CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HOẠT ĐỌNG BAN HÀNH VĂN BẢN QUY PHAM PHÁP LUAT TRONG LĨNH VỰC VĂN HÓA 1. Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật trong lnh vực văn hóa 1. Định nghĩa văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực văn hoá Nha nước và pháp luật là hai hiện tương xã hội cùng ra đời và phát triển song song với nhau. Nhà nước củng cô cho sự phát triển của pháp luật và ngươc lại pháp luật sinh ra để duy trì trật te quan lý nhà nước.
Nhà nước sử dụng pháp luật là công cụ chủ yêu dé quản ly xã hội. Xét về hình thức thé hiện thì pháp luật có hình thức pháp luật thành văn và pháp luật không thành văn VBQPPL là hình thức thành vin. Đây 1a hình tưức cơ bản, tiên bộ nhật và được sử dung rộng rãi trong hau hết các Nhà rước hiện dai. Trong lich sử lập pháp của nước ta, khái niệm V BQPPL đã nhiêu lần được dé cập trong Luật ban hành VBQPPL năm 1996.
Tiệp theo đó là khái niệm VBQPPL được đưa ra hoàn thiện hơn trong Luật ban hành VBQPPL năm 2008 va nay là Luật ben hành V BQPPL năm 2015 (sửa đổi, bd sung năm 2020) So với khái niệm VBQPPL tại điều 1 ném 2008 thì khái niệm VBQPPL trong Luật năm 2015 đã b6 sungba tiêu chí về tan suất áp dụng: “được áp ding lặp di, lắp lại nhiều lần”; đôi tượng áp dụng, "đối với cơ quan tổ chức, cá nhân” và không gian áp dụng “rong phạm vi cả nước hoặc don vĩ hành chỉnh nhất định” để xác định quy phạm pháp luật. Cu thé: Theo quy định của pháp luật hiện hành VBQPPL được đính ng]ữa tai Điều2 Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 (sửa đôi, bỏ sung năm 2020): ”Ƒăn ban guy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật được ban hành theo ding thẩm quyển, hình thức, trình tự, thủ tre guy đình trong Luật này”. Điều3 Luật ban hành VBQPPL năm 2015 quy định: “Quy phạm pháp luật là guy tắc xử sự chưng, có hiệu luc bắt buộc ching được dp dung lap đi lắp lại nhiều lan đối với cơ quan tổ chức, cả nhân trong pham vi cả nước do đơn vị hành chỉnh nhất định, do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền guy định trong Luật này ban hành và được Nhà nước bdo dam thực hiển ”. Theo đó, ta có thể hiểu VBOPPL là van bản chứa dung quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung được áp dụng nhiéu lên đối với cơ quan tô chức, cá nhén trong phạm vi cả nước hoặc đơn vị hành chính nhật định, do cơ quan nha nước, người 8 có thâm quyền ban hành.
theo đúng thấm quyền, hinh thức, trình tự, thủ tục và được nhà nước bảo đảm thực hiện. Từ những cách hiéu trên, có thé thay dưới góc độ lý luận, VBQPPL trong lính vực văn hoá là văn bản hội tụ đủ những dâu hiệu của một V BQPPL thông thường, chi khac biệt ở pham vi các quy tắc xử su chung sẽ được tập trung vào một lính vực là văn hoá Như vay, có thé rút ra định nghiia, Văn ben guy phạm pháp luật trong lĩnh vực văn hoá là văn bản chứa đựng các quy tắc xử sự clumg trong lĩnh vực văn hóa, do các chit thé cô thâm quyền guy dinh trong Luật Ban hành VBQPPL 2015 ban hành, có nổi ching chứa đựng các quy phạm pháp luật. có tinh bắt buộc clang. được Nhà nước đâm bdo thực hiện, được ban hành theo trình tự thit tuc luật dinh; được áp ding lặp di lặp lại nhiều lẫn trong thực tiễn 1.
Đặc diem của văn bản quy phạm pháp luật trong nh vực văn hoá Dua theo đính nghĩa, đưới góc độ khoa học, co thể thay VBQPPL là văn bản hôi tụ đủ những đặc điểm sau đây: Do các chủ thể có thêm quyền ban hành, có nội dung chứa dung các quy pham phép luật, có tinh bat buộc chưng, được nha nước dam bảo thực hiện, được ban hành theo trình tự, thủ tục luật đính; được áp dụng lặp di lặp lại nhiều lân trong thực tiễn. Mỗi đặc điểm đều có vai trò quan trong trong việc phân tiệt giữa nhớm VBOPPL nay với những văn ban khác trong đời sông thực tiễn hiện nay. VBQPPLtrong lĩnh vực văn hóa cũng mang day đủ các đặc điểm của VBQPPL Tht nhất, VBQPPL trong link vực văn hod được chit thé có thẩm quyều ban hành hoặc phối hợp ban lành Đặc điểm dau tiên nhân điện V BQPPL trong lĩnh vực văn hoá đó là văn bản đó phải được ban hành bởi các chủ thể có thâm quyên theo quy định của pháp luật, mà chủ yêu là cơ quan Nhà nước hoặc cá nhân có thâm quyên trong cơ quan Nhà nước Theo quy dinh của Điều4 Luật năm 2015, các cơ quan nhà nước, cá nhân có tham quyên ban hành V BQPPL trong lĩnh vực văn hoá, bao gồm: Quốc hội, Uy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Chinh phủ, Thủ tướng Chính phủ, Hội đông thẩm phán Toa án nhân dan tôi cao, Chánh án Tòa án nhân dan tối cao, Viện trưởng V iên kiểm sát nhân đân tôi cao, Bộ trường Bộ Van hoá- Thể thao và Du lịch, Thủ trưởng cơ quan ngang bô, Tổng kiểm toán nhà nước, Hội dong nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) các cấp. Hoạt động ban hành VBOPPL trong lính vực văn hoá là hoạt đông đặc trưng và quan trọng hàng dau của cơ quan Nha nước, là hoạt động thê hiện rõ nét quyền lực Nhà nước.
Vì vậy, pháp luật xác đính 16 giới hạn phạm vi chủ thể có thêm quyên 7 được phép ban hành V BQPPL trong lĩnh vực văn hoá. Trong phạm vi thâm quyền của minh, các chủ thê này ban hành các V BQPPL co pham vi tác động khác nhau: có thé có tác đông trên phạm vi toàn quốc hoặc ở một địa phương nhật định, nhưng áp dung trong phạm vi của lĩnh vực văn hóa. Thit hai, VBQPPL trong nh vực văn hoá được ban hành theo trình tir, thủ tue và hình thức theo quy dinh của pháp nat Trinh tự, thủ tục ban hành VBOPPL trong lính vực van hoá là các bước, các hoạt động can phải tuân theo mang tính chuyên môn, nghiệp vụ do các chủ thé có thêm quyên thực hiện trong quá trình xây dung và ban hành, dé đảm bảo sư thông nhất cũng niu chat lượng của van bản Đây chính là một trong những nguyên tắc quan trong khi xây đựng, ban hành V BQPPL trong lính vực văn hoa: “Tuần thi đứng thẩm quyên, hình thức, trình ty; thù tue xây đựng ban hành văn bản quy phạm pháp ld” G Việt Nam, Luật ban hành VBQPPL 1996 là van bản Luật đầu tiên chính thức pháp điển hóa các quy đính về hình thức, trình tự, thủ tục ban hành VBOPPL. Luật ban hành V BQPPL 1996 sau đó đã được sửa đôi bô sung và được thay thê bằng Luật ban hành VBQPPL năm 2008.
Hiện nay ở nước ta, hình thức, trình tự, thủ tục ban hành VBQPPL được quy định thông nhất trong Luật ném 2015, sửa đổi, bổ sung nắn: 2020. Viéc tuân thủ đúng và đủ các quy định. về hình thức, trình tự, thủ tục ban hành. VBOPPL 1a một trong những yêu cầu bat buôc dé bảo đảm hiệu lực pháp lý của VBQPPL được ban hành Trường hợp VBQPPL được soan thảo, ban hành không tuân theo quy định.
về hình thức, trình tự, thủ tục đã được Luật định sé bị xử lý theo quy đính của pháp luật Xétve trinh tự, thủ tục ban hành tuân theo quy dinh của Luật Ban hành V BỌPPL nếm 2015, sửa đổi, b6 sung năm 2020, các VBQPPL trong lính vực văn hoá được ban hành theo thủ tục day đủ sẽ bao gôm các bước sau: lập chương trình xây dựng van bản; soạn thảo, lây ý kiên đóng gop; thâm định; thâm tra, trình, thông qua, ký chúng thực và ban hành Tuy nhiên, quy trinh này có thé được thực hiện theo trình tự thủ tục rút gọn trong trường hợp khẩn cấp hoặc can bổ sung ngay cho phù hợp với VBQPPL trong lĩnh vực vân hoá moi được ban hành. VBOPPL trong lĩnh vực văn hoá con được ban hành theo hình thức do pháp luật quy định. Điều này có nghĩa là đúng tên loại văn bản va đúng thé thức, kỹ thuật trình. Những cơ quan nhà nước, cá nhân có thêm quyền ban hành V BQPPL trong lĩnh vực văn hoá với tên gọi xác định là Quốc hội ban hành Hiên pháp, luật, nghị quyết, Ì Xem Điều 5 Luật Bm hành VBQPEL năm 2015.
Uy ban Thường vu Quốc hôi ban hanh phép lệnh, nghi quyết, nghi quyết liên tịch với Doan Chủ tịch Uỷ ban trung ương Mat trân Tô quốc V iệt Nam; Chủ tịch nước ban hành lệnh, quyết định, Chính phủ ban hành nghị đính, nghị quyết liên tịch voi Doan Chủ tịch Uy ban trung ương Mat trân Tổ quốc Việt Nam;. VBQPPL tronglĩnh vực văn hoá phải có đủ và trình bay đúng các yêu tô: quốc hiệu, tiêu ngữ, tên cơ quan ban hành, số, ký hiệu văn bản, dia danh, thời gian ban hành, tên văn bén, trích yêu nội dung, chữ ký, nơi nhận? Thit ba, VBQPPL trong tinh vịc van hod có trội đuug chita đựng các qny phạm pháp luật mang tinh bắt buộc chung, thé hiệu ý chí của Nhà uước, được áp dung nhiều lầu, doi với nhiều doi trong tham gia các quan hệ xã hội và có hiệu lực trong phạm vỉ toàn quốc hoặc từng địa phương Đây là điểm khác biệt căn bản, cốt lõi giữa VBQPPL trong lĩnh vực văn hoá với van bản áp dung pháp luật (văn ban cá biêÐ và các văn bản hành chính thông thường khác. Có thể nói, việc chứa QPPL là đặc trưng của VBQPPL noi chung và VBQPPL trong lĩnh vực văn hoá nói riêng, ngay cả khi văn bản đó chỉ chứa duy nhat mộtQPPL. Do nội dung của VBQPPL trong linh vực văn hoá chứa đựng các QPPL, ma những QPPL này là ÿ chí của Nha nước muôn điều chỉnh các quan hệ xã hội trong Tính vực văn hoá, luôn có tính áp dat và ràng buộc quyền, ngiữa vụ với đối tượng được quản li.
Vì vậy, những văn bản này luôn có tính bắt buộc chung đối với các đối tương liên quan.