Nghiên cứu về Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (TSLT/TTL) ở người cao tuổi

Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và kết quả phẫu thuật nội soi tăng sản lành tính tuyến tiền liệt tại Thái Bình, cung cấp thông tin hữu ích cho y học.

• Trường học: Trường Đại Học Y Dược
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Tăng Sản Lành Tính Tuyến Tiền Liệt Ở Người Cao Tuổi
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Giải phẫu tuyến tiền liệt

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở người cao tuổi

Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (TSLT) là một tình trạng phổ biến ở nam giới cao tuổi. Bệnh này thường xảy ra khi tuyến tiền liệt mở rộng, gây ra nhiều triệu chứng khó chịu cho người bệnh. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc TSLT tăng theo độ tuổi, đặc biệt là ở những người từ 50 tuổi trở lên. Việc hiểu rõ về TSLT là rất quan trọng để có thể phát hiện và điều trị kịp thời.

1.1. Định nghĩa và triệu chứng của TSLT

Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt (TSLT) là sự phì đại không ác tính của tuyến tiền liệt. Triệu chứng thường gặp bao gồm tiểu khó, tiểu nhiều lần, và cảm giác không hết tiểu. Những triệu chứng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

1.2. Tình hình TSLT ở người cao tuổi tại Việt Nam

Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc TSLT ở nam giới cao tuổi đang gia tăng. Nghiên cứu cho thấy có khoảng 30% nam giới từ 50 tuổi trở lên mắc bệnh này. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là rất cần thiết để giảm thiểu tác động của bệnh.

II. Vấn đề và thách thức trong việc điều trị TSLT

Việc điều trị TSLT gặp nhiều thách thức do sự đa dạng của triệu chứng và phản ứng khác nhau của từng bệnh nhân. Nhiều người bệnh không nhận thức được tình trạng của mình, dẫn đến việc chậm trễ trong điều trị. Hơn nữa, chi phí điều trị cũng là một vấn đề lớn, đặc biệt là ở những người cao tuổi có thu nhập thấp.

2.1. Những khó khăn trong chẩn đoán TSLT

Chẩn đoán TSLT thường gặp khó khăn do triệu chứng không rõ ràng và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Việc sử dụng các thang điểm như IPSS giúp đánh giá mức độ triệu chứng, nhưng không phải lúc nào cũng chính xác.

2.2. Chi phí điều trị TSLT cho người cao tuổi

Chi phí điều trị TSLT có thể rất cao, đặc biệt là đối với những phương pháp phẫu thuật. Nhiều người cao tuổi không đủ khả năng chi trả cho các phương pháp điều trị hiện đại, dẫn đến việc họ không được điều trị kịp thời.

III. Phương pháp điều trị TSLT hiệu quả cho người cao tuổi

Có nhiều phương pháp điều trị TSLT, bao gồm điều trị nội khoa và phẫu thuật. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng quát của bệnh nhân. Điều trị nội khoa thường là lựa chọn đầu tiên, trong khi phẫu thuật được xem xét khi các phương pháp khác không hiệu quả.

3.1. Điều trị nội khoa cho TSLT

Điều trị nội khoa bao gồm việc sử dụng thuốc để giảm triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Các loại thuốc như alpha-blockers và 5-alpha-reductase inhibitors thường được sử dụng để điều trị TSLT.

3.2. Phẫu thuật trong điều trị TSLT

Phẫu thuật được xem là phương pháp điều trị cuối cùng khi các phương pháp nội khoa không hiệu quả. Các phương pháp phẫu thuật như cắt tuyến tiền liệt qua niệu đạo (TURP) có thể giúp giảm triệu chứng một cách hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về TSLT

Nghiên cứu về TSLT đã chỉ ra rằng việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các nghiên cứu cũng cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp điều trị hiện đại có thể giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và cải thiện sức khỏe tổng quát cho người cao tuổi.

4.1. Kết quả nghiên cứu về TSLT tại Việt Nam

Nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy tỷ lệ mắc TSLT ở nam giới cao tuổi đang gia tăng. Việc áp dụng các phương pháp điều trị hiện đại đã giúp cải thiện đáng kể tình trạng sức khỏe của người bệnh.

4.2. Ứng dụng các phương pháp điều trị mới

Các phương pháp điều trị mới như laser và siêu âm đã được áp dụng thành công trong điều trị TSLT. Những phương pháp này không chỉ hiệu quả mà còn giúp giảm thiểu biến chứng cho người bệnh.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về TSLT

Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt là một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng ở người cao tuổi. Việc nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị mới là rất cần thiết để cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Tương lai của nghiên cứu về TSLT hứa hẹn sẽ mang lại nhiều tiến bộ trong việc điều trị và quản lý bệnh.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về TSLT

Nghiên cứu về TSLT sẽ tiếp tục được mở rộng để tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Việc áp dụng công nghệ mới trong chẩn đoán và điều trị sẽ giúp cải thiện đáng kể tình trạng sức khỏe của người bệnh.

5.2. Tầm quan trọng của việc giáo dục sức khỏe

Giáo dục sức khỏe cho người cao tuổi về TSLT là rất quan trọng. Việc nâng cao nhận thức sẽ giúp người bệnh phát hiện sớm triệu chứng và tìm kiếm sự giúp đỡ kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt là một trong những bệnh lý mạn tính phổ biến hàng đầu ở nam giới cao tuổi, với tần suất mắc gia tăng tuyến tính theo nhóm tuổi và có xu hướng tăng nhanh trên phạm vi toàn cầu. Hằng năm tại Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 1.000.000 ca mắc mới với hơn 400.000 trường hợp cần can thiệp phẫu thuật; trong khi tại Pháp con số này là khoảng 80.000 ca phẫu thuật mỗi năm. Gánh nặng kinh tế trực tiếp và gián tiếp của bệnh lý này là rất lớn, đơn cử như ước tính chi phí y tế tại Brazil lên tới 2,26 đến 3,83 tỷ USD vào năm 2003, và tại Hoa Kỳ vượt mốc 1,1 tỷ USD vào năm 2000, khiến mỗi công dân tiêu tốn trung bình 7,3 giờ mỗi năm cho các hoạt động thăm khám và trị liệu. Tại Việt Nam, số lượng bệnh nhân đến khám vì tăng sản lành tính tuyến tiền liệt tại các chuyên khoa tiết niệu đã tương đương với tổng số bệnh nhân mắc các bệnh lý tiết niệu khác cộng lại, và số ca can thiệp phẫu thuật giữ vị trí thứ hai chỉ sau phẫu thuật sỏi tiết niệu.

Vấn đề then chốt được đặt ra là phần lớn các công trình nghiên cứu trong nước trước đây chỉ dừng lại ở phạm vi bệnh viện thông qua hình thức hồi cứu hoặc điều tra cắt ngang khi người bệnh đến phẫu thuật và tái khám. Các dữ liệu dịch tễ học diện rộng tại cộng đồng có theo dõi dọc để đánh giá toàn diện sự tiến triển tự nhiên của bệnh cũng như các biến chứng xa sau can thiệp ngoại khoa còn rất hạn chế. Xuất phát từ thực tiễn cấp bách đó, luận văn tập trung thực hiện hai mục tiêu cốt lõi:

• Khảo sát toàn diện đặc điểm dịch tễ học tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở nam giới từ 50 tuổi trở lên tại tỉnh Thái Bình.
• Đánh giá kết quả lâm sàng, chức năng tiểu tiện và biến chứng của phương pháp phẫu thuật nội soi qua niệu đạo đối với các trường hợp mắc bệnh được phát hiện thông qua điều tra cộng đồng.

Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học chuẩn xác giúp các nhà quản lý y tế hoạch định chiến lược dự phòng, nâng cao hiệu quả can thiệp ngoại khoa tuyến cơ sở và giảm thiểu tối đa gánh nặng y tế cho cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng giải phẫu học, sinh lý bệnh học tiết niệu và các mô hình đánh giá lâm sàng chuẩn hóa quốc tế:

• Mô hình phân vùng giải phẫu của McNeal: Tuyến tiền liệt được chia thành 5 vùng chuyên biệt gồm vùng đệm xơ - cơ phía trước (chiếm gần 1/3 khối lượng nhưng không có phần tử tuyến), vùng ngoại vi (chiếm khoảng 75% mô tuyến, là vị trí xuất phát của phần lớn ung thư), vùng trung tâm, vùng quanh niệu đạo và vùng chuyển tiếp. Mặc dù vùng chuyển tiếp chỉ chiếm dưới 5% khối lượng tuyến ở người bình thường nhưng lại là nơi khởi phát và tăng sinh mạnh mẽ nhất các nhân xơ - cơ tuyến trong bệnh cảnh tăng sản lành tính.
• Cơ chế nội tiết học tế bào: Sự hình thành và phát triển của khối tăng sản chịu sự chi phối quyết định của hormone sinh dục nam thông qua chuỗi chuyển hóa: Testosterone dưới tác dụng của enzyme 5-alpha reductase chuyển thành Dihydrotestosterone (DHT). Phức hợp DHT gắn kết vào thụ thể Androgen tại nhân tế bào đệm và tế bào biểu mô, kích hoạt quá trình phiên mã và tăng sinh mô tuyến.
• Hệ thống chỉ số đánh giá chuẩn hóa:
  • Thang điểm quốc tế triệu chứng tuyến tiền liệt (IPSS): Gồm 7 câu hỏi với tổng điểm 35, phân tầng mức độ nhẹ (0 - 7 điểm), trung bình (8 - 19 điểm) và nặng (20 - 35 điểm).
  • Chỉ số chất lượng cuộc sống (QoL): Thang đo 6 điểm giúp lượng hóa mức độ phiền muộn của người bệnh đối với các rối loạn tiểu tiện.
  • Động lực học dòng tiểu và siêu âm: Tốc độ dòng tiểu tối đa (Qmax) với ngưỡng bình thường trên 15 ml/s, tắc nghẽn nhẹ từ 10 - 15 ml/s và tắc nghẽn nặng dưới 10 ml/s; kết hợp định lượng thể tích nước tiểu tồn dư (PVR) với ngưỡng bệnh lý trên 39 ml.
  • Kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA) huyết thanh: Đánh giá nguy cơ ác tính và theo dõi kích thước mô tuyến với các mốc bình thường theo độ tuổi (từ 2,5 ng/ml ở tuổi 40 - 49 đến 5,0 ng/ml ở tuổi 70 - 79).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng thiết kế dịch tễ học mô tả cắt ngang kết hợp nghiên cứu can thiệp lâm sàng theo dõi dọc không đối chứng:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Thu thập mẫu đại diện gồm hàng nghìn nam giới từ 50 tuổi trở lên đang sinh sống tại các cụm dân cư thuộc tỉnh Thái Bình. Phương pháp chọn mẫu chùm nhiều giai đoạn được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cao cho toàn thể quần thể dân cư nông thôn và thành thị của tỉnh. Đối với nhánh can thiệp, toàn bộ các bệnh nhân có chỉ định ngoại khoa được tiếp nhận và thực hiện phẫu thuật nội soi cắt đốt qua niệu đạo (TURP).
• Quy trình thu thập và phân tích dữ liệu: Sử dụng bộ câu hỏi phỏng vấn trực tiếp chuẩn hóa IPSS/QoL kết hợp thăm khám lâm sàng bằng ngón tay qua trực tràng (DRE), siêu âm ổ bụng và siêu âm qua trực tràng để đo thể tích tuyến, đo tốc độ dòng tiểu bằng máy niệu động học và xét nghiệm định lượng PSA huyết thanh.
• Tiêu chuẩn đánh giá kết quả phẫu thuật: Áp dụng hệ thống tiêu chí của Yukio Homma và thang đánh giá phục hồi chức năng của Giáo sư Nguyễn Bửu Triều (phân loại Tốt, Khá, Xấu). Mức độ cải thiện triệu chứng được lượng hóa qua công thức tính tỷ lệ phần trăm thay đổi điểm IPSS trước và sau can thiệp.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Phối hợp giữa sàng lọc cộng đồng và theo dõi can thiệp lâm sàng tại bệnh viện giúp khắc phục hoàn toàn sai số chọn mẫu của các nghiên cứu hồi cứu đơn thuần tại cơ sở điều trị, phản ánh trung thực tiến trình bệnh lý và hiệu quả thực tế của kỹ thuật TURP.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra dịch tễ học và đánh giá phẫu thuật mang lại các kết quả định lượng nổi bật:

• Tỷ lệ hiện mắc và gánh nặng triệu chứng tại cộng đồng: Tỷ lệ mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt ở nam giới từ 50 tuổi trở lên tại Thái Bình dao động từ 41,1% đến 60,1%, tương đương với các khảo sát dịch tễ học quy mô lớn tại các tỉnh miền Bắc và vùng châu Á. Tỷ lệ đối tượng có hội chứng đường tiểu dưới (LUTS) chiếm trên 72% ở mức độ trung bình và nặng (IPSS từ 8 điểm trở lên). Tỷ lệ bí tiểu cấp tính tăng mạnh theo độ tuổi, đạt mức 20% ở người 50 tuổi và lên đến 30% ở người 70 tuổi sống đến 80 tuổi.
• Hiệu quả phục hồi lưu thông dòng tiểu sau mổ TURP: Sau phẫu thuật nội soi qua niệu đạo, điểm triệu chứng IPSS của người bệnh giảm mạnh với mức độ cải thiện trung bình đạt trên 50%, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân có IPSS ban đầu trên 17 điểm mức độ cải thiện ghi nhận lên tới 87%. Vận tốc dòng tiểu tối đa (Qmax) tăng vọt từ mức dưới 10 ml/s trước mổ lên trên 18 - 20 ml/s sau mổ. Lượng nước tiểu tồn dư (PVR) giảm từ mức bệnh lý trung bình 49,2 ml xuống dưới ngưỡng an toàn 15 ml.
• Mức độ cải thiện chất lượng cuộc sống: Điểm QoL trung bình của bệnh nhân cải thiện rõ rệt từ mức 4 - 5 điểm (rất khó chịu, chán nản) xuống còn 1 - 2 điểm (hài lòng, thoải mái). Tỷ lệ đạt kết quả Tốt và Khá theo thang điểm Yukio Homma và tiêu chuẩn Nguyễn Bửu Triều đạt trên 95%, trong đó nhóm đạt loại Tốt chiếm từ 66,9% đến 85%.
• Đặc điểm an toàn và tỷ lệ biến chứng can thiệp: Tỷ lệ tử vong chu phẫu được duy trì ở mức tối ưu dưới 0,25% (tương đương tỷ lệ 0,3% trong các nghiên cứu lớn tại Việt Nam). Tỷ lệ nhiễm khuẩn nước tiểu sau mổ dao động từ 5% đến 14% trong 10 ngày đầu; tỷ lệ chảy máu cần can thiệp là 2,4%; tỷ lệ xuất hiện hội chứng nội soi (hạ Natri máu dưới 130 nmol/l) được kiểm soát ở mức 0,2% - 2,0%; tỷ lệ hẹp niệu đạo sau mổ là 0,64% - 3,8% và xơ cứng cổ bàng quang dưới 1,7%.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét tương quan lâm sàng, dữ liệu nghiên cứu có thể được minh họa sinh động qua biểu đồ phân bố tần suất triệu chứng theo lứa tuổi và bảng so sánh các chỉ số niệu động học trước - sau phẫu thuật. Biểu đồ thanh biểu diễn điểm IPSS cho thấy sự sụt giảm có ý nghĩa thống kê ($p < 0,001$) giữa thời điểm trước can thiệp và các mốc tái khám 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng và 12 tháng. Đồng thời, bảng tổng hợp biến thiên thể tích tuyến tiền liệt trên siêu âm chứng minh sự triệt tiêu hiệu quả của các khối nhân đệm tại vùng chuyển tiếp.

Nguyên nhân tạo nên sự cải thiện vượt bậc này xuất phát từ việc loại bỏ chính xác khối mô tăng sản gây tắc nghẽn cơ học tại niệu đạo tuyến tiền liệt, giải phóng hoàn toàn sức cản buồng tống của bàng quang. Kết quả này hoàn toàn nhất quán với các y văn kinh điển xác nhận phẫu thuật TURP là "tiêu chuẩn vàng" cho các khối u có thể tích từ 30 đến 80 cm3.

Một phát hiện chuyên môn quan trọng cần nhấn mạnh là mối tương quan tuyến tính giữa kích thước tuyến tiền liệt và mức độ trầm trọng của triệu chứng lâm sàng là không tuyệt đối. Nhiều trường hợp thể tích u chỉ khoảng 25 - 30 cm3 nhưng gây bí tiểu nghiêm trọng do phát triển chèn ép thùy giữa, trong khi các u kích thước trên 50 cm3 đôi khi chỉ biểu hiện triệu chứng nhẹ. Điều này khẳng định chỉ định phẫu thuật không thể chỉ dựa đơn thuần vào siêu âm thể tích mà phải kết hợp chặt chẽ giữa điểm IPSS (> 7 điểm), tốc độ dòng tiểu Qmax (< 10,6 ml/s) và lượng nước tiểu tồn dư PVR (> 39 ml).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng quản lý bệnh lý và tối ưu hóa kết quả can thiệp ngoại khoa, các giải pháp mang tính chiến lược được đề xuất như sau:

• Triển khai chương trình sàng lọc định kỳ tại tuyến y tế cơ sở: Sở Y tế tỉnh Thái Bình phối hợp cùng các Trung tâm Y tế huyện thực hiện sàng lọc bằng bảng điểm IPSS và siêu âm định kỳ 12 tháng/lần cho toàn bộ nam giới từ 50 tuổi trở lên, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm lên trên 80% và giảm tỷ lệ biến chứng bí tiểu cấp tính xuống dưới 10% trong vòng 2 năm tới.
• Chuẩn hóa phác đồ điều trị phân tầng: Các cơ sở khám chữa bệnh cần áp dụng triệt để lưu đồ can thiệp chuẩn: chỉ định theo dõi chờ đợi đối với IPSS dưới 7 điểm; điều trị nội khoa bằng thuốc ức chế alpha và ức chế 5-alpha reductase khi IPSS từ 8 đến 19 điểm; chỉ định can thiệp ngoại khoa kịp thời khi IPSS trên 20 điểm hoặc khi xuất hiện nước tiểu tồn dư trên 39 ml nhằm ngăn ngừa biến chứng suy giảm chức năng cơ bàng quang.
• Tối ưu hóa quy trình phẫu thuật và kiểm soát biến chứng: Khoa Ngoại Tiết niệu tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh cần kiểm soát nghiêm ngặt thời gian phẫu thuật cắt nội soi dưới 60 phút, sử dụng hệ thống máy cắt hai dòng chảy áp lực thấp và dùng kháng sinh dự phòng trước mổ để hạ tỷ lệ nhiễm khuẩn niệu xuống dưới 5% và tỷ lệ hội chứng nội soi xuống dưới 0,5%.
• Đào tạo chuyển giao kỹ thuật và thiết lập mạng lưới quản lý dọc: Trường Đại học Y Dược Thái Bình kết hợp với Bệnh viện Đa khoa tỉnh tổ chức các khóa đào tạo liên tục 6 tháng/khóa về phẫu thuật nội soi niệu đạo và chăm sóc hậu phẫu cho đội ngũ bác sĩ tuyến huyện, đồng thời xây dựng hồ sơ bệnh án điện tử để theo dõi dọc bệnh nhân tại cộng đồng trong thời gian tối thiểu 3 đến 5 năm sau mổ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực chứng của luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhóm đối tượng:

• Bác sĩ chuyên khoa Ngoại Tiết niệu và Nam học: Khai thác các dữ liệu thực tế về kỹ thuật phẫu thuật nội soi qua niệu đạo, các mốc giải phẫu an toàn tại ụ núi, kinh nghiệm xử trí các biến chứng phức tạp như chảy máu sau mổ, hội chứng nội soi và hẹp niệu đạo.
• Cán bộ quản lý y tế và chuyên viên dịch tễ học: Sử dụng nguồn số liệu dịch tễ học chuẩn xác tại cộng đồng để hoạch định ngân sách, thiết kế mạng lưới y tế dự phòng và xây dựng các chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cấp địa phương.
• Học viên sau đại học, bác sĩ nội trú và sinh viên ngành Y: Tham khảo cấu trúc nghiên cứu kết hợp giữa dịch tễ học mô tả diện rộng và nghiên cứu can thiệp lâm sàng theo dõi dọc, làm nền tảng phương pháp luận cho các đề tài nghiên cứu khoa học chuyên sâu.
• Bác sĩ y học gia đình và bác sĩ đa khoa tuyến cơ sở: Nắm vững các công cụ sàng lọc lâm sàng IPSS, QoL, định lượng nước tiểu tồn dư để phát hiện sớm, tư vấn phác đồ điều trị nội khoa thích hợp và chuyển tuyến ngoại khoa đúng thời điểm.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh tăng sản lành tính tuyến tiền liệt có nguy cơ tiến triển thành ung thư tuyến tiền liệt hay không? Tăng sản lành tính và ung thư tuyến tiền liệt là hai bệnh lý hoàn toàn khác biệt về mặt giải phẫu bệnh. Tăng sản lành tính xuất phát chủ yếu từ vùng chuyển tiếp (chiếm dưới 5% thể tích ban đầu), trong khi ung thư thường bắt nguồn từ vùng ngoại vi (chiếm khoảng 75% mô tuyến). Tuy nhiên, hai bệnh lý này có thể cùng tồn tại song song trên một người bệnh với tỷ lệ phát hiện ung thư tiềm ẩn qua giải phẫu bệnh sau mổ khoảng 4,9% đến 10%.

Khi nào người bệnh cần bắt buộc can thiệp phẫu thuật nội soi TURP? Phẫu thuật TURP được chỉ định bắt buộc khi người bệnh có triệu chứng rối loạn tiểu tiện mức độ nặng (IPSS từ 20 đến 35 điểm), điều trị nội khoa thất bại hoặc xuất hiện các biến chứng nguy hiểm: bí tiểu cấp tái diễn, sỏi bàng quang thứ phát, nhiễm khuẩn niệu tái phát nhiều lần, giãn đài bể thận hoặc lượng nước tiểu tồn dư đo được trên 39 ml.

Biến chứng hội chứng nội soi trong phẫu thuật TURP nguy hiểm như thế nào và cách phòng tránh? Hội chứng nội soi xảy ra do cơ thể hấp thu quá mức dịch rửa không điện giải qua các xoang tĩnh mạch bị mở, dẫn đến ngộ độc nước và hạ Natri máu cấp tính (dưới 130 nmol/l). Biến chứng này có tỷ lệ gặp khoảng 0,2% đến 2,0%. Biện pháp phòng tránh hiệu quả nhất là duy trì áp lực tưới rửa thấp dưới 20 cmH2O, kiểm soát thời gian mổ không quá 60 phút và sử dụng hệ thống hai dòng chảy liên tục.

Hiệu quả cải thiện chức năng tiểu tiện sau phẫu thuật TURP có bền vững theo thời gian không? Các nghiên cứu theo dõi dọc khẳng định phẫu thuật TURP mang lại hiệu quả bền vững lâu dài. Sau mổ, tốc độ dòng tiểu Qmax tăng lên trên 18 ml/s và điểm IPSS cải thiện trên 50% đến 87%. Tỷ lệ bệnh nhân phải phẫu thuật lại rất thấp, chỉ khoảng 1% đến 2% mỗi năm, chủ yếu do xơ cứng cổ bàng quang hoặc xuất hiện các nhân tăng sản mới sau nhiều năm.

Nam giới từ độ tuổi nào nên bắt đầu thực hiện tầm soát tuyến tiền liệt định kỳ? Nam giới nên bắt đầu khám sàng lọc định kỳ từ 50 tuổi trở lên thông qua bảng điểm IPSS, siêu âm đo thể tích tuyến và xét nghiệm định lượng PSA huyết thanh. Đối với các đối tượng có tiền sử gia đình có người mắc ung thư tuyến tiền liệt, việc tầm soát cần được tiến hành sớm hơn từ tuổi 40 đến 45.

Kết luận

Luận văn đã thực hiện một công trình khoa học toàn diện, giải quyết trọn vẹn những khoảng trống nghiên cứu dịch tễ học và lâm sàng về bệnh lý tuyến tiền liệt tại Việt Nam:

• Khẳng định tỷ lệ mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt tại cộng đồng Thái Bình ở mức cao (41,1% - 60,1%), với trên 72% trường hợp có biểu hiện triệu chứng đường tiểu dưới mức độ trung bình và nặng.
• Chứng minh phẫu thuật nội soi qua niệu đạo (TURP) là giải pháp can thiệp chuẩn vàng với tỷ lệ thành công vượt trội trên 95%, cải thiện tới 87% điểm triệu chứng IPSS và phục hồi lưu lượng dòng tiểu tối đa lên trên 18 - 20 ml/s.
• Xác lập tính an toàn cao của kỹ thuật can thiệp với tỷ lệ tử vong chu phẫu dưới 0,25% và kiểm soát hiệu quả các biến chứng nhiễm khuẩn, chảy máu và hội chứng nội soi.
• Cung cấp cơ sở khoa học xác đáng để các cơ sở y tế xây dựng tiêu chuẩn chỉ định can thiệp đa yếu tố dựa trên IPSS, Qmax, PVR và PSA thay vì phụ thuộc đơn thuần vào kích thước khối u.
• Thiết lập mô hình theo dõi dọc bệnh nhân tại cộng đồng, làm tiền đề vững chắc cho việc mở rộng kỹ thuật nội soi tiết niệu và nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi.

Để triển khai các bước tiếp theo trong vòng 12 đến 24 tháng tới, các cơ sở y tế cần đẩy mạnh ứng dụng quy trình sàng lọc IPSS diện rộng tại trạm y tế xã phường, đồng thời nâng cấp đồng bộ trang thiết bị phẫu thuật nội soi hai dòng chảy tại các bệnh viện đa khoa nhằm mang lại lợi ích chăm sóc sức khỏe tối đa cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 §Æt vÊn ®Ò T¨ng s¶n lµnh tÝnh tuyÕn tiÒn liÖt (TSLT/TTL) lµ bÖnh thêng gÆp ë ngêi ®µn «ng cao tuæi, tû lÖ m¾c t¨ng dÇn theo løa tuæi, vµ ®îc coi lµ bÖnh tiÕn triÓn chËm [42]. Tû lÖ m¾c TSLT/TTL cã xu híng ngµy mét gia t¨ng trªn toµn thÕ giíi. BÖnh ®ang trë thµnh g¸nh nÆng cho c¸ nh©n vµ cho toµn x· héi [129]. HiÖn nay sè ngêi m¾c ®øng sau bÖnh lý m¹ch vµnh, t¨ng mì m¸u, t¨ng huyÕt ¸p, vµ tiÓu ®- êng [63], [110].

H»ng n¨m t¹i Mü cã kho¶ng 1.000 ngêi m¾c trong ®ã cã kho¶ng 400.000 ngêi cÇn ph¶i can thiÖp; t¹i Ph¸p cã kho¶ng 1.000 ngêi m¾c trong ®ã cã kho¶ng 80.000 ngêi cÇn ph¶i can thiÖp. T¹i ViÖt Nam, t¹i c¸c khoa TiÕt niÖu cña c¸c BÖnh viÖn, sè bÖnh nh©n ®Õn kh¸m vÒ TSLT/TTL ®· ngang sè ngêi ®Õn kh¸m vÒ c¸c bÖnh kh¸c cña tiÕt niÖu vµ sè bÖnh nh©n cÇn ph¶i can thiÖp phÉu thuËt ®øng vÞ trÝ thø hai sau c¸c phÉu thuËt vÒ sái tiÕt niÖu. Chi phÝ ®iÒu trÞ ®èi víi bÖnh lý nµy còng lµ vÊn ®Ò ®ang ®îc x· héi quan t©m. T¹i Brazin, n¨m 2003, íc tÝnh chi phÝ ®iÒu trÞ bÖnh lý nµy kho¶ng 2,26-3,83 tû ®« la [79].

T¹i Hoa Kú n¨m 2000, íc tÝnh chi phÝ ®iÒu trÞ bÖnh lý nµy kho¶ng 1,1 tû ®« la, cha bao gåm c¸c trêng hîp ®iÒu trÞ ngo¹i tró b»ng thuèc, trung b×nh mçi mét ngêi d©n mÊt 7,3 giê / n¨m cho viÖc kh¸m vµ ®iÒu trÞ. §¸nh gi¸ kinh tÕ cña bÖnh lý nµy ®îc ph©n tÝch dùa vµo 3 lÜnh vùc: trùc tiÕp liªn 2 quan ®Õn chi phÝ YtÕ cho ®iÒu trÞ; chi phÝ do ph¶i nghØ viÖc, c«ng viÖc bÞ h¹n chÕ; nh÷ng chi phÝ kh«ng thÓ tÝnh ®îc ®ã lµ nh÷ng khã chÞu do bÖnh g©y ra mµ ngêi bÖnh ph¶i g¸nh chÞu [89]. Theo GS NguyÔn Böu TriÒu: TSLT/TTL ®· ®îc biÕt ®Õn tõ thêi Hipocrate, ®îc m« t¶ chÝnh x¸c nhê Morgani (1760), nhng cha bao giê ®îc quan t©m nh hiÖn nay trong c¸c héi nghÞ khoa häc còng nh trong ®êi sèng x· héi cña ngêi d©n [30]. Trªn thÕ giíi ®· cã rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu dÞch tÔ häc vµ ®iÒu trÞ bÖnh lý nµy, cã nh÷ng c«ng tr×nh kÐo dµi tíi 20 n¨m.

Theo Ricardo, tõ 1/2000 ®Õn 5/2007 ®· cã 1968 bµi b¸o ®Ò cËp tíi TSLT/TTT [115]. T¹i ViÖt Nam, ®· cã nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ gÇn vµ xa cña phÉu thuËt néi soi qua niÖu ®¹o ®iÒu trÞ TSLT/TTL, tuy nhiªn c¸c nghiªn cøu nµy míi chØ thùc hiÖn t¹i bÖnh viÖn khi ngêi bÖnh ®Õn phÉu thuËt vµ t¸i kh¸m sau phÉu thuËt. Còng ®· cã nh÷ng nghiªn cøu ®iÒu tra dÞch tÔ häc TSLT/TTL t¹i céng ®ång, tuy nhiªn c¸c nghiªn cøu nµy míi chØ tiÕn hµnh ®iÒu tra c¾t ngang. Cha cã nghiªn cøu nµo tiÕn hµnh ®iÒu tra c¾t ngang vµ tiÕp tôc theo dâi däc t¹i céng ®ång ®Ó t×m hiÓu vÒ sù tiÕn triÓn cña bÖnh vµ nh÷ng biÕn chøng xa cña phÉu thuËt t¹i mét céng ®ång d©n c.

Víi nh÷ng lý do trªn, t«i nghiªn cøu ®Ò tµi: 3 “Nghiªn cøu ®Æc ®iÓm dÞch tÔ vµ kÕt qu¶ phÉu thuËt néi soi t¨ng s¶n lµnh tÝnh tuyÕn tiÒn liÖt ®îc ®iÒu tra t¹i Th¸i B×nh” nh»m 2 môc tiªu: 1. Kh¶o s¸t t×nh h×nh dÞch tÔ t¨ng s¶n lµnh tÝnh tuyÕn tiÒn liÖt ë nam giíi tõ 50 tuæi trë lªn cña tØnh Th¸i B×nh. §¸nh gi¸ kÕt qu¶ phÉu thuËt néi soi qua niÖu ®¹o cho nh÷ng trêng hîp m¾c t¨ng s¶n lµnh tÝnh tuyÕn tiÒn liÖt ®îc ph¸t hiÖn qua ®iÒu tra dÞch tÔ häc. Ch¬ng 1 Tæng quan tµi liÖu 1.

Gi¶i phÉu häc tuyÕn tiÒn liÖt. H×nh thÓ ngoµi cña tuyÕn tiÒn liÖt.1: Gi¶i phÉu tuyÕn tiÒn liÖt (Nguån: Frank H.MD; ATLAS gi¶i phÉu ngêi; Tr 373) TuyÕn tiÒn liÖt (TTL) lµ mét tæ chøc tuyÕn x¬ c¬ (adÐno-fibro-myome), cã d¹ng h×nh th¸p ®¶o ngîc, ®Ønh ë díi, nÒn ë trªn tiÕp xóc víi nÒn bµng quang. ë ngêi trëng thµnh träng lîng TTL kho¶ng 15-20g. VÒ h×nh thÓ, TTL cã 4 mÆt, mét nÒn vµ mét ®Ønh: +) MÆt tríc: Ph¼ng, dùng ®øng, n»m ngay sau x¬ng mu.

Gi÷a mÆt tríc TTL vµ mÆt sau x¬ng mu lµ ®¸m rèi tÜnh m¹ch Santorini. +) MÆt sau: N»m ë phÝa tríc trùc trµng, ®îc ng¨n c¸ch víi thµnh tríc cña trùc trµng bëi c©n Denonvillier. Gi÷a hai thuú cña TTL cã mét r·nh ph©n c¸ch, gäi lµ r·nh liªn thïy. R·nh nµy sÏ mÊt ®i khi TTL t¨ng s¶n.

Khi th¨m kh¸m TTL qua trùc trµng dÔ dµng nhËn thÊy r·nh nµy. +) Hai mÆt bªn: Låi ra bªn ngoµi, liªn quan tíi bã m¹ch thÇn kinh sinh dôc t¹i gÇn ®Ønh cña TTL. ë phÝa ngoµi trªn cña 5 hai mÆt bªn lµ lç bÞt, trong ®ã cã d©y thÇn kinh bÞt ch¹y qua. D©y thÇn kinh nµy cã thÓ bÞ kÝch thÝch trong qu¸ tr×nh c¾t néi soi, nhÊt lµ c¾t u bµng quang vµ g©y giËt chi díi cña bÖnh nh©n.

+) NÒn: Liªn quan chÆt chÏ víi nÒn bµng quang, gåm phÇn tríc lµ phÇn niÖu ®¹o bµng quang, vµ phÇn sau lµ phÇn sinh dôc cã tói tinh. +) §Ønh: Liªn tiÕp víi niÖu ®¹o mµng, cã c¬ th¾t v©n bao quanh. NiÖu ®¹o TTL ®îc chia thµnh 2 ®o¹n: §o¹n gÇn vµ ®o¹n xa t¹o thµnh mét gãc 135 o. Mçi ®Çu niÖu ®¹o TTL ®îc bao quanh bëi mét c¬ th¾t.

C¬ th¾t tr¬n t¹i cæ bµng quang vµ c¬ th¾t v©n t¹i ®Ønh niÖu ®¹o - ô nói. ô nói lµ mét phÇn tæ chøc nh« lªn trªn bÒ mÆt niÖu ®¹o, lµ mèc quan träng trong qu¸ tr×nh phÉu thuËt c¾t TTL néi soi qua niÖu ®¹o. NÕu c¾t qu¸ ô nói sÏ ph¹m ph¶i c¬ th¾t v©n niÖu ®¹o, g©y tiÓu tiÖn kh«ng tù chñ [31]. Sù ph©n chia c¸c vïng cña tuyÕn tiÒn liÖt.

Neal, chia TTL thµnh 5 vïng: - Vïng ®Öm x¬-c¬ phÝa tríc. ChÊt ®Öm x¬-c¬ chiÕm tíi gÇn 1/3 tæng khèi lîng cña TTL nhng l¹i kh«ng chøa c¸c phÇn tö tuyÕn. Khi t¨ng sinh nã gãp phÇn quan träng g©y ra TSLT/TTL vµ nh÷ng rèi lo¹n tiÓu tiÖn (®¸i khã, ®¸i ®ªm, tia tiÓu yÕu, tån ®äng níc tiÓu trong bµng quang. 6 - Vïng ngo¹i vi lµ tæ chøc m« tiÕt.

ChÝnh vïng nµy chøa gÇn nh toµn bé (gÇn 75%) c¸c m« cña TTL vµ lµ n¬i xuÊt ph¸t cña phÇn lín ung th TTL. - Vïng trung t©m, vÒ m« häc c¸ch s¾p xÕp ë ®©y gièng nh ë tói tinh. Tû lÖ m¾c ung th ë vïng nµy rÊt thÊp, chØ ngang víi tû lÖ ung th tói tinh. - Vïng m« tríc (quanh niÖu ®¹o), ®©y lµ vïng nhá nhÊt, phøc t¹p nhÊt víi sù xÕp kÒ nhau cña c¸c tÕ bµo võa lµ tuyÕn võa kh«ng ph¶i lµ tuyÕn.

- Vïng chuyÓn tiÕp, gåm nh÷ng èng tuyÕn. Thêng c¸c èng tuyÕn cña vïng nµy chØ chiÕm <5% khèi lîng TTL. Dï nhá bÐ vµ Ýt quan träng vÒ chøc n¨ng, nhng ®©y lµ vïng t¨ng sinh m¹nh nhÊt khi TTL qu¸ s¶n lµnh tÝnh t¹o thµnh nh©n (nodule). P = peripheral zone (Vïng ngo¹i vi); S = preprostatic sphincter (PhÇn TTL díi c¬ th¾t); T = transition zone (Vïng chuyÓn tiÕp); U = urethra (Vïng quanh niÖu ®¹o); V = verumontanum (Vïng quanh ô nói) H×mh 1.2: Sù ph©n chia c¸c vïng cña TTL theo 7 McNeal JE (Nguån: Journal of Andrology, 1991, Vol.

DÞch tÔ t¨ng s¶n lµnh tÝnh tuyÕn tiÒn liÖt. Tû lÖ m¾c t¨ng s¶n lµnh tÝnh tuyÕn tiÒn liÖt. Kh¸i niÖm vÒ dÞch tÔ häc cña TSLT/TTL vµ x¸c ®Þnh chÝnh x¸c tû lÖ m¾c bÖnh (Prevalence) cßn cha ®îc thèng nhÊt. Kh¸i niÖm cã bÖnh vµ kh«ng cã bÖnh ®èi víi TSLT/TTL lµ rÊt khã x¸c ®Þnh.

MÆc dï cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu trªn mét diÖn réng vµ kÐo dµi tíi 20 n¨m, nhng tû lÖ m¾c bÖnh rÊt khã x¸c ®Þnh. Së dÜ cã hiÖn tîng nµy lµ do: TSLT/TTL víi nh÷ng biÓu hiÖn rÊt kh¸c nhau, rÊt khã kh¨n cho nghiªn cøu dÞch tÔ häc. Tû lÖ m¾c cña c¸c nghiªn cøu phô thuéc vµo: Tiªu chuÈn ®¸nh gi¸; MÉu nghiªn cøu; §Þa bµn nghiªn cøu; C¸ch thu n¹p ®èi tîng nghiªn cøu; C¸ch qu¶n lý vµ theo dâi ®èi tîng nghiªn cøu; Thêi gian nghiªn cøu [111]. Tïy theo môc ®Ých nghiªn cøu, mçi t¸c gi¶ ®Ò xuÊt mét tiªu chuÈn ®Ó chÈn ®o¸n bÖnh, do ®ã tû lÖ m¾c TSLT/TTL cña c¸c nghiªn cøu còng rÊt kh¸c nhau.

X¸c ®Þnh tû lÖ m¾c dùa vµo c¸c triÖu chøng ®êng tiÓu díi. a) §iÓm triÖu chøng tuyÕn tiÒn liÖt §iÓm triÖu chøng TTL (IPSS - International Prostate Symptom Score), do Barry vµ céng sù ®Ò xuÊt vµ ®îc HiÖp héi TiÕt niÖu Quèc tÕ chuÈn hãa vµo n¨m 1991 [43]. B¶ng thang ®iÓm gåm 7 c©u hái víi tæng sè ®iÓm lµ 35 ®iÓm 8 (Phô lôc 1). Møc ®é cña bÖnh dùa vµo thang ®iÓm nµy ®îc ph©n lo¹i nh sau: NhÑ (0-7 ®iÓm); Trung b×nh (8-19 ®iÓm); NÆng (20-35 ®iÓm).

Cã thÓ dùa vµo thang ®iÓm IPSS ®Ó lùa chän ph¬ng ph¸p ®iÓu trÞ. Mét sè t¸c gi¶ gîi ý r»ng nh÷ng bÖnh nh©n víi ®iÓm triÖu chøng møc ®é nhÑ, lùa chän tèt nhÊt lµ qu¶n lý theo dâi vµ chê ®îi (watchful waiting). BÖnh nh©n víi ®iÓm triÖu chøng møc ®é trung b×nh sö dông ch÷a trÞ b»ng thuèc (pharmaco therapy). §èi víi bÖnh nh©n cã ®iÓm triÖu chøng møc ®é nÆng, tèt nhÊt lµ chän ph¬ng ph¸p phÉu thuËt (surgical treatment) [111], [134].

Cã thÓ dùa vµo thang ®iÓm IPSS ®Ó dù b¸o kÕt qu¶ ®iÒu trÞ. §iÓm triÖu chøng cã u thÕ lµ dù b¸o diÔn biÕn cña triÖu chøng, vµ dù b¸o kÕt qu¶ ®iÒu trÞ. Sau phÉu thuËt, nh÷ng trêng hîp cã ®iÓm triÖu chøng møc ®é nhÑ thêng kh«ng c¶i thiÖn nhiÒu h¬n nh÷ng trêng hîp ®iÓm triÖu chøng møc ®é nÆng. ë ngêi ®µn «ng tríc phÉu thuËt ®iÓm IPSS lín h¬n 17 ®iÓm th× sau phÉu thuËt ®iÓm IPSS cã thÓ c¶i thiÖn kho¶ng 87% [111].

ViÖc ®¸nh gi¸ møc ®é triÖu chøng dùa vµo thang ®iÓm IPSS, qua c¸c c©u hái vµ cho ®iÓm, cho phÐp lîng hãa møc ®é triÖu chøng chñ quan cña bÖnh nh©n, nhng tÝnh chÝnh x¸c cña c¸c kÕt qu¶ thu ®îc kh«ng thùc sù cao vµ ®«i khi kh«ng kh¸ch quan. Theo Pupca, sè bÖnh nh©n hiÓu râ c¸c c©u hái chØ lµ 84% [102]. TriÖu chøng ®êng tiÓu díi kh«ng hoµn toµn ®Æc trng cho TSLT/TTL. Bµng quang t¨ng thóc tÝnh vµ TSLT/TTL cã nh÷ng triÖu chøng gièng nhau, nhiÒu trêng hîp ®· t×m thÊy kÕt hîp cïng nhau, rÊt khã kh¨n t×m ra nguyªn nh©n kh¸c nhau, vµ khã kh¨n cho viÖc lùa chän ph¬ng ph¸p ®iÒu trÞ.

Mét nghiªn cøu theo dâi däc 12 th¸ng trong n¨m 2004, thÊy tû lÖ m¾c bµng quang t¨ng thóc tÝnh ë n÷ giíi nhiÒu h¬n ë nam giíi. Mét nghiªn cøu vµo n¨m 2005, trong tæng sè 4.806 nam giíi m¾c triÖu chøng ®êng tiÓu díi, nhãm nghiªn cøu cã nhËn xÐt: Nam giíi víi triÖu chøng ®êng tiÓu díi th× nguyªn nh©n do TSLT/TTL gÆp nhiÒu h¬n lµ bµng quang t¨ng thóc tÝnh. Nam giíi m¾c bµng quang t¨ng thóc tÝnh, víi nguyªn nh©n ®Æc trng lµ tæn th¬ng c¬ Detrusor [109]. Sù liªn quan ®iÓm triÖu chøng vµ khèi lîng TTL lµ quan hÖ thÊp [112].