CHƯƠNG 1 MOT SÓ VAN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KỶ LUAT SA THAI VÀ PHÁP LUAT VỀ KỶ LUAT SA THAI 1.1 Mot sé van đề lý luận về ky luật sa thai 1. Khái niệm về kỹ luật sa thải “Kj luật”, theo Tử điền tiếng Việt, là tong thể những quy định có tính chất bat buộc đối với hoạt đông của các thành viên trong một tỏ chức dé bảo đảm tinh chặt chế của tổ chức đó. Với cách hiểu nay, ở pham vi xã hỏi, kỹ luật được coi là nén ting dé xây dựng xã hội Ky luật lao động xuất hiện như một nhu câu tat yêu của qua trình phát trién xã hội, đóng vai trò then chót trong việc giữ gin trật tư, kỹ cương và dim bao quan hệ lao động hai hòa, 6n định Theo Tử điển bách khoa Việt Nam, kỹ luật lao đông được hiểu là “chế đổ làm việc dat được quy dink và sự chấp hàng nghtém túc đứng đắn của mỗi cấp, mỗi nhóm người, mỗi người trong quá trình lao động. Tao ra sự hia hòa trong hoạt đông của tất cả các yếu tố sản xuất, liền kết moi người vào một quá trình thông nhất”.
Ky luật lao động là những tiêu chuẩn quy định hành vi cũa con người trong quá trình lao đông và ứng xử trong xã hội, nó được xảy dung dựa trên cơ sở pháp ly hiện hành va những chuẩn mực đạo đức. Khong có kỷ luật thi không thé điều chỉnh được môi quan hệ giữa người với người trong sin xuất và hoạt động của ho trong các tò chức xã hội. Sa thai là hình thức ky luật lao đông nghiêm khắc nhất mà NSDLĐ có thé áp dung đối với NLD có hành vi vi phạm kỹ luật trong đơn vi. Theo Từ điền Luật học, sa thải là “một hinh thức xử ly kp luật lao động (KLLD) theo đó NSDLD cham đứt vie sử dung lao động khỉ NLD w pham”? Con theo cudn sách Thuật ngữ pháp lý, “Sa thdt là mốt lình thức xử I w phạm kỹ luật lao động buộc NLĐra khối chỗ làm việc ctia doanh nghiép, tổ chức vì có Kimya đêm nghiém trong đối vớt kp luật lao động.
Người bi sa that không được hưởng các chế đồ, clính sách niue đỗ với NLD về hưu, mắt site” Có thé thay rằng, sa thai là hình thức xử lý KLLD để lại hau quả lớn nhấtvì nó dan đến việc cham dứt quan hé lao động. Bởi vậy, nhiều.quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc không phân biệt giữa hai khái niệm sa thải và đơn phương cham đứt hợp dong lao dong của NSDLD. Sa thải thông thường được quy định ngay trong ché đỉnh HDLD. Án lê tại Nhật Ban đã thita nhân việc sa thải NLD vì lí do kinh tế.
Luật Tiêu chuẩn lao đông của Hàn Quốc ‘ Viện ngân ngữ học, Từ điển tiếng Việt Nib Đà Nẵng- Thang tâm từ điển học, 2000. 2 Nguyễn Hữu Quỳnh (chủ iin) (1999), Từ điển Luật học, Nxb Từ điển Bách Khoa, Hi Nội ` Nguyễn Mạnh Hùng, (chủ bin) (2011), Thuậtngữ pháp I, No Chính trị quốc gia- Sự thất, Hà Nội. 7 số 286 (1953) được sửa doi năm 1990 quy định các trường hợp NSDLĐ cham đứt quan hệ với NLD đều được goi là sa thải. Bộ luật lao dong Pháp có những quy định dé cậpvẻ xử lý kỹ luật sa thai có sw phân biệt giữa sa thai vì lí do cá nhân hoặc sa thải vì li do kinh tế tuy nhiên không có sự phân biệt giữa đơn phương cham đút hợp đồng và sa thải.
Pháp luật Việt Nam hiện nay mặc da không đưa ra một định nghĩa cu thé nào vẻ hình thức nay nhưng quy. định rất 16 các trường hop vi pham nào la căn cứ để NSDLD xử lý kỷ luật sa thải và trình tự thủ tục thực hiên nó. Như vay, với tư cách là một hình thức xử lý KLLD, có thé định nghia về ky luật sa thải như sau: “Hinh thức kỹ luật sa thi là lình thức xử lý ví phạm KLLĐangliễm khắc nhất đo NSDLD áp dung theo trình tự, thú tuc luật @nh đất với NLD kit ho có hành vi w phạm KLLD đã âược nội quy của đơn vị hoặc pháp luật quy dink mà hậu quá là din đến việc chấm đứt quan hệ lao dong. Đặc điểm của ky luật sa thải La mot trong những hình thức xử lý ELLĐ, kỷ luật sa thải mang bản chất của KLLD nói chung và ngoài ra còn có những đặc điềm riêng sau: Thứ nhất, KLLĐ sa thei là lành thức kỹ luật nghiêm khắc nhất so với các hình thức KLLĐ khác Hình thức ky luật sa thải được áp dung đôi với NLD khi có hành vi vi pham KLLD nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiệm trọng trong quá trình lao déng, dong thời cham dứt hoàn toàn quan hé lao động.
Sự “ nghiêm khắc nhất” được thẻ hiện ở chỗ, nêu như đối với các hình thức KLLD khác NLD van co thé tiếp tục làm việc thi hậu quả của sa thai sẽ là cham ditt hoàn toàn QHLĐ. Néu không có hình thức nghiêm khắc này thi sẽ có tinh trạng NLD cỗ ý thực hiện các hànhvivi phạm ma NSDLD lại khong thé xử lý thì sẽ trở thành hạn chế. Bởi mục dich của giao kết HDLD là dé thực hiện các công việc nhất định nhưng khi NLD không thưc hiện hoặc có hành vi ảnh hưởng đền việc thực hiện công việc đó thi rố rang phải xử lý ly luật. Dấu biết rằng, việc cham đứt QHLĐ như vậy sẽ khiến cho NLD mat đi nguồn thu nhập cũng như có thé gặp phải khó khăn khi tìm kiếm công việc mới.
Còn vẻ phía NSDLD, bat ky một sự cham đứt vào cũng có thẻ tác động đến quá trình sản xuất, kinh doanh nên việc sa thải sẽ chỉ xây ra khi lỗi của NLĐ đó ở mức nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trong Thứ hai, chủ thé áp dung KLLD sa thả là NSDLD và chủ thé bi áp dụng KLLD sa that là NLD. Quyền thiết lập KLLD cũng như xử lý vi pham ELLĐ là của NSDLD, do đó khi ky kết hop dong lao đông thi NLD bắt buộc phải chấp hành các quy định về KLLD mà NSDLD đưa ra cho du trong hop dong lao động có hay không có quy định hoặc thỏa thuân vẻ KLLD. KLLD sa thải là mét hình thức của KLLD nên việc áp dụng hình thức KLLD sa thai doi với NLD có hành vi vi phạm cũng thuộc thảm quyền của NSDLD. Ở đây, NSDLĐ có thé là cá nhân hoặc bat kỳ cơ quan, tò chức, doanh nghiệp nao thỏa man các điều kiện theo quy định của pháp luật Người đại diện theo pháp luật của pháp nhân hoặc cá nhân sử dung lao động có quyền xử lý kỷ luật sa thai đối với NLD vi pham ELLĐ sa thai.
Doi với NLD là đổi trong được tuyên dụng vào làm việc tai cơ quan, tò chức, doanh nghiệp theo HDLD. Trong quá trình tham gia vào quan hệ lao động. NLD có ngÌứa vụ chấp hành KLLD, nội quy lao động, tuân theo sw quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao đông. Theo đó, khi NLD có hành vi vi phạm KLLD thi phải chịu trách nhiệm KLLD mà cụ thé tủy vào từng hành vi ma NLD sẽ bị áp dụng hình thức ky luật sa thải.
Thứ ba, pháp luật quy dinh cụ thé căn cứ xử lý ky luật lao động sa thai E hi áp dụng hình thức kỹ luật sa thải đối với NLD, quan hệ lao đông cũng cham đứt và điều này tất yêu sẽ ảnh hưởng đến cả hai bên chủ thé trong quan hệ lao động. Chính vi thé, khi NLD vi pham ELLĐ ở mức nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiệm trọng thi NSDLD mới áp dụng hình thức KLLD sa thải. Đối với các hình thức xử lý KLLD khác, pháp luật không quy định cu thé vẻ căn cứ xử lý kỷ luật, nhưng riêng với hình thức xử lý KLLD sa thai thủ pháp luật lai quy định chủ tiết va rổ rang theo hướng liệt kẻ các trường hợp ma NSDLD được phép kỹ luật sa thải NLD Việc pháp luật quy định cụ thể các căn cứ xử lý ky luật sa thải như vậy là hop lý, vi khi đó NSDLĐ không thé lam quyền trong xử lý ky luật sa thải cũng như bảo vệ được quyên và loi ích hop pháp của NLD. Có thé thay, không chỉ ở pháp luật Việt Nam ma hau hết các quốc gia déu quy định cụ thé căn cứ dé áp dụng hình thức KLLDsa thai trong các văn bản pháp luật do hậu qua pháp lý của KLLD sa thải là NLD mat việc lam dân đến mat nguồn thu nhập và từ việc không còn việc làm sẽ kéo theo rất nhiều hệ quả tới tinh hình xã hội.
Để áp dung các căn cứ xử lý kỷ luật sa thai được lĩnh hoạt và đạt hiệu quả hơn thi NSDLD sẽ phải cụ thé hóa các hànhvi nêu trên vào nôi quy lao đông của tô chức, doanh nghiệp. Vai trò của ky luật sa thải Thứ nhất, đốt với người sử dung lao động Trong điều kiện nền kinh tế thi trường hiện nay, sản xuất kinh doanh phát triển, QHLD giữa NLD và NSDLD cũng có nhiều thay doi. NSDLĐ có quyền quản lý lao động 9 nhằm đảm bảo trat tự nề nép theo nôi quy của doanh nghiệp để hướng hoạt động của từng người vào việc thưc hiện kế hoạch chung và tao ra kết quả chung đã định. Khi có cong cu pháp lý xử lý ky luật sa thải, NSDLĐ sẽ chủ động và bảo vé minh tot hơn trong QHLD.
Thông qua kỹ luật sa thải, NSDLD duy trì được trật tự nề nếp, ôn định trong doanh nghiệp. Ehi đó, NSDLĐ yên tam mỡ rộng hoạt dong sản xuất kinh doanh, thích nghỉ được với sự biên đông đa dang của nên kinh tế thi trường, phát huy lợi thé của minh trong từng thời ky nhất định. Khi lợi ích của NSDLD tăng lên, họ cũng có khả năng trả lương cho NLD cao hon, bảo dam cho NLD làm việc trong điều kiên tot hơn. Thứ hai, đối với người lao động Ky luật sa thải có tác dung ran đe và khuyến khích NLD tuân thủ quy tắc, quy định và nguyên tắc trong công việc.
Nều NLD có hành vi vi phạm ng hiểm trọng thủ sẽ bị sa thải, điều này có thé tao ra sư cảnh báo rằng những hành vi tương tự sẽ khong được dung thứ và có thé dân đến mat việc. Từ đó, những NLD cũng nhận thức được mức đô nghiém trọng của hành vivi phạm va hau qua của nó đểtự giác tuần thủ các quy định của noi quy lao động va pháp luật. Điều nay góp phan nâng cao ý thức tò chức kỷ luật, ky cương trong công việc của NLD. Ky luật sa thải có kha năng cải thiên hiệu suất lao dong.