chương 1 Trong chương này, tác giả đã đưa ra những giới thiệu cơ bản về đề tài nghiên cứu thông qua các mục: Lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, đối tượng khảo sát, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu về mặt thực tiễn và ý nghĩa khoa học, kết cấu của đề tài nghiên cứu. Đây sẽ là cơ sở để tác giả tiếp tục sang đến chương 2 là cơ sở lý thuyết của đề tài nghiên cứu. 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Các khái niệm liên quan đến nghiên cứu 2.1 Thương hiệu 2.1 Khái niệm thương hiệu Theo Hiệp hội Marketing Mỹ (được trích dẫn bởi Phạm Thị Liên, 2016) thì thương hiệu là một cái tên, kí hiệu, thuật ngữ, biểu tượng, hình vẽ… hoặc tập hợp các yếu tố trên nhằm xác định và phân biệt sản phẩm, dịch vụ của những người bán khác nhau. Theo Amber và Styles (1996) thì thương hiệu là một tập hợp các thuộc tính cung cấp cho khách hàng mục tiêu các giá trị mà họ đòi hỏi.
Thương hiệu theo quan điểm này cho rằng sản phẩm là một thành phần của thương hiệu, chủ yếu cung cấp lợi ích chức năng cho khách hàng, nó chỉ là một thành phần của sản phẩm. Vì vậy, các thành phần marketing hỗn hợp (sản phẩm, giá, phân phối và chiêu thị) cũng chỉ là các thành phần của một thương hiệu. Theo Philip Kotler (được trích dẫn bởi Phạm Thị Liên, 2016) lại cho rằng thương hiệu có thể được hiểu như tên gọi, thuật ngữ, biểu tượng, hình vẽ hay sự phối hợp giữa chúng được dùng để xác nhận sản phẩm của người bán và để phân biệt với các sản phẩm của các đối thủ cạnh tranh. Theo Trần Minh Đạo (2009) trong giáo trình Marketing căn bản cho rằng, thương hiệu là sự cam kết của người bán đối với người mua về mức độ lợi ích sẽ cung ứng được cho họ, thể hiện trong các tập hợp tính năng, các dịch vụ chuyên biệt, chất lượng và được nhận biết thông qua tên gọi, thuật ngữ, hình vẽ, biểu tượng, câu khẩu hiệu, nhạc hiệu hay là sự phối hợp giữa chúng.
Từ những định nghĩa trên, ta có thể hiểu khái quát như sau: Thương hiệu là tập hợp các yếu tố hữu hình và vô hình, trong đó yếu tố hữu hình bao gồm hình vẽ, ký tự, biểu tượng, màu sắc. và các yếu tố vô hình như giá trị cốt lõi, sự công nhận của khách hàng, tính cách thương hiệu.2 Vai trò thương hiệu Aeker (1999) đã lập luận rằng một thương hiệu được sử dụng để thể hiện bản thân và tái tạo khái niệm về bản thân, trong đó thương hiệu đóng vai trò rất quan trọng với nhiều khía cạnh - Đối với khách hàng: Giúp khách hàng dễ dàng phân biệt được sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh. Giúp xác định được nguồn gốc xuất xứ, khẳng định giá trị của bản thân, yên tâm về chất lượng. - Đối với doanh nghiệp: Đây là tài sản vô cùng lớn, nó tác động đến thái độ và hành vi mua của khách hàng.
Giúp doanh nghiệp khẳng định vị thế cạnh tranh và vị trí trong lòng của khách hàng. - Đối với nhà sản xuất: Đây là công cụ để nhận diện, phân biệt sản phẩm, khẳng định chất lượng trước khách hàng.3 Chức năng của thương hiệu Chức năng của thương hiệu: - Chức năng nhận biết và phân biệt: Đây là chức năng cơ bản và đặc trưng của thương hiệu, giúp khách hàng phân biệt được các sản phẩm, dịch vụ của các thương hiệu khác nhau. - Chức năng phân đoạn thị trường: Thông qua việc nghiên cứu thị trường, các doanh nghiệp sẽ phân khúc thị trường dựa vào các yếu tố khác nhau như khu vực địa lý, thu nhập, độ tuổi, hành vi… Dựa vào đó, doanh nghiệp sẽ xây dựng và phát triển thương hiệu như kiểu dáng, bao bì, logo, mẫu mã, kênh phân phối, giá, cách thức quảng cáo, chất lượng, văn hóa doanh nghiệp giúp khách hàng có thể nhận diện và phân biệt sản phẩm, dịch vụ so với sản phẩm, dịch vụ khác. - Đưa sản phẩm, dịch vụ in sâu vào tâm trí của khách hàng: Mục tiêu lớn của thương hiệu là in sâu vào tâm trí của khách hàng, giúp họ nhớ, nhận diện và trung thành với thương hiệu đó.
Vì vậy, việc thiết kế thương hiệu cần có sự rõ ràng, đồng nhất làm cho khách hàng dễ dàng nhận diện, khó quên là quan trọng nhất. 8 - Là lời cam kết giữa khách hàng và doanh nghiệp: Với số lượng sản phẩm, dịch vụ có mặt trên thị trường với các thương hiệu khác nhau, thì khách hàng sẽ tin tưởng vào thương hiệu có sự cam kết và hành động rõ ràng, đặc biệt họ sẽ dễ dàng chọn mua sản phẩm đã có thương hiệu và đặt niềm tin vào chúng. - Chức năng định hướng phát triển cho sản phẩm: Chiến lược thương hiệu đòi hỏi sự nhất quán một cách lâu dài. Sự nhất quán này thể hiện qua những cam kết chung, thiết kế thương hiệu và các chương trình marketing.4 Các thành tố thương hiệu Aaker (1991) tiếp cận thương hiệu công bằng như một tập hợp các điều cơ bản các thứ nguyên được nhóm thành một phức hợp một hệ thống chủ yếu bao gồm: thương hiệu nhận biết, chất lượng cảm nhận về thương hiệu, lòng trung thành thương hiệu và các hiệp hội thương hiệu.
Thương hiệu bao gồm các thành tố sau: - Tên: Dưới góc độ xây dựng thương hiệu, tên nhãn hiệu là thành tố cơ bản vì nó thường là yếu tố chính hoặc là liên hệ chính của sản phẩm một cách cô đọng và tinh tế. Tên nhãn hiệu là ấn tượng đầu tiên về một loại sản phẩm/dịch vụ trong nhận thức nhãn hiệu của khách hàng. - Slogan: Là một đoạn văn ngắn truyền đạt thông tin mô tả hoặc thuyết phục về nhãn hiệu theo một cách nào đó. - Logo: Là thành tố đồ họa của nhãn hiệu góp phần quan trọng trong nhận thức của khách hàng về nhãn hiệu.
- Nhân vật: Là một đại diện cho thương hiệu, gây ấn tượng nhất định cho khách hàng. - Đoạn nhạc: Được viết dành riêng cho nhãn hiệu, thường do những soạn giả nổi tiếng thực hiện. Những đoạn nhạc thú vị này dễ được khách hàng ghi nhớ, ấn tượng bởi giai điệu và lời ca gắn với nhãn hiệu. 9 - Bao bì: Được coi là một trong những liên hệ mạnh nhất của nhãn hiệu, trong đó hình thức của bao bì có tính quyết định.
Yếu tố tiếp theo phải kể đến là màu sắc, kích thước, công dụng đặc biệt của bao bì.2 Nhận biết thương hiệu 2.1 Khái niệm nhận biết thương hiệu Nhận biết thương hiệu là những đánh giá xã hội của cá nhân về một thương hiệu dựa trên ấn tượng cụ thể của họ về thương hiệu có liên quan (Chan và cộng sự, 2018; Portal và cộng sự, 2018). Đối với nhiều doanh nghiệp, nhận biết về thương hiệu là quan trọng và nó làm nền tảng cho sức mạnh của các thương hiệu thành công (Aeker, 1992). Nhận biết về thương hiệu tạo ra mức độ mua hàng cao, chủ yếu là do người tiêu dùng sẽ có khả năng mua những thương hiệu mà họ thấy quen thuộc nhằm nâng cao lợi nhuận và doanh số cho công ty (Baldauf và cộng sự, 2003). Nhận biết về thương hiệu là xây dựng một kết nối giữa doanh nghiệp và khách hàng, thay vì chỉ biết thương hiệu làm gì hoặc có thể sẽ nhận ra doanh nghiệp từ biểu tượng, hình ảnh, khách hàng “nhận biết thương hiệu” sẽ lập tức biết rằng sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp sẽ là giải pháp tốt nhất cho vấn đề của họ.
Nhận biết về thương hiệu là xác định điều gì làm cho doanh nghiệp trở nên khác biệt và sử dụng những điểm khác biệt đó để thể hiện giá trị của doanh nghiệp. Theo nghiên cứu của Kotler và Keller (2006) cho rằng, nhận biết thương hiệu là yếu tố quyết định hầu hết trong các phần của giá trị thương hiệu. Điều này cho thấy nhận biết thương hiệu là một yếu tố tiên quyết trong việc tạo ra sự khác biệt trong phản ứng của khách hàng đối với các hoạt động marketing của các doanh nghiệp. Nhận biết thương hiệu là yếu tố đầu tiên để người tiêu dùng phân loại một thương hiệu trong một tập các thương hiệu cạnh tranh.
Vì vậy, nhận biết là một thành phần của giá trị thương hiệu (Aaker 1991; Keller 1998). Nhận biết về thương hiệu là một trong những khía cạnh cơ bản của tài sản thương hiệu, thường được coi là điều kiện tiên quyết trong quyết định mua hàng của khách hàng vì nó thể hiện yếu tố chính để đưa thương hiệu vào tập hợp cân nhắc.2 Các cấp độ nhận biết thương hiệu Khách hàng thường sẽ chọn mua sản phẩm, dịch vụ mà mình đã biết vì sẽ thấy an tâm và thoải mái hơn. Vì khi thương hiệu chất lượng, đáng tin cậy sẽ được nhiều người biết đến. Sự nhận biết thương hiệu sẽ rất quan trọng đối với sản phẩm.
Nhận biết thương hiệu sẽ giúp khách hàng nghiêng về sản phẩm của các doanh nghiệp nếu như đang có sự cân nhắc lựa chọn giữa sản phẩm của các doanh nghiệp và các sản phẩm cùng loại khác mà họ biết. Điều này thường là kết quả của sự khác biệt hay độc đáo mà sản phẩm của các doanh nghiệp có thể đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Mức độ nhận biết thương hiệu có thể chia làm 4 cấp độ: - Hoàn toàn không nhận biết: Khách hàng hoàn toàn không nhận biết được thương hiệu mặc dù đã có những sự gợi ý, trợ giúp xung quanh. - Nhận biết có trợ giúp: Khách hàng có thể nhận ra được thương hiệu nhưng phải có sự trợ giúp.
- Nhớ đến thương hiệu: Không cần gợi ý, khách hàng có thể tự nhớ ra thương hiệu. - Nhớ đầu tiên: Khách hàng sẽ nghĩ đến thương hiệu đầu tiên khi được hỏi về. Thể hiện thương hiệu đó luôn ở trong tâm trí của khách hàng.3 Các yếu tố nhận biết thương hiệu Thương hiệu của doanh nghiệp được nhận biết bởi 3 yếu tố chính: - Qua triết lý kinh doanh: Việc truyền tải thông điệp đối với các doanh nghiệp đến khách hàng là một việc được coi là quan trọng và khó khăn nhất.