Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi tại Việt Nam đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ quy mô nông hộ nhỏ lẻ sang mô hình trang trại tập trung công nghiệp, công tác thú y và kiểm soát dịch bệnh đóng vai trò sống còn đối với hiệu quả kinh tế. Bên cạnh những dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, các bệnh lý về đường sinh dục ở lợn nái sinh sản—đặc biệt là bệnh viêm tử cung—luôn là một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất. Viêm tử cung trực tiếp gây suy giảm năng suất sinh sản, làm kéo dài khoảng cách lứa đẻ, gây mất sữa (nằm trong hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa MMA), dẫn đến tình trạng lợn con còi cọc, tiêu chảy và làm tăng tỷ lệ loại thải đàn nái giống.

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Thị Yên thực hiện tại Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường (tỉnh Quảng Ninh) tập trung giải quyết các vấn đề thực tiễn trong công tác chẩn đoán, dịch tễ và đánh giá các giải pháp điều trị bệnh viêm tử cung trên đàn nái.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm:

  1. Khảo sát thực trạng và tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung ở đàn lợn nái sinh sản nuôi tại Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường, tỉnh Quảng Ninh.
  2. Nâng cao hiểu biết về tổng quan các vấn đề liên quan đến bệnh viêm tử cung ở lợn nái sinh sản.
  3. Đánh giá hiệu quả của các phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung được áp dụng tại cơ sở chăn nuôi.

Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu:

  • Trực tiếp tham gia và nắm vững quy trình chăn nuôi, chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn nái sinh sản tại trang trại.
  • Thực hiện thành thạo các kỹ thuật phát hiện, kiểm tra và chẩn đoán lâm sàng lợn nái bị viêm tử cung.
  • Thực hiện thành thạo các thao tác can thiệp, sử dụng thuốc và kỹ thuật điều trị cho lợn nái mắc bệnh.
  • Thực hiện nghiêm túc nội quy an toàn sinh học, quy trình thú y phòng dịch của trang trại.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái đang trong thời gian sinh sản (chủ yếu là giống Landrace và Yorkshire) nuôi tại cơ sở.
  • Phạm vi nội dung: Khảo sát các chỉ tiêu dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và thử nghiệm lâm sàng so sánh 2 phác đồ điều trị bệnh viêm tử cung.
  • Phạm vi không gian: Trang trại chăn nuôi lợn quy mô 500 nái của Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường, tọa lạc tại Tổ 2, Khu 1, Phường Cửa Ông, Thành phố Cẩm Phả, Tỉnh Quảng Ninh.
  • Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được tiến hành trong thời gian 6 tháng, từ ngày 05/06/2022 đến ngày 21/12/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên nền tảng lý thuyết giải phẫu học, sinh lý học sinh sản và bệnh lý học thú y chuyên sâu trên gia súc cái, kết hợp phương pháp nghiên cứu thực nghiệm lâm sàng và điều tra dịch tễ học thực địa.

Khung lý thuyết và khái niệm chuyên ngành

  • Giải phẫu và sinh lý đường sinh sản nái: Cơ quan sinh dục lợn nái gồm bộ phận bên trong (buồng trứng kích thước 1,5–2,5 cm; ống dẫn trứng 15–25 cm; tử cung gồm sừng tử cung dài 40–65 cm, thân tử cung dài 5 cm, cổ tử cung dài 10–22 cm; âm đạo dài 10–12 cm) và bộ phận bên ngoài (tiền đình, âm môn, âm vật). Chu kỳ động dục trung bình 21 ngày (dao động 18–22 ngày), trải qua 4 giai đoạn: trước động dục (1–2 ngày), động dục (2–3 ngày ở lợn ngoại/lai kéo dài 4–5 ngày), sau động dục (khoảng 2 ngày) và thời kỳ yên tĩnh (10–12 ngày). Cơ chế động dục chịu sự điều hòa của trục thần kinh - thể dịch (vùng dưới đồi tiết GnRH kích thích tuyến yên tiết FSH và LH; buồng trứng tiết Estrogen và Progesterone). Thời gian mang thai trung bình của lợn là 114 ngày.
  • Cơ chế bệnh sinh viêm tử cung: Viêm tử cung là phản ứng viêm của các lớp mô tử cung do vi khuẩn (như Streptococcus, E. coli, Staphylococcus, Salmonella...) xâm nhập khi cổ tử cung mở (trong kỳ động dục hoặc khi sinh đẻ). Bệnh thường phát sinh do can thiệp cơ học thô bạo khi đẻ khó, sót nhau, phối giống sai kỹ thuật, môi trường chuồng trại ô nhiễm hoặc lây lan từ đường tiết niệu.
  • Phân loại bệnh lý: Bệnh được phân loại theo giải phẫu bệnh học thành 3 thể: viêm nội mạc tử cung, viêm cơ tử cung và viêm tương mạc tử cung; đồng thời được phân cấp theo mức độ lâm sàng thành: thể cata (1+), thể tích mủ (2+) và thể cata lẫn mủ hoại tử (3+).
  • Dược lý thú y ứng dụng: Nghiên cứu áp dụng các nhóm hoạt chất gồm: kháng sinh nhóm $\beta$-lactam diệt khuẩn phổ rộng (Amoxicillin tác dụng kéo dài trong Vetrimoxin LA; Procaine penicillin & Benzathine benzylpenicillin trong Pendistrep LA; Cephachlor); hormone trợ sinh (Oxytocin tăng co bóp cơ trơn tử cung tống sản dịch; Prostaglandin $F_{2\alpha}$ - Han-prost phá hủy thể vàng tồn lưu, kích thích co bóp cổ tử cung); thuốc kháng viêm không steroid (Ketoprofene); thuốc trợ sức tăng lực (Catosal, Gluco KC-TD, Canxi B12, Vitamin C); và dung dịch sát trùng thụt rửa niêm mạc (Han-Iodine 10%, Biocid-30).

Phương pháp nghiên cứu

  • Phương pháp thu thập thông tin và điều tra dịch tễ: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ sổ sách theo dõi năng suất chăn nuôi của trang trại trong 3 năm liên tiếp; phỏng vấn cán bộ quản lý và kỹ thuật viên chuồng nuôi; quan sát lâm sàng định kỳ trên toàn bộ đàn nái đẻ.
  • Phương pháp chẩn đoán lâm sàng: Đánh giá các chỉ tiêu thân nhiệt (bằng nhiệt kế thú y), nhịp hô hấp, màu sắc và mùi dịch tiết rỉ viêm từ âm đạo, mức độ phù thũng/xung huyết âm môn, mức độ thu nhận thức ăn, phản ứng đau và khả năng tiết sữa.
  • Phương pháp bố trí thí nghiệm phân lô so sánh: Lựa chọn 40 lợn nái mắc bệnh viêm tử cung có sự tương đồng về giống, lứa tuổi và điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng, chia đều thành 2 lô thí nghiệm ($n = 20$ con/lô) để thử nghiệm 2 phác đồ điều trị khác nhau:
Diễn giải Phác đồ 1 ($n = 20$) Phác đồ 2 ($n = 20$)
Loại gia súc Lợn nái sinh sản mắc bệnh Lợn nái sinh sản mắc bệnh
Thời gian điều trị 3 – 5 ngày liên tục 3 – 5 ngày liên tục
Thuốc và liệu trình Ngày 1:
- Vetrimoxin LA: 1 ml/10 kg TT (tiêm bắp)
- Canxi B12: 20 ml/con (tiêm bắp)
- Oxytocin: 2 ml/con (tiêm bắp)
- Ketoprofene: 1 ml/33 kg TT (tiêm bắp)
- Dung dịch Han-Iodine 10% (tỷ lệ 1/1000): thụt rửa tử cung

Ngày 2:
- Sáng: Han-prost 0,7 ml/con (tiêm bắp)
- Chiều: Oxytocin 2 ml/con (tiêm bắp)
- Dung dịch Han-Iodine 10% (1/1000): thụt rửa

Ngày 3:
- Vetrimoxin LA: 1 ml/10 kg TT
- Ketoprofene: 1 ml/33 kg TT
- Oxytocin: 2 ml/con
- Thụt rửa Han-Iodine 10% (1/1000)

Ngày 4:
- Oxytocin: 2 ml/con, thụt rửa bổ sung (nếu cần)

Ngày 5:
- Theo dõi sản dịch để đánh giá khỏi bệnh dứt điểm.		 Liệu trình hàng ngày (3–5 ngày):
- Pendistrep LA: 1 ml/10 kg TT/ngày (tiêm bắp)
- Gluco KC-TD: 1 ml/10 kg TT/ngày (tiêm bắp)
- Catosal: 1 ml/10–15 kg TT/ngày (tiêm bắp)
- Oxytocin: 2 ml/con/ngày (tiêm bắp)
- Dung dịch Biocid-30 (tỷ lệ 1/2000): thụt rửa đường sinh dục
- Cephachlor: 5 mg/kg TT pha với 100 ml nước cất bơm trực tiếp vào tử cung.
  • Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán các tỷ lệ dịch tễ học và hiệu lực điều trị theo công thức thống kê sinh học tiêu chuẩn; toàn bộ dữ liệu được quản lý và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu xác định tính cấp thiết của việc phát triển ngành chăn nuôi lợn theo hướng hiện đại, an toàn sinh học. Tác giả chỉ rõ bệnh viêm tử cung là rào cản kỹ thuật nghiêm trọng làm tổn hại kinh tế trang trại thông qua việc làm giảm số lứa đẻ/năm, tăng chi phí thuốc men và suy giảm chất lượng đàn lợn con. Từ đó, tác giả công bố 3 mục tiêu trọng tâm và hệ thống yêu cầu chuyên môn cần đạt được trong đợt thực tập tốt nghiệp.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương này cung cấp bức tranh chi tiết về điều kiện tự nhiên, khí hậu nhiệt đới gió mùa tại Phường Cửa Ông (Cẩm Phả, Quảng Ninh) với nhiệt độ trung bình 21–23°C, lượng mưa lớn 2.307 mm/năm. Tác giả mô tả cơ sở hạ tầng của trại lợn Thiên Thuận Tường (thành lập từ năm 2007) có quy mô 500 nái sinh sản gồm 2 chuồng bầu, 2 chuồng đẻ, 1 chuồng cai sữa, 2 chuồng thịt và 1 chuồng nuôi lợn Móng Cái; trang bị hệ thống giàn mát, quạt hút thông gió, cảm biến nhiệt độ và hầm biogas xử lý chất thải.

Về mặt lý luận, chương 2 hệ thống hóa kiến thức giải phẫu, sinh lý chu kỳ tính, quá trình thụ tinh, mang thai và đẻ ở lợn; phân tích chuyên sâu các yếu tố căn nguyên gây viêm tử cung (do chăm sóc dinh dưỡng nái chửa không phù hợp, đỡ đẻ can thiệp cơ giới làm xây xát niêm mạc, sót nhau, dụng cụ phối giống nhiễm khuẩn, vi khuẩn đường tiết niệu lây lan). Tác giả tổng hợp các tiêu chí chẩn đoán phân biệt 3 thể bệnh viêm tử cung trên lâm sàng:

STT Chỉ tiêu phân biệt Viêm nội mạc tử cung Viêm cơ tử cung Viêm tương mạc tử cung
1 Thân nhiệt / Sốt Sốt nhẹ Sốt cao Sốt rất cao
2 Màu sắc & Mùi dịch viêm Trắng xám, trắng sữa; mùi tanh Hồng, nâu đỏ; mùi thối Nâu rỉ sắt; mùi thối khắm
3 Phản ứng đau của con vật Đau nhẹ Con vật đau rõ rệt Con vật đau đớn dữ dội
4 Mức độ bỏ ăn Bỏ ăn một phần hoặc toàn bộ Bỏ ăn hoàn toàn Bỏ ăn hoàn toàn

Đồng thời, chương tổng quan phân tích các nghiên cứu trong nước (Nguyễn Văn Thanh, Trần Tiến Dũng...) và quốc tế về tỷ lệ nhiễm bệnh, ảnh hưởng của mùa vụ (mùa hè có tỷ lệ mắc cao nhất lên đến 53,37%) và các phác đồ can thiệp kháng sinh.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết phương pháp luận, các tiêu chí đánh giá và quy trình thực nghiệm. Tác giả thiết lập công thức xác định mức độ bệnh lâm sàng:

  • Thể cata (1+): Thân nhiệt 38–39°C, kém ăn nhẹ, âm hộ phù thũng nhẹ, dịch tiết trắng đục hôi tanh xuất hiện sau đẻ 12–72 giờ, sữa giảm nhẹ.
  • Thể tích mủ (2+): Thân nhiệt 40–41°C, bỏ ăn, cong lưng rặn, âm môn xung huyết, dịch mủ vàng/xanh hôi thối sau đẻ 4–6 ngày, mất sữa hoặc kế phát viêm vú.
  • Thể cata lẫn mủ (3+): Sốt cao tới 42°C, vi khuẩn ăn sâu hoại tử tầng cơ và mạch quản tử cung, suy nhược toàn thân nghiêm trọng.

Chương này cũng mô tả quy trình quản lý kỹ thuật của trang trại:

  • Chế độ dinh dưỡng nái chửa: Tuần 1–12 ăn cám mã hiệu 3030 (1,6–2,2 kg/con/ngày, chia 2 bữa); Tuần 13–14 ăn cám 3030 (2,5–3,0 kg/con/ngày); Tuần 15 đến trước đẻ 7–10 ngày ăn cám mã hiệu 3960S (3,5–4,0 kg/con/ngày). Trước ngày đẻ dự kiến 3 ngày, giảm thức ăn mỗi ngày 1 kg xuống còn 0,5 kg/ngày để làm rỗng trực tràng giúp nái dễ đẻ. Sau đẻ 2 ngày tăng dần thức ăn từ 0,5 kg đến 5–6 kg/con/ngày.
  • Lịch sát trùng: Khử trùng chuồng trại bằng dung dịch Ommicide (320 ml/1000 lít nước), rắc vôi bột lối đi 2 lần/ngày, định kỳ xông chuồng bằng thuốc tím và formol.
  • Lịch tiêm phòng vaccine: Chi tiết các loại vaccine cho lợn con (Mycolex + Hiprasuis glasser lúc 7 và 21 ngày; Tai xanh Igelvac lúc 14 ngày; Circo Cercovac lúc 28 ngày; Dịch tả Coglapest lúc 5 tuần; Lở mồm long móng Aftogen lúc 6 tuần; APP Neumosuin lúc 7 tuần; Tụ huyết trùng Picilis begonia lúc 8 tuần) và lịch vaccine cho nái hậu bị, nái mang thai (PCV2, Dịch tả, LMLM, Glasser, E.coli, Khô thai Parvovirus).

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương kết quả phản ánh các dữ liệu thực tế thu thập tại trang trại:

  • Đánh giá thực trạng công tác thú y và nguyên nhân gây bệnh viêm tử cung tại trại Thiên Thuận Tường: xác định nguyên nhân hàng đầu xuất phát từ tổn thương cơ giới trong quá trình can thiệp đỡ đẻ, kế đến là tình trạng sót nhau, mất cân đối dinh dưỡng giai đoạn chửa khiến nái mập mỡ lười vận động dẫn đến đẻ khó, và sự xâm nhập của vi khuẩn từ nền chuồng khi cổ tử cung chưa đóng kín.
  • Trình bày kết quả theo dõi dịch tễ học: Đánh giá tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ (tỷ lệ mắc tập trung cao ở nái đẻ lứa đầu do đường sinh dục chưa hoàn thiện và nái già đẻ nhiều lứa do cơ tử cung nhão, dễ sót nhau), theo dõi tỷ lệ mắc biến động theo các tháng trong năm (tháng nắng nóng có ẩm độ cao làm tăng áp lực mầm bệnh).
  • So sánh các chỉ tiêu sinh lý lâm sàng giữa nhóm nái khỏe mạnh và nhóm nái bị viêm tử cung (sự gia tăng thân nhiệt từ 39,5°C đến trên 41°C, thay đổi nhịp hô hấp, dịch tiết bệnh lý và tình trạng sụt giảm nghiêm trọng sản lượng sữa).
  • Đánh giá hiệu lực của 2 phác đồ điều trị: Phân tích so sánh thời gian điều trị khỏi bệnh, tỷ lệ khỏi bệnh dứt điểm, thời gian và tỷ lệ lợn nái động dục trở lại cũng như tỷ lệ thụ thai thành công ở chu kỳ phối giống tiếp theo giữa Phác đồ 1 và Phác đồ 2.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình nhiễm bệnh, hiệu quả thực tế của các giải pháp can thiệp và khuyến nghị quy trình kỹ thuật tối ưu nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung tại trang trại.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

  1. Khảo sát dịch tễ và lâm sàng: Khóa luận làm rõ bức tranh bệnh lý viêm tử cung tại trại lợn Thiên Thuận Tường. Tỷ lệ mắc bệnh có mối liên hệ chặt chẽ với lứa đẻ (tập trung cao ở nái hậu bị lứa 1 và nái già từ lứa 6 trở đi) và mùa vụ trong năm.
  2. Xác lập tiêu chuẩn phân cấp bệnh: Khóa luận chuẩn hóa việc nhận diện 3 mức độ viêm tử cung lâm sàng (thể cata 1+, thể tích mủ 2+, thể hoại tử mủ 3+) phục vụ việc đưa ra quyết định điều trị kịp thời.
  3. Hiệu lực điều trị của các phác đồ: Thử nghiệm lâm sàng so sánh trên 40 nái bệnh ($n=20$ mỗi lô) chứng minh việc can thiệp kết hợp kháng sinh toàn thân tác dụng kéo dài ($\beta$-lactam thế hệ mới), kết hợp hormone tống sản dịch (Oxytocin, Han-prost), kháng viêm hạ sốt (Ketoprofene) và thụt rửa sát trùng tại chỗ (Han-Iodine 10%) mang lại hiệu quả điều trị cao, giúp lợn hồi phục thể trạng, rút ngắn thời gian điều trị và nâng cao tỷ lệ động dục trở lại cũng như tỷ lệ đậu thai sau điều trị.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

  • Hoàn thiện quy trình an toàn sinh học và vệ sinh: Tuân thủ nghiêm ngặt lịch sát trùng định kỳ bằng hóa chất Ommicide (320 ml/1000 lít nước), rắc vôi bột hành lang 2 lần/ngày; thực hiện cách ly 2 ngày đối với người và phương tiện trước khi vào trại.
  • Chuẩn hóa kỹ thuật đỡ đẻ và can thiệp sản khoa: Vệ sinh, cọ rửa mông và lau sạch bầu vú lợn nái bằng dung dịch sát trùng trước khi đẻ; chỉ can thiệp móc thai khi thực sự cần thiết với dụng cụ vô trùng và chất bôi trơn vaselin; tiêm ngay 2–4 ml Oxytocin sau đẻ để kích thích co bóp tống sạch nhau thai và sản dịch thừa.
  • Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng: Áp dụng nghiêm ngặt định lượng thức ăn theo từng tuần thai (cám 3030 và 3960S), thực hiện cắt giảm thức ăn trước ngày đẻ 3 ngày xuống mức 0,5 kg/ngày nhằm chống táo bón và giảm nguy cơ đẻ khó.
  • Nâng cao kỹ thuật thụ tinh nhân tạo: Đảm bảo vô trùng tuyệt đối từ khâu pha chế, bảo quản tinh dịch đến dụng cụ dẫn tinh quản nhằm triệt tiêu nguy cơ truyền nhiễm vi khuẩn vào tử cung.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận cung cấp nguồn dữ liệu thực nghiệm lâm sàng có giá trị thực tiễn cao về bệnh viêm tử cung trên đàn nái nuôi theo quy mô công nghiệp tại vùng than Cẩm Phả, Quảng Ninh. Đề tài không chỉ đánh giá các yếu tố nguy cơ dịch tễ mà còn so sánh chi tiết phác đồ can thiệp thuốc, mang lại giải pháp kỹ thuật cụ thể giúp các cơ sở chăn nuôi kiểm soát hiệu quả hội chứng viêm tử cung - mất sữa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

  • Thời gian theo dõi: Đề tài được thực hiện trong khung thời gian 6 tháng (06/2022 – 12/2022) của kỳ thực tập tốt nghiệp, do đó chưa bao quát được toàn bộ biến động dịch tễ qua các mùa trong chu kỳ nhiều năm.
  • Quy mô mẫu thử nghiệm: Dung lượng mẫu thử nghiệm điều trị dừng lại ở 40 con nái ($n=20$ cho mỗi phác đồ) do phụ thuộc vào số lượng nái mắc bệnh thực tế tại cơ sở trong thời gian nghiên cứu.
  • Phạm vi không gian: Dữ liệu thu thập tại một trang trại đơn lẻ (Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường), chưa có điều kiện mở rộng khảo sát đối chứng tại các trang trại có điều kiện tiểu khí hậu và quy trình quản lý khác nhau.
  • Phương pháp xét nghiệm cận lâm sàng: Đề tài chủ yếu dựa trên chẩn đoán triệu chứng lâm sàng và chỉ tiêu dịch tễ; chưa thực hiện phân lập, định danh chi tiết các loài vi khuẩn gây bệnh trong phòng thí nghiệm và chưa làm kháng sinh đồ (antibiogram) để đánh giá mức độ kháng thuốc của vi khuẩn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

  • Mở rộng nghiên cứu dịch tễ học viêm tử cung trên quy mô đàn lớn hơn và kéo dài nhiều năm tại các vùng sinh thái chăn nuôi khác nhau.
  • Tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm dịch viêm để nuôi cấy, phân lập vi khuẩn chuyên sâu và thực hiện kháng sinh đồ nhằm xác định xu hướng kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn đường sinh dục lợn nái.
  • Nghiên cứu dài hạn về ảnh hưởng của tiền sử viêm tử cung đến tuổi thọ kinh tế, số con sơ sinh sống/ổ và khả năng tiết sữa của nái ở các lứa đẻ tiếp theo sau khi đã được điều trị khỏi.

Giá trị tham khảo

  • Đối tượng hưởng lợi:
    • Sinh viên, học viên chuyên ngành Bác sĩ Thú y, Chăn nuôi - Thú y đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc nghiên cứu bệnh lý sản khoa gia súc.
    • Kỹ thuật viên thú y, quản lý trang trại chăn nuôi lợn nái công nghiệp cần tài liệu tham khảo về quy trình đỡ đẻ, quy trình dinh dưỡng và phác đồ điều trị bệnh đường sinh dục.
    • Cán bộ kỹ thuật phụ trách công tác thụ tinh nhân tạo và phòng dịch an toàn sinh học tại các cơ sở chăn nuôi.
  • Nội dung có giá trị tham khảo nổi bật:
    • Bảng tiêu chí lâm sàng phân biệt rõ ràng 3 thể bệnh viêm tử cung (viêm nội mạc, viêm cơ, viêm tương mạc).
    • Chi tiết liệu trình phối hợp thuốc theo từng ngày trong các phác đồ điều trị thực tế (liều lượng, đường tiêm, kỹ thuật thụt rửa sát trùng niêm mạc).
    • Quy trình chăm sóc dinh dưỡng theo từng tuần tuổi thai và lịch tiêm phòng vaccine hoàn chỉnh cho đàn lợn con, lợn hậu bị và lợn nái sinh sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở chăn nuôi trong đề tài có quy mô chuồng trại và cơ cấu đàn giống như thế nào?
Trang trại thuộc Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường (Cẩm Phả, Quảng Ninh) được xây dựng theo tiêu chuẩn công nghiệp hiện đại với quy mô 500 nái sinh sản, bao gồm 2 chuồng đẻ, 2 chuồng bầu, 1 chuồng cai sữa, 2 chuồng thịt và 1 chuồng nuôi lợn Móng Cái riêng biệt. Đàn nái sinh sản chủ yếu gồm 2 giống ngoại Landrace và Yorkshire (năng suất bình quân 2,2 lứa/năm, 12 con/lứa); đàn đực giống gồm các giống Duroc, Landrace, Pietran và Yorkshire.

2. Bệnh viêm tử cung trên lợn nái tại trang trại được phân cấp lâm sàng theo những mức độ nào?
Bệnh được phân cấp thành 3 mức độ:

  • Mức độ 1+ (Thể cata): Thân nhiệt tăng nhẹ (38–39°C), dịch âm đạo trắng đục mùi hôi tanh sau đẻ 12–72 giờ, sữa giảm nhẹ.
  • Mức độ 2+ (Thể tích mủ): Thân nhiệt sốt cao (40–41°C), rặn liên tục, dịch âm đạo lẫn máu mủ màu vàng/xanh lơ có mùi thối xuất hiện sau đẻ 4–6 ngày, giảm hoặc mất sữa hoàn toàn.
  • Mức độ 3+ (Thể cata lẫn mủ/hoại tử): Thân nhiệt sốt rất cao (lên đến 42°C), tổn thương ăn sâu hoại tử tầng cơ tử cung và mạch quản, dịch rỉ viêm hôi thối dữ dội, nái suy kiệt toàn thân.

3. Khóa luận đã thử nghiệm hai phác đồ điều trị viêm tử cung với các loại thuốc cụ thể nào?
Khóa luận thử nghiệm so sánh 2 phác đồ ($n=20$ nái/phác đồ) trong 3–5 ngày:

  • Phác đồ 1: Sử dụng kháng sinh Amoxicillin tác dụng kéo dài (Vetrimoxin LA: 1 ml/10 kg TT), Canxi B12 (20 ml/con), hormone Oxytocin (2 ml/con), kháng viêm Ketoprofene (1 ml/33 kg TT), hormone Han-prost (0,7 ml/con) và thụt rửa tử cung bằng cồn Han-Iodine 10% pha tỷ lệ 1/1000.
  • Phác đồ 2: Sử dụng kháng sinh Pendistrep LA (1 ml/10 kg TT), thuốc trợ lực Gluco KC-TD (1 ml/10 kg TT), Catosal (1 ml/10–15 kg TT), Oxytocin (2 ml/con), dung dịch thụt rửa Biocid-30 (1/2000) và kháng sinh Cephachlor (5 mg/kg TT pha 100 ml nước cất bơm vào tử cung).

4. Quy trình dinh dưỡng cho lợn nái mang thai tại trang trại được phân chia theo các giai đoạn nào?
Khẩu phần được kiểm soát nghiêm ngặt theo tuổi thai:

  • Tuần 1 đến 12: Cho ăn thức ăn mã hiệu 3030, tiêu chuẩn 1,6–2,2 kg/con/ngày (chia 2 lần).
  • Tuần 13 đến 14: Cho ăn thức ăn 3030, tiêu chuẩn 2,5–3,0 kg/con/ngày.
  • Tuần 15 đến trước đẻ 7–10 ngày: Chuyển sang thức ăn 3960S, tiêu chuẩn 3,5–4,0 kg/con/ngày.
  • Trước ngày đẻ 3 ngày: Giảm dần mỗi ngày 1 kg thức ăn, đến ngày đẻ dự kiến chỉ cho ăn 0,5 kg/ngày; sau đẻ 2 ngày tăng dần từ 0,5 kg lên 5–6 kg/con/ngày.

5. Những nguyên nhân chủ yếu nào gây ra bệnh viêm tử cung ở lợn nái tại trang trại?
Theo kết quả khảo sát, nguyên nhân chính gồm: can thiệp trợ sản thô bạo bằng tay hoặc dụng cụ khi nái đẻ khó gây xây xát niêm mạc; hiện tượng sót nhau sau khi sinh; nái quá mập do dư thừa thức ăn tinh dẫn đến lười vận động và đẻ khó; dụng cụ hoặc tinh dịch nhiễm khuẩn khi thụ tinh nhân tạo; vệ sinh chuồng đẻ chưa triệt để tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập khi cổ tử cung mở; và lây nhiễm kế phát từ các bệnh viêm đường tiết niệu, viêm âm đạo trước đó.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Thị Yên đã phản ánh một cách hệ thống và chi tiết về thực trạng bệnh viêm tử cung trên đàn lợn nái sinh sản tại Công ty Cổ phần Khai thác Khoáng sản Thiên Thuận Tường trong giai đoạn năm 2022. Nghiên cứu đã làm rõ cơ chế bệnh sinh, các tiêu chuẩn chẩn đoán phân biệt lâm sàng và các yếu tố dịch tễ ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ mắc bệnh như lứa đẻ, chế độ dinh dưỡng và quy trình can thiệp sản khoa. Việc thực nghiệm so sánh hai phác đồ điều trị kết hợp giữa kháng sinh toàn thân, kháng viêm, hormone tống dịch và sát trùng niêm mạc đã cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn vững chắc giúp nâng cao hiệu quả điều trị bệnh sản khoa, phục hồi khả năng sinh sản của đàn nái và giảm thiểu tổn thất kinh tế cho cơ sở chăn nuôi.