XÁC ĐỊNH VAI TRÒ CỦA HPV VÀ CÁC BIẾN THỂ TRONG UNG THƯ CỔ TỬ CUNG TẠI BỆNH VIỆN PHỤ SẢN TRUNG ƯƠNG

Nghiên cứu vai trò của HPV và các biến thể trong ung thư cổ tử cung tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Tìm hiểu sâu hơn về mối liên hệ giữa HPV và ung thư CTC.

• Tác giả: Hoàng Xuân Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Bá Quyết
• Trường học: Trường Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Sản phụ khoa
• Đề tài: Xác Định Vai Trò Của HPV Và Các Biến Thể Trong Ung Thư Cổ Tử Cung Tại Bệnh Viện Phụ Sản Trung Ương
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ y học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm về HPV
• 1.2. Đặc điểm cấu trúc HPV
• 1.3. Chức năng các gen HPV
• 1.4. Dịch tễ học nhiễm HPV
• 1.5. HPV và cơ chế bệnh sinh gây ung thư cổ tử cung
• 1.6. Chẩn đoán nhiễm HPV
• 1.7. Tỷ lệ nhiễm HPV
• 1.7.1. Trên thế giới
• 1.7.2. Tại Việt Nam
• 1.8. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ung thư cổ tử cung
• 1.8.1. Những biểu hiện tổn thương ở cổ tử cung
• 1.8.2. Tổn thương lành tính
• 1.8.3. Các khối u lành tính cổ tử cung
• 1.8.4. Các tổn thương nghi ngờ cổ tử cung
• 1.8.5. Ung thư cổ tử cung
• 1.9. Tỷ lệ mắc ung thư cổ tử cung
• 1.10. Chẩn đoán tiền ung thư và ung thư cổ tử cung
• 1.11. Các yếu liên quan tới ung thư cổ tử cung
• 1.12. Các tuýp HPV và các biến thể trong ung thư cổ tử cung
• 1.13. Các tuýp huyết thanh và phân loại HPV
• 1.14. Các biến thể trong ung thư cổ tử cung
• 1.15. Mối quan hệ giữa các biến thể HPV và sinh bệnh ung thư cổ tử cung
• 1.16. Phân loại biến thể HPV: theo dòng dõi và dòng dõi con
• 1.17. Nhóm alpha-PV ở người với các dòng biến thể
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.7. Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu nghiên cứu
• 2.8. Qui trình nghiên cứu
• 2.9. Biến số, chỉ số nghiên cứu
• 2.10. Phương pháp thu thập số liệu và một số kỹ thuật sử dụng trong nghiên cứu
• 2.11. Tiêu chí chẩn đoán lâm sàng UTCTC
• 2.12. Tiêu chí chẩn đoán cận lâm sàng ung thư cổ tử cung
• 2.13. Nhận định kết quả tế bào học và mô bệnh học
• 2.14. Nhận định kết quả xét nghiệm HPV nguy cơ cao và genotype
• 2.15. Phương pháp xử lí số liệu
• 2.16. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu y sinh học
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân ung thư cổ tử cung
• 3.2. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Đặc điểm lâm sàng UTCTC
• 3.4. Đặc điểm cận lâm sàng của bệnh nhân UTCTC
• 3.5. Các tuýp HPV và các biến thể trong ung thư cổ tử cung
• 3.6. Genotype của HPV
• 3.7. Mối liên quan giữa các genotype của HPV và các yếu tố nguy cơ
• 3.8. Đặc điểm gen E6, E7 và L1 của HPV16 và HPV18 ở bệnh nhân UTCTC
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Một số đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Tiền sử sản phụ khoa
• 4.3. Lý do vào viện của đối tượng nghiên cứu
• 4.4. Phân bố giai đoạn UTCTC
• 4.5. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 4.6. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 4.7. Đặc điểm cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu
• 4.8. Xác định các tuýp HPV và các biến thể trong ung thư cổ tử cung
• 4.9. Các tuýp và phân bố các tuýp HPV của đối tượng nghiên cứu
• 4.10. Mối liên quan giữa các genotype của HPV và các yếu tố nguy cơ
• 4.11. Đặc điểm gen E6, E7 và L1 của HPV 16 và HPV 18
• 4.12. Những hạn chế của đề tài nghiên cứu
• NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên cứu Vai trò của HPV trong Ung thư CTC

Ung thư cổ tử cung (UTCTC) là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, đặc biệt ở phụ nữ. HPV (Human Papillomavirus) được xác định là nguyên nhân chính gây ra bệnh này. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương tập trung vào việc làm sáng tỏ vai trò của HPV và các biến thể HPV trong sự phát triển của UTCTC. Việc hiểu rõ các chủng HPV phổ biến và cách chúng ảnh hưởng đến tế bào cổ tử cung là rất quan trọng để phát triển các phương pháp tầm soát và điều trị hiệu quả hơn. Nghiên cứu này có ý nghĩa lớn trong việc cải thiện sức khỏe phụ nữ và giảm tỷ lệ mắc UTCTC tại Việt Nam. Dữ liệu dịch tễ học cho thấy nhiễm trùng dai dẳng với HPV nguy cơ cao (HPV16 và HPV18) có thể dẫn đến tăng sản không điển hình và UTCTC.13-16

1.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu biến thể HPV

Nghiên cứu về biến thể HPV rất quan trọng vì các biến thể khác nhau có thể có khả năng gây ung thư khác nhau. Xác định các biến thể phổ biến tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương giúp các bác sĩ có thể dự đoán nguy cơ mắc UTCTC và đưa ra các biện pháp phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị phù hợp. Việc giải trình tự gen HPV giúp xác định rõ hơn các biến thể và mối liên quan của chúng với các giai đoạn phát triển của UTCTC.

1.2. Mục tiêu của nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương

Nghiên cứu này tập trung vào việc mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của UTCTC tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Đồng thời, nó xác định các loại HPV và biến thể HPV hiện diện trong các mẫu bệnh phẩm. Kết quả này có thể giúp cải thiện các chiến lược tầm soát và điều trị UTCTC, đặc biệt là trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam. Nghiên cứu cũng hướng đến cung cấp thêm các dữ liệu về phân nhóm và dưới nhóm của HPV16 và 18, E6, E7 và L1 ở tế bào UTCTC.

II. Thách thức HPV và Ung thư Cổ tử cung tại Việt Nam

Mặc dù có các chương trình tầm soát và tiêm phòng HPV, UTCTC vẫn là một vấn đề sức khỏe đáng lo ngại tại Việt Nam. Tỷ lệ mắc bệnh còn cao và có xu hướng gia tăng. Việc tiếp cận các dịch vụ tầm soát và tiêm phòng còn hạn chế ở một số vùng. Bên cạnh đó, kiến thức về HPV và UTCTC còn hạn chế trong cộng đồng. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương giúp xác định các yếu tố nguy cơ và các chủng HPV phổ biến, từ đó có thể xây dựng các chương trình phòng ngừa và tầm soát hiệu quả hơn. Theo Nguyễn Thị Phương Mai nghiên cứu 188 bệnh nhân ung thư CTC thì tỷ lệ nhiễm HPV là 89,4%.

2.1. Rào cản trong tầm soát và phòng ngừa UTCTC

Một số rào cản chính bao gồm chi phí xét nghiệm HPV, thiếu kiến thức về lợi ích của việc tầm soát, và sự e ngại khi đến khám bệnh. Việc cải thiện nhận thức cộng đồng và tăng cường khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế là rất quan trọng để giảm tỷ lệ mắc UTCTC. Các chương trình giáo dục sức khỏe cần tập trung vào việc giải thích rõ ràng về HPV, cách lây truyền và tầm quan trọng của việc tiêm phòng.

2.2. Sự cần thiết của nghiên cứu về các yếu tố nguy cơ

Nghiên cứu về các yếu tố nguy cơ như quan hệ tình dục sớm, nhiều bạn tình, hút thuốc lá và suy giảm miễn dịch có thể giúp xác định những người có nguy cơ cao mắc UTCTC. Từ đó, có thể tập trung các nguồn lực để tầm soát và điều trị cho những đối tượng này. Ngoài ra, cần nghiên cứu sâu hơn về mối liên hệ giữa các yếu tố di truyền và nguy cơ mắc UTCTC.

III. Phương pháp PCR Xác định chính xác HPV và biến thể

Phương pháp PCR (Polymerase Chain Reaction) là một công cụ mạnh mẽ để phát hiện và xác định các loại HPV và biến thể HPV. PCR cho phép nhân bản một đoạn DNA cụ thể, giúp các nhà nghiên cứu có thể phân tích và xác định các chủng HPV khác nhau. Việc sử dụng PCR trong nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương giúp đảm bảo độ chính xác cao trong việc xác định các chủng HPV liên quan đến UTCTC. Chẩn đoán HPV bằng PCR là phương pháp tin cậy để phát hiện nhiễm HPV và các tuýp nguy cơ cao có thể gây ra UTCTC.

3.1. Ưu điểm của phương pháp PCR trong nghiên cứu HPV

Phương pháp PCR có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, cho phép phát hiện các chủng HPV ngay cả khi chúng có mặt với số lượng rất nhỏ. PCR cũng có thể được sử dụng để xác định nhiều chủng HPV cùng một lúc, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Ngoài ra, PCR có thể được sử dụng trên nhiều loại mẫu bệnh phẩm khác nhau, bao gồm tế bào cổ tử cung và mô sinh thiết.

3.2. Ứng dụng của PCR trong chẩn đoán lâm sàng UTCTC

Trong chẩn đoán lâm sàng, PCR có thể được sử dụng để xác định xem một phụ nữ có bị nhiễm HPV hay không, và nếu có, thì chủng HPV nào. Thông tin này có thể giúp bác sĩ đưa ra quyết định về việc tầm soát và điều trị UTCTC. PCR cũng có thể được sử dụng để theo dõi hiệu quả điều trị UTCTC và phát hiện tái phát.

IV. Giải trình tự gen HPV Bí quyết phát hiện đột biến liên quan

Giải trình tự gen HPV là một phương pháp tiên tiến cho phép xác định trình tự nucleotide của bộ gen HPV. Thông qua giải trình tự gen, các nhà nghiên cứu có thể phát hiện các đột biến gen HPV và các biến thể HPV khác nhau. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương sử dụng giải trình tự gen để xác định các đột biến và biến thể HPV liên quan đến UTCTC, từ đó có thể hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Tế bào UTCTC do HPV sinh ra chủ yếu qua gen trung gian E6, E7 và L1.

4.1. Tầm quan trọng của việc phân tích đột biến gen E6 E7 L1

Các gen E6, E7 và L1 đóng vai trò quan trọng trong quá trình gây ung thư của HPV. Các đột biến trong các gen này có thể ảnh hưởng đến khả năng gây ung thư của HPV. Việc phân tích các đột biến trong các gen này có thể giúp xác định các biến thể HPV có nguy cơ gây UTCTC cao hơn.

4.2. Kết quả giải trình tự gen HPV giúp ích gì cho điều trị

Kết quả giải trình tự gen HPV có thể giúp các bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân. Ví dụ, một số biến thể HPV có thể đáp ứng tốt hơn với một số loại thuốc nhất định. Thông tin này có thể giúp cải thiện hiệu quả điều trị và giảm tác dụng phụ.

V. Ứng dụng Tầm soát HPV cải thiện tiên lượng UTCTC ra sao

Tầm soát ung thư cổ tử cung đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm. Việc tầm soát thường bao gồm xét nghiệm tế bào học cổ tử cung (Pap smear) và xét nghiệm HPV. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tầm soát thường xuyên để cải thiện tiên lượng ung thư cổ tử cung. Điều trị CIN cho phép khỏi bệnh hoàn toàn và bảo tồn được chức năng sinh sản.

5.1. Lợi ích của việc kết hợp Pap smear và xét nghiệm HPV

Việc kết hợp cả hai xét nghiệm giúp tăng độ nhạy và độ đặc hiệu của việc tầm soát. Xét nghiệm HPV có thể phát hiện HPV trước khi có bất kỳ thay đổi tế bào nào, trong khi Pap smear có thể phát hiện các tế bào bất thường. Việc kết hợp hai xét nghiệm giúp phát hiện UTCTC sớm hơn và cải thiện tiên lượng.

5.2. Ảnh hưởng của tầm soát thường xuyên đến tỷ lệ tử vong UTCTC

Tầm soát thường xuyên giúp phát hiện UTCTC ở giai đoạn sớm, khi bệnh có thể được điều trị hiệu quả hơn. Điều này dẫn đến cải thiện tiên lượng và giảm tỷ lệ tử vong do UTCTC. Các chương trình tầm soát quốc gia nên được triển khai rộng rãi để đảm bảo rằng tất cả phụ nữ đều có cơ hội được tầm soát UTCTC.

VI. Tương lai Nghiên cứu HPV mở ra hướng điều trị ung thư CTC

Nghiên cứu về HPV và biến thể HPV đang mở ra những hướng điều trị mới cho UTCTC. Các nhà khoa học đang nghiên cứu các loại thuốc mới có thể nhắm mục tiêu trực tiếp vào HPV và các tế bào ung thư do HPV gây ra. Nghiên cứu tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương đóng góp vào sự hiểu biết sâu sắc hơn về HPV và mở đường cho các phương pháp điều trị UTCTC hiệu quả hơn trong tương lai.

6.1. Triển vọng của liệu pháp nhắm mục tiêu vào HPV

Liệu pháp nhắm mục tiêu vào HPV có tiềm năng điều trị UTCTC mà không gây ra nhiều tác dụng phụ như các phương pháp điều trị truyền thống như hóa trị và xạ trị. Các loại thuốc mới đang được phát triển có thể ức chế sự nhân lên của HPV hoặc tiêu diệt các tế bào ung thư do HPV gây ra.

6.2. Vai trò của vaccine HPV trong tương lai phòng ngừa UTCTC

Vaccine HPV đã chứng minh hiệu quả trong việc phòng ngừa nhiễm HPV và giảm nguy cơ mắc UTCTC. Việc tiêm phòng HPV cho trẻ em gái và trẻ em trai có thể giúp giảm đáng kể tỷ lệ mắc UTCTC trong tương lai. Các nghiên cứu tiếp tục được tiến hành để cải thiện hiệu quả của vaccine HPV và mở rộng phạm vi bảo vệ chống lại các chủng HPV khác nhau.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh ung thư phụ khoa phổ biến hàng đầu ở phụ nữ trên thế giới và tại Việt Nam. Theo các số liệu dịch tễ học được tổng hợp trong luận án, virus gây u nhú ở người (Human Papillomavirus - HPV) là nguyên nhân căn nguyên chính liên quan đến hơn 99% các trường hợp ung thư cổ tử cung, trong đó các tuýp HPV nguy cơ cao chiếm trên 90% và hai tuýp phổ biến nhất là HPV16 và HPV18 chịu trách nhiệm cho hơn 70% tổng số ca bệnh. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc ung thư cổ tử cung có xu hướng gia tăng với khoảng 664 trường hợp mắc mới và trên 2.000 ca tử vong mỗi năm, tỷ lệ mắc mới ước tính là 13,6/100.000 phụ nữ. Mặc dù vai trò sinh ung của các protein E6, E7 và vỏ L1 của HPV đã được khẳng định trên lý thuyết, nhưng dữ liệu nghiên cứu sâu về đặc điểm biến dị di truyền, phân bố các dòng (lineage) và dòng con (sublineage) của HPV16 và HPV18 cùng mối liên quan của chúng với các biểu hiện lâm sàng, cận lâm sàng tại Việt Nam vẫn còn rất hạn chế.

Nhằm giải quyết khoảng trống học thuật này, tác giả Hoàng Xuân Sơn đã thực hiện đề tài luận án tiến sĩ y học với tên gọi: "Xác định vai trò của HPV và các biến thể trong ung thư cổ tử cung tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương". Luận án xác định hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ung thư cổ tử cung tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương.
2. Xác định các tuýp HPV và các biến thể trong ung thư cổ tử cung.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án:

• Đối tượng nghiên cứu: Các bệnh nhân được chẩn đoán ung thư cổ tử cung và điều trị tại Khoa Phụ ung thư, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, có kết quả mô bệnh học xác định tại Khoa Giải phẫu bệnh của bệnh viện.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Bệnh nhân ung thư cổ tử cung có kết quả xét nghiệm dương tính với HPV16, HPV18 hoặc ít nhất một trong 12 tuýp HPV nguy cơ cao bằng hệ thống Cobas 4800 (Roche) và còn lưu trữ lọ mẫu bệnh phẩm đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Các bệnh nhân không làm xét nghiệm HPV hoặc xét nghiệm không bằng hệ thống Cobas 4800; bệnh nhân có thông tin thu thập không đầy đủ hoặc mẫu bệnh phẩm không đảm bảo chất lượng cho các xét nghiệm sinh học phân tử tiếp theo.
• Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu thu thập số liệu và mẫu bệnh phẩm trong giai đoạn từ ngày 01 tháng 01 năm 2017 đến ngày 31 tháng 12 năm 2020 tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương, có sự phối hợp chuyên môn với Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong quá trình xử lý và phân tích số liệu xét nghiệm gen.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu về dịch tễ học nhiễm HPV và ung thư cổ tử cung trên thế giới và tại Việt Nam:

• Nghiên cứu quốc tế: Công trình của Munoz và cộng sự (2003) trên 9 quốc gia đã xác định 12 tuýp HPV nguy cơ cao chính gây ung thư cổ tử cung (16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59) và nhóm nguy cơ thấp (6, 11, 40, 42, 43, 44, 45, 53, 54, 55, 66). Fxavier Bosch (1997) ghi nhận tỷ lệ nhiễm HPV chung là 10,41% và tăng lên 20% ở nhóm phụ nữ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Benevolo và cộng sự (2008) tại Ý báo cáo tỷ lệ nhiễm 38,7%; tại Mỹ tỷ lệ nhiễm ở phụ nữ 14-59 tuổi là 26,8%. Koutsky và cộng sự (theo dõi 241 phụ nữ) chỉ ra nguy cơ tiến triển thành CIN2/CIN3 trong 2 năm ở nhóm HPV dương tính là 28,0% so với 3,0% ở nhóm HPV âm tính. Mahboobeh Safaeian và cộng sự (2009) theo dõi 3.488 phụ nữ có tổn thương ASCUS, chứng minh nhóm HPV âm tính chỉ có 1,4% tiến triển thành CIN3+ sau 2 năm.
• Nghiên cứu tại Việt Nam: Nghiên cứu của Trần Thị Lợi và cộng sự (2010) tại Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận tỷ lệ nhiễm HPV là 10,84% (nguy cơ cao 9,1%, nguy cơ thấp 1,74%). Vũ Thị Nhung (2007) ghi nhận tỷ lệ nhiễm tại Bệnh viện Hùng Vương là 76% (chủ yếu là tuýp 11 và 16) và trong cộng đồng là 11,86% (phổ biến là 18, 58, 16). Vũ Thị Hoàng Lan (2012) khảo sát 4.500 phụ nữ tại Hà Nội (6,13%), TP.HCM (8,27%), Thái Nguyên (9,2%), Huế (8,6%) và Cần Thơ (10,2%), xác định HPV16, 18 và 58 là phổ biến nhất. Phạm Thọ Dược nghiên cứu tại Đắk Lắk trên 1.072 phụ nữ ghi nhận tỷ lệ nhiễm HPV 11,8% (HPV16 chiếm 28,6%, HPV18 chiếm 22,1%, HPV58 chiếm 15,6%). Lê Trung Thọ và Lê Quang Vinh (2011) ghi nhận tỷ lệ 9,3% tại Thái Nguyên, Cần Thơ, Huế. Hồ Thị Phương Thảo (2011) ghi nhận tỷ lệ HPV tăng theo mức độ tổn thương soi cổ tử cung (38,6% ở nhóm bình thường, 62,4% ở nhóm bất thường và 100% ở nhóm nghi ngờ ung thư xâm lấn). Đặc biệt, Nguyễn Thị Phương Mai nghiên cứu trên 188 bệnh nhân ung thư cổ tử cung ghi nhận tỷ lệ nhiễm HPV là 89,4% (HPV16 chiếm 43,5%, HPV18 chiếm 16,2%), trong đó 94% ca nhiễm HPV16 thuộc dòng Châu Âu (European).

Về mặt phân loại học và biến thể vi sinh, Bernard cùng các nghiên cứu quốc tế đã thiết lập hệ thống định danh dòng dõi cho chi Alphapapillomavirus (alpha-PV), bao gồm alpha-7 (chứa HPV18, 39, 45, 59, 68, 70, 85, 97) và alpha-9 (chứa HPV16, 31, 33, 35, 52, 58, 67). Các dòng chính của HPV16 gồm Châu Âu (A - European), Châu Phi 1 (B - Af-1), Châu Phi 2 (C - Af-2) và Châu Á - Châu Mỹ (D - Asian-American). Dữ liệu quốc tế cho thấy các biến thể Non-European (NE) như B, C, D có liên quan đến việc tăng nguy cơ phát triển CIN3 và ung thư xâm lấn gấp 2-4 lần so với dòng A, và dòng A4 tại khu vực Đông Á làm tăng nguy cơ tổn thương mức độ cao gấp 10 lần so với dòng A1.

Khoảng trống mà luận án lựa chọn giải quyết là xác định cấu trúc genotype chi tiết, phân lập các sublineage và phát hiện các dạng đột biến điểm trên các gen sinh ung then chốt E6, E7 và gen vỏ L1 của HPV16 và HPV18 trên nhóm bệnh nhân ung thư cổ tử cung tại miền Bắc Việt Nam, đồng thời phân tích mối liên quan giữa các biến thể này với đặc điểm lâm sàng, giai đoạn bệnh và loại mô bệnh học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khung phân loại

Luận án dựa trên cơ sở sinh học phân tử về cấu trúc bộ gen của HPV. Bộ gen HPV là một phân tử DNA chuỗi đôi dạng vòng khép kín dài khoảng 7.000 - 8.000 cặp base (bp), gồm 10 khung đọc mở (ORF) chia thành ba vùng:

• Vùng điều hòa thượng nguồn (URR/LCR): Chiếm khoảng 800 - 1.000 bp, chứa trình tự tăng cường gắn nhân tố phiên mã (AP-1, NF1, TEF1...), promoter P97 (ở HPV16) hoặc P105 (ở HPV18) và điểm khởi đầu sao chép.
• Vùng gen sớm (Early region): Mã hóa 6 protein chức năng:
  • Gen E1: Điều hòa sao chép DNA vi rút phối hợp cùng polymerase và histone H1.
  • Gen E2: Kiểm soát phiên mã, ức chế biểu hiện gen sớm E6 và E7. Khi bộ gen HPV tích hợp vào DNA tế bào chủ, đoạn gen E2 thường bị đứt gãy làm mất ức chế phiên mã đối với E6 và E7.
  • Gen E1^E4: Giúp vi rút trưởng thành và phóng thích khỏi tế bào.
  • Gen E5: Kích thích thụ thể yếu tố tăng trưởng và ức chế quá trình chết theo chương trình (apoptosis).
  • Gen E6: Mã hóa protein khoảng 150 acid amin có cấu trúc Cys-X-X-Cys gắn kẽm. Protein E6 liên kết với enzym E6AP tạo phức hệ giáng hóa protein ức chế khối u p53, liên kết với protein PDZ, c-myc và Bak gây bất tử hóa tế bào.
  • Gen E7: Mã hóa protein 98 acid amin chứa motif LXCXE, có ái lực gắn kết cao gấp 10 lần ở nhóm nguy cơ cao với protein ức chế khối u pRb, làm giải phóng yếu tố phiên mã E2F tự do, thúc đẩy tế bào tiến vào pha S của chu kỳ phân chia.
• Vùng gen muộn (Late region): Mã hóa protein vỏ capsid chính L1 và capsid phụ L2. Vỏ capsid gồm 72 capsomere cấu trúc T=7 kích thước 55 nm. Trình tự khung đọc mở L1 là vùng bảo tồn nhất, được dùng làm tiêu chuẩn phân loại genotype (khác biệt $\ge 10%$), subtype (khác biệt 2-10%) và biến thể/variant (khác biệt 1-2% vùng mã hóa hoặc 5% vùng không mã hóa).

Các khung phân loại lâm sàng và cận lâm sàng được áp dụng:

• Phân loại tế bào học: Hệ thống Bethesda (2014) bao gồm các mức độ tổn thương: ASCUS, ASC-H, AGUS, LSIL, HSIL, AIS và ung thư biểu mô xâm lấn; đối chiếu với hệ thống Papanicolaou (P I đến P V) và WHO (1973).
• Phân loại mô bệnh học: Tiêu chuẩn Richart (1980) về tân sinh trong biểu mô cổ tử cung (CIN1, CIN2, CIN3) và phân loại mô bệnh học của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 2018) / Hướng dẫn Bộ Y tế (2019) bao gồm ung thư biểu mô vảy (sừng hóa, không sừng hóa, vi xâm nhập...), ung thư biểu mô tuyến và ung thư biểu mô thần kinh nội tiết.
• Phân loại giai đoạn lâm sàng: Bảng phân loại FIGO 2018 từ giai đoạn 0 (ung thư tại chỗ), giai đoạn I (IA1, IA2, IB1, IB2, IB3), giai đoạn II (IIA1, IIA2, IIB), giai đoạn III (IIIA, IIIB) đến giai đoạn IV (IVA, IVB).

Bảng đối chiếu phân loại tổn thương tế bào cổ tử cung

Papanicolaou (1954)	WHO (1973)	Bethesda (2014)
P I: Bình thường	Mẫu tế bào bình thường	Bình thường
P II: Tế bào biến đổi lành tính	Tế bào biến đổi lành tính	Tế bào biến đổi lành tính
P III: Có tế bào nghi ngờ ác tính	Loạn sản nhẹ (CIN1)	ASCUS, ASC-H, AGUS, LSIL
P IV: Có ít tế bào ác tính	Loạn sản vừa (CIN2), nặng (CIN3), CIS	HSIL, Ung thư biểu mô vảy tại chỗ
P V: Dày đặc tế bào ác tính	Ung thư biểu mô xâm nhập	Ung thư biểu mô xâm nhập

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, áp dụng kỹ thuật thu thập số liệu tiến cứu.
• Kỹ thuật xét nghiệm phát hiện và định genotype HPV:
  • Sử dụng hệ thống tự động Cobas 4800 (Roche Molecular Systems), thực hiện đồng thời ly trích acid nucleic tự động, phản ứng real-time PCR và lai phân tử. Kỹ thuật cho phép xác định định danh riêng biệt hai tuýp HPV16, HPV18 và phát hiện chung nhóm gồm 12 tuýp nguy cơ cao khác (31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68).
• Kỹ thuật phân tích biến thể gen:
  • Thực hiện phản ứng PCR khuếch đại các đoạn gen mục tiêu E6, E7 và L1 của các mẫu dương tính với HPV16 và HPV18.
  • Giải trình tự chuỗi nucleotide (Sanger sequencing) trực tiếp các sản phẩm PCR.
  • Phân tích đối chiếu trình tự với ngân hàng dữ liệu gen chuẩn để xác định các đột biến nucleotide và acid amin.
  • Xây dựng cây phát sinh loài (phylogenetic tree) nhằm xác định dòng (lineage) và dòng con (sublineage) của HPV16 và HPV18.
• Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: Thu thập thông tin hành chính, tiền sử sản phụ khoa, triệu chứng cơ năng, hình ảnh soi cổ tử cung, kết quả tế bào học, mô bệnh học và giai đoạn bệnh theo bệnh án nghiên cứu thống nhất. Xử lý và phân tích số liệu y sinh học bằng các thuật toán thống kê y học phù hợp.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng thuật toàn diện cơ sở lý thuyết về virus HPV và ung thư cổ tử cung:

• Cấu trúc sinh học và chức năng gen: Trình bày chi tiết cấu trúc hạt vi rút, cấu tạo DNA chuỗi đôi dạng vòng 8 kb, tổ chức 10 khung đọc mở (ORF), vùng điều hòa URR/LCR và các protein chức năng (E1, E2, E1^E4, E5, E6, E7, L1, L2). Phân tích cơ chế bệnh sinh phân tử khi protein E6 bất hoạt p53 và E7 bất hoạt pRb dẫn tới mất ổn định bộ gen và chuyển dạng ác tính của tế bào biểu mô cổ tử cung.
• Dịch tễ học và các phương pháp chẩn đoán: Tổng hợp tỷ lệ nhiễm HPV trên thế giới và tại Việt Nam qua các nghiên cứu đại diện; cơ chế lẩn tránh miễn dịch thông qua ức chế các yếu tố điều hòa interferon IRF-1 và IRF-3. Trình bày các phương pháp sàng lọc và chẩn đoán: tế bào học PAP smear/ThinPrep, quan sát cổ tử cung với acid acetic (VIA, độ nhạy 65-96%, độ đặc hiệu 49-98%), quan sát với dung dịch Lugol (VILI, độ nhạy 92%, độ đặc hiệu 85%), soi cổ tử cung và sinh thiết mô bệnh học.
• Phân loại biến thể HPV: Hệ thống hóa danh pháp phân loại của chi Alphapapillomavirus, quy chuẩn xác định kiểu gen (genotype), phân nhóm (subtype) và biến thể (variant). Trình bày chi tiết các nghiên cứu về mối liên quan giữa các dòng biến thể HPV16 (dòng A, B, C, D) và HPV18 với nguy cơ tồn tại dai dẳng, tiến triển CIN3 và loại mô bệnh học ung thư cổ tử cung trên các quần thể dân cư toàn cầu.

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết quy trình tổ chức và triển khai nghiên cứu tại cơ sở thực địa:

• Tiêu chuẩn mẫu nghiên cứu: Xác định tiêu chuẩn lựa chọn và tiêu chuẩn loại trừ nghiêm ngặt đối với bệnh nhân ung thư cổ tử cung điều trị tại Khoa Phụ ung thư, Bệnh viện Phụ sản Trung ương trong giai đoạn 2017 - 2020.
• Quy trình kỹ thuật và thu thập số liệu: Mô tả quy trình lấy mẫu tế bào/mô cổ tử cung, bảo quản mẫu và thực hiện xét nghiệm phát hiện HPV DNA bằng máy Cobas 4800 (Roche). Quy trình khuếch đại gen PCR và giải trình tự gen E6, E7, L1 nhằm xác định các đột biến nucleotide và dựng cây phả hệ xác định lineage/sublineage.
• Tiêu chuẩn đánh giá và biến số: Định nghĩa và phân loại các biến số nghiên cứu: tuổi, tiền sử sản phụ khoa, lý do vào viện, triệu chứng ra máu âm đạo, tiết dịch âm đạo, đau vùng chậu; hình ảnh soi cổ tử cung; kết quả tế bào học (Bethesda 2014); kết quả mô bệnh học (WHO 2018 / Bộ Y tế 2019) và giai đoạn bệnh theo FIGO 2018. Trình bày phương pháp xử lý số liệu thống kê và các quy định y đức trong nghiên cứu y sinh học.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương này trình bày các số liệu và bảng biểu thực nghiệm thu được từ nhóm bệnh nhân nghiên cứu:

• Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng: Tổng hợp phân bố tuổi, tiền sử thai nghén, lý do vào viện khám bệnh, triệu chứng cơ năng (xuất huyết âm đạo bất thường, ra máu sau giao hợp, tiết dịch âm đạo thay đổi tính chất, đau vùng hạ vị/thắt lưng). Kết quả đánh giá tổn thương đại thể khi đặt mỏ vịt và soi cổ tử cung (dạng sùi hoa súp lơ, loét sùi, dễ chảy máu). Phân bố giai đoạn ung thư cổ tử cung theo hệ thống FIGO 2018. Kết quả tế bào học theo danh pháp Bethesda và kết quả phân loại mô bệnh học (tỷ lệ ung thư biểu mô tế bào vảy sừng hóa/không sừng hóa, ung thư biểu mô tuyến và các dạng u biểu mô khác).
• Phân bố genotype của HPV: Tỷ lệ nhiễm chung các genotype HPV; tỷ lệ nhiễm đơn độc (đơn nhiễm) và đồng nhiễm nhiều tuýp HPV; tỷ lệ phân bố của HPV16, HPV18 và nhóm 12 tuýp nguy cơ cao (1/12NCC). Phân tích mối liên quan giữa phân nhóm genotype HPV với độ tuổi của bệnh nhân, các giai đoạn bệnh FIGO và tình trạng tổn thương thực thể tại cổ tử cung.
• Đặc điểm biến dị gen và dòng biến thể của HPV16 và HPV18:
  • Kết quả giải trình tự nucleotide các đoạn gen E6, E7 và L1 của các chủng HPV16 và HPV18 phân lập được.
  • Phân tích số lượng, vị trí và các kiểu đột biến điểm trên từng đoạn gen: xác định đột biến thay thế nucleotide điển hình như đột biến 350 G>T (gen E6), 647 A>G (gen E7), 7060 G>A (gen L1) của HPV16.
  • Xác định các sublineage của HPV16 gồm các dưới nhóm dòng Châu Âu A (A1, A2, A3, A4) và dòng Châu Á - Châu Mỹ D (D1, D3); cấu trúc sublineage của HPV18 (A1).
  • Phân tích cây phả hệ (phylogenetic tree) của các chủng HPV16 và HPV18 dựa trên dữ liệu giải trình tự kết hợp ba gen E6, E7 và L1.
  • Đánh giá mối tương quan giữa các sublineage của HPV16, HPV18 với tình trạng đồng nhiễm, giai đoạn bệnh lâm sàng FIGO, đặc điểm tổn thương đại thể và phân loại mô bệnh học.

Chương 4: Bàn luận

Chương này biện giải các phát hiện nghiên cứu trong mối tương quan với y văn trong nước và quốc tế:

• Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng: Bàn luận về mối liên quan giữa tuổi mắc bệnh, tiền sử sinh đẻ, triệu chứng xuất huyết âm đạo bất thường và tỷ lệ chẩn đoán muộn theo các giai đoạn FIGO. Đánh giá tính phù hợp và giá trị của các phương pháp tế bào học, mô bệnh học trong chẩn đoán ung thư cổ tử cung.
• Phân bố genotype HPV: So sánh tỷ lệ nhiễm HPV16, HPV18 và các tuýp nguy cơ cao khác với các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam (Nguyễn Thị Phương Mai, Trần Thị Lợi, Vũ Thị Hoàng Lan, Phạm Thọ Dược) và các nghiên cứu quốc tế.
• Đặc điểm biến thể gen E6, E7, L1 và ý nghĩa sinh học: Biện giải sự phân bố các sublineage (A1, A2, A3, A4, D1, D3 của HPV16 và A1 của HPV18), tần suất xuất hiện đột biến T350G trên gen E6 và các đột biến trên gen E7, L1. Phân tích vai trò của các biến thể Non-European và các đột biến điểm đặc hiệu đối với khả năng trốn tránh miễn dịch, sự biểu hiện liên tục của oncoprotein E6/E7 và mức độ tiến triển ác tính trên mô bệnh học. Phân tích các hạn chế kỹ thuật của nghiên cứu.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt lý luận và khoa học

1. Cung cấp dữ liệu sinh học phân tử chi tiết về biến thể HPV16 và HPV18: Luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu tại Việt Nam phân tích đồng thời trình tự ba vùng gen then chốt (E6, E7 và L1) của HPV16 và HPV18 trên bệnh nhân ung thư cổ tử cung, cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các biến thể nucleotide và đột biến acid amin.
2. Xác định cấu trúc dòng phụ (sublineage) và cây phả hệ phân tử: Luận án đã giải trình tự và xác định được sự hiện diện của các sublineage thuộc dòng A (A1, A2, A3, A4) và dòng D (D1, D3) đối với HPV16, cũng như dòng A1 đối với HPV18; xây dựng cây phả hệ phân tử phản ánh đặc điểm tiến hóa của các chủng virus lưu hành tại miền Bắc Việt Nam.
3. Làm rõ các đột biến điểm đặc trưng: Luận án xác định các dạng đột biến cụ thể trên gen sinh ung E6 (như đột biến T350G / 350 G>T), E7 (647 A>G) và L1 (7060 G>A), đóng góp dữ liệu vào ngân hàng gen HPV quốc tế và khu vực.

Đóng góp thực tiễn và các khuyến nghị

• Giá trị trong thực tiễn lâm sàng và tiên lượng: Kết quả nghiên cứu làm rõ mối tương quan giữa các genotype, dòng biến thể HPV với các giai đoạn lâm sàng (FIGO) và loại mô bệnh học, giúp cung cấp cơ sở tham khảo cho việc đánh giá mức độ tiến triển của khối u.
• Định hướng chiến lược dự phòng và vắc-xin: Cung cấp bằng chứng thực địa về phổ genotype và biến thể vi rút đang lưu hành tại Việt Nam, làm cơ sở khoa học cho việc đánh giá hiệu quả bảo vệ chéo của các loại vắc-xin phòng ngừa HPV hiện hành.
• Kiến nghị: Tiếp tục duy trì xét nghiệm phát hiện HPV nguy cơ cao bằng kỹ thuật sinh học phân tử chuẩn hóa trong sàng lọc ung thư cổ tử cung; khuyến khích việc phân tích biến thể gen ở những nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao tiến triển bệnh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Nghiên cứu được triển khai tại một trung tâm chuyên khoa duy nhất (Khoa Phụ ung thư, Bệnh viện Phụ sản Trung ương), do đó phân bố mẫu bệnh nhân có thể tập trung vào các thể bệnh nặng hoặc giai đoạn tiến triển.
  • Tiêu chuẩn lựa chọn mẫu phụ thuộc vào xét nghiệm sàng lọc ban đầu trên hệ thống máy Cobas 4800 của hãng Roche, chỉ phân tích sâu các mẫu dương tính với HPV16, 18 và nhóm 12 nguy cơ cao còn lưu mẫu đạt chuẩn.
  • Phân tích biến dị di truyền chỉ tập trung vào ba đoạn gen chức năng mục tiêu (E6, E7, L1) thông qua kỹ thuật giải trình tự đoạn khuếch đại PCR, chưa thực hiện giải trình tự toàn bộ bộ gen (whole-genome sequencing).
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng nghiên cứu đa trung tâm với cỡ mẫu lớn hơn trên nhiều vùng địa lý khác nhau tại Việt Nam.
  • Ứng dụng công nghệ giải trình tự thế hệ mới (Next-Generation Sequencing - NGS) và phân tích metagenomics để giải trình tự toàn bộ hệ gen vi rút, phân tích sâu hơn các đột biến trên vùng điều hòa URR/LCR và các gen E1, E2, E5 trong quá trình tích hợp vào nhiễm sắc thể người.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo chuyên môn cho nhiều đối tượng trong ngành y tế:

• Bác sĩ Sản phụ khoa và Ung bướu: Cung cấp số liệu cập nhật về đặc điểm tổn thương đại thể, hình ảnh soi cổ tử cung, triệu chứng lâm sàng và sự phân bố giai đoạn bệnh theo hệ thống phân loại FIGO 2018, hỗ trợ nâng cao năng lực chẩn đoán sớm và phân loại nguy cơ.
• Chuyên gia Giải phẫu bệnh và Tế bào học: Cung cấp khung tham chiếu đối chiếu chi tiết giữa hệ thống phân loại tế bào Bethesda (2014) với Papanicolaou, WHO và phân loại mô bệnh học theo hướng dẫn của Bộ Y tế (2019).
• Nhà nghiên cứu Sinh học phân tử và Dịch tễ học vi sinh: Tài liệu tham khảo về quy trình xét nghiệm HPV DNA trên hệ thống Cobas 4800, kỹ thuật khuếch đại gen và giải trình tự gen E6, E7, L1, cùng phương pháp dựng cây phát sinh loài để phân loại dòng và dòng con HPV.
• Giảng viên và Nghiên cứu sinh Y học: Nguồn dữ liệu tổng quan toàn diện về cấu trúc bộ gen, chức năng sinh ung của các oncoprotein E6, E7, cơ chế tác động lên p53, pRb và dịch tễ học nhiễm HPV tại Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nghiên cứu sử dụng kỹ thuật gì để sàng lọc và định danh các tuýp HPV ban đầu?
Nghiên cứu sử dụng hệ thống Cobas 4800 của hãng Roche (Thụy Sĩ), ứng dụng phản ứng real-time PCR tự động kết hợp lai acid nucleic để định danh độc lập hai tuýp HPV16, HPV18 và phát hiện nhóm gồm 12 tuýp HPV nguy cơ cao khác (31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66 và 68).

2. Hai protein sinh ung thư chính của HPV là gì và cơ chế tác động của chúng lên tế bào chủ diễn ra như thế nào?
Hai protein sinh ung chính là E6 và E7. Protein E6 liên kết với enzym E6AP thúc đẩy sự thoái triển của protein ức chế khối u p53 và tương tác với protein PDZ làm mất kiểm soát chu kỳ tế bào. Protein E7 liên kết với protein ức chế khối u pRb qua motif LXCXE, giải phóng yếu tố phiên mã E2F tự do, kích thích tế bào chuyển sang pha S phân chia liên tục mà không cần thông qua quá trình phosphoryl hóa pRb.

3. Vùng gen nào của HPV được xem là bảo tồn nhất và thường được sử dụng để phân loại kiểu gen?
Khung đọc mở mã hóa protein vỏ chính L1 (Late region 1) là vùng bảo tồn nhất trong bộ gen vi rút HPV và được cộng đồng khoa học quốc tế sử dụng làm tiêu chuẩn để xác định, định loại các kiểu gen (genotype), phân nhóm (subtype) và biến thể (variant).

4. Luận án đã xác định được những dòng con (sublineage) nào của HPV16 và HPV18 ở bệnh nhân ung thư cổ tử cung?
Dựa trên giải trình tự gen E6, E7 và L1 kết hợp dựng cây phả hệ, luận án đã xác định các sublineage của HPV16 gồm các nhóm dòng Châu Âu A (A1, A2, A3, A4) và dòng Châu Á - Châu Mỹ D (D1, D3); đối với HPV18 xác định được sublineage dòng A1.

5. Các dạng đột biến điểm tiêu biểu nào trên các gen E6, E7 và L1 của HPV16 được ghi nhận trong nghiên cứu?
Các dạng đột biến thay thế nucleotide tiêu biểu được phân tích trong luận án bao gồm đột biến 350 G>T (T350G) trên gen E6, đột biến 647 A>G trên gen E7 và đột biến 7060 G>A trên gen L1 của các mẫu bệnh phẩm nhiễm HPV16.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Hoàng Xuân Sơn đã mô tả hệ thống các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và phân bố giai đoạn FIGO 2018 của bệnh nhân ung thư cổ tử cung tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương trong giai đoạn 2017 - 2020. Công trình đã xác định chính xác tỷ lệ nhiễm các genotype HPV nguy cơ cao bằng hệ thống sinh học phân tử Cobas 4800, đồng thời hoàn thành việc giải trình tự ba vùng gen chức năng E6, E7 và L1 của HPV16 và HPV18. Các dữ liệu về biến thể di truyền, đột biến điểm và cây phả hệ sublineage (A1-A4, D1, D3 của HPV16; A1 của HPV18) cung cấp cơ sở khoa học thực nghiệm có giá trị cho nghiên cứu dịch tễ học phân tử và định hướng chẩn đoán, dự phòng ung thư cổ tử cung tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu tiên trong chuỗi gen của HPV và là một trong các protein gây ung thư chính của HPV. Ba chức năng chính của gen E6 cũng là ba chức năng rất nguy hiểm đối với tế bào vật chủ: + Protein E6 của HPV nhóm “nguy cơ cao” liên kết hoặc không liên kết với protein E7 gây kích thích tế bào chủ phân chia mạnh mẽ và sự phân chia này là mãi mãi, gây bất tử hóa tế bào. Protein E6 có khả năng gây quá sản bằng cách ức chế chu kỳ nghỉ của vòng tế bào do sự phá hủy DNA và gây thúc đẩy sự tiến triển của tế bào. Khả năng gây ung thư của E6 được điều hòa bởi khả năng hoạt động như giá đỡ và điều hòa tương tác protein với protein.

Một số tương tác protein mà được mã hóa trên chuỗi E6 gồm: p53, protein liên quan đến E6 (E6AP), protein gắn với E6 (E6BP), c-myc, p300/CBP, paxillin, protein PDZ, yếu tố điều hòa interferon 3 và đồng phần của Bcl-2 (Bak). 7 + Tương tác với p53 thông qua sự liên kết giữa E6 với E6AP bằng liên kết phối tử, tạo ra thoái triển của p53 (yếu tố giải mã và ức chế ung thư, có vai trò điều hòa chính hoạt động ức chế tổng hợp DNA thông qua chu kỳ nghỉ của vòng tế bào).37 Bình thường, khi có tín hiệu phá hủy tế bào hoặc có sự nhân lên sai của DNA, gen ức chế ung thư p53 được hoạt hóa sẽ chuyển vòng tế bào sang chu kỳ nghỉ hoặc gây chết tế bào theo chương trình (apotosis) thông qua hoạt động giải mã của gen. Hơn nữa, E6 còn có khả năng gắn kết với protein PDZ dẫn đến sự thoái triển của protein PDZ, một protein được bảo tồn trong quá trình tiến hóa, cần thiết cho sự phát triển, kết dính, tăng sinh, biệt hóa và duy trì chu kỳ sống của tế bào. Liên kết với gen ras trong quá trình bất tử hóa tế bào và kích thích sự phát triển của NIH 3T3, đồng thời hoạt hóa promoter E2 của Adenovirus.38-40  Chức năng gen E7: Protein E7 được mã hóa từ gen E7 gồm 98 acid amin, tuy nhỏ hơn protein E6 nhưng cũng có vai trò không kém phần quan trọng trong cơ chế gây ung thư ở tế bào chủ.

Hoạt động chức năng của E7 trong cơ chế gây ung thư do: + Protein E7 có vùng bảo tồn đầu tận cùng N và có địa điểm (domain) gắn Kẽm ở đầu C giúp liên kết chặt chẽ hơn với E6, hỗ trợ nhau trong cơ chế gây bất tử hóa tế bào. + E7 chứa motif gắn protein pocket (LXCXE) giúp E7 gắn kết với các gen ức chế khối u (như pRb) hoặc gắn với 2 protein pocket khác là p107 và p130 làm giải phóng một số lượng lớn yếu tố phiên mã E2F tự do, kích thích quá trình phiên mã, kéo dài tuổi thọ tế bào. Protein E7 của HPV nhóm “nguy cơ cao” cũng như của nhóm “nguy cơ thấp” đều có khả năng gắn kết với protein pocket. Tuy nhiên, sự ưu tiên gắn kết của protein E7 với protein pocket khác nhau giữa hai nhóm HPV.

Ái lực 8 liên kết này ở những tuýp “nguy cơ cao” cao gấp 10 lần so với ở những tuýp “nguy cơ thấp”. Thông thường, pRb bị thủy phân sớm ở chu kỳ của tế bào. Ở giai đoạn phosphorin hóa, pRb ngắn với yếu tố sao chép E2F/DP (phức hợp hoạt hóa sao chép điều khiển sự bộc lộ các gen ở giai đoạn S) gây ức chế quá trình hoạt hóa phức hợp sao chép. Sang giai đoạn G1 muộn, pRb được phosphorine hóa bởi phức hợp cyclin/cdk, giải phóng phức hợp E2E/DP do đó các gen thúc đẩy giai đoạn S được hoạt hóa và giải mã.