Luận văn thạc sĩ về pháp luật an toàn vệ sinh lao động tại Việt Nam và quốc tế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls pháp luật quốc tế pháp luật nước ngoài và pháp luật việt nam về an toàn vệ sinh lao động 07, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Bùi Thị Chuyên
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Văn Bính
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật quốc tế
• Đề tài: Pháp Luật Quốc Tế, Pháp Luật Nước Ngoài Và Pháp Luật Việt Nam Về An Toàn Vệ Sinh Lao Động
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ATVSLĐ, PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT NƯỚC NGOÀI VỀ ATVSLĐ
• 1.1. Khái quát về ATVSLĐ
• 1.2. TNLĐ và BNN - các tác động tới sự phát triển kinh tế - xã hội của thế giới
• 1.3. Yêu cầu đặt ra về xây dựng Hệ thống quản lý ATVSLĐ
• 1.4. Pháp luật quốc tế về ATVSLĐ
• 1.5. Quan niệm về ATVSLĐ
• 1.6. Một số quy định của pháp luật quốc tế về vấn đề ATVSLĐ
• 1.7. Vai trò của pháp luật quốc tế trong việc đảm bảo ATVSLĐ
• 1.8. Pháp luật một số quốc gia về ATVSLĐ
• 1.8.1. Luật An toàn và sức khoẻ công nghiệp của Hàn quốc
• 1.8.2. Luật An toàn và sức khoẻ công nghiệp của Nhật Bản
• 1.8.3. Bộ luật Lao động Philipin
• 1.8.4. Luật Sức khoẻ và an toàn nơi làm việc của Singapore
• 1.8.5. Kinh nghiệm xây dựng và triển khai Luật ATVSLĐ của một số quốc gia trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ ATVSLĐ
• 2.1. Những vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật Việt Nam về ATVSLĐ
• 2.1.1. Những vấn đề lý luận về ATVSLĐ
• 2.1.2. Đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước
• 2.2. Thực tiễn về công tác ATVSLĐ ở Việt Nam
• 2.3. Những nội dung chính của Pháp luật Việt Nam về ATVSLĐ
• 2.3.1. Các chế độ bảo đảm ATVSLĐ, chăm sóc sức khỏe người lao động
• 2.3.2. Các quy định về kỹ thuật ATVSLĐ
• 2.3.3. Các quy định nhằm bảo đảm và thúc đẩy thực hiện công tác ATVSLĐ
• 2.3.4. Quy định về ATVSLĐ trong một số Luật chuyên ngành
• 2.3.5. Đánh giá quy định pháp luật Việt Nam về ATVSLĐ
• 2.3.6. Vấn đề chuyển hoá các quy định về ATVSLĐ của pháp luật quốc tế vào pháp luật Việt Nam
• 2.3.7. Nhận xét chung
• 2.4. Nghĩa vụ chuyển hoá Điều ước quốc tế vào pháp luật quốc gia
• 2.5. Các hoạt động hợp tác chuyên môn, kỹ thuật về ATVSLĐ đối với Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ ATVSLĐ
• 3.1. Cơ sở hoàn thiện pháp luật về ATVSLĐ
• 3.2. Định hướng hoàn thiện pháp luật về ATVSLĐ
• 3.3. Nhóm giải pháp về hoàn thiện chính sách, pháp luật
• 3.4. Nhóm giải pháp về tổ chức thực hiện
• 3.5. Các giải pháp cụ thể
• 3.6. Sự cần thiết phải xây dựng Luật ATVSLĐ ở Việt Nam
• 3.7. Xây dựng Luật ATVSLĐ ở Việt Nam với các định hướng sau
• 3.8. Một số nội dung trọng tâm của Luật ATVSLĐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp luật an toàn vệ sinh lao động tại Việt Nam và quốc tế

Pháp luật an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) là một lĩnh vực quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của người lao động. Tại Việt Nam, pháp luật ATVSLĐ đã được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn, từ những quy định sơ khai đến các bộ luật hiện đại. Ở cấp độ quốc tế, nhiều tổ chức như Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đã đưa ra các tiêu chuẩn và quy định nhằm đảm bảo an toàn cho người lao động trên toàn cầu. Sự kết hợp giữa pháp luật quốc gia và quốc tế tạo ra một khung pháp lý vững chắc cho công tác ATVSLĐ.

1.1. Khái niệm và vai trò của pháp luật ATVSLĐ

Pháp luật ATVSLĐ bao gồm các quy định, tiêu chuẩn và hướng dẫn nhằm bảo vệ sức khỏe và an toàn cho người lao động trong quá trình làm việc. Vai trò của pháp luật này không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ người lao động mà còn góp phần nâng cao năng suất lao động và phát triển bền vững cho nền kinh tế.

1.2. Lịch sử phát triển pháp luật ATVSLĐ tại Việt Nam

Pháp luật ATVSLĐ tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những quy định ban đầu trong các sắc lệnh đến các bộ luật hiện hành. Sự phát triển này phản ánh sự quan tâm ngày càng tăng của Nhà nước đối với quyền lợi và sức khỏe của người lao động.

II. Những thách thức trong việc thực hiện pháp luật ATVSLĐ tại Việt Nam

Mặc dù pháp luật ATVSLĐ đã được ban hành và cải thiện, nhưng việc thực hiện vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, nhận thức chưa đầy đủ của người lao động và người sử dụng lao động, cùng với sự phân tán trong các quy định pháp luật là những rào cản lớn. Đặc biệt, trong các ngành công nghiệp nặng, tình trạng tai nạn lao động vẫn diễn ra thường xuyên.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở hạ tầng

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp khó khăn trong việc đầu tư cho các biện pháp an toàn lao động. Thiếu hụt trang thiết bị và cơ sở hạ tầng an toàn là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tai nạn lao động.

2.2. Nhận thức và trách nhiệm của người lao động

Nhận thức về ATVSLĐ của người lao động và người sử dụng lao động còn hạn chế. Nhiều người vẫn chưa hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc đảm bảo an toàn lao động, dẫn đến việc không tuân thủ các quy định pháp luật.

III. Phương pháp cải thiện pháp luật ATVSLĐ tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả của pháp luật ATVSLĐ, cần có những phương pháp cải thiện cụ thể. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và nâng cao nhận thức cho người lao động là những giải pháp quan trọng. Ngoài ra, việc học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế cũng là một yếu tố cần thiết.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật ATVSLĐ

Cần rà soát và cập nhật các quy định pháp luật ATVSLĐ để phù hợp với thực tiễn và xu thế phát triển. Việc xây dựng một bộ luật ATVSLĐ thống nhất sẽ giúp giảm thiểu sự chồng chéo và khó khăn trong việc thực thi.

3.2. Tăng cường công tác thanh tra và kiểm tra

Cần nâng cao năng lực cho các cơ quan thanh tra lao động, đảm bảo việc thực hiện các quy định ATVSLĐ được giám sát chặt chẽ. Việc xử lý nghiêm các vi phạm sẽ tạo ra một môi trường làm việc an toàn hơn cho người lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về ATVSLĐ

Nghiên cứu về ATVSLĐ không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn cần được áp dụng vào thực tiễn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc thực hiện tốt các quy định ATVSLĐ có thể giảm thiểu tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động.

4.1. Các mô hình thành công trong ứng dụng ATVSLĐ

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công các mô hình quản lý ATVSLĐ, từ đó giảm thiểu tai nạn lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất. Những mô hình này có thể được nhân rộng và áp dụng cho các doanh nghiệp khác.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đánh giá thực trạng ATVSLĐ

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc cải thiện ATVSLĐ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho pháp luật ATVSLĐ

Pháp luật ATVSLĐ tại Việt Nam cần tiếp tục được hoàn thiện và phát triển để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Việc nâng cao nhận thức, cải thiện cơ sở hạ tầng và tăng cường công tác thanh tra là những yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn cho người lao động. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc xây dựng một hệ thống pháp luật đồng bộ và hiệu quả hơn.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức về ATVSLĐ cho cả người lao động và người sử dụng lao động là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo và tuyên truyền sẽ giúp mọi người hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

5.2. Định hướng phát triển pháp luật ATVSLĐ trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng cho việc phát triển pháp luật ATVSLĐ trong tương lai, bao gồm việc áp dụng công nghệ mới và các phương pháp quản lý hiện đại để nâng cao hiệu quả công tác ATVSLĐ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), mỗi năm trên thế giới xảy ra khoảng 337 triệu vụ tai nạn lao động và cướp đi sinh mạng của hơn 2,3 triệu người do các bệnh lý liên quan đến nghề nghiệp. Thiệt hại kinh tế ước tính chiếm tới 4% tổng GDP toàn cầu, tương đương hàng nghìn tỷ USD mỗi năm. Riêng tại Liên minh Châu Âu, với lực lượng 115 triệu người lao động, hàng năm ghi nhận hơn 10 triệu nạn nhân của tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, gây tổn thất trên 26 tỷ euro.

Tại Việt Nam, tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng sau khi gia nhập WTO đã thúc đẩy sản xuất phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm quy chuẩn an toàn vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt trong các ngành có nguy cơ cao như xây dựng, khai thác khoáng sản và cơ khí chế tạo. Các quy định pháp luật về an toàn vệ sinh lao động thời điểm này còn nằm rải rác ở nhiều văn bản dưới luật, tạo nên sự chồng chéo và thiếu tính đồng bộ.

Đứng trước yêu cầu cấp thiết từ Nghị quyết số 48-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật và Nghị quyết số 20/2011/QH13 của Quốc hội, nghiên cứu này được triển khai nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích các chuẩn mực quốc tế của ILO, đánh giá kinh nghiệm lập pháp của các quốc gia phát triển tại Châu Á và thực trạng pháp luật Việt Nam. Mục tiêu trọng tâm là luận giải sự cần thiết và định hướng xây dựng một đạo luật chuyên biệt về an toàn vệ sinh lao động tại Việt Nam.

Nghiên cứu được giới hạn trong phạm vi các điều ước quốc tế đa phương, pháp luật của bốn quốc gia tiêu biểu gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Philippines và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam từ năm 1947 đến năm 2013. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho các nhà hoạch định chính sách nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, hướng tới mục tiêu giảm thiểu từ 10% đến 15% số vụ tai nạn lao động nghiêm trọng trong giai đoạn chuyển đổi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết đa ngành về luật học, an sinh xã hội và sức khỏe nghề nghiệp:

• Lý thuyết quyền con người và an sinh xã hội trong lao động: Dựa trên nền tảng Điều 25 Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948 và Điều 7, Điều 12 Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa năm 1966 (ICESCR). Lý thuyết này khẳng định quyền được làm việc trong môi trường an toàn, vệ sinh là một quyền con người cơ bản, gắn liền với phẩm giá và sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của người lao động.
• Mô hình tiếp cận đa ngành về phát triển bền vững của ILO và WHO: Khung lý thuyết tích hợp được Ủy ban Sức khỏe Nghề nghiệp ILO/WHO hoàn thiện năm 1995, xác lập mối quan hệ tương hỗ giữa ba yếu tố then chốt: bảo vệ sức khỏe người lao động, cải thiện môi trường làm việc và duy trì năng suất kinh tế bền vững.
• Học thuyết về văn hóa an toàn và phòng ngừa rủi ro: Được cụ thể hóa qua Công ước số 187 của ILO năm 2006 và Tuyên bố Seoul năm 2008, chuyển dịch tư duy quản lý từ việc bồi thường, khắc phục hậu quả sang cơ chế phòng ngừa chủ động và đánh giá rủi ro tại nơi làm việc.

Nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm cốt lõi:

1. Điều kiện lao động: Tổng thể các yếu tố kỹ thuật, môi trường, tổ chức và xã hội tác động trực tiếp đến người lao động.
2. Bảo hộ lao động: Hệ thống các biện pháp pháp lý, kinh tế - xã hội và khoa học kỹ thuật bảo vệ sức khỏe, tính mạng con người.
3. An toàn lao động: Trạng thái điều kiện làm việc triệt tiêu các yếu tố nguy hiểm gây chấn thương hoặc tử vong.
4. Vệ sinh lao động: Hệ thống giải pháp phòng chống tác động của các yếu tố có hại gây suy giảm sức khỏe hoặc bệnh nghề nghiệp.
5. Bệnh nghề nghiệp: Các bệnh lý phát sinh đặc trưng do tiếp xúc lâu dài với yếu tố độc hại trong môi trường làm việc, hiện ghi nhận 28 bệnh được bảo hiểm chi trả tại Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn gồm hơn 40 tiêu chuẩn quốc tế của ILO, 40 bộ quy tắc thực hành, các văn bản luật chuyên ngành của 5 quốc gia phát triển và đang phát triển, cùng bộ dữ liệu thống kê tai nạn lao động và 28 danh mục bệnh nghề nghiệp tại Việt Nam giai đoạn 1976 - 2011.

Mẫu nghiên cứu được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng so sánh. Tiêu chí chọn mẫu tập trung vào các hệ thống lập pháp điển hình: mô hình luật độc lập của Hàn Quốc (Luật An toàn và Sức khỏe Công nghiệp 1981) và Singapore (Luật Sức khỏe và An toàn Nơi làm việc 2006), mô hình lồng ghép của Philippines (Bộ luật Lao động 1974), và hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt của Nhật Bản (Luật ATVSLĐ Công nghiệp 1972).

Các phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm:

• Phương pháp phân tích quy phạm pháp luật: Mổ xẻ từng điều khoản trong Bộ luật Lao động năm 1994, sửa đổi năm 2002, 2006, 2012 và các thông tư liên tịch để nhận diện khoảng trống pháp lý.
• Phương pháp so sánh luật học: Đối chiếu mức độ tương thích giữa pháp luật Việt Nam với Công ước số 155, Công ước số 187 của ILO.
• Phương pháp thống kê định lượng: Xử lý số liệu tai nạn lao động, tỷ lệ tử vong và chi phí bồi thường.

Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan, đa chiều, kết hợp chặt chẽ giữa lý luận chuẩn tắc quốc tế và dữ liệu thực chứng trong nước trong toàn bộ tiến trình từ năm 1947 đến năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực chứng và hệ thống pháp lý mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

1. Gánh nặng kinh tế và xã hội toàn cầu do tổn thương nghề nghiệp: Tại các quốc gia đang phát triển, tần suất tai nạn lao động chết người ở mức đáng báo động, dao động từ 30 đến 43 trường hợp trên 100.000 lao động. Khảo sát của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chỉ ra rằng điều kiện làm việc bất lợi chiếm 37% nguyên nhân gây bệnh đau lưng, 16% tổn thương thính lực, 11% bệnh hen suyễn, 9% ung thư và gây ra 310.000 ca tử vong mỗi năm do chấn thương nặng.
2. Khoảng cách lớn trong việc tiếp cận tiêu chuẩn an toàn ngành nông nghiệp: Toàn cầu hiện có khoảng 1,3 tỷ lao động nông nghiệp, nhưng chỉ có khoảng 5% lực lượng này được làm việc trong điều kiện an toàn và có sự bảo vệ của pháp luật. Công ước số 184 của ILO là công cụ ràng buộc duy nhất nhưng tỷ lệ phê chuẩn tại các nước đang phát triển còn rất thấp.
3. Ưu thế vượt trội của mô hình xây dựng đạo luật độc lập: Các quốc gia ban hành luật riêng biệt về an toàn sức khỏe nghề nghiệp đạt hiệu quả quản trị vượt bậc. Điển hình là Hàn Quốc sau khi ban hành Luật An toàn và Sức khỏe Công nghiệp năm 1981 và thành lập Cơ quan An toàn Công nghiệp (KOSHA) năm 1987, tần suất tai nạn lao động đã giảm ngoạn mục từ 1,62% xuống mức dưới 0,7% qua hai giai đoạn chiến lược. Tương tự, Singapore với Luật Sức khỏe và An toàn Nơi làm việc (sửa đổi các năm 2009, 2011, 2013) đã kiểm soát rủi ro triệt để ở cả khu vực công và tư nhân.
4. Sự phân tán và bất cập của khung pháp lý Việt Nam: Dù Việt Nam đã phê chuẩn Công ước số 155 từ năm 1994, các quy định về an toàn vệ sinh lao động vẫn nằm phân tán tại Chương IX Bộ luật Lao động 2012 và hàng chục nghị định, thông tư. Danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm chỉ giới hạn ở 28 bệnh, chưa bao quát các yếu tố tổn thương tâm lý và bệnh nghề nghiệp mới phát sinh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tai nạn lao động tại Việt Nam bắt nguồn từ ba nguyên nhân cốt lõi: công nghệ sản xuất lạc hậu, ý thức tuân thủ của người sử dụng lao động chưa nghiêm, và chế tài xử phạt hành chính chưa đủ sức răn đe. Hơn 70% các vụ tai nạn nghiêm trọng xuất phát từ vi phạm quy trình vận hành thiết bị và thiếu trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân đạt chuẩn.

Khi so sánh với mô hình của Nhật Bản và Singapore, hệ thống thanh tra lao động của Việt Nam bộc lộ sự thiếu hụt nghiêm trọng về lực lượng chuyên trách. Tại Nhật Bản, hệ thống cán bộ an toàn, bác sĩ vệ sinh công nghiệp và ban an toàn sức khỏe được thiết lập bắt buộc tại cơ sở theo phân cấp quy mô lao động rõ ràng. Trong khi đó, tại Philippines, Điều 157 Bộ luật Lao động quy định cụ thể định mức y tế: cơ sở từ 50 đến 200 lao động phải có y tá chuyên trách, trên 300 lao động phải bố trí bác sĩ chuyên trách và giường bệnh cấp cứu theo tỷ lệ 1 giường trên 100 người.

Các dữ liệu thực nghiệm về nguyên nhân tai nạn và cơ cấu giới tính nạn nhân có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột kép và bảng đối chiếu đa biến. Việc mô hình hóa dữ liệu này giúp làm rõ tương quan giữa tỷ lệ vi phạm quy chuẩn an toàn của doanh nghiệp với số ca tử vong, tạo bằng chứng định lượng thuyết phục cho sự cần thiết phải ban hành Luật An toàn vệ sinh lao động độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và kinh nghiệm lập pháp quốc tế, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Xây dựng và ban hành Luật An toàn, Vệ sinh Lao động chuyên biệt: Quốc hội phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì soạn thảo, đặt mục tiêu thông qua đạo luật độc lập trước năm 2015. Đạo luật cần pháp điển hóa toàn bộ các tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn, xác định rõ trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động, và thiết lập cơ chế quản lý an toàn thống nhất từ trung ương đến cơ sở.
2. Mở rộng phạm vi điều chỉnh sang khu vực kinh tế phi chính thức và nông nghiệp: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xây dựng lộ trình bảo vệ an toàn cho nhóm lao động tự do, lao động nông nghiệp trong giai đoạn 2014 - 2020. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ lao động nông nghiệp được tập huấn kỹ thuật an toàn hóa chất và vận hành máy móc lên tối thiểu 45%.
3. Thành lập Quỹ Bảo hiểm Tai nạn lao động và Bệnh nghề nghiệp độc lập: Bảo hiểm Xã hội Việt Nam phối hợp với Bộ Tài chính triển khai trong giai đoạn 2014 - 2016. Áp dụng cơ chế chia sẻ rủi ro tiên tiến từ kinh nghiệm của Hàn Quốc và Philippines, trích từ 10% đến 15% tổng thu quỹ hàng năm để tái đầu tư cho các hoạt động phòng ngừa tai nạn, huấn luyện an toàn và đo kiểm môi trường lao động.
4. Tăng cường năng lực thanh tra và hoàn tất nội luật hóa các Công ước ILO: Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đặt chỉ tiêu tăng tần suất thanh tra chuyên đề thêm 30% mỗi năm. Đồng thời, Chính phủ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình phê chuẩn Công ước số 187 (về Cơ chế thúc đẩy an toàn vệ sinh lao động) trong giai đoạn 2013 - 2014 và nghiên cứu lộ trình phê chuẩn Công ước số 184 (an toàn trong nông nghiệp) trước năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và ban soạn thảo luật: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Ủy ban Xã hội của Quốc hội và Bộ Y tế có thể sử dụng toàn bộ luận cứ khoa học, bảng so sánh luật quốc tế và các khuyến nghị chính sách làm tài liệu nền tảng trực tiếp phục vụ quá trình soạn thảo Dự thảo Luật An toàn, Vệ sinh Lao động.
• Học viên, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Luật: Cung cấp nguồn học liệu chuẩn xác về Luật Quốc tế, Luật Lao động và An sinh xã hội, với hệ thống dữ liệu so sánh lập pháp phong phú giữa Việt Nam và các nước phát triển.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và cán bộ an toàn (HSE/OSH): Giúp người sử dụng lao động nắm vững các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế, xây dựng hệ thống quản lý an toàn theo hướng dẫn ILO-OSH 2001, từ đó tối ưu hóa chi phí bồi thường và giảm thiểu rủi ro pháp lý.
• Tổ chức Công đoàn và các hiệp hội bảo vệ quyền người lao động: Cung cấp căn cứ pháp lý vững chắc để đại diện người lao động tham gia thương lượng tập thể, giám sát việc thực hiện chế độ bảo hộ lao động và bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người bị tai nạn lao động.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Việt Nam cần ban hành một đạo luật riêng về an toàn vệ sinh lao động?
Việc quy định an toàn vệ sinh lao động trong một chương của Bộ luật Lao động chỉ áp dụng cho đối tượng có hợp đồng lao động, bỏ sót khu vực phi chính thức và nông nghiệp. Hơn nữa, các quy chuẩn kỹ thuật bị phân tán tại nhiều bộ ngành, gây khó khăn cho việc thực thi. Thực tiễn từ Hàn Quốc và Singapore cho thấy đạo luật riêng giúp đồng bộ hóa thể chế và giảm tỷ lệ tai nạn xuống rõ rệt.

Khái niệm sức khỏe nghề nghiệp theo chuẩn mực quốc tế của ILO/WHO bao gồm những gì?
Theo định nghĩa chung của ILO và WHO từ năm 1950 (sửa đổi năm 1995), sức khỏe nghề nghiệp không chỉ đơn thuần là tình trạng không có ốm đau hay thương tật, mà bao hàm toàn diện trạng thái thoải mái cao nhất về thể chất, tinh thần và xã hội của người lao động gắn liền với môi trường làm việc an toàn, văn minh.

Việt Nam đã phê chuẩn những Công ước quốc tế cốt lõi nào về an toàn lao động?
Tính đến năm 2013, Việt Nam đã phê chuẩn Công ước số 155 năm 1981 về An toàn lao động và Sức khỏe nghề nghiệp (phê chuẩn ngày 03/10/1994). Việt Nam cũng đang trong tiến trình hoàn thiện hồ sơ để gia nhập Công ước số 187 về Cơ chế thúc đẩy an toàn vệ sinh lao động và nghiên cứu phê chuẩn Công ước số 184 trong nông nghiệp.

Hiện nay hệ thống y tế lao động Việt Nam công nhận bao nhiêu bệnh nghề nghiệp?
Tại thời điểm nghiên cứu, hệ thống pháp luật Việt Nam công nhận 28 bệnh nghề nghiệp được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, chia thành 5 nhóm chính: bệnh bụi phổi - phế quản, bệnh nhiễm độc nghề nghiệp, bệnh do yếu tố vật lý, bệnh da nghề nghiệp và bệnh nhiễm khuẩn nghề nghiệp.

Kinh nghiệm quản lý an toàn lao động của Singapore có điểm gì nổi bật mà Việt Nam có thể học tập?
Luật Sức khỏe và An toàn Nơi làm việc (WSHA) của Singapore áp dụng cơ chế đánh giá rủi ro bắt buộc đối với toàn bộ các chủ thể tham gia chuỗi sản xuất, bao gồm cả nhà thầu chính, nhà thầu phụ và nhà cung cấp thiết bị. Mô hình này giúp gắn chặt trách nhiệm kinh tế với việc đảm bảo an toàn tuyệt đối tại công trường.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định an toàn vệ sinh lao động là quyền con người cơ bản, gắn liền với mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững và tiến bộ xã hội.
• Hệ thống hóa toàn diện các chuẩn mực quốc tế từ hơn 40 công ước của ILO và rút ra bài học thực tiễn giá trị từ các đạo luật độc lập của Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore.
• Chỉ rõ những khoảng trống pháp lý của Việt Nam khi quy định còn phân tán, phạm vi bao phủ hẹp và danh mục 28 bệnh nghề nghiệp chưa theo kịp biến đổi thực tiễn.
• Đề xuất mô hình xây dựng Luật An toàn, Vệ sinh Lao động độc lập cùng lộ trình phê chuẩn Công ước 187 của ILO trong giai đoạn 2013 - 2015.
• Xác lập cơ chế vận hành Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp hướng tới chi trả chủ động cho công tác phòng ngừa rủi ro.

Công trình đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc chuyển đổi thể chế an toàn lao động tại Việt Nam. Các cơ quan lập pháp, doanh nghiệp và giới nghiên cứu cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ, nhanh chóng hiện thực hóa dự thảo luật nhằm bảo vệ tối đa tính mạng và sức khỏe cho hàng chục triệu người lao động trên cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Khái quát về ATVSLĐ, pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài về ATVSLĐ. Chương 2: Pháp luật Việt Nam về ATVSLĐ. Chương 3:Phương hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về ATVSLĐ. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 KHÁI QUÁT VỀ ATVSLĐ, PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT NƢỚC NGOÀI VỀ ATVSLĐ 1.

Khái quát về ATVSLĐ 1. TNLĐ và BNN - các tác động tới sự phát triển kinh tế - xã hội của thế giới Theo ước tính của Tổ chức lao động quốc tế (sau đây viết tắt là ILO) hàng năm có khoảng 337 triệu vụ Tai nạn lao động xảy ra trên thế giới và 2,3 triệu người chết do các bệnh liên quan đến lao động [88]. Thiệt hại do TNLĐ, BNN ước tính khoảng 4% GDP của toàn thế giới. Ở một số nước có thu nhập cao, khoảng 40% số người nghỉ hưu trước tuổi là bị thương tật do lao động.

Tính trung bình số thời gian bị rút ngắn này khoảng 5 năm, tương đương 14% độ dài thời gian có khả năng làm việc của lực lượng lao động. Tính trung bình 5% lực lượng lao động nghỉ việc do ảnh hưởng sức khoẻ trong lao động, 1/3 số người thất nghiệp do bị suy giảm khả năng lao động, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tái sản xuất sức lao động của xã hội loài người. Các nghiên cứu tình hình TNLĐ hàng năm trên thế giới cho thấy ở các quốc gia đang phát triển, tần suất TNLĐ chết người là 30 - 43 người/100. Các số liệu thống kê tại Cộng đồng Châu Âu cho thấy, trong số 115 triệu NLĐ của Cộng đồng Châu Âu đã có hơn 10 triệu người bị TNLĐ hoặc BNN hàng năm.

Số người chết vì TNLĐ là hơn 8000 người/ năm. Thiệt hại kinh tế khoảng 26 tỉ euro/năm. Ở Đức, điều kiện lao động (sau đây viết tắt là ĐKLĐ) xấu gây thiệt hại là 52 tỉ đê mác/năm. Ở Anh, chi phí cho người bị tai nạn bằng 4 - 8% tổng lợi nhuận của các công ty thương mại và công nghiệp của Anh.

Tại Hà Lan, chi phí cho TNLĐ, BNN bằng khoảng 4% GDP. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tại Mỹ, mỗi ngày có khoảng 9.000 người bị thương tật do TNLĐ và 153 người chết do TNLĐ, BNN thiệt hại kinh tế hàng năm do tai nan lao động xảy ra trong công nghiệp là 190 tỉ đô la Mỹ [13]. Tại Châu Á, nhiều nước với sự năng động việc tập trung mọi nỗ lực cho phát triển kinh tế bắt đầu từ thập kỉ sáu mươi của thế kỉ 20 đã đem đến cho khu vực này một sự khởi sắc mới về phát triển kinh tế, xã hội, cải thiện chất lượng cuộc sống. Nhiều công nghệ, kĩ thuật mới đã được đưa vào ứng dụng đã giải phóng sức lao động con người, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Tuy nhiên do quá tập trung cho phát triển kinh tế và chưa coi trọng đến công tác ATVSLĐ nên số vụ TNLĐ, ốm đau, bệnh tật đã tăng nhanh. Tại hàng loạt nước công nghiệp phát triển như Hàn Quốc, Nhật bản. TNLĐ, BNN đã có thể coi như “đại dịch”. Báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (sau đây viết tắt là WHO) cho thấy, ĐKLĐ rủi ro, có hại đã góp phần gây ra sự hoành hành một số bệnh trên thế giới, cụ thể: 37% số người bị bệnh đau lưng, 16% số người bị tổn thương thính lực, 11% số người bị bệnh hen xuyễn, 10% số người bị thương tật, 9% số người bị ung thư và 2% số người bị bệnh bạch cầu.

Ngoài ra, ĐKLĐ xấu cũng tác động không nhỏ đến cộng động xã hội, làm mỗi năm có thêm khoảng gần 310.000 người chết do bị những tổn thương liên quan đến lao động và 146.000 người chết vì bị bệnh ung thư liên quan đến lao động [76]. Tuy nhiên, phần lớn TNLĐ và BNN đều có thể phòng ngừa được với các biện pháp thích hợp, việc ngăn ngừa và giảm thiểu TNLĐ là vấn đề tôn trọng con người và quyền cơ bản của con người thông qua chương trình làm việc bền vững, xây dựng và ban hành chính sách lấy con người làm trung tâm, chú trọng các chính sách xã hội và phát triển bền vững. Yêu cầu đặt ra về xây dựng Hệ thống quản lý ATVSLĐ Một trong những xứ mệnh của Tổ chức lao động quốc tế ILO là bảo vệ 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] NLĐ khỏi những ốm đau, bệnh tật, tổn thương có liên quan đến công việc. Bệnh tật và thương vong không có nghĩa là do nghề nghiệp cũng như không thể lấy đói nghèo để biện minh cho việc xem nhẹ vấn đề an toàn và sức khỏe của NLĐ.

Mục tiêu hàng đầu của tổ chức ILO là tạo thêm cơ hội cho NLĐ dù là nam hay nữ có được công việc tốt và hữu ích trong điều kiện bình đẳng, bác ái, và an toàn, nói ngắn gọn là “công việc tốt”. Theo ILO, công việc tốt là công việc an toàn, công việc an toàn cũng chính là nhân tố tích cực để tăng năng suất và phát triển kinh tế. Xuất phát từ mục đích trên, ILO đã ban hành “Hướng dẫn về hệ thống quản lý an toàn lao động” năm 2001, nhằm tạo một công cụ hỗ trợ thiết thực cho các tổ chức, các cơ quan có thẩm quyền cũng như các biện pháp để không ngừng hoàn thiện việc thực hiện công tác an toàn lao động (sau đây viết tắt là ATLĐ). Hệ thống quản lý ATLĐ mà tổ chức lao động quốc tế khuyến nghị chính là kết quả đút rút kinh nghiệm thực tế đa dạng ở nhiều nước, từ đó xây dựng thành một hệ thống khuyến nghị mang tính mục tiêu tác động tích cực trong việc giảm thiểu nguy cơ cũng như hợp lý hoá quá trình và tăng năng suất lao động, làm cho các khuyến nghị của tổ chức lao động quốc tế ngày càng được phổ biến rộng rãi và hình thành xu thế hội nhập của các nước đang phát triển.

Mục tiêu của hệ thống quản lý ATLĐ là góp phần bảo vệ NLĐ khỏi các nguy cơ rủi ro và dần tiến đến loại trừ mọi TNLĐ, BNN và giảm tỷ lệ tử vong liên quan đến quá trình lao động. Đồng thời khuyến nghị của ILO có giá trị tham khảo và sử dụng trực tiếp trong việc hình thành khung hệ thống quản lý ATLĐ cấp quốc gia. Bên cạnh đó còn giúp cho các cơ sở sản xuất chủ động tổ chức thực hiện việc tuân thủ các quy định và các tiêu chuẩn về ATLĐ đáp ứng những nhu cầu thực tế và phù hợp với tính chất hoạt động của đơn vị. Hướng dẫn của Tổ chức Lao động quốc tế đã nêu rõ quan điểm ATLĐ bao gồm việc tuân thủ các yêu cầu về ATLĐ theo đúng pháp luật và các quy 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] định của quốc gia là trách nhiệm và nghĩa vụ của NSDLĐ, NLĐ cần được chỉ đạo và cam kết thực hiện các hoạt động ATLĐ và tạo điều kiện để thiết lập hệ thống ATLĐ tại cơ sở.

Hướng dẫn chỉ rõ khung quốc gia về hệ thống quản lý ATLĐ mà ILO khuyến nghị bao gồm 3 yếu tố chủ đạo: Chính sách quốc gia, hướng dẫn quản lý Nhà nước và hướng dẫn triển khai thực hiện. Trên cơ sở hướng dẫn về “Hệ thống quản lý ATLĐ” năm 2001 của ILO đã tạo tiền đề cho việc định hướng cũng như hoàn thiện hệ thống quản lý ATLĐ và là tiêu chí chính thức để đánh giá công tác này trong hoạt động sản xuất ở các nước. Hầu hết mô hình quản lý Nhà nước về ATLĐ ở các nước đều theo mô hình: Chính phủ giao trách nhiệm quản lý Nhà nước về an toàn cho các ngành: Lao động, y tế, công nghiệp, môi trường, giao thông vận tải.v… Một số nước tổ chức ngành kết hợp, ngành y tế kết hợp với khoa học công nghệ ở Trung Quốc, môi trường kết hợp với năng lượng ở Pháp. Hiện nay Việt Nam đang thúc đẩy và xây dựng Hệ thống quản lý ATVSLĐ của Việt Nam trên cơ sở hướng dẫn về “Hệ thống quản lý ATLĐ” như một công cụ thiết thực trong việc tăng cường ATVSLĐ, hướng dẫn này sẽ là nền tảng cơ sở cho các cấp, các ngành, các cơ quan tổ chức, các cơ sở sản xuất xây dựng kế hoạch hành động để có thể áp dụng trực tiếp ở cơ sở.

Hướng dẫn về Hệ thống quản lý ATVSLĐ là một công cụ quốc tế quan trọng trong việc phát triển Hệ thống quản lý ATVSLĐ tại Việt Nam. Hướng dẫn này đã có tác động tích cực trong việc nâng cao năng suất lao động, giảm thiểu nguy cơ và rủi ro trong sản xuất, được Chính phủ, NLĐ và người NSDLĐ trên thế giới công nhận. Hướng dẫn này sẽ tạo ra cơ sở phù hợp và mang tính linh hoạt trong việc xây dựng văn hoá an toàn bền vững trong các tổ chức, các doanh nghiệp và nơi làm việc. Tuy nhiên, khi xây dựng các hướng dẫn này Việt Nam cần đặc biệt lưu ý đến quy mô, cơ sở hạ tầng của cơ sở sản xuất và các yếu tố nguy hiểm cũng như nguy cơ và mức độ rủi ro có thể xảy ra trong quá trình sản xuất.

10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Pháp luật quốc tế về ATVSLĐ 1. Quan niệm về ATVSLĐ Cụm từ “occupational safety and health” có nhiều cách dịch khác nhau là “ATLĐ và sức khoẻ nghề nghiệp”, “ATLĐ, vệ sinh lao động và sức khoẻ nghề nghiệp”, “ATVSLĐ” theo cách hiểu chung nhất học viên dùng thuật ngữ “ATVSLĐ” (sau đấy viết tắt là ATVSLĐ). Trên phạm vi quốc tế vấn đề sức khoẻ, xét về mặt công việc, không chỉ là tình trạng không có bệnh tật, mà còn bao gồm cả các yếu tố thể chất và tinh thần có tác động đến sức khoẻ và có liên quan trực tiếp đến ATLĐ và vệ sinh lao động [67].

Từ năm 1950, Tổ chức Lao động quốc tế và Tổ chức Y tế Thế giới đã chia sẻ một định nghĩa chung về sức khỏe nghề nghiệp, định nghĩa này được thông qua bởi Ủy ban về sức khỏe nghề nghiệp tại phiên họp đầu tiên vào năm 1950 và được sửa đổi tại kỳ họp thứ mười hai trong năm 1995. Trong định nghĩa khuyến cáo, sức khỏe nghề nghiệp nên nhằm mục đích thúc đẩy và duy trì mức độ cao nhất về các mặt vật chất, bảo vệ NLĐ khỏi các rủi ro từ việc làm của họ do các yếu tố bất lợi cho sức khỏe, cần đặt và bảo đảm NLĐ làm việc trong môi trường nghề nghiệp phù hợp với khả năng sinh lý và tâm lý của NLĐ.