm năng của mình. Các chính sách cần có sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và cộng đồng để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

5.2. Giải pháp phát triển du lịch cộng đồng bền vững toàn diện

Đề xuất các giải pháp phát triển du lịch cộng đồng bền vững, toàn diện, có sự tham gia tích cực của nguồn nhân lực nữ. Các giải pháp cần tập trung vào việc bảo tồn văn hóa, phát triển sản phẩm du lịch độc đáo, quảng bá thương hiệu và tạo ra những trải nghiệm tốt cho du khách. Cần có sự phối hợp giữa các doanh nghiệp du lịch, các tổ chức cộng đồng và các cơ quan nhà nước để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ: "Nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại tỉnh Thái Nguyên".

• Tác giả: Nghiên cứu sinh Phạm Thị Nhạn.
• Chuyên ngành: Việt Nam học (Mã số: 9310630.01).
• Cơ sở đào tạo: Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội.
• Cán bộ hướng dẫn khoa học: Cán bộ hướng dẫn chính là PGS. Nguyễn Thị Việt Thanh; Cán bộ hướng dẫn phụ là TS. Vũ Kim Chi.
• Năm hoàn thành: 2024.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Du lịch cộng đồng là phương thức tiếp cận tổ chức hoạt động du lịch bền vững dựa vào cộng đồng địa phương, khởi nguồn từ những năm 1970 với mục tiêu trao quyền cho cộng đồng theo đuổi công bằng xã hội và tính bền vững (Abdul Razzaq và cộng sự, 2012). Loại hình này thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội do cộng đồng dẫn dắt, xóa đói giảm nghèo, chuyển giao của cải và tài nguyên, đồng thời tạo cơ hội việc làm cho cộng đồng, đặc biệt là nguồn nhân lực nữ (Ben Aissa và Goaied, 2017). Trong phát triển du lịch cộng đồng, sự tham gia của người dân thể hiện ở hai khía cạnh: tham gia vào quá trình ra quyết định và tham gia tạo ra, chia sẻ lợi ích du lịch (Mensah, 2017).

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu quốc tế và trong nước chỉ ra rằng nguyên nhân dẫn đến hạn chế của du lịch cộng đồng liên quan trực tiếp đến nguồn nhân lực, cụ thể là sự thiếu hụt năng lực chuyên môn, kỹ năng và kinh nghiệm thực hành; lao động tại nhiều địa phương phần lớn chưa qua đào tạo (Dłużewska, 2019; World Bank, 2018; Phạm Văn Lợi, 2021; WWF Vietnam, 2023).

Tại tỉnh Thái Nguyên, địa phương có vị trí chuyển tiếp giữa đồng bằng sông Hồng và vùng núi phía Bắc, tài nguyên văn hóa và lịch sử phong phú tạo điều kiện thuận lợi phát triển du lịch cộng đồng. Giai đoạn 2016-2019, lượng khách du lịch quốc tế đến Thái Nguyên tăng trưởng 6%/năm, khách nội địa tăng 15%/năm. Năm 2019, toàn tỉnh đón 2,9 triệu lượt khách (khách nội địa đạt 2,7 triệu lượt, chiếm 97,4%; khách quốc tế đạt 75.300 lượt, chiếm 2,6%), tốc độ tăng trưởng thu nhập dịch vụ du lịch giai đoạn 2013-2019 đạt 13,9%/năm (Báo Thái Nguyên điện tử, 2021). Dù vậy, hoạt động du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên còn mang tính tự phát, thiếu chuyên nghiệp; cơ sở vật chất phục vụ du lịch còn thiếu; trình độ nhân lực còn hạn chế; sự liên kết giữa các hộ dân chưa chặt chẽ (Thành Chung, 2023).

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định là: Tại Việt Nam, chưa có công trình nghiên cứu chuyên sâu về nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng, cũng như chưa phân tích tác động của các yếu tố giới, định kiến giới, phong tục tập quán địa phương, không gian kinh tế, văn hóa, lịch sử và địa lý đến năng lực và sự tham gia của nguồn nhân lực nữ.

Mục tiêu nghiên cứu

• Mục tiêu lý luận: Góp phần lấp khoảng trống nghiên cứu lý thuyết liên quan đến nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng, tập trung vào vai trò, năng lực, sự tham gia và các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ dưới góc độ Việt Nam học.
• Mục tiêu thực tiễn: Kiểm định mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng tại địa bàn Thái Nguyên; đề xuất các hàm ý chính sách cụ thể nhằm gia tăng vai trò, mức độ tham gia và năng lực của nguồn nhân lực nữ.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận án xác định 5 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng, đề xuất khung nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ dưới góc độ Việt Nam học; khảo sát địa bàn nghiên cứu để thiết kế phương pháp và công cụ thu thập dữ liệu phù hợp.
2. Khảo sát thực trạng nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng tại một số điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu ở Thái Nguyên, tập trung điều tra nhận định của cộng đồng về các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ.
3. Đánh giá thực trạng nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng theo các chiều cạnh: vai trò, năng lực và mức độ tham gia các hoạt động du lịch cộng đồng tại địa bàn nghiên cứu.
4. Kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng dưới góc độ Việt Nam học.
5. Đề xuất các hàm ý chính sách để nâng cao năng lực và sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại địa bàn nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án trả lời 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Nguồn nhân lực nữ có vai trò gì trong hoạt động du lịch cộng đồng tại địa bàn nghiên cứu?
2. Hiện trạng năng lực và sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại địa bàn nghiên cứu như thế nào?
3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại địa bàn nghiên cứu?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi nội dung: Thực trạng vai trò, năng lực, mức độ tham gia và các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng.
• Phạm vi không gian: Tỉnh Thái Nguyên, tập trung tại 9 điểm du lịch cộng đồng đại diện cho 9 đơn vị hành chính cấp huyện/thành phố:
  1. Xóm Hồng Thái 2, xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên;
  2. Xóm Tân Sơn, xã La Bằng, huyện Đại Từ;
  3. Xóm Đồng Tâm, xã Tức Tranh, huyện Phú Lương;
  4. Hồ Suối Lạnh, xã Thành Công, thành phố Phổ Yên;
  5. Làng Phương Độ, xã Xuân Phương, huyện Phú Bình;
  6. Bản Tèn, xã Văn Lăng, huyện Đồng Hỷ;
  7. Hồ Ghềnh Chè, xóm Ghềnh Chè, xã Bình Sơn, thành phố Sông Công;
  8. Xóm Mỏ Gà, xã Phú Thượng, huyện Võ Nhai;
  9. Xóm Khuôn Tát, xã Phú Đình, huyện Định Hóa.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2019-2022, cập nhật năm 2023. Khảo sát thực địa tiến hành từ tháng 2/2020 đến tháng 8/2022; trong đó khảo sát trực tuyến diễn ra từ tháng 6/2021 đến tháng 8/2021, khảo sát trực tiếp diễn ra từ tháng 4/2022 đến tháng 8/2023.
• Khách thể nghiên cứu và quy mô mẫu:
  • Lao động nữ trực tiếp tham gia du lịch cộng đồng tại 9 điểm nghiên cứu: 657 người (trên tổng số 700 phiếu phát ra).
  • Chuyên gia trong lĩnh vực du lịch cộng đồng: 49 người (trên tổng số 50 phiếu phát ra).
  • Phỏng vấn sâu: 16 người, bao gồm 5 cán bộ lãnh đạo địa phương, 5 chuyên gia/giảng viên nghiên cứu về du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên, 3 chủ doanh nghiệp du lịch và 3 người dân tại các điểm du lịch cộng đồng.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và điểm luận các công trình nghiên cứu trước đây theo 4 nhóm chủ đề chính:

1. Thực trạng và tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam

Các nghiên cứu tập trung đánh giá tiềm năng tài nguyên tự nhiên, văn hóa và thực trạng tổ chức du lịch cộng đồng tại các địa phương:

• Tại Sơn La: Đỗ Thúy Mùi (2015) nghiên cứu tiềm năng, hạ tầng và đào tạo nhân lực tại tỉnh Sơn La; Phạm Thị Cẩm Vân (2017) và Phạm Thị Cẩm Vân, Nguyễn Thắm Thu Hà (2017) nghiên cứu thực trạng tham gia còn thụ động của các tộc người tại xã Tân Lập, huyện Mộc Châu; Đỗ Tuyết Ngân, Dương Minh Cường (2017) phân tích hạn chế về vốn, quản lý và nhân lực tại bản Áng 2, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu; Hoàng Thị Hảo (2021) nghiên cứu rào cản đầu tư và năng lực tại huyện Sốp Cộp.
• Vùng Trung du và miền núi phía Bắc: Vũ Văn Hà, Đào Huy Khuê, Ngô Thị Minh, Đặng Minh Tuấn (2018) nghiên cứu xóm Hoài Khao của người Dao Tiền ở Cao Bằng; Hoàng Thị Phương Nga, Nguyễn Hồng Vân (2019) nghiên cứu sinh kế người Lự tại bản Hon, huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu; Hoàng Thị Trang, Nguyễn Mai Chinh (2019) nghiên cứu bảo tồn truyền thống dân tộc thiểu số tại Tuyên Quang; Trần Thị Vân Anh, Nguyễn Thảo Nguyên (2020) nghiên cứu mô hình làng Nặm Đăm, huyện Quản Bạ, Hà Giang; Nguyễn Quang Hợp (2020) và Lê Văn Thơi (2021) phân tích cơ hội, thách thức và giải pháp quy hoạch du lịch cộng đồng tại Hà Giang; Hà Anh Tuấn, Cao Thị Thu Trà (2021) nghiên cứu tại Mai Châu, Hòa Bình; Nguyễn Thị Thanh Quý (2021) khảo sát thực trạng tự phát tại Quảng Ninh.
• Các khu vực khác: Đào Ngọc Cảnh, Ngô Thị Ái Thi (2018) nghiên cứu du lịch cộng đồng của người Khmer tại huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang; Trần Thị Hạnh Nguyên (2019) nghiên cứu các làng nghề tại thành phố Nha Trang; Lê Thị Ngọc Lệ (2020) và Lê Văn Đính (2021) khảo sát mô hình làng du lịch tại tỉnh Quảng Nam; Kim Hương (2021) tổng kết thực trạng khoảng 300 làng bản du lịch cộng đồng trên phạm vi cả nước.

2. Các mô hình du lịch cộng đồng

• Đặng Thị Bích Huệ, Đặng Thị Mai Lan, Nguyễn Quốc Huy (2017) nghiên cứu mô hình du lịch cộng đồng gắn với nông thôn mới tại làng chè Tân Cương, Thái Nguyên.
• Đỗ Thúy Mùi (2018) xây dựng quy trình 6 bước quản lý, vận hành mô hình du lịch cộng đồng vùng Tây Bắc.
• Tạ Thị Đoàn (2019) nghiên cứu mô hình sinh kế tại huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La.
• Nguyễn Ngọc Thanh, Bùi Quang Tuấn (2019) nghiên cứu chuỗi giá trị du lịch sinh thái gắn với cộng đồng tại Hồ Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn.
• Nguyễn Thị Kim Thoa, Bùi Trọng Tiến Bảo (2020) khảo sát 500 mẫu nhằm xây dựng mô hình du lịch cộng đồng trọng điểm tại An Giang.
• Nguyễn Đăng Hiệp Phố (2020) vận dụng khung sinh kế của Oxfam nghiên cứu cộng đồng Mạ, Xtiêng, Chơ Ro tại khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai.
• Hoàng Thị Thu Hương, Nguyễn Duy Thiệu (2021) nghiên cứu mô hình bảo tàng sinh thái cộng đồng người Mường tại lòng hồ Hòa Bình.
• Các công trình khác của Nguyễn Bảo Châu (2021), Nguyễn Tấn Vinh (2020), Nguyễn Hồng Hà, Chung Thị Hoa Lư (2020).

3. Giải pháp phát triển du lịch cộng đồng

Các nghiên cứu của Nguyễn Anh Lợi (2019) tại Lâm Bình, Tuyên Quang; Trần Đăng Ninh (2019); Vương Mạnh Toàn (2020); Nguyễn Hồng Hà, Hà Minh Thảo (2020); Nguyễn Đức Khiêm (2021) về người Sán Dìu tại Vĩnh Phúc; Phạm Minh Thắng (2021) tại Bình Liêu, Quảng Ninh; Lê Quang Trực và cộng sự (2021).

4. Nguồn nhân lực và nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng

• Về nguồn nhân lực du lịch cộng đồng: Phạm Văn Lợi (2021) nghiên cứu thực trạng thiếu hụt đào tạo nhân lực; Bùi Cẩm Phượng (2019) nghiên cứu nguồn lực phát triển du lịch tại Hương Sơn, Mỹ Đức, Hà Nội; Thúy Hằng (2018); Ngọc Sơn (2019) tại Nghĩa Lộ, Yên Bái.
• Tại địa bàn Thái Nguyên: Nghiên cứu của Ngô Thị Huyền Trang, Nguyễn Văn Huy, Bùi Thị Thanh Hương (2017); Đặng Thị Bích Huệ, Đặng Thị Mai Lan, Nguyễn Quốc Huy (2017).

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình trước đây chủ yếu tiếp cận du lịch cộng đồng dưới góc độ kinh tế, tài nguyên, quy hoạch hoặc mô hình sinh kế chung của cộng đồng cư dân. Vấn đề nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực nữ, chưa được nghiên cứu độc lập và hệ thống. Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống về:

• Đánh giá năng lực của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng theo khung năng lực chuẩn hóa.
• Xác định và kiểm định mức độ tác động của các yếu tố Động cơ, Cơ hội, Năng lực cùng vai trò điều tiết của Định kiến giới đối với sự tham gia của nguồn nhân lực nữ dưới lăng kính liên ngành Việt Nam học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Lý thuyết, khái niệm và khung phân tích

• Tiếp cận nghiên cứu: Vận dụng tiếp cận nghiên cứu liên ngành (Inter-disciplinary research approach), tiếp cận hệ thống (Systematic approach), tiếp cận bình đẳng giới (Gender equality approach) và tiếp cận phát triển bền vững (Sustainable development approach) gắn với khu vực học và Việt Nam học.
• Các khái niệm vận hành do tác giả xác lập:
  • Nguồn nhân lực: Là tổng thể số lượng và chất lượng con người với các tiêu chí về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và thái độ tạo nên năng lực mà bản thân con người và xã hội huy động để tham gia vào quá trình lao động sáng tạo vì sự phát triển và tiến bộ xã hội (kế thừa Schultz, 1972; Milkovich và cộng sự, 1994; Begg và cộng sự, 1995; Bratton và Gold, 2000; World Bank, 2002; Đoàn Văn Khái, 2015).
  • Nguồn nhân lực du lịch: Là tổng thể số lượng và chất lượng con người với các tiêu chí về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm và thái độ tạo nên năng lực có thể huy động để tham gia vào các hoạt động của ngành du lịch (kế thừa Nguyễn Văn Lưu, 2014, 2016; Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030).
  • Nguồn nhân lực nữ: Được hiểu là một bộ phận dân số nữ với kiến thức, kỹ năng, thái độ và kinh nghiệm, có thể tham gia vào các hoạt động lao động xã hội (kế thừa Lưu Song Hà, 2015; Nguyễn Thị Việt Thanh, 2017; Nguyễn Thị Tố Uyên, 2020; Trần Thị Diệu Linh, 2020).
  • Du lịch cộng đồng: Là hoạt động du lịch do cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi, mang lại cho du khách những trải nghiệm đầy đủ nhất về bản sắc cộng đồng nhằm đóng góp vào việc nâng cao đời sống của cộng đồng thông qua hỗ trợ cải thiện sinh kế và bảo tồn các tài nguyên văn hóa và tự nhiên của địa phương (kế thừa Nicole Häusler và Wolfgang Strasdas, 2000; ASEAN Secretariat, 2016; Giampiccoli và Saayman, 2016; Bùi Thanh Hương và Nguyễn Đức Hoa Cương, 2007; Luật Du lịch, 2017).
• Khung phân tích và mô hình nghiên cứu:
  • Mô hình KSAP (Knowledge - Skill - Attitude - Practice/Kinh nghiệm) đánh giá năng lực nguồn nhân lực du lịch cộng đồng kế thừa từ Mtapuri và cộng sự (2021).
  • Mô hình MOA (Motivation - Opportunity - Ability: Động cơ - Cơ hội - Năng lực) dùng để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ.
  • Biến điều tiết: Định kiến giới tác động lên mối quan hệ giữa các nhân tố MOA và sự tham gia.
  • Khung phân tích ma trận SWOT (Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức).

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Phương pháp định tính:
  • Nghiên cứu tài liệu tại bàn thu thập dữ liệu thứ cấp.
  • Điền dã liên ngành: quan sát trực tiếp, quan sát có sự tham gia và ghi chép thực địa tại các điểm du lịch cộng đồng.
  • Phỏng vấn sâu 16 cá nhân am hiểu (5 lãnh đạo, 5 giảng viên/chuyên gia, 3 chủ doanh nghiệp, 3 người dân).
  • Phương pháp phân tích SWOT và phương pháp bản đồ, sơ đồ thể hiện không gian phân hóa du lịch và nhân lực.
• Phương pháp định lượng:
  • Điều tra bảng hỏi bán cấu trúc sử dụng thang đo Likert.
  • Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ, giá trị trung bình); Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với 64 biến đo lường ban đầu; Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha; Phân tích tương quan và hồi quy tuyến tính bội; Phân tích tác động điều tiết của định kiến giới; Phân tích khoảng cách năng lực (Gap analysis).

Nguồn tư liệu và dữ liệu khảo sát

Đối tượng thu thập dữ liệu	Công cụ / Phương pháp	Quy mô mẫu dự kiến	Quy mô mẫu thực tế	Mục đích sử dụng
Lao động nữ tại 9 điểm du lịch cộng đồng	Bảng hỏi bán cấu trúc (thang đo Likert)	700 phiếu	657 phiếu	Đánh giá năng lực KSAP, đo lường mức độ tham gia, kiểm định mô hình MOA
Chuyên gia trong lĩnh vực du lịch	Bảng hỏi khảo sát chuyên gia	50 phiếu	49 phiếu	Đánh giá tầm quan trọng của các tiêu chí năng lực, vị trí của nguồn nhân lực nữ
Cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, người dân	Phỏng vấn sâu theo phiếu hướng dẫn	16 người	16 người (5 lãnh đạo, 5 chuyên gia, 3 doanh nghiệp, 3 người dân)	Kiểm chứng kết quả định lượng, phân tích nguyên nhân sâu xa và định hướng chính sách
Các sở, ban, ngành, phòng VHTT tại Thái Nguyên	Thu thập tài liệu, báo cáo thứ cấp	Giai đoạn 2019-2022, cập nhật 2023	Báo cáo kinh tế - xã hội, số liệu khách, văn bản chính sách	Phân tích bối cảnh không gian kinh tế, du lịch của địa phương

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan và cơ sở lý luận về nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về du lịch, du lịch cộng đồng, nguồn nhân lực, nguồn nhân lực du lịch, nguồn nhân lực nữ và nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng. Tác giả phân tích các đặc trưng cơ bản của hoạt động du lịch: tính đa ngành, tính đa mục tiêu, tính đa thành phần, tính mùa vụ, tính liên vùng và tính xã hội hóa.

Chương này tổng thuật chi tiết các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước; phân tích các quan điểm lý thuyết về bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ và vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn. Từ đó, chương 1 xác định khoảng trống nghiên cứu và thiết lập khung phân tích ban đầu cho đề tài luận án.

Chương 2. Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày không gian phát triển của tỉnh Thái Nguyên trên các phương diện địa lý, lịch sử, kinh tế, văn hóa; phân tích tiềm năng và hiện trạng khách du lịch vùng Trung du miền núi Bắc Bộ năm 2019. Tác giả mô tả chi tiết đặc điểm cơ bản của 9 điểm du lịch cộng đồng khảo sát đại diện cho 9 địa phương cấp huyện/thành phố trên địa bàn tỉnh.

Nội dung phương pháp luận làm rõ quy trình kết hợp nghiên cứu định tính và định lượng. Tác giả xây dựng mô hình đánh giá năng lực nguồn nhân lực nữ dựa trên khung KSAP và mô hình các yếu tố tác động đến sự tham gia của phụ nữ dựa trên khung MOA tích hợp biến điều tiết định kiến giới. Chương này cũng trình bày chi tiết cấu trúc bảng hỏi, bảng mã hóa dữ liệu, quy trình chọn mẫu khảo sát thực tế (657 lao động nữ, 49 chuyên gia, 16 đối tượng phỏng vấn sâu) và các bước xử lý dữ liệu qua EFA và hồi quy.

Chương 3. Thực trạng vai trò, năng lực của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên

Chương 3 công bố kết quả mô tả mẫu khảo sát 657 lao động nữ về độ tuổi, học vấn, ngành nghề chính trước khi tham gia du lịch cộng đồng và các lĩnh vực hoạt động du lịch hiện tại. Tác giả trình bày ý kiến đánh giá của chuyên gia về vị trí và tầm quan trọng của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng.

Chương này trình bày kết quả phân tích nhân tố khám phá (EFA) lần 1 từ 64 biến đo lường ban đầu, danh mục các biến số bị loại bỏ sau các vòng phân tích, hệ số tải nhân tố và hệ số Cronbach's Alpha. Tác giả đánh giá năng lực thực tế của nguồn nhân lực nữ theo từng nhóm tiêu chí (Kiến thức, Kỹ năng, Thái độ, Kinh nghiệm), đồng thời phân tích khoảng cách năng lực (Gap analysis) so với yêu cầu tiêu chuẩn thông qua so sánh giữa mức độ quan trọng và mức độ đáp ứng thực tế. Chương này cũng phân tích kết quả EFA đối với biến định kiến giới.

Chương 4. Các yếu tố tác động đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại Thái Nguyên

Chương 4 đánh giá mức độ tham gia thực tế của nguồn nhân lực nữ vào các khâu của chuỗi hoạt động du lịch cộng đồng tại địa phương. Tác giả trình bày mô hình nghiên cứu điều chỉnh sau EFA và kết quả phân tích hồi quy tương quan kiểm định tác động của các nhóm nhân tố: Động cơ, Cơ hội (Cơ sở hạ tầng, Tài nguyên du lịch, Chính sách hỗ trợ) và Năng lực đến mức độ tham gia của nguồn nhân lực nữ.

Chương này kiểm định tác động điều tiết của định kiến giới đối với mối quan hệ giữa các yếu tố tác động và mức độ tham gia, kiểm định các giả thuyết nghiên cứu đặt ra. Đồng thời, tác giả tổng hợp 826 ý kiến khảo sát của phụ nữ về các rào cản, khó khăn cụ thể khi tham gia hoạt động du lịch cộng đồng; tổng hợp ý kiến đề xuất của người lao động; phân tích kết quả phỏng vấn sâu 16 bên liên quan và xây dựng ma trận phân tích Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức (SWOT).

Chương 5. Hàm ý chính sách phát triển nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng

Chương 5 phân tích các căn cứ đề xuất giải pháp, bao gồm quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển nguồn nhân lực, phát triển du lịch, mục tiêu bình đẳng giới, trao quyền cho phụ nữ và phát triển bền vững.

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu thực nghiệm ở các chương trước, tác giả đề xuất 4 nhóm hàm ý chính sách cụ thể:

1. Nhóm hàm ý chính sách nâng cao năng lực cho nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng (tập trung giải quyết các khoảng trống về kiến thức chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, nghiệp vụ du lịch và ngoại ngữ).
2. Nhóm hàm ý chính sách phát triển cơ sở hạ tầng và tài nguyên du lịch (nâng cấp mạng lưới giao thông, hạ tầng viễn thông/Internet, nguồn nước sạch, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự tại các điểm đến).
3. Nhóm hàm ý chính sách phát triển tổ chức du lịch cộng đồng (hoàn thiện cơ chế liên kết cộng đồng, hợp tác xã, xúc tiến quảng bá và xây dựng sản phẩm đặc thù).
4. Nhóm hàm ý chính sách giải quyết các khó khăn, rào cản đặc thù của nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng (hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng chính sách, giảm tải gánh nặng việc nhà, thay đổi định kiến giới).

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

1. Bổ sung các thành tố thuộc năng lực cá nhân của nguồn nhân lực nữ vào mô hình đánh giá năng lực KSAP trong du lịch cộng đồng, bao gồm: tinh thần cầu tiến, vượt khó, dấn thân; tính cách mạnh mẽ, quyết đoán; tính cách vui vẻ, vô tư; quan điểm phụ nữ nên tham gia làm du lịch cộng đồng; tính hòa đồng và thích giao lưu; thái độ niềm nở, trách nhiệm, hiếu khách.
2. Bổ sung và kiểm định các yếu tố tác động đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng trong mô hình MOA mở rộng, gồm:
   • Điều kiện cơ sở hạ tầng: sóng di động mạnh, mạng Internet mạnh, nguồn nước sạch phục vụ du lịch, giao thông thuận tiện đến bản/xóm, an ninh tốt.
   • Nguồn tài nguyên du lịch: danh thắng đẹp, khu di tích lịch sử, điều kiện khí hậu, văn hóa địa phương hấp dẫn.
   • Chính sách hỗ trợ: chính sách phát triển du lịch cộng đồng, chính sách đào tạo nguồn nhân lực, chính sách tín dụng, các dự án triển khai tại địa phương.
   • Động cơ tham gia: phát triển kinh tế bản thân/gia đình, phát triển kinh tế cộng đồng, tạo thị trường mới cho nông sản, đa dạng hóa kinh tế địa phương, xây dựng nông thôn mới.
   • Bổ sung kiểm định tác động điều tiết của định kiến giới đối với mối quan hệ giữa các yếu tố Động cơ - Cơ hội - Năng lực và mức độ tham gia của phụ nữ.
3. Hoàn thiện phương pháp tiếp cận liên ngành Việt Nam học trong nghiên cứu nguồn nhân lực du lịch, làm rõ quy trình vận dụng kết hợp mô hình định lượng KSAP và MOA với các phương pháp định tính điền dã dân tộc học, phỏng vấn sâu.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Kiểm định độ tin cậy và giá trị khoa học của mô hình KSAP và MOA điều chỉnh trên mẫu khảo sát thực địa diện rộng gồm 657 lao động nữ và 49 chuyên gia tại 9 điểm du lịch cộng đồng thuộc 9 huyện/thành phố của tỉnh Thái Nguyên.
2. Xác lập bức tranh thực trạng về năng lực và khoảng cách năng lực thực tế của lao động nữ trong du lịch cộng đồng; chỉ rõ các rào cản từ định kiến giới, hạ tầng kỹ thuật và chính sách hỗ trợ tại địa phương.
3. Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các cấp chính quyền tỉnh Thái Nguyên, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Liên hiệp Phụ nữ và các địa phương cụ thể hóa chính sách đào tạo, bồi dưỡng, hỗ trợ vốn và tổ chức quản lý du lịch cộng đồng bền vững.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án:
  • Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại 9 điểm du lịch cộng đồng đại diện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, mang tính chất đặc thù của vùng Trung du miền núi Bắc Bộ.
  • Dữ liệu thứ cấp tập trung trong giai đoạn 2019-2022 (cập nhật 2023); dữ liệu sơ cấp được thu thập trong điều kiện có sự kết hợp khảo sát trực tuyến (giai đoạn giãn cách dịch bệnh năm 2021) và khảo sát trực tiếp (2022-2023).
  • Khách thể khảo sát giới hạn ở các lao động nữ đang trực tiếp tham gia hoạt động tại các điểm du lịch đã hình thành mô hình, chưa khảo sát sâu nhóm phụ nữ chưa tham gia du lịch tại cùng địa bàn.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi kiểm định mô hình KSAP và MOA điều chỉnh sang các vùng sinh thái - văn hóa khác trên cả nước (đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, Tây Bắc) để so sánh các đặc thù về tộc người và phong tục tập quán.
  • Đi sâu nghiên cứu tác động của chuyển đổi số và kinh tế số đối với năng lực ứng dụng công nghệ của phụ nữ trong quảng bá, kinh doanh du lịch cộng đồng.

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo trong các ngành Việt Nam học, Du lịch học, Quản lý văn hóa, Xã hội học, Giới và Phát triển. Cung cấp quy trình phương pháp luận liên ngành kết hợp thang đo định lượng KSAP, MOA và phân tích định tính điền dã.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội: Cung cấp số liệu thực chứng và cơ sở thực tiễn cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên, UBND các huyện, thành phố và Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp trong việc xây dựng đề án phát triển du lịch nông thôn, kế hoạch đào tạo nghề du lịch và chính sách thúc đẩy bình đẳng giới.
• Đối với doanh nghiệp lữ hành, hợp tác xã và cộng đồng địa phương: Cung cấp thông tin phân tích về khoảng cách năng lực của lao động địa phương, phục vụ công tác tuyển dụng, đào tạo kỹ năng phục vụ, xây dựng sản phẩm trải nghiệm và liên kết chuỗi giá trị du lịch cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát thực địa tại những điểm du lịch cộng đồng cụ thể nào ở Thái Nguyên?

Luận án khảo sát tại 9 điểm du lịch cộng đồng đại diện cho 9 huyện, thành phố của tỉnh Thái Nguyên:

1. Xóm Hồng Thái 2 (xã Tân Cương, thành phố Thái Nguyên);
2. Xóm Tân Sơn (xã La Bằng, huyện Đại Từ);
3. Xóm Đồng Tâm (xã Tức Tranh, huyện Phú Lương);
4. Hồ Suối Lạnh (xã Thành Công, thành phố Phổ Yên);
5. Làng Phương Độ (xã Xuân Phương, huyện Phú Bình);
6. Bản Tèn (xã Văn Lăng, huyện Đồng Hỷ);
7. Hồ Ghềnh Chè (xã Bình Sơn, thành phố Sông Công);
8. Xóm Mỏ Gà (xã Phú Thượng, huyện Võ Nhai);
9. Xóm Khuôn Tát (xã Phú Đình, huyện Định Hóa).

2. Quy mô mẫu và các phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp của luận án được triển khai ra sao?

Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ tháng 2/2020 đến tháng 8/2023 qua 3 kênh chính:

• Điều tra bảng hỏi Likert với lao động nữ: phát ra 700 phiếu, thu về và xử lý 657 phiếu hợp lệ tại 9 điểm du lịch cộng đồng.
• Điều tra bảng hỏi với chuyên gia: phát ra 50 phiếu, thu về 49 phiếu chuyên gia du lịch cộng đồng.
• Phỏng vấn sâu định tính: 16 người (5 lãnh đạo địa phương, 5 chuyên gia/giảng viên du lịch, 3 chủ doanh nghiệp, 3 người dân).

3. Mô hình KSAP trong luận án được phát triển và bổ sung những thành tố nào?

Kế thừa mô hình KSAP (Knowledge - Skill - Attitude - Practice) của Mtapuri và cộng sự (2021), tác giả bổ sung các tiêu chí đo lường năng lực cá nhân của lao động nữ: tinh thần cầu tiến, vượt khó, dấn thân; tính cách mạnh mẽ, quyết đoán; tính cách vui vẻ, vô tư; quan điểm ủng hộ phụ nữ làm du lịch cộng đồng; tính hòa đồng, thích giao lưu; thái độ niềm nở, trách nhiệm, hiếu khách.

4. Luận án xác định các yếu tố nào tác động đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng?

Dựa trên mô hình MOA, luận án xác định các nhóm yếu tố tác động:

• Cơ hội: Cơ sở hạ tầng (sóng viễn thông, Internet, nước sạch, giao thông, an ninh); Tài nguyên du lịch (cảnh quan, di tích, khí hậu, văn hóa); Chính sách hỗ trợ (chính sách du lịch cộng đồng, đào tạo, tín dụng, dự án hỗ trợ).
• Động cơ: Kinh tế cá nhân/gia đình, kinh tế cộng đồng, thị trường sản phẩm địa phương, đa dạng hóa kinh tế, xây dựng nông thôn mới.
• Năng lực: Năng lực theo khung KSAP mở rộng.
• Tác động điều tiết: Định kiến giới tác động lên mối quan hệ giữa MOA và mức độ tham gia.

5. Tác giả đề xuất những nhóm giải pháp chính nào trong chương 5?

Tác giả đề xuất 4 nhóm hàm ý chính sách: (1) Nhóm hàm ý chính sách nâng cao năng lực cho nguồn nhân lực nữ theo khoảng cách KSAP; (2) Nhóm hàm ý chính sách phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật và tài nguyên du lịch; (3) Nhóm hàm ý chính sách phát triển tổ chức du lịch cộng đồng; (4) Nhóm hàm ý chính sách tháo gỡ khó khăn, rào cản đặc thù và định kiến giới đối với nguồn nhân lực nữ.

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại tỉnh Thái Nguyên" của nghiên cứu sinh Phạm Thị Nhạn là công trình nghiên cứu chuyên sâu về vai trò, năng lực và các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong du lịch cộng đồng dưới góc độ Việt Nam học. Luận án đã tích hợp thành công mô hình năng lực KSAP và mô hình MOA có xét đến biến điều tiết định kiến giới, được kiểm định thực nghiệm trên mẫu khảo sát 657 lao động nữ và 49 chuyên gia tại 9 điểm du lịch cộng đồng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Các kết quả phân tích khoảng cách năng lực, thực trạng tham gia và ma trận SWOT đã cung cấp cơ sở khoa học tin cậy để đề xuất hệ thống hàm ý chính sách toàn diện, phục vụ trực tiếp cho công tác đào tạo nhân lực, quản lý du lịch cộng đồng và thúc đẩy bình đẳng giới tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TONG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE NGUON NHÂN LUC NU TRONG DU LICH CONG ĐÔNG. Khái quát về du lịch cộng đồng .------ ¿2 E+EE+£E£+EE2EE+EEtEEzEkrrkerkcrex 22 INNN(G. Khái niệm du lịch CONG động,.

Tổng quan các nghiên cứu về phát triển du lịch cộng đồng. Khái quát về nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng. Khái niệm nguồn ¡1/1/1815 N88. Khái niệm nguôn nhân lực dụ lịch.

Khái niệm nguôn TNGN NC U8 0N 888A. Khái niệm nguôn nhân luc nữ trong du lịch cộng đồng. Dac diém nguon nhân lực nữ trong du lịch và du lịch cộng dong ¬D. Sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng dong x.

Xác định khoảng trống nghiên cứu .----- ¿22 ++EE+2E£2EE+EE+EEtZEEzEzrxerxeres 57 Tiểu kết Chương .EEnL 6l Chương 2. ĐẶC DIEM DIA BAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đặc điểm địa bàn 0401908000 0010107. Không gian phát triển của tỉnh Thái Nguyên.

Khái quát về các điển du lich cộng đồng khảo Sit siccccssccccvcssssssssssssssesessssssssessssseee 69 2. Tiếp cận và phương pháp luận nghiên cứu. Tiếp cận nghi€n CỨN. Phương pháp luận nghién CUU vrcccceccsecccccscseverersssssssssssscsseesesesessceseseseseseeeeueneneaeaeaeaeens 76 2.

Mô hình và giả thuyết nghiên CUU. Mô hình đánh gia năng lực cua nguồn nhân lực nữ trong du lịch công dong — 83 2. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu các yếu tô tác động đến sự tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng L. Phương pháp nghiÊn CỨU.

Phương pháp thu thập Att lIỆM. Xác định thông tin, dữ liệu nghiên cứu và nội dung chỉ tiết của bảng héi/phiéu hướng dẫn phỏng vấn sÂÌ. Phương pháp phân tich Att lIỆNH. 7+ St StcxEt+tetertrttterertertrrrtertrrrrrrrrrrrre 108 <.

THUC TRANG VAI TRÒ, NANG LUC CUA NGUÒN. 114 NHÂN LUC NU TRONG DU LICH CỘNG DONG TẠI THAI NGUYÊN.Nguén nhân lực nữ trong du lich cộng đồng tại Thái Nguyên 3.Đánh giá năng lực của nguồn nhân lực nữ trong hoạt động du lịch cộng đồng tại I0 ì0)n1 .1, MO teh MAU KNGO 5n. Mô tả mẫu khảo sát nguồn nhân lực nữ tham gia du lịch cộng đồng. Kết quả phân tích nhân tổ khám phá (EFA).

Kết quả đánh giá năng lực của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng ONG _. ves cà cọ Hà nên KH KH HH HH set neo. Ú 33 Tiểu kết Chương 3. CAC YEU TO TÁC ĐỘNG DEN SỰ THAM GIA CUA NGUON NHÂN LỰC NU TRONG DU LICH CONG ĐÔNG TẠI THÁI NGUYEN.

Đánh giá mức độ tham gia của nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng. Kiêm định các nhân tô ảnh hưởng đên mức độ tham gia của nguôn nhân lực nữ trong du lịch cộng đỒng.--- 2: ¿ £SE+SE2E2EEEEEEEEEEEEEEEE1717112117217121. Mô hình nghiên cứu điều chỉnh các nhân tổ ảnh hưởng đến mức độ tham gia của nguôn nhân lực nữ trong du lịch cộng đông. Kết quả phân tích NO: Quy sssccsscssssssssssssssssssssssssssssessssssssssssssssssssssvessssssssssessssssssseeeeeee 150 4.

Kết quả phân tích hồi quy tương quan giữa các nhân tô và sự tham 2. ằ EEE EEE EEE EEEE 150 4. Kiểm định tác động điều tiết của định kiến giới đối với sự tham gia. Kiém định các gid thuyết nghiÊn CIU.----cc2£22EE2S++eeEEEEEEEEeertrtrrtrkeeerrrr 156 4.

Kết qua khảo sát nguồn nhân lực nữ về khó khăn, hạn chế trong hoạt động du lịch cộng đỒng.- ¿- ¿St SE EE121121121117111111111 1111111111111 re. Đánh giá những khó khăn, han chế trong hoạt động du lịch cộng dong _ 157 4. Ý kiến dé xudt của nguon nhân lực nữ trong hoạt động du lịch công dong ¬— 158 4. Kết quả phỏng van các bên liên quan về hoạt động du lịch công đông.

Đối tượng và thông tin phỏng VAN vescecceccscssvecvsscessessesseseesessessesssssessesseseesees 160 4. Kết quả phỏng VAN .Phân tích Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức (SWOT). HAM Ý CHÍNH SÁCH PHÁT TRIEN NGUON NHÂN LUC NU TRONG DU LICH CONG DONG. Các căn cứ đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực nữ trong du lịch cộng đồng tại tỉnh Thái NguyÊn.