Nghiên Cứu Về Chuyển Hướng Thương Mại Và Nhập Khẩu Nguyên Liệu Dệt May Tại Việt Nam

Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương tác động đến nhập khẩu nguyên liệu dệt may từ Trung Quốc vào Việt Nam theo lý thuyết chuyển hướng thương mại.

• Tác giả: Vũ Thu Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Như Bình
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Ngành Dệt May
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Chuyển Hướng Thương Mại Và Nhập Khẩu Nguyên Liệu Dệt May Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT CHUYỂN HƯỚNG THƯƠNG MẠI VÀ NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU DỆT MAY CỦA VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƯƠNG
• 1.1. Lý Thuyết Chuyển hướng thương mại
• 1.2. Các hình thức hội nhập kinh tế khu vực
• 1.3. Nội dung lý thuyết Chuyển hướng thương mại
• 1.4. Tổng quan về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP)
• 1.4.1. Giới thiệu chung về TPP
• 1.4.2. Những cơ hội và thách thức của Việt Nam khi tham gia Hiệp định TPP
• 1.4.3. Các cam kết trong TPP liên quan đến nhập khẩu hàng dệt may của Việt Nam
• 1.4.3.1. Cam kết về thuế quan
• 1.4.3.2. Các cam kết khác
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU DỆT MAY TỪ TRUNG QUỐC VÀO VIỆT NAM THEO LÝ THUYẾT CHUYỂN HƯỚNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Thực trạng năng lực sản xuất nguyên liệu may mặc Việt Nam trong điều kiện tham gia TPP
• 2.2. Nội dung chung về sản xuất hàng dệt may
• 2.3. Tình hình phát triển sản xuất sợi và dệt vải
• 2.4. Thực trạng tình hình phát triển của các ngành phụ trợ khác
• 2.5. Phân tích thực trạng nhập khẩu nguyên liệu ngành dệt may của Việt Nam từ Trung Quốc theo lý thuyết Chuyển hướng thương mại
• 2.6. Thực trạng nhập khẩu nguyên liệu dệt may từ Trung Quốc và so sánh nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may với các nước khác
• 2.7. Dự báo ảnh hưởng của TPP đến nhập khẩu nguyên liệu và hàng dệt may của Việt Nam
• 2.8. Đánh giá những ảnh hưởng dự kiến của TPP đến nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Việt Nam từ Trung Quốc theo lý thuyết Chuyển hướng thương mại
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG LÝ THUYẾT CHUYỂN HƯỚNG THƯƠNG MẠI ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP CHUYỂN HƯỚNG NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU DỆT MAY VÀO VIỆT NAM DƯỚI ẢNH HƯỞNG CỦA HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƯƠNG
• 3.1. Dự báo cơ hội và thách thức của ngành nguyên liệu Việt Nam trong điều kiện TPP
• 3.1.1. Dự báo cơ hội của ngành nguyên liệu Việt Nam trong TPP
• 3.1.2. Dự báo thách thức của ngành nguyên liệu Việt Nam trong TPP
• 3.2. Các định hướng và mục tiêu phát triển sản xuất nguyên liệu may mặc Việt Nam
• 3.2.1. Định hướng phát triển
• 3.2.2. Mục tiêu phát triển sản xuất nguyên liệu may mặc Việt Nam đến năm 2020
• 3.3. Các giải pháp chủ yếu chuyển hướng thương mại nhập khẩu nguyên liệu cho may mặc Việt Nam dưới ảnh hưởng của TPP
• 3.3.1. Trường hợp TPP vẫn có Mỹ quay lại tham gia
• 3.3.2. Trường hợp TPP không có Mỹ tham gia
• 3.3.3. Trường hợp không có TPP
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chuyển Hướng Thương Mại Dệt May Việt Nam

Nghiên cứu về chuyển hướng thương mại và nhập khẩu nguyên liệu dệt may tại Việt Nam trở nên cấp thiết. Ngành dệt may Việt Nam phụ thuộc lớn vào nguồn cung nguyên phụ liệu nhập khẩu, chiếm tới hơn 70%. Điều này ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả kinh doanh và sự phát triển bền vững của toàn ngành. Các doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm chi phí đầu vào tăng cao, thiếu chủ động và giảm sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp để giảm sự phụ thuộc vào thị trường nhập khẩu dệt may truyền thống, đặc biệt là Trung Quốc, và tìm kiếm các nguồn cung ứng mới hiệu quả hơn. Theo tài liệu gốc, việc chủ động nguồn cung nguyên liệu là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành dệt may Việt Nam.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nguyên Liệu Dệt May Đối Với Ngành

Nguyên liệu dệt may đóng vai trò then chốt trong chuỗi giá trị của ngành. Chất lượng và giá cả của nguyên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm cuối cùng. Việc chủ động nguồn cung nguyên liệu giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, đảm bảo chất lượng và đáp ứng nhanh chóng nhu cầu thị trường. Theo báo cáo ngành dệt may, các doanh nghiệp có khả năng tự chủ nguyên liệu thường có biên lợi nhuận cao hơn và ít bị ảnh hưởng bởi biến động giá cả trên thị trường quốc tế. Do đó, việc nghiên cứu và tìm kiếm các giải pháp để tăng cường khả năng tự chủ nguyên liệu là vô cùng quan trọng.

1.2. Thách Thức Của Ngành Dệt May Việt Nam Hiện Nay

Ngành dệt may Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Sự phụ thuộc vào nguồn cung nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc, khiến các doanh nghiệp dễ bị tổn thương trước các biến động về giá cả và chính sách thương mại. Bên cạnh đó, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và tiêu chuẩn môi trường cũng đặt ra áp lực lớn đối với các doanh nghiệp. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan trong việc xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ, đầu tư vào công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.

II. Phân Tích Thực Trạng Nhập Khẩu Nguyên Liệu Dệt May Từ Trung Quốc

Hiện tại, Việt Nam nhập khẩu phần lớn nguyên liệu dệt may từ Trung Quốc. Điều này tạo ra sự phụ thuộc lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Theo số liệu thống kê, tỷ trọng nhập khẩu nguyên liệu dệt may từ Trung Quốc chiếm một phần đáng kể trong tổng kim ngạch nhập khẩu của ngành. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường duy nhất có thể khiến các doanh nghiệp Việt Nam dễ bị tổn thương trước các biến động về giá cả, chính sách thương mại và các yếu tố bất khả kháng khác. Do đó, việc đa dạng hóa nguồn cung và tìm kiếm các thị trường nhập khẩu mới là vô cùng cần thiết. Theo chương 2 của tài liệu, việc phân tích kỹ lưỡng thực trạng nhập khẩu từ Trung Quốc là cơ sở để đề xuất các giải pháp chuyển hướng thương mại hiệu quả.

2.1. Số Liệu Thống Kê Về Nhập Khẩu Nguyên Liệu Dệt May

Số liệu thống kê cho thấy sự phụ thuộc lớn của Việt Nam vào nguồn cung nguyên liệu dệt may từ Trung Quốc. Các loại nguyên liệu chính được nhập khẩu bao gồm vải, sợi, và phụ liệu. Tỷ trọng nhập khẩu từ Trung Quốc thường chiếm phần lớn trong tổng kim ngạch nhập khẩu của từng loại nguyên liệu. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp để giảm sự phụ thuộc này và đa dạng hóa nguồn cung. Các số liệu này được trình bày chi tiết trong các bảng biểu và hình vẽ trong chương 2 của luận văn.

2.2. Rủi Ro Khi Phụ Thuộc Vào Một Thị Trường Nhập Khẩu

Việc phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường nhập khẩu duy nhất tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các biến động về giá cả, chính sách thương mại, và các yếu tố bất khả kháng khác có thể ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam. Ví dụ, khi Trung Quốc thay đổi chính sách xuất khẩu hoặc xảy ra các vấn đề về logistics, các doanh nghiệp Việt Nam có thể gặp khó khăn trong việc đảm bảo nguồn cung nguyên liệu và duy trì hoạt động sản xuất ổn định.

2.3. Phân Tích Chuỗi Cung Ứng Dệt May Từ Trung Quốc

Phân tích chuỗi cung ứng dệt may từ Trung Quốc giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc và các yếu tố ảnh hưởng đến giá cả và chất lượng nguyên liệu. Chuỗi cung ứng này bao gồm nhiều khâu, từ sản xuất nguyên liệu thô đến chế biến và xuất khẩu. Việc nắm vững thông tin về chuỗi cung ứng giúp các doanh nghiệp Việt Nam có thể đưa ra các quyết định nhập khẩu thông minh và hiệu quả hơn. Đồng thời, cũng giúp xác định các điểm yếu trong chuỗi cung ứng và tìm kiếm các giải pháp để cải thiện.

III. Tác Động Của FTA Đến Chuyển Hướng Thương Mại Dệt May Việt Nam

Các hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), có tác động lớn đến chuyển hướng thương mại và nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Việt Nam. Các FTA mang lại cơ hội tiếp cận các thị trường mới với thuế suất ưu đãi, giúp giảm chi phí nhập khẩu và tăng cường khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích từ các FTA, các doanh nghiệp cần nắm vững các quy tắc xuất xứ và các cam kết khác liên quan đến nguồn gốc xuất xứ (Rule of Origin). Theo tài liệu, việc hiểu rõ các cam kết trong TPP là chìa khóa để tăng trưởng ngành dệt may.

3.1. Cơ Hội Từ Các Hiệp Định Thương Mại Tự Do FTA

Các FTA mang lại nhiều cơ hội cho ngành dệt may Việt Nam. Việc giảm thuế suất nhập khẩu giúp giảm chi phí sản xuất và tăng cường khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Đồng thời, các FTA cũng mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường mới và đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu. Để tận dụng tối đa các cơ hội này, các doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu thông tin về các FTA và xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp.

3.2. Thách Thức Về Quy Tắc Xuất Xứ Rule of Origin

Quy tắc xuất xứ là một trong những thách thức lớn đối với các doanh nghiệp dệt may Việt Nam khi tham gia các FTA. Để được hưởng ưu đãi thuế quan, sản phẩm phải đáp ứng các yêu cầu về nguồn gốc xuất xứ. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải có khả năng truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và chứng minh rằng sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn quy định. Việc tuân thủ quy tắc xuất xứ đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ và hệ thống quản lý chất lượng.

3.3. Tác Động Của CPTPP Đến Ngành Dệt May Việt Nam

CPTPP là một trong những FTA quan trọng nhất đối với ngành dệt may Việt Nam. Hiệp định này mang lại cơ hội tiếp cận các thị trường lớn như Nhật Bản, Canada, và Australia với thuế suất ưu đãi. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích từ CPTPP, các doanh nghiệp cần đáp ứng các yêu cầu về quy tắc xuất xứ và các tiêu chuẩn khác liên quan đến chất lượng và môi trường. Việc tham gia CPTPP cũng đòi hỏi các doanh nghiệp phải nâng cao năng lực cạnh tranh và đổi mới công nghệ.

IV. Giải Pháp Chuyển Hướng Nhập Khẩu Nguyên Liệu Dệt May Hiệu Quả

Để giảm sự phụ thuộc vào thị trường nhập khẩu dệt may truyền thống và tăng cường khả năng cạnh tranh, cần có các giải pháp chuyển hướng thương mại hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm đa dạng hóa nguồn cung, đầu tư vào sản xuất nguyên liệu trong nước, và tận dụng tối đa lợi ích từ các hiệp định thương mại tự do (FTA). Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước trong việc xây dựng chính sách, cung cấp thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn và công nghệ mới. Theo chương 3 của tài liệu, việc xây dựng một ngành công nghiệp phụ trợ dệt may vững mạnh là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành.

4.1. Đa Dạng Hóa Nguồn Cung Nguyên Liệu Dệt May

Đa dạng hóa nguồn cung là một trong những giải pháp quan trọng nhất để giảm sự phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Các doanh nghiệp nên tìm kiếm các nguồn cung nguyên liệu mới từ các quốc gia khác nhau, đặc biệt là các quốc gia thành viên của các FTA mà Việt Nam đã ký kết. Việc đa dạng hóa nguồn cung giúp giảm rủi ro và tăng cường khả năng đàm phán giá cả.

4.2. Đầu Tư Vào Sản Xuất Nguyên Liệu Dệt May Trong Nước

Đầu tư vào sản xuất nguyên liệu trong nước là giải pháp căn cơ để giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Nhà nước cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất vải, sợi, và phụ liệu. Việc phát triển ngành công nghiệp phụ trợ dệt may trong nước giúp tạo ra chuỗi cung ứng khép kín và tăng cường giá trị gia tăng cho sản phẩm.

4.3. Tận Dụng Lợi Ích Từ Các Hiệp Định Thương Mại Tự Do

Các doanh nghiệp cần tận dụng tối đa lợi ích từ các FTA bằng cách nắm vững các quy tắc xuất xứ và các cam kết khác liên quan đến thương mại. Việc tuân thủ các quy định này giúp các doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế quan và tiếp cận các thị trường mới. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ nhà nước trong việc cung cấp thông tin và hướng dẫn các doanh nghiệp về các FTA.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Chuyển Hướng Dệt May

Nghiên cứu về chuyển hướng thương mại và nhập khẩu nguyên liệu dệt may cần được ứng dụng vào thực tiễn để mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp và định hướng phát triển ngành. Việc theo dõi và đánh giá hiệu quả của các giải pháp chuyển hướng thương mại là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành dệt may Việt Nam. Theo tài liệu, việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành.

5.1. Xây Dựng Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Dệt May

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp dệt may. Chính sách này có thể bao gồm các biện pháp khuyến khích đầu tư vào sản xuất nguyên liệu trong nước, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn và công nghệ mới, và cung cấp thông tin về các FTA.

5.2. Định Hướng Phát Triển Ngành Dệt May Bền Vững

Các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để định hướng phát triển ngành dệt may bền vững. Điều này bao gồm việc khuyến khích sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường, sử dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng, và tuân thủ các tiêu chuẩn về lao động và an toàn.

5.3. Đánh Giá Hiệu Quả Của Các Giải Pháp Chuyển Hướng

Việc theo dõi và đánh giá hiệu quả của các giải pháp chuyển hướng là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành dệt may. Các chỉ số đánh giá có thể bao gồm tỷ lệ tự chủ nguyên liệu, kim ngạch xuất khẩu, và mức độ hài lòng của doanh nghiệp.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Chuyển Hướng Thương Mại Dệt May

Nghiên cứu về chuyển hướng thương mại và nhập khẩu nguyên liệu dệt may tại Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai của ngành. Việc giảm sự phụ thuộc vào thị trường nhập khẩu dệt may truyền thống và tăng cường khả năng cạnh tranh là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành. Với sự hỗ trợ từ nhà nước và sự nỗ lực của các doanh nghiệp, ngành dệt may Việt Nam có thể vươn lên trở thành một trong những ngành công nghiệp hàng đầu trong khu vực và trên thế giới. Theo tài liệu, việc tiếp tục nghiên cứu và cập nhật thông tin về thị trường và công nghệ là vô cùng quan trọng để duy trì lợi thế cạnh tranh.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Nghiên cứu đã chỉ ra sự phụ thuộc lớn của Việt Nam vào nguồn cung nguyên liệu dệt may từ Trung Quốc và các rủi ro liên quan. Đồng thời, nghiên cứu cũng đã xác định các cơ hội và thách thức từ các FTA và đề xuất các giải pháp chuyển hướng thương mại hiệu quả.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về chuỗi cung ứng dệt may, đánh giá tác động của các công nghệ mới đến ngành, và nghiên cứu các mô hình kinh doanh bền vững.

6.3. Tầm Quan Trọng Của Hợp Tác Quốc Tế

Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành dệt may Việt Nam. Việc hợp tác với các quốc gia có kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và tiếp cận các thị trường mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may Việt Nam giữ vị trí trụ cột trong nền kinh tế quốc dân với kim ngạch xuất khẩu luôn đứng thứ hai cả nước, chỉ sau nhóm hàng điện tử. Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất của ngành là mức độ phụ thuộc nghiêm trọng vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu khi hơn 70% nhu cầu đầu vào phải mua từ nước ngoài, đặc biệt trên 50% tổng kim ngạch nhập khẩu vải và xơ sợi đến từ Trung Quốc. Thực trạng này khiến các doanh nghiệp dệt may trong nước rơi vào thế bị động, chi phí đầu vào leo thang và giá trị gia tăng tạo ra ở mức rất thấp do chủ yếu gia công cắt may đơn thuần theo phương thức CMT chiếm tới 70%.

Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) với sự tham gia ban đầu của 12 quốc gia thành viên mở ra cơ hội đột phá về tiếp cận thị trường thông qua các cam kết cắt giảm thuế quan sâu rộng. Dẫu vậy, để được hưởng mức thuế ưu đãi 0%, hàng dệt may Việt Nam bắt buộc phải thỏa mãn quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt từ sợi trở đi (Yarn Forward). Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ tác động của các cam kết TPP đến luồng thương mại nguyên liệu dệt may nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam dưới lăng kính của lý thuyết Chuyển hướng thương mại.

Mục tiêu nghiên cứu hướng tới việc đánh giá toàn diện năng lực sản xuất nguyên phụ liệu trong nước, phân tích thực trạng dòng chảy nhập khẩu và dự báo khả năng dịch chuyển nguồn cung sang các nước thành viên TPP hoặc đẩy mạnh tự chủ nội địa. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ ngành công nghiệp dệt may Việt Nam trên phạm vi cả nước, tập trung phân tích số liệu thực trạng giai đoạn 2011–2015 và xây dựng các kịch bản định hướng giải pháp đến năm 2020, tầm nhìn 2025. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, đóng góp cơ sở dữ liệu khoa học giúp định hình chiến lược tái cơ cấu chuỗi cung ứng, nâng tỷ lệ nội địa hóa từ mức 48% lên trên 60% và giảm thiểu rủi ro thâm hụt thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết Chuyển hướng thương mại (Trade Diversion) của Jacob Viner trong kinh tế học quốc tế kết hợp cùng lý thuyết các hình thức hội nhập kinh tế khu vực theo 5 cấp độ tiến triển: Thỏa thuận thương mại ưu đãi (PTA), Khu vực mậu dịch tự do (FTA), Liên minh thuế quan (CU), Thị trường chung và Liên minh kinh tế - tiền tệ.

Lý thuyết Chuyển hướng thương mại chỉ ra rằng khi một hiệp định thương mại tự do hình thành, việc cắt giảm thuế quan nội khối về 0% sẽ làm giá hàng hóa từ các nước thành viên trở nên rẻ hơn so với các đối tác ngoài khối. Điều này thúc đẩy quốc gia thành viên chuyển hướng nhập khẩu từ các bạn hàng truyền thống có chi phí sản xuất thấp ngoài khối (như Trung Quốc) sang các nhà cung cấp nội khối (như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Mexico).

Khung phân tích của luận văn tích hợp 4 khái niệm cốt lõi:

• Quy tắc xuất xứ từ sợi trở đi (Yarn Forward): Quy định bắt buộc mọi công đoạn từ kéo sợi, dệt vải, nhuộm hoàn tất đến may mặc phải thực hiện trong nội khối TPP để được hưởng thuế suất ưu đãi.
• Chuỗi giá trị toàn cầu (GVC): Mô hình phân bổ các công đoạn sản xuất theo lợi thế cạnh tranh của từng quốc gia.
• Phương thức sản xuất dệt may: Phân tầng từ giá trị thấp đến cao gồm cắt - may - hoàn thiện (CMT), mua nguyên liệu - bán thành phẩm (FOB), thiết kế gốc (ODM) và sở hữu thương hiệu gốc (OBM).
• Tỷ lệ nội địa hóa: Tỷ lệ phần trăm giá trị nguyên phụ liệu được sản xuất trong nước trên tổng giá trị sản phẩm xuất khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác thu thập từ Tổng cục Hải quan, Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) trong giai đoạn từ năm 2009 đến 2015.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, tác giả tiến hành điều tra, tổng hợp dữ liệu toàn diện trên mẫu bao gồm 410 doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải cùng 2.337 doanh nghiệp may mặc đang hoạt động trên toàn quốc. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng để phân nhóm doanh nghiệp theo hình thức sở hữu: Doanh nghiệp Nhà nước, Doanh nghiệp ngoài Nhà nước và Doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp so sánh kinh tế và mô hình hóa kịch bản kinh tế lượng là nhằm lượng hóa chính xác sự khác biệt về năng lực tài chính, năng suất lao động và cơ cấu trang thiết bị giữa các nhóm doanh nghiệp. Timeline nghiên cứu được triển khai mạch lạc: Thu thập số liệu giai đoạn 2009–2015, xử lý và kiểm định dữ liệu thực trạng giai đoạn 2012–2015, mô phỏng dự báo tác động của TPP đến năm 2025 theo 3 kịch bản gồm có Hoa Kỳ tham gia, không có Hoa Kỳ tham gia và kịch bản không có TPP.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mức độ phụ thuộc của dệt may Việt Nam vào nguồn cung Trung Quốc ở mức báo động. Đến hết năm 2015, kim ngạch nhập khẩu vải từ Trung Quốc đạt trên 4,297 tỷ USD, chiếm hơn 50% tổng giá trị nhập khẩu vải của cả nước và tăng 11,7% so với năm 2014. Đối với mặt hàng xơ sợi, Trung Quốc cũng chiếm trên 50% thị phần với khối lượng nhập khẩu 10 tháng đầu năm 2015 đạt hơn 243 nghìn tấn, tương đương trị giá hơn 500 triệu USD (tăng 13,5% về lượng và 8,5% về giá trị).

Thứ hai, năng lực sản xuất công nghiệp phụ trợ trong nước phát triển chưa tương xứng. Tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu dệt may mới chỉ đạt khoảng 48%. Ngành sợi trong nước sở hữu 6,3 triệu cọc sợi, tiêu thụ khoảng 630.000 tấn nguyên liệu/năm nhưng sản lượng bông xơ trong nước chỉ đạt từ 3.500 đến 3.700 tấn/năm, đáp ứng vỏn vẹn 2% nhu cầu. Sản xuất vải dệt thoi trong nước chỉ đáp ứng 1/8 nhu cầu (khoảng 12,5%), trong đó lượng vải đạt chuẩn cho may xuất khẩu chỉ chiếm từ 13% đến 14%.

Thứ ba, tồn tại sự phân hóa sâu sắc về nguồn vốn và công nghệ giữa khối FDI và doanh nghiệp nội địa. Tổng vốn đầu tư sản xuất sợi và dệt vải tăng từ 17.459 tỷ đồng năm 2009 lên 46.685 tỷ đồng năm 2015, trong đó khối FDI chiếm áp đảo với 62,3% tổng vốn. Mức trang bị vốn thiết bị cho 1 lao động ở khối FDI đạt 978 triệu đồng, cao gấp hơn 10 lần so với doanh nghiệp Nhà nước (khoảng 84 triệu đồng). Quy mô vốn bình quân một doanh nghiệp ngoài Nhà nước chỉ đạt 30,6 tỷ đồng, thấp hơn gần 12 lần so với mức 359 tỷ đồng của doanh nghiệp FDI.

Thứ tư, TPP tạo ra cú hích chuyển hướng thương mại mạnh mẽ. Cam kết của Hoa Kỳ xóa bỏ ngay 73,1% số dòng thuế dệt may (chiếm 46,1% kim ngạch, tương đương 3,5 tỷ USD) từ mức thuế MFN trung bình 17,5% về 0% buộc các nhà sản xuất phải tìm kiếm nguồn nguyên liệu nội khối TPP hoặc thúc đẩy đầu tư sản xuất sợi và dệt nhuộm ngay tại Việt Nam để vượt qua rào cản quy tắc xuất xứ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nhập khẩu phản ánh rõ cấu trúc sản xuất dệt may gia công theo phương thức CMT chiếm 70%, trong khi phương thức FOB chỉ chiếm 25%, ODM đạt 4% và OBM chỉ chiếm 1%. Chu kỳ thời gian sản xuất điển hình bị kéo dài đáng kể khi thời gian vận chuyển nguyên liệu từ nước ngoài mất từ 15 đến 20 ngày, thủ tục hải quan mất từ 3 đến 7 ngày, khiến doanh nghiệp Việt Nam chịu bất lợi lớn về thời gian giao hàng so với các đối thủ như Trung Quốc hay Ấn Độ (vốn tự chủ 90-95% nguyên liệu).

Theo các báo cáo đánh giá của UNIDO, năng suất lao động ngành may mặc Việt Nam năm 2015 chỉ bằng 1/3 so với Hồng Kông, 1/4 so với Trung Quốc và 1/8 so với Hàn Quốc; riêng ngành dệt chỉ bằng 90% của Trung Quốc và 85% của Thái Lan. Điều này giải thích vì sao mặc dù chi phí nhân công thấp, giá thành tổng hợp của sản phẩm may mặc Việt Nam vẫn kém cạnh tranh khi chi phí nguyên phụ liệu nhập khẩu chiếm tỷ trọng quá lớn.

Dữ liệu được hệ thống hóa qua chuỗi biểu đồ và bảng phân tích từ Bảng 2.1 đến Bảng 2.15 và Hình 2.1 đến Hình 2.8 trong luận văn chứng minh rằng: Nếu không có sự chuyển dịch chiến lược về nguồn cung, việc Hoa Kỳ rút khỏi TPP hoặc sự thay đổi cục diện đàm phán sẽ khiến hiện tượng chuyển hướng thương mại không đạt hiệu quả như kỳ vọng, làm các doanh nghiệp trong nước tiếp tục kẹt lại ở phân khúc hạ nguồn có biên lợi nhuận mỏng.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đẩy mạnh liên kết chuỗi và thu hút dòng vốn FDI có chọn lọc vào khâu dệt nhuộm và hoàn tất vải.

• Hành động: Ban hành chính sách ưu đãi đất đai, thuế thu nhập doanh nghiệp cho các dự án dệt nhuộm công nghệ cao, xử lý nước thải đạt chuẩn sinh thái.
• Target metric: Nâng tỷ lệ nội địa hóa ngành dệt may lên mức 60% vào năm 2020 và 70% vào năm 2025.
• Timeline: Giai đoạn 2017–2022.
• Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với Bộ Kế hoạch & Đầu tư và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố.

Thứ hai, thiết lập cổng thông tin xúc tiến thương mại chuyên biệt và hỗ trợ quy tắc xuất xứ TPP/CPTPP.

• Hành động: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa liên kết giữa doanh nghiệp may và các nhà cung cấp sợi, vải nội khối; tổ chức các khóa tập huấn về thủ tục tự chứng nhận xuất xứ trong hạn mức 5 năm đầu.
• Target metric: 100% doanh nghiệp dệt may xuất khẩu nắm vững và vận dụng thành công quy tắc xuất xứ từ sợi trở đi.
• Timeline: Giai đoạn 2017–2019.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp cùng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) và Tổng cục Hải quan.

Thứ ba, nâng cao năng lực vốn và hiện đại hóa thiết bị cho các doanh nghiệp sản xuất sợi - dệt nội địa.

• Hành động: Triển khai gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ đổi mới máy móc, tự động hóa dây chuyền dệt thoi và dệt kim.
• Target metric: Nâng mức trang bị vốn thiết bị bình quân trên một lao động của khối ngoài Nhà nước từ 73 triệu đồng lên mức trên 300 triệu đồng.
• Timeline: Giai đoạn 2018–2025.
• Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại kết hợp cùng Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS).

Thứ tư, quy hoạch và phát triển bền vững vùng nguyên liệu bông xơ và tơ tằm tự nhiên.

• Hành động: Thực hiện nghiêm túc Quyết định 29/QĐ-TTg về phát triển cây bông vải tại Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ, vận hành hiệu quả Quỹ bình ổn giá bông với mức trích 2% giá thành sản xuất.
• Target metric: Mở rộng diện tích trồng bông đạt 76.000 ha, đáp ứng tối thiểu 15-20% nhu cầu bông xơ cho ngành kéo sợi trong nước.
• Timeline: Giai đoạn 2018–2025.
• Chủ thể thực hiện: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex).

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Các cơ quan quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách tại Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch & Đầu tư: Luận văn cung cấp luận cứ thực chứng về cơ cấu thuế quan, tác động chuyển hướng thương mại và đề xuất các giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn trong công nghiệp hỗ trợ dệt may khi thực thi các FTA thế hệ mới.
• Lãnh đạo và nhà quản trị tại các doanh nghiệp dệt may, doanh nghiệp sản xuất sợi, vải: Tài liệu hỗ trợ đánh giá rủi ro phụ thuộc nguồn cung nguyên liệu từ Trung Quốc, từ đó xây dựng kế hoạch chuyển dịch nhà cung ứng sang các nước thành viên FTA và chuyển đổi mô hình từ gia công CMT sang FOB/ODM.
• Các chuyên gia nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Thương mại quốc tế: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về mô hình Chuyển hướng thương mại của Jacob Viner kết hợp phương pháp nghiên cứu định lượng, phân tích chuỗi dữ liệu thực tế giai đoạn 2009–2015.
• Các tổ chức xúc tiến thương mại và hiệp hội ngành nghề (VITAS, VCCI): Nguồn tư liệu tham khảo giá trị để tổ chức các chương trình tư vấn chính sách, phản biện xã hội và hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa chuỗi cung ứng theo tiêu chuẩn xuất xứ toàn cầu.

Câu hỏi thường gặp

Lý thuyết chuyển hướng thương mại giải thích hiện tượng nhập khẩu nguyên liệu dệt may như thế nào? Theo lý thuyết, khi Việt Nam tham gia FTA với mức thuế quan nội khối giảm về 0%, các doanh nghiệp có xu hướng chuyển việc nhập khẩu nguyên liệu từ các quốc gia ngoài khối có giá thành rẻ (như Trung Quốc với hơn 50% thị phần vải) sang các nước thành viên trong khối để thỏa mãn quy tắc xuất xứ và hưởng ưu đãi thuế.

Quy tắc xuất xứ từ sợi trở đi (Yarn Forward) tạo ra thách thức gì cho dệt may Việt Nam? Quy tắc này yêu cầu mọi công đoạn từ kéo sợi, dệt, nhuộm đến may hoàn tất phải nằm trong khối hiệp định. Do Việt Nam nhập khẩu hơn 70% nguyên phụ liệu ngoại khối, hàng dệt may xuất khẩu đứng trước nguy cơ không được hưởng thuế suất 0% nếu không kịp thời chuyển hướng nguồn cung hoặc tự chủ sản xuất trong nước.

Tại sao tỷ lệ nội địa hóa ngành dệt may Việt Nam giai đoạn 2011–2015 chỉ đạt dưới 50%? Nguyên nhân chủ yếu do khâu dệt nhuộm và sản xuất xơ sợi đòi hỏi vốn đầu tư lớn và công nghệ phức tạp. Nguồn bông trong nước chỉ đáp ứng 2% nhu cầu (khoảng 3.500 tấn/năm), vải dệt thoi cho xuất khẩu chỉ đạt 13-14%, dẫn đến sự đứt gãy giữa khâu sợi - dệt và khâu may mặc.

Sự chênh lệch về năng lực giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước được thể hiện ra sao? Khối FDI chiếm tới 62,3% tổng vốn đầu tư ngành sợi và dệt vải năm 2015 với vốn bình quân 359 tỷ đồng/doanh nghiệp và suất đầu tư thiết bị cho 1 lao động đạt 978 triệu đồng, gấp hơn 10 lần so với các doanh nghiệp ngoài Nhà nước (vốn bình quân 30,6 tỷ đồng).

Doanh nghiệp may mặc cần chuẩn bị kịch bản gì khi các hiệp định thương mại có sự biến động về thành viên? Doanh nghiệp cần đa dạng hóa đối tác thương mại, chủ động chuyển đổi từ hình thức may gia công CMT (chiếm 70%) sang FOB và ODM, đồng thời tận dụng 9 hiệp định FTA đã ký kết với EU, Nhật Bản, Hàn Quốc để mở rộng chuỗi cung ứng độc lập.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện lý luận về chuyển hướng thương mại và phân tích sâu sắc thực trạng nhập khẩu nguyên liệu dệt may Việt Nam từ Trung Quốc giai đoạn 2011–2015.
• Nghiên cứu chỉ rõ điểm nghẽn cốt lõi của ngành là sự phụ thuộc trên 70% vào nguyên phụ liệu nhập khẩu và hơn 50% thị phần tập trung tại Trung Quốc, tạo rủi ro lớn trước quy tắc xuất xứ nghiêm ngặt của TPP/CPTPP.
• Làm sáng tỏ khoảng cách công nghệ và quy mô vốn giữa khối FDI (chiếm 62,3% tổng vốn đầu tư) và các doanh nghiệp nội địa trong chuỗi cung ứng phụ trợ.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với 3 kịch bản hội nhập nhằm thúc đẩy tái cơ cấu chuỗi cung ứng, nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 60% vào năm 2020 và 70% vào năm 2025.
• Xác định lộ trình hành động giai đoạn 2017–2025 tập trung vào thu hút FDI dệt nhuộm công nghệ cao, phát triển vùng nguyên liệu bông xơ 76.000 ha và nâng cao năng lực tự chứng nhận xuất xứ cho cộng đồng doanh nghiệp.

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị dệt may toàn cầu, các nhà quản trị doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn nhằm xây dựng chiến lược thích ứng linh hoạt và tối ưu hóa lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI CAM ĐOAN Tôi đã đọc và hiểu về các hành vi vi phạm sự trung thực trong học thuật. Tôi cam kết bằng danh dự cá nhân rằng nghiên cứu này do tôi tự thực hiện và không vi phạm yêu cầu về sự trung thực trong học thuật. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả Vũ Thu Thảo LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới PGS.TS Nguyễn Như Bình, người thầy đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu vừa qua và là tấm gương đối với tôi về phong cách sống xanh và sự chan hòa, nhân ái với mọi người xung quanh. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn tới các thầy cô giáo trong Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, cùng các thầy cô giáo khác trong trường Đại học Kinh tế Quốc dân đã tận tâm giảng dạy, giúp tôi có được những kiến thức nền tảng và chuyên ngành quý báu.

Tôi xin trân trọng cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn ở bên cạnh động viên và tạo điều kiện để tôi có được thành quả như ngày hôm nay. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Tác giả Vũ Thu Thảo MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH TÓM TẮT LUẬN VĂN .1 CHƢƠNG 1 LÝ THUYẾT CHUYỂN HƢỚNG THƢƠNG MẠI VÀ NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU DỆT MAY CỦA VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƢƠNG. Lý Thuyết Chuyển hƣớng thƣơng mại. Các hình thức hội nhập kinh tế khu vực.

Nội dung lý thuyết Chuyển hướng thương mại. Tổng quan về Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng (TPP). Giới thiệu chung về TPP. Những cơ hội và thách thức của Việt Nam khi tham gia Hiệp định TPP.

Các cam kết trong TPP liên quan đến nhập khẩu hàng dệt may của Việt Nam. Cam kết về thuế quan. Các cam kết khác .19 CHƢƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU DỆT MAY TỪ TRUNG QUỐC VÀO VIỆT NAM THEO LÝ THUYẾT CHUYỂN HƢỚNG THƢƠNG MẠI. Thực trạng năng lực sản xuất nguyên liệu may mặc Việt Nam trong điều kiện tham gia TPP.

Nội dung chung về sản xuất hàng dệt may .2 Tình hình phát triển sản xuất sợi và dệt vải. Thực trạng tình hình phát triển của các ngành phụ trợ khác. Phân tích thực trạng nhập khẩu nguyên liệu ngành dệt may của Việt Nam từ Trung Quốc theo lý thuyết Chuyển hƣớng thƣơng mại. Thực trạng nhập khẩu nguyên liệu dệt may từ Trung Quốc và so sánh nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may với các nước khác.

Dự báo ảnh hưởng của TPP đến nhập khẩu nguyên liệu và hàng dệt may của Việt Nam. Đánh giá những ảnh hƣởng dự kiến của TPP đến nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Việt Nam từ Trung Quốc theo lý thuyết Chuyển hƣớng thƣơng mại .54 CHƢƠNG 3 VẬN DỤNG LÝ THUYẾT CHUYỂN HƢỚNG THƢƠNG MẠI ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƢỚNG, GIẢI PHÁP CHUYỂN HƢỚNG NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU DỆT MAY VÀO VIỆT NAM DƢỚI ẢNH HƢỞNG CỦA HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƢƠNG. Dự báo cơ hội và thách thức của ngành nguyên liệu Việt Nam trong điều kiện TPP. Dự báo cơ hội của ngành nguyên liệu Việt Nam trong TPP.

Dự báo thách thức của ngành nguyên liệu Việt Nam trong TPP. Các định hƣớng và mục tiêu phát triển sản xuất nguyên liệu may mặc Việt Nam. Định hướng phát triển. Mục tiêu phát triển sản xuất nguyên liệu may mặc Việt Nam đến năm 2020 .3 Các giải pháp chủ yếu chuyển hƣớng thƣơng mại nhập khẩu nguyên liệu cho may mặc Việt Nam dƣới ảnh hƣởng của TPP .1 Trường hợp TPP vẫn có Mỹ quay lại tham gia: .2 Trường hợp TPP không có Mỹ tham gia:.

Trường hợp không có TPP: .88 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .90 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tên tiếng Anh đầy đủ Nghĩa tiếng Việt Hiệp định thành lập khu vực thương ASEAN-Australia-New. AANZFTA mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand Free Trade Area Zealand AEC ASEAN Economic Community Cộng đồng kinh tế ASEAN Association of Southeast Asian ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Nations EU European Union Liên minh châu Âu FDI Foreign Direct Investment Vốn Đầu tư nước ngoài FTA Free-Trade Agreement Hiệp định thương mại tự do MFN Most Favoured Nation Nguyên tắc tối huệ quốc Sanitary and Phytosanitary Hiệp định về việc áp dụng các Biện SPS Measures pháp kiểm dịch động thực vật Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình TPP Trans-Pacific Partnership Dương Vietnam Chamber of Commerce Phòng Thương mại và Công nghiệp VCCI and Industry Việt Nam Vietnam Institute For Economic Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính VEPR and Policy Research sách Vietnam Japan Economic Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam – VJEPA Partnership Agreement Nhật Bản Vietnamese Good Agricultural Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt ở VietGAP Practices Việt Nam WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Số liệu một số sản phẩm công nghiệp phụ trợ dệt may Việt Nam 2009-2015.2: Số lượng các doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải .3: Vốn đầu tư của các doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải 2009-2015.4: Lao động trong các doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải 2009-2015 .5: Tỷ lệ vốn đầu tư cho thiết bị của các doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải 2009-2015.6: Vốn đầu tư bình quân 1 doanh nghiệp của các doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải 2009-2015 .7: Mức trang bị vốn đầu tư thiết bị cho 1 lao động của các doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải 2009-2015 .8: Nguyên liệu ngành may nhập khẩu từ Trung Quốc .9: Tổng kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Việt Nam .10: Tỷ trọng nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Việt Nam từ các nước từ 2011-2015.11: Biểu thuế cam kết của Việt Nam trong TPP về nguyên phụ liệu may mặc nhập khẩu từ các nước khác .12: Cam kết thuế quan TPP (nói chung) của các nước trong khối về hàng may mặc cho Việt Nam .13: Dự báo kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đến năm 2025 .14: Dự đoán ảnh hưởng ngành của TPP tới ngành dệt may .15: Tác động của RoO đối với dệt may .1: Mục tiêu 2020 sản xuất nguyên phụ liệu cho may mặc Việt Nam.2: Dự báo về chuyển dịch thương mại .3: Dự báo về tỷ trọng Nhập khẩu NPL may mặc khi không có TPP .79 DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Tóm lược các phương thức sản xuất dệt may .2: Thời gian sản xuất điển hình của xuất khẩu dệt may Việt Nam .3: Nhập khẩu nguyên liệu xuất khẩu dệt may qua các năm .4: Số lượng các doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải .5: Cơ cấu vốn đầu tư cho sản xuất sợi và dệt vải 2009 và 2015 .6: Cơ cấu lao động trong các doanh nghiệp sản xuất sợi và dệt vải 2014, 2015 .7: Mức trang bị vốn thiết bị cho 1 lao động2009-2015 .8: Diện tích dâu tằm giai đoạn 2006-2015 .1: Vị trí trong chuỗi giá trị dệt may của các nước .65 i TÓM TẮT LUẬN VĂN Tính cấp thiết của đề tài - Hiện tại, ngành may mặc Việt Nam có nguồn nguyên phụ liệu nhập từ nước ngoài chiếm đến trên 70%. Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả kinh doanh nói riêng và sự phát triển của ngành may mặc Việt Nam nói chung. - Cùng với xu hướng hội nhập quốc tế và sự đào thải nghiệt ngã của cơ chế thị trường, trong giai đoạn hiện nay các doanh nghiệp ngành may đang gặp phải những vấn đề những khó khăn, thách thức và ngày càng trở nên bức xúc, điển hình như chi phí đầu vào tăng cao, không chủ động, giảm sức cạnh tranh trên thị trường, đặc biệt là thị trường quốc tế.

- Với những cam kết về ưu đãi thuế quan cho các dòng thuế ngành hàng dệt may, đây là cơ hội để Việt Nam có thể tăng cường khả năng cạnh tranh với những quốc gia không tham gia TPP. Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu những cam kết mở cửa trong khuôn khổ TPP liên quan đến thị trường và sản phẩm dệt may, tiêu biểu là nguyên phụ liệu. - Đánh giá những ảnh hưởng của những cam kết này đến khả năng chuyển hướng thương mại trong nhập khẩu nguyên phụ liệu dệt may từ Trung Quốc vào Việt Nam. - Đề xuất những định hướng và giải pháp phù hợp nhằm chuyển hướng nhập khẩu sang các nước thành viên TPP.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Sự ảnh hưởng của TPP đến nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Việt Nam từ Trung Quốc. - Phạm vi nghiên cứu: + Phạm vi nghiên cứu về mặt nội dung của luận văn: ảnh hưởng của các cam kết TPP đến nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Việt Nam từ Trung Quốc. Giác độ nghiên cứu của luận văn là ngành công nghiệp dệt may Việt Nam. + Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian: các ngành nguyên liệu dệt may trên phạm vi cả nước.

ii + Phạm vi nghiên cứu về mặt thời gian: phân tích thực trạng giai đoạn 2012- 2015, đề xuất giải pháp đến năm 2025. Phƣơng pháp nghiên cứu - Phương pháp so sánh. - Phương pháp phân tích - tổng hợp. - Phương pháp mô tả và khái quát đối tượng nghiên cứu.

- Phương pháp điều tra phân tích thống kê. Bố cục của luận văn Chƣơng 1: Lý thuyết chuyển hƣớng thƣơng mại và nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Việt Nam trong điều kiện Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng Chƣơng 2: Phân tích thực trạng nhập khẩu nguyên liệu dệt may từ Trung Quốc vào Việt Nam theo lý thuyết chuyển hƣớng thƣơng mại Chƣơng 3: Vận dụng lý thuyết chuyển hƣớng thƣơng mại đề xuất định hƣớng, giải pháp chuyển hƣớng nhập khẩu nguyên liệu dệt may vào Việt Nam dƣới ảnh hƣởng của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dƣơng CHƢƠNG 1: LÝ THUYẾT CHUYỂN HƢỚNG THƢƠNG MẠI VÀ NHẬP KHẨU NGUYÊN LIỆU DỆT MAY CỦA VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HIỆP ĐỊNH ĐỐI TÁC XUYÊN THÁI BÌNH DƢƠNG Tham gia Hiệp định TPP sẽ giúp Việt Nam có thêm điều kiện, tranh thủ hợp tác quốc tế để phục vụ chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, triển khai chiến lược hội nhập quốc tế nói chung và chiến lược đối ngoại ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương nói riêng, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Thông qua Hiệp định TPP, Việt Nam sẽ có cơ hội nhận những ưu đãi và quyền lợi từ Hoa Kỳ, Nhật Bản và các nướckhi họ mở cửa thị trường cho hàng hóa của Việt Nam, tạo cú hích mạnh để thúc đẩy xuất khẩu, kiềm chế nhập siêu.