Thực Trạng Và Các Yếu Tố Liên Quan Đến Tuân Thủ Điều Trị ARV Của Bệnh Nhân HIV/AIDS Tại Điện Biên

Bài viết phân tích thực trạng và yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị ARV của bệnh nhân HIV/AIDS tại 03 phòng khám tỉnh Điện Biên năm 2016.

• Tác giả: Phạm Xuân Sáng
• Người hướng dẫn: Ths. Trương Quang Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Thực Trạng Và Các Yếu Tố Liên Quan Đến Tuân Thủ Điều Trị ARV Của Bệnh Nhân HIV/AIDS Tại Điện Biên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Tuân Thủ Điều Trị ARV tại Điện Biên

Nghiên cứu về tuân thủ điều trị ARV tại Điện Biên là rất quan trọng trong bối cảnh dịch HIV/AIDS vẫn còn diễn biến phức tạp tại khu vực này. Điều trị ARV đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát dịch bệnh, cải thiện chất lượng cuộc sống bệnh nhân HIV và giảm nguy cơ lây truyền. Điện Biên, một tỉnh miền núi phía Tây Bắc, đối mặt với nhiều thách thức đặc thù liên quan đến dịch tễ học HIV/AIDS, bao gồm tỷ lệ tiêm chích ma túy cao và điều kiện kinh tế xã hội còn hạn chế. Do đó, việc hiểu rõ thực trạng tuân thủ điều trị ARV và các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ là cần thiết để xây dựng các can thiệp hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ đánh giá tỷ lệ tuân thủ ARV, xác định các khó khăn trong tuân thủ ARV và đề xuất các giải pháp cải thiện tuân thủ cho bệnh nhân HIV/AIDS tại Điện Biên. Nghiên cứu này cũng xem xét các yếu tố như kiến thức về HIV/AIDS, thái độ về điều trị ARV, hành vi tuân thủ điều trị ARV và sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng. Điều này giúp định hình các can thiệp phù hợp với bối cảnh cụ thể của Điện Biên.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Tuân Thủ Điều Trị ARV Với Bệnh Nhân HIV AIDS

Tuân thủ điều trị ARV đóng vai trò sống còn với bệnh nhân HIV/AIDS. Việc uống thuốc đúng giờ, đúng liều lượng giúp duy trì nồng độ thuốc trong máu, ức chế sự nhân lên của virus HIV, từ đó phục hồi hệ miễn dịch. Theo các nghiên cứu, việc tuân thủ điều trị giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội, cải thiện sức khỏe tổng thể và kéo dài tuổi thọ. Ngược lại, không tuân thủ có thể dẫn đến kháng thuốc, thất bại điều trị và làm tăng nguy cơ lây truyền HIV cho người khác. Việc tuân thủ điều trị ARV giúp cải thiện chất lượng cuộc sống bệnh nhân HIV và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

1.2. Bối Cảnh Dịch Tễ Học HIV AIDS Đặc Thù Tại Tỉnh Điện Biên

Điện Biên có đặc điểm dịch tễ học HIV/AIDS riêng biệt, với tỷ lệ người nhiễm HIV còn sống quản lý được trên dân số là 0,63%. Theo thống kê, đường lây nhiễm HIV chủ yếu qua tiêm chích ma túy và quan hệ tình dục. Tỷ lệ nhiễm HIV cao nhất tập trung ở độ tuổi 20-39. Chương trình điều trị ARV đã được triển khai từ năm 2011, tuy nhiên, tỷ lệ bỏ trị vẫn còn cao hơn so với mức trung bình của cả nước. Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ lây nhiễm và các thách thức trong điều trị tại Điện Biên là quan trọng để xây dựng các can thiệp hiệu quả.

II. Vấn Đề Nghiêm Trọng Thách Thức Tuân Thủ ARV ở Bệnh Nhân HIV

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị ARV của bệnh nhân HIV/AIDS. Các yếu tố này có thể bao gồm yếu tố cá nhân, xã hội, kinh tế và hệ thống y tế. Sự kỳ thị và phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS có thể khiến bệnh nhân HIV ngại tiếp cận dịch vụ y tế hoặc khó khăn trong việc tuân thủ điều trị. Khó khăn về kinh tế, thiếu tiếp cận dịch vụ y tế và thiếu thông tin cũng là những rào cản lớn. Tác dụng phụ của ARV và lịch trình uống thuốc phức tạp cũng ảnh hưởng đáng kể đến hành vi tuân thủ điều trị ARV. Nghiên cứu sâu về các yếu tố này là cần thiết để phát triển các chiến lược can thiệp hiệu quả.

2.1. Ảnh Hưởng Từ Yếu Tố Tâm Lý Xã Hội Đến Tuân Thủ Điều Trị ARV

Kỳ thị xã hội liên quan đến HIV/AIDS có thể gây ra stress, trầm cảm và cô lập xã hội cho bệnh nhân HIV. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng tuân thủ điều trị của họ. Thiếu sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và cộng đồng cũng có thể làm giảm động lực tuân thủ. Các chương trình hỗ trợ tâm lý xã hội và can thiệp cộng đồng có thể giúp giảm kỳ thị và tăng cường sự hỗ trợ cho bệnh nhân HIV.

2.2. Khó Khăn Kinh Tế Và Tiếp Cận Dịch Vụ Y Tế Ở Điện Biên

Điện Biên là một tỉnh nghèo, với nhiều người dân sống ở vùng sâu vùng xa, khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ y tế. Chi phí đi lại, ăn ở và khám chữa bệnh có thể là gánh nặng lớn cho bệnh nhân HIV. Thiếu cơ sở y tế và nhân viên y tế được đào tạo cũng là một thách thức. Việc tăng cường các dịch vụ y tế lưu động và hỗ trợ tài chính có thể giúp cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ cho bệnh nhân HIV tại Điện Biên.

III. Phương Pháp Đánh Giá Thực Trạng Tuân Thủ Điều Trị ARV Hiệu Quả

Nghiên cứu về tuân thủ điều trị ARV cần sử dụng phương pháp nghiên cứu phù hợp để thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ. Các phương pháp định lượng, như khảo sát bằng bảng hỏi và phân tích dữ liệu từ hồ sơ bệnh án, có thể được sử dụng để đánh giá tỷ lệ tuân thủ ARV và xác định các yếu tố liên quan. Các phương pháp định tính, như phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm, có thể giúp hiểu sâu hơn về kinh nghiệm và quan điểm của bệnh nhân HIV về tuân thủ điều trị. Kết hợp cả hai phương pháp này sẽ mang lại bức tranh toàn diện về thực trạng tuân thủ ARV tại Điện Biên.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Hỗn Hợp Định Lượng Và Định Tính

Nghiên cứu sử dụng thiết kế kết hợp cả nghiên cứu định lượng và định tính. Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng hỏi để thu thập thông tin về đặc điểm nhân khẩu học, kiến thức về HIV/AIDS, thái độ về điều trị ARV và hành vi tuân thủ điều trị ARV từ một mẫu bệnh nhân HIV tại Điện Biên. Nghiên cứu định tính sử dụng phỏng vấn sâu với bệnh nhân HIV và cán bộ y tế để khám phá các yếu tố sâu sắc hơn ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị ARV.

3.2. Thu Thập Dữ Liệu Bảng Hỏi Phỏng Vấn Sâu Và Hồ Sơ Bệnh Án

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi cấu trúc, phỏng vấn sâu bán cấu trúc và xem xét hồ sơ bệnh án. Bảng hỏi được sử dụng để thu thập thông tin định lượng từ một mẫu lớn bệnh nhân HIV. Phỏng vấn sâu được sử dụng để khám phá các kinh nghiệm, quan điểm và cảm xúc liên quan đến tuân thủ điều trị ARV. Hồ sơ bệnh án được sử dụng để thu thập thông tin về lịch sử điều trị, kết quả xét nghiệm và các yếu tố lâm sàng khác.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ và Yếu Tố Ảnh Hưởng Tuân Thủ ARV

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tuân thủ điều trị ARV tại Điện Biên còn thấp. Các yếu tố như đi làm xa nhà, sử dụng rượu bia và ma túy có liên quan đến việc giảm tuân thủ ARV. Ngược lại, sự hỗ trợ tích cực từ người thân có liên quan đến việc tăng tuân thủ điều trị. Phân tích định tính cho thấy các yếu tố văn hóa, tập quán uống rượu, ảnh hưởng từ sử dụng ma túy, sự thuận lợi của dịch vụ y tế và sự hỗ trợ của gia đình đều ảnh hưởng đến tuân thủ ARV. Các kết quả này cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các can thiệp phù hợp.

4.1. Tỷ Lệ Tuân Thủ Điều Trị ARV So Sánh Giữa Các Khu Vực

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tuân thủ điều trị ARV khác nhau giữa các khu vực tại Điện Biên. Bệnh viện tỉnh có tỷ lệ tuân thủ cao hơn so với các trung tâm y tế huyện. Điều này có thể do sự khác biệt về nguồn lực, trình độ chuyên môn của nhân viên y tế và khả năng tiếp cận dịch vụ. Việc đánh giá chi tiết nguyên nhân của sự khác biệt này là quan trọng để cải thiện chất lượng dịch vụ tại các khu vực có tỷ lệ tuân thủ thấp.

4.2. Các Yếu Tố Liên Quan Ma Túy Rượu Bia Hỗ Trợ Gia Đình

Nghiên cứu xác định một số yếu tố quan trọng liên quan đến tuân thủ điều trị ARV. Sử dụng ma túy và rượu bia có liên quan đến việc giảm khả năng tuân thủ. Ngược lại, sự hỗ trợ từ gia đình và người thân có liên quan đến việc tăng khả năng tuân thủ. Các chương trình can thiệp nên tập trung vào việc giảm sử dụng ma túy và rượu bia, đồng thời tăng cường sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng.

V. Giải Pháp Nâng Cao Tuân Thủ Điều Trị ARV Cho Bệnh Nhân Điện Biên

Để nâng cao tuân thủ điều trị ARV tại Điện Biên, cần thực hiện các biện pháp can thiệp đồng bộ. Tăng cường hỗ trợ từ người nhà, tư vấn hỗ trợ điều trị từ cán bộ y tế, và giúp bệnh nhân HIV cai nghiện ma túy và rượu bia là rất quan trọng. Cần có chính sách hỗ trợ tạo việc làm ổn định cho người nhiễm HIV tại địa phương. Các chương trình giáo dục sức khỏe cộng đồng nên được tăng cường để nâng cao kiến thức về HIV/AIDS và điều trị ARV. Việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan y tế, tổ chức xã hội và cộng đồng là cần thiết để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Can Thiệp Tăng Cường Hỗ Trợ Tâm Lý Xã Hội Cho Bệnh Nhân HIV

Các chương trình can thiệp nên tập trung vào việc cung cấp hỗ trợ tâm lý, xã hội cho bệnh nhân HIV. Điều này có thể bao gồm tư vấn cá nhân, tư vấn nhóm, các hoạt động hỗ trợ đồng đẳng và các chương trình hỗ trợ tài chính. Các can thiệp nên được thiết kế để giảm kỳ thị, tăng cường sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng, và giúp bệnh nhân HIV đối phó với stress và trầm cảm.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Việc Làm Ổn Định Cho Người Nhiễm HIV AIDS

Việc thiếu việc làm và thu nhập ổn định có thể là một rào cản lớn đối với tuân thủ điều trị ARV. Cần có các chính sách hỗ trợ tạo việc làm ổn định cho người nhiễm HIV. Điều này có thể bao gồm các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ tìm việc làm và các khoản vay nhỏ để khởi nghiệp. Việc tạo ra một môi trường làm việc thân thiện và không kỳ thị cũng là rất quan trọng.

VI. Triển Vọng Tương Lai Phát Triển Bền Vững Chương Trình ARV

Để duy trì và phát triển bền vững chương trình điều trị ARV tại Điện Biên, cần có sự cam kết mạnh mẽ từ chính quyền địa phương và các đối tác. Việc tăng cường nguồn lực tài chính, đào tạo nhân lực y tế và củng cố hệ thống cung cấp dịch vụ là rất quan trọng. Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp để điều chỉnh và cải thiện cho phù hợp với bối cảnh thực tế. Việc lồng ghép chương trình điều trị HIV/AIDS vào hệ thống y tế chung và tăng cường sự tham gia của cộng đồng là cần thiết để đảm bảo tính bền vững của chương trình.

6.1. Lồng Ghép Chương Trình ARV Vào Hệ Thống Y Tế Cơ Sở

Việc lồng ghép chương trình điều trị ARV vào hệ thống y tế cơ sở sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ cho bệnh nhân HIV, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa. Điều này đòi hỏi việc đào tạo nhân viên y tế cơ sở về điều trị HIV/AIDS, cung cấp các trang thiết bị và vật tư cần thiết, và xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các tuyến y tế.

6.2. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng Trong Phòng Chống HIV

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo tính bền vững của chương trình phòng chống HIV/AIDS. Cần tạo điều kiện cho các tổ chức xã hội và nhóm tự lực của người nhiễm HIV tham gia vào việc xây dựng, triển khai và giám sát các chương trình can thiệp. Việc tăng cường vai trò của cộng đồng trong việc giảm kỳ thị, nâng cao kiến thức về HIV/AIDS và hỗ trợ bệnh nhân HIV là rất quan trọng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tình hình dịch và Chương trình chăm sóc, hỗ trợ, điều trị HIV/AIDS 1. Trên thế giới Kể từ ca nhiễm HIV được phát hiện đầu tiên tại Mỹ từ năm 1981, cho đến nay loài người đã trải qua 30 năm đối phó với một đại dịch quy mô lớn, phức tạp. hiện tại theo báo cáo của WHO đã có 35 triệu người nhiễm HIV, 1,5 triệu người chết do AIDS và 119 quốc gia đã báo cáo kết quả có khoảng 95 triệu người đã xét nghiệm HIV, Cục Phòng, chống HIV/AIDS trân trọng giới thiệu Báo cáo toàn cầu của WHO về công tác phòng, chống HIV/AIDS [51, 52].

Tỷ lệ bao phủ của chương trình tiếp cận điều trị thuốc ARV ngày càng được mở rộng. 8 nước là Botswana, Campuchia, Croatia, Cuba, Guyana, Namibia và Rwanda đã đạt tỷ lệ bệnh nhân đủ tiêu chuẩn được điều trị thuốc ARV từ 80% trở lên. 11 nước trong đó có Việt Nam, Ấn Độ, Indonexia, Bờ biển Ngà, Nam Phi có tỷ lệ bao phủ dưới 40%. Năm 2011 Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Chương trình phối hợp phòng chống HIV/AIDS của Liên hợp quốc (UNAIDS) đã xây dựng sáng kiến tiếp cận điều trị 2.0 nhằm giảm những bất cập, thách thức hiện nay của chương trình điều trị như: sự tuân thủ điều trị, chi phí điều trị, tiếp cận điều trị, hệ thống cung cấp dịch vụ.0 là một sáng kiến về điều trị mới bao gồm những vấn đề về chuyên môn, tổ chức triển khai và quản lý nhằm đơn giản hóa cách điều trị HIV hiện nay và tăng cường việc tiếp cận tới thuốc điều trị.

Chiến lược này là một quá trình gồm 5 lĩnh vực: Tối ưu hóa phác đồ điều trị; cung cấp dịch vụ chẩn đoán tại cơ sở chăm sóc và điều trị tiện ích; giảm chi phí điều trị; củng cố hệ thống cung cấp dịch vụ bằng lồng ghép chặt chẽ vào hệ thống y tế cơ sở hiện có; tăng cường sự tham gia của cộng đồng, của người nhiễm và người có hành vi nguy cơ cao[3,7]. Ngay khi sáng kiến tiếp cận điều trị 2.0 được khởi xướng vào tháng 7/2011, có 5 nước trên thế giới trong đó có Việt Nam đã đăng ký triển khai thí điểm sáng kiến này [7]. Ở Việt Nam Kể từ ca nhiễm HIV đầu tiên được phát hiện năm 1990 tính đến ngày tháng 12/2015, toàn quốc có 226.964 trường hợp nhiễm HIV (trong đó 71.433 người bệnh chuyển sang giai đoạn AIDS) và 71.368 trường hợp người nhiễm HIV/AIDS đã tử vong. Số người nhiễm HIV được phát hiện hằng năm có xu hướng giảm trong 7 năm gần đây nhưng vẫ ở mức cao, với khoảng 12.000 trường hợp nhiễm mới mỗi năm.

Tính đến cuối năm 2015, 100% số tỉnh thành phố 98,9% số quận huyện và 80,3% số xã, phường đã có người nhiễm HIV. Một số xã, phường có số người nhiễm HIV cao gấp 10 lần số ca nhiễm trung bình của toàn quốc và tập trung chủ yếu ở các vùng xa và dân tộc thiểu số. Dịch HIV ở Việt Nam tập trung chủ yếu ở ba nhóm quần thể có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV cao là người tiêm chích ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới và phụ nữ bán dâm [1,5,10]. Đáp ứng của Ngành Y tế trước tính cấp thiết của công tác điều trị, năm 2000 và 2005, Bộ Y tế đã ban hành “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị HIV/AIDS”, quy định về chuyên môn trong hoạt động điều trị người nhiễm.

Ngày 19/01/2007, Bộ Y tế ban hành quyết định về việc phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về chăm sóc, hỗ trợ và điều trị cho người nhiễm HIV đến năm 2010. Ngày 19/8/2009, Bộ Y tế ban hành quyết định 3003/QĐ-BYT về việc ban hành “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị HIV/AIDS” lần thứ 3 có sửa đổi, bổ sung. Ngày 2/11/2011, quyết định số 4139/QĐ-BYT được Bộ Y tế ban hành tiếp tục sửa đổi, bổ sung một số điều trong hướng dẫn kèm theo của quyết định 3003/QĐ-BYT cho phù hợp với tình hình mới. Ngày 03/4/2012, Bộ Y tế có Quyết định số 1039/QĐ-BYT về việc ban hành “Mô hình thí điểm tiếp cận điều trị 2.0” nhằm thí điểm thực hiện Sáng kiến 2.0 của WHO và UNAIDS trước khi nhân rộng mô hình ra toàn quốc, ngày 22 tháng 7 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Quyết định số 3047/QĐ-BYT về việc Hướng dẫn quản lý, điều trị và chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS.

Chương trình phòng chống HIV/AIDS tính đến tháng 12/2014 đã có 92.843 người nhiễm HIV được điều trị ARV miễn phí, trong đó 88.321 người lớn và 4. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm người tiêm chích ma túy và phụ nữ bán dâm đã giảm đáng kể nhờ những hoạt 6 động can thiệp dự phòng. Chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone đã điều trị trên 25.000 người tiêm chích ma túy. Chương trình Dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con được cải thiện rõ rệt.

Độ bao phủ xét nghiệm HIV trong phụ nữ mang thai tăng từ 11% năm 2005 lên 71% vào năm 2014. Tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV được điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con giảm từ 10,8% năm 2010 xuống còn 3,2% trong năm 2014 [10].752 bệnh nhân đang điều trị ARV, trong đó 91.156 người lớn 4. So với cuối năm 2014, trong 4 tháng đầu năm tăng 2.909 bệnh nhân, so với kế hoạch năm 2015 đạt 91%. Tình trạng điều trị muộn đã được cải thiện với tỷ lệ CD4 <100 tế bào khi bắt đầu điề trị ARV giảm từ 51% của năm 2012 xuống còn 34,4%.

Tỷ lệ BN đã điều trị ARV ít nhất 36 tháng có tải lượng HIV dưới 1.000 bản sao/ml là 95,1%, trong đó ở điều trị ARV bậc 1 là 92,9%. Tình trạng HIV kháng thuốc ở mức độ thấp với tỷ lệ HIV kháng thuốc trên BN điều trị ARV từ 36 tháng trở lên là 4,6%. Bộ Y tế tiếp tục mở rộng chương trình điều trị 2.0 cho Cần Thơ, Điện Biên, Thanh Hóa, Thái Nguyên nhằm lồng ghép và đưa dịch vụ điều trị ARV về cộng đồng, tăng khả năng tiếp cận, tăng tính thuận tiện cho người bệnh. Bộ đang triển khai thí điểm mô hình điều trị ARV cho 7 tỉnh miền núi, phát hiện người nhiễm HIV và điều trị ngay không phụ thuộc tế bào CD4 [14].

Tại Điện Biên Tính đến ngày 12/2015, lũy tích các trường hợp nhiễm HIV là 7.700 trường hợp, trong đó còn sống quản lý được 3.492 người (854 trường hợp mất dấu trùng tên, đi làm ăn xa.); Lũy tích bệnh nhân AIDS 5.302 người, còn sống 1.957 người; Lũy tích tử vong 3. Trong 12 tháng đầu năm 2015 phát hiện 324 trường hợp nhiễm HIV mới, tăng 20 trường hợp so với cùng kỳ năm 2014 (tăng 6,58% so với cùng kỳ năm 2014); Số mới chuyển giai đoạn AIDS 501 trường hợp (Tăng 172 ca so với cùng kỳ năm 2014); 315 ca tử vong mới do AIDS (tăng 42 ca so với cùng kỳ năm 2014). Hiện nay 10/10 huyện/thị xã/thành phố; 112/130 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh có người nhiễm HIV/AIDS. Tỷ lệ người nhiễm HIV còn sống quản lý được trên dân số là 0,63% [33].

7 Kết quả giám sát cho thấy, dịch HIV/AIDS ở Điện Biên còn diễn biến phức tạp đã lây lan ra cộng đồng, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc, khu vực biên giới. Dịch HIV tập trung chủ yếu ở nhóm quần thể có hành vi nguy cơ lây nhiễm HIV cao là người tiêm chích ma túy và phụ nữ bán dâm. Tỷ lệ lây truyền qua đường máu là 50,76%, đường tình dục là 41,34% đường lây truyền mẹ con là 6,99% không rõ đường lây truyền là 0,91 %. Tỷ lệ lây nhiễm HIV theo nhóm tuổi: 0-15 tuổi chiếm 4%; từ 16-19 tuổi 1%; từ 20-29 tuổi 38%; từ 30- 39 tuổi 40%; từ 40-49 tuổi 16%, từ 50 tuổi trở lên 1%.

Độ tuổi từ 20 - 39 tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất chiếm 78%. Tỷ lệ nhiễm theo giới tính nam chiếm 55,02%, nữ chiếm 44,68%, không rõ 0,30%.555 người nghiện ma túy trong đó người sử dụng thuốc phiện chiếm 15,1%; Heroin chiếm 78,4%; Ma túy tổng hợp chiếm 1,2%. Số lần sử dụng trong ngày từ 1 – 2 lần đối với người hút, hít; Còn lại tiêm chích từ 2 – 3 lần/ngày tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS trong nhóm này là 26% Theo nghiên cứu IBBS năm 2013[32]. Số người nghiện chích ma túy đang tham gia vào chương trình điều trị bằng thuốc Methadone là 2.756 người tại các cơ sở điều trị trong toàn tỉnh.

Từ năm 2011, Điện Biên bắt đầu triển khai chương trình chăm sóc, hỗ trợ và điều trị cho người nhiễm HIV. Số bệnh nhân được tiếp cận điều trị với thuốc ARV ngày càng tăng, năm 2011 điều trị ARV cho 911 người, năm 2012 là 1.420 người, năm 2013 là 1.816 người [32], năm 2014 là 2. Hiện nay trên địa bàn toàn tỉnh đã triển khai 10/10 huyện, thị xã có phòng khám điều trị ARV và triển khai các dịch vụ điều trị tại xã, điều trị sớm không phụ thuộc vào số lượng tế bào CD4 cho bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS và đang điều trị cho 2.516 người hiện số bệnh nhân đang được điều trị trên tổng số bệnh nhân nhiễm HIV đang được quản lý chiến tỷ lệ là 75% [33], tháng 10/2015 Điện Biên triển khai Mục tiêu 90-90-90 phòng chống HIV/AIDS (90% số người nhiễm HIV tại cộng đồng biết được tình trạng nhiễm HIV của mình; 90% số người nhiễm HIV được điều trị ARV; 90% số người được điểu trị ARV có tải lượng vi rút ở ngưỡng ức chế) [9]. Nhận thức của cộng đồng về HIV/AIDS được cải thiện, số người tự nguyện đến tư vấn, xét nghiệm và đăng ký điều trị nhiễm trùng cơ hội, ARV ngày một tăng.

Chương trình từ khi triển khai thực hiện đã nhận được sự đồng thuận cao của cộng đồng và gia đình người nhiễm do hiệu quả điều trị mang lại. Tuy nhiên, công tác 8 điều trị còn gặp nhiều khó khăn do các cơ sở điều trị còn nằm tại các trung tâm huyện chưa bao phủ đến tuyến xã, thôn/bản, địa bàn giao thông đi lại khó khăn, (số xã triển khai cấp phát thuốc đang thực hiện theo mô hình 2.0 đạt 38/130 xã trên toàn tỉnh, trong giai đoạn 2015-2020 nguồn hỗ trợ của các tổ chức trong và ngoài nước cắt giảm, công tác phòng chống HIV/AIDS nói chung và cho Chương trình điều trị HIV/AIDS nói riêng trên địa bàn tỉnh còn hạn chế [8, 9]. Bản đồ các phòng khám tại tỉnh Điện Biên Tp. Điện Biên Phủ 10 1 8 2 9 7 4 6 3 5 Điện Biên Huyện Đông Điện Biên (1).

Trung tâm y tế Mường Nhé (6). Trung tâm y tế Mường Ảng (2). Trung tâm y tế Nậm Pồ (7). Trung tâm y tế Tuần Giáo (3).