Nghiên cứu mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội của trường đại học đến thương hiệu và sự gắn bó của nhân viên tại các trường đại học ở thành phố hồ chí minh

Nghiên cứu trách nhiệm xã hội của trường đại học (TNXH) đang trở thành một chủ đề nóng trong bối… 270 trang · Trường Đại học Công nghệ Tp. Hồ Chí Minh · 2022.

• Tác giả: Phan Xuân Cường
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Đức
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Trách Nhiệm Xã Hội Của Trường Đại Học Đến Thương Hiệu Và Sự Gắn Bó Của Nhân Viên Tại Các Trường Đại Học Ở Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.7. Nội dung của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về trách nhiệm xã hội trường đại học
• 2.1.1. Trách nhiệm xã hội
• 2.1.2. Trách nhiệm xã hội trường đại học
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về danh tiếng, thương hiệu và sự gắn bó của giảng viên với trường đại học
• 2.2.1. Thương hiệu
• 2.2.2. Sự tin tưởng
• 2.2.3. Sự gắn bó với tổ chức
• 2.3. Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước
• 2.3.1. Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và sự gắn bó của giảng viên với trường đại học
• 2.3.2. Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và danh tiếng
• 2.3.3. Mối quan hệ giữa danh tiếng trường đại học và sự gắn bó của giảng viên với trường đại học
• 2.3.4. Mối quan hệ giữa danh tiếng và thương hiệu trường đại học
• 2.3.5. Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội, thương hiệu và sự gắn bó của giảng viên với trường đại học
• 2.3.6. Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội, danh tiếng trường đại học và sự gắn bó của giảng viên với trường đại học
• 2.3.7. Tổng quan các nghiên cứu về TNXH trường đại học và sự gắn bó của giảng viên
• 2.4. Xây dựng mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.3. Nghiên cứu định tính
• 3.4. Thiết kế thang đo sơ bộ
• 3.5. Mẫu và thu thập dữ liệu sơ bộ
• 3.6. Phương pháp phân tích dữ liệu sơ bộ
• 3.7. Nghiên cứu chính thức
• 3.8. Mẫu và thu thập dữ liệu
• 3.9. Phương pháp phân tích dữ liệu chính thức
• 3.10. Phân tích chính thức với kiểm định độ tin cậy thang đo
• 3.11. Phân tích chính thức về kiểm tra tính phân biệt
• 3.12. Phân tích chính thức mô hình cấu trúc tuyến tính
• 3.13. Phân tích sự khác biệt về nhân khẩu học của giảng viên đối với mức độ gắn bó với trường đại học
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả phân tích sơ bộ
• 4.2. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.3. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.4. Kết quả phân tích chính thức
• 4.4.1. Mô tả các giảng viên được khảo sát
• 4.4.2. Thực trạng đánh giá của giảng viên về các nhân tố TNXH, danh tiếng, thương hiệu, sự tin tưởng và sự gắn bó của giảng viên
• 4.4.3. Kết quả phân tích Cronbach’s alpha và phân tích EFA
• 4.4.4. Phân tích tính tin cậy các thang đo qua phân tích CFA
• 4.4.5. Kết quả kiểm định giá trị hội tụ thang đo
• 4.4.6. Kết quả đánh giá giá trị phân biệt
• 4.4.7. Kết quả kiểm định mô hình SEM
• 4.4.8. Phân tích sự khác biệt về sự gắn bó của các giảng viên khác nhau
• 4.4.9. Kiểm định sự khác biệt về giới tính về sự gắn bó của giảng viên
• 4.4.10. Kiểm định sự khác biệt về trường tư và công về sự gắn bó của giảng viên
• 4.4.11. Kiểm định sự khác biệt về thu nhập đối với sự gắn bó của giảng viên
• 4.4.12. Kiểm định sự khác biệt kinh nghiệm làm việc về sự gắn bó của giảng viên với trường đại học
• 4.4.13. Kiểm định sự khác biệt tuổi về sự gắn bó của giảng viên
• 4.4.14. Kiểm định sự khác biệt học vấn về sự gắn bó của giảng viên
• 4.4.15. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Kết luận chung
• 5.2. Một số kiến nghị đối với trường đại học
• 5.2.1. Nâng cao trách nhiệm xã hội trường đại học
• 5.2.2. Nâng cao danh tiếng trường đại học
• 5.2.3. Nâng cao thương hiệu trường đại học
• 5.2.4. Xem xét tăng tính tự chủ cho trường đại học
• 5.3. Hàm ý quản trị với các trường Đại học
• 5.4. Khuyến nghị với quản lý trường đại học
• 5.5. Điểm mới của luận án
• 5.6. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Trách Nhiệm Xã Hội Của Trường Đại Học

Nghiên cứu trách nhiệm xã hội của trường đại học (TNXH) đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. TNXH không chỉ ảnh hưởng đến danh tiếng của trường mà còn tác động đến sự gắn bó của nhân viên. Tại TP. Hồ Chí Minh, các trường đại học đang nỗ lực áp dụng các chính sách TNXH nhằm nâng cao thương hiệu và thu hút nhân tài.

1.1. Khái Niệm Trách Nhiệm Xã Hội Trong Giáo Dục

Trách nhiệm xã hội trong giáo dục đại học bao gồm việc cung cấp dịch vụ giáo dục chất lượng, đồng thời đóng góp tích cực cho cộng đồng. Điều này không chỉ giúp nâng cao hình ảnh thương hiệu mà còn tạo ra môi trường làm việc tích cực cho giảng viên.

1.2. Tầm Quan Trọng Của TNXH Đối Với Thương Hiệu Trường Đại Học

Thương hiệu của trường đại học được xây dựng từ nhiều yếu tố, trong đó TNXH đóng vai trò quan trọng. Các trường đại học có trách nhiệm xã hội cao thường được đánh giá cao hơn trong mắt sinh viên và nhà tuyển dụng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Thực Hiện TNXH Tại Trường Đại Học

Mặc dù TNXH mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện nó tại các trường đại học cũng gặp không ít thách thức. Các trường cần phải cân nhắc giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm xã hội, đồng thời tìm cách duy trì sự gắn bó của nhân viên.

2.1. Những Thách Thức Trong Việc Thực Hiện TNXH

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu nguồn lực và sự hỗ trợ từ các bên liên quan. Nhiều trường đại học vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của TNXH trong việc xây dựng thương hiệu.

2.2. Ảnh Hưởng Của TNXH Đến Sự Gắn Bó Của Nhân Viên

Sự gắn bó của nhân viên với trường đại học có thể bị ảnh hưởng nếu TNXH không được thực hiện một cách hiệu quả. Nhân viên có thể cảm thấy thiếu động lực nếu họ không thấy trường đại học của mình cam kết với các giá trị xã hội.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu TNXH Tại Các Trường Đại Học

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa TNXH và thương hiệu, các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng đã được áp dụng. Việc khảo sát ý kiến giảng viên và sinh viên là rất cần thiết để thu thập dữ liệu chính xác.

3.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Tính

Nghiên cứu định tính thông qua phỏng vấn sâu với giảng viên giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến TNXH và sự gắn bó của nhân viên. Phương pháp này cung cấp cái nhìn sâu sắc về quan điểm của giảng viên.

3.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Lượng

Nghiên cứu định lượng sử dụng bảng hỏi để thu thập dữ liệu từ một mẫu lớn giảng viên. Phân tích dữ liệu sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa TNXH, thương hiệu và sự gắn bó của nhân viên.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về TNXH Và Thương Hiệu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối liên hệ tích cực giữa TNXH và thương hiệu trường đại học. Các trường có chính sách TNXH tốt thường có thương hiệu mạnh và sự gắn bó cao từ giảng viên.

4.1. Tác Động Của TNXH Đến Danh Tiếng Trường Đại Học

Nghiên cứu chỉ ra rằng trường đại học có trách nhiệm xã hội cao thường được đánh giá cao hơn trong các bảng xếp hạng. Điều này giúp thu hút sinh viên và giảng viên chất lượng.

4.2. Sự Gắn Bó Của Nhân Viên Với Trường Đại Học

Sự gắn bó của nhân viên với trường đại học tăng lên khi họ cảm thấy trường có trách nhiệm xã hội. Điều này không chỉ giúp giữ chân giảng viên mà còn nâng cao chất lượng giảng dạy.

V. Kết Luận Và Hướng Đi Tương Lai Về TNXH Tại Trường Đại Học

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy TNXH là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu và sự gắn bó của nhân viên. Các trường đại học cần tiếp tục cải thiện chính sách TNXH để nâng cao giá trị thương hiệu.

5.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Nâng Cao TNXH

Các trường đại học nên xây dựng các chương trình TNXH cụ thể và có kế hoạch truyền thông rõ ràng để nâng cao nhận thức của cộng đồng về trách nhiệm xã hội của mình.

5.2. Tương Lai Của TNXH Trong Giáo Dục Đại Học

Trong tương lai, TNXH sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc định hình thương hiệu và sự phát triển bền vững của các trường đại học tại TP. Hồ Chí Minh.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh của nghiên cứu sinh Phan Xuân Cường, hoàn thành năm 2022 tại Trường Đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh (HUTECH) dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Ngọc Đức và PGS. TS. Đỗ Phú Trần Tình, tập trung phân tích cơ chế tác động của trách nhiệm xã hội trường đại học (University Social Responsibility - USR) đến thương hiệu và sự gắn bó của đội ngũ nhân sự học thuật.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi và hội nhập quốc tế sâu rộng, giáo dục đại học tại Việt Nam chứng kiến mức độ cạnh tranh ngày càng gia tăng giữa các cơ sở giáo dục trong nước và quốc tế. Sự cạnh tranh không chỉ dừng lại ở công tác tuyển sinh mà còn thể hiện gay gắt trong việc thu hút và giữ chân đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao. Tác giả luận án chỉ ra rằng, trong khi lý thuyết và thực tiễn về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đã được nghiên cứu rộng rãi ở khu vực doanh nghiệp vì lợi nhuận, việc áp dụng khái niệm này vào khu vực giáo dục đại học (USR) còn tương đối mới mẻ tại Việt Nam.

Luận án xác định ba khoảng trống nghiên cứu chính trong y văn:

• Khoảng trống thứ nhất: Trách nhiệm xã hội có khả năng thúc đẩy tinh thần, động lực, cam kết và sự gắn kết của người lao động. Tuy nhiên, tại Việt Nam, chưa có công trình nào đánh giá mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội của trường đại học và sự gắn bó của nhân viên/giảng viên với cơ sở đào tạo.
• Khoảng trống thứ hai: Các công trình nghiên cứu về trách nhiệm xã hội và thương hiệu tại Việt Nam chủ yếu tiếp cận ở các doanh nghiệp thương mại vì lợi nhuận, chưa xem xét trong bối cảnh đặc thù của các trường đại học.
• Khoảng trống thứ ba: Trách nhiệm xã hội tại các tổ chức phi lợi nhuận và cơ sở giáo dục đại học còn bị bỏ trống về mặt học thuật ở thị trường trong nước, trong khi trên thực tế các nhà quản trị đại học đang đối mặt với nhu cầu cấp bách về định vị thương hiệu và giữ chân nhân sự giảng dạy.

Mục tiêu nghiên cứu

Tác giả thiết lập mục tiêu nghiên cứu gồm một mục tiêu tổng quát và ba mục tiêu cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Tìm ra mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội trường đại học, thương hiệu và sự gắn bó của giảng viên đối với trường đại học.
• Mục tiêu cụ thể 1: Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về trách nhiệm xã hội trường đại học, danh tiếng, thương hiệu và sự gắn bó với trường đại học thông qua các nghiên cứu trong nước và trên thế giới.
• Mục tiêu cụ thể 2: Thiết lập mô hình nghiên cứu đánh giá mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội của trường đại học đến thương hiệu và sự gắn bó của nhân viên (tập trung vào đối tượng giảng viên) tại các trường đại học ở Thành phố Hồ Chí Minh.
• Mục tiêu cụ thể 3: Đề xuất các hàm ý quản trị nhằm thúc đẩy sự gắn bó của giảng viên với trường đại học.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án đặt ra bốn câu hỏi nghiên cứu tương ứng:

1. Lý thuyết về trách nhiệm xã hội trường đại học như thế nào?
2. Có bao nhiêu thành phần tạo nên trách nhiệm xã hội của trường đại học?
3. Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội trường đại học, danh tiếng, thương hiệu, sự tin tưởng và gắn bó của giảng viên như thế nào?
4. Những hàm ý nào giúp nâng cao sự gắn bó của giảng viên với trường đại học?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội của trường đại học đến thương hiệu và sự gắn bó của giảng viên tại các trường đại học.
• Đối tượng khảo sát: Mặc dù tiêu đề luận án đề cập đến nhân viên trường đại học, tác giả tập trung đối tượng khảo sát thực nghiệm cụ thể là các giảng viên đang công tác tại các trường đại học.
• Phạm vi không gian: Các trường đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu định lượng phục vụ nghiên cứu được thu thập từ tháng 06/2021 đến tháng 02/2022.
• Phạm vi nội dung: Các khía cạnh lý thuyết và biến số đo lường liên quan đến trách nhiệm xã hội trường đại học, thương hiệu trường đại học (tiếp cận dưới góc độ thương hiệu nhà tuyển dụng), danh tiếng trường đại học, sự tin tưởng và sự gắn bó của giảng viên với tổ chức.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tiến hành tổng quan có hệ thống các dòng lý thuyết và công trình thực nghiệm liên quan đến CSR, USR, quản trị thương hiệu, danh tiếng và sự gắn bó của nhân sự trong tổ chức.

Các hướng nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trước đây

Tác giả phân loại các nghiên cứu đi trước thành hai nhánh lớn trong việc tiếp cận trách nhiệm xã hội:

• Nhánh 1: Tác động của trách nhiệm xã hội đến hiệu quả tổ chức và giá trị thương hiệu. Hướng tiếp cận này chỉ ra rằng thực hành trách nhiệm xã hội giúp gia tăng doanh thu và tài sản thương hiệu (McGuire và cộng sự, 1988; Hafer, 2018; Du và cộng sự, 2010; Melo và Garrido-Morgado, 2012; Bhattacharya và Sen, 2004; Godfrey, 2005; Melo và Galan, 2011).
• Nhánh 2: Tác động của trách nhiệm xã hội đến các yếu tố nội bộ tổ chức. Các công trình tập trung vào việc CSR nâng cao tinh thần, động lực, thái độ, sự cam kết và lòng trung thành của nhân viên (Weiser và Zadek, 2000; Zappala, 2004; Peterson, 2004; Brammer và cộng sự, 2007; Kim và cộng sự, 2010; Kim và cộng sự, 2016).

Ở bình diện giáo dục đại học, tác giả điểm lại các nghiên cứu quốc tế tiêu biểu về USR:

• Rafael và cộng sự (2017) khảo sát 233 giảng viên và nhân viên tại một trường đại học công lập, kiểm định mô hình phương trình cấu trúc (SEM) và phát hiện mối quan hệ giữa nhận thức công bằng tương tác, trách nhiệm xã hội và cam kết tình cảm với tổ chức.
• Plungpongpan, Tiangsoongnern, và Speece (2017) nghiên cứu định tính với 6 nhà quản lý đại học tư thục tại Thái Lan, kết luận USR hỗ trợ định vị hình ảnh thương hiệu và tăng năng lực cạnh tranh cho trường đại học.
• Tetřevová và Sabolová (2017) nghiên cứu lý thuyết các bên liên quan và phân loại các bên liên quan của trường đại học trong bối cảnh các trường đại học tại Cộng hòa Séc.
• MuijenHeidi (2014) khảo sát thực tiễn tại Đại học Amsterdam (Hà Lan), đề xuất việc kết hợp USR thông qua chiến lược chuyển đổi văn hóa doanh nghiệp trường đại học và đối thoại giá trị học thuật.
• Leal Filho và cộng sự (2019) phân tích việc tích hợp sáng kiến trách nhiệm xã hội và tính bền vững tại các cơ sở giáo dục đại học.
• Brdulak và cộng sự thực hiện khảo sát 207 đối tượng tại Trường Kinh tế Warsaw (Ba Lan), ghi nhận hơn 90% các bên liên quan ủng hộ sự cần thiết của chiến lược USR trên 4 lĩnh vực: quan hệ nội bộ, quan hệ đối ngoại, nghiên cứu và giáo dục.
• Ramos-Monge và cộng sự (2019) áp dụng phương pháp Delphi làm rõ rào cản và động lực thực thi USR, trong đó nhấn mạnh năng lực công dân và quy tắc đạo đức.
• Nejati và cộng sự (2011) khảo sát website của top 10 trường đại học hàng đầu thế giới, chỉ ra các trường dẫn đầu đều chủ động công bố thông tin trách nhiệm xã hội về quản trị, quyền con người, lao động và môi trường.
• Srindar và Ganesan (2016), Chan Tak Jie và Hon Tat Huam (2019), Baraibar Diez và Luna Sotorrío (2012) chứng minh mối tương quan thuận giữa trách nhiệm xã hội và danh tiếng của các trường đại học.

Năm	Tác giả	Đóng góp về mặt khái niệm CSR / USR theo lược khảo của luận án
1953	Bowen	CSR là trách nhiệm xã hội của doanh nhân, không làm tổn hại quyền lợi của người khác, bồi hoàn tổn thất cho xã hội.
1970	Friedman	Trách nhiệm xã hội duy nhất của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận trong khuôn khổ luật chơi thị trường.
1979, 1991	Carroll	Mô hình kim tự tháp CSR với 4 khía cạnh: kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện (bác ái).
1999	Clugston và Calder	USR vượt ra ngoài chức năng giảng dạy, nghiên cứu, hướng đến xây dựng xã hội phát triển bền vững.
2006	Velazquez và cộng sự	Cơ sở giáo dục đại học giải quyết vấn đề môi trường, kinh tế, xã hội, sức khỏe ở cấp khu vực hoặc toàn cầu.
2008	Reiser	Chính sách về phẩm chất đạo đức của cộng đồng đại học qua quản lý tác động giáo dục, lao động, môi trường.
2009	Vallaeys và cộng sự	Khung USR gồm 4 quy trình (quản lý, đào tạo học thuật, sản xuất tri thức, sự tham gia xã hội) và 3 khu vực lõi.
2009	Herna'ndez & Saldarriaga	Thúc đẩy nguyên tắc, giá trị qua quản lý, giảng dạy, nghiên cứu và tiếp cận cộng đồng.
2010	Vasilescu và cộng sự	USR gắn với cam kết công dân, hoạt động tình nguyện, tiếp cận đạo đức và trách nhiệm bảo vệ môi trường.
2012	Esfijani và cộng sự	Cam kết của trường đại học đạt được thông qua giáo dục, cung cấp dịch vụ, nghiên cứu và học bổng.
2013	Vallaeys	Chính sách đạo đức quản lý 4 tác động (giáo dục, nhận thức, lao động, môi trường) theo chu trình 4 bước.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Dựa trên lược khảo, luận án xác định vị trí nghiên cứu là lấp đầy khoảng trống thực nghiệm tại Việt Nam bằng cách: kiểm định định lượng quy mô lớn mô hình liên kết giữa các thành tố của USR (theo khung của Vallaeys, 2011 và Vázquez và cộng sự, 2014) với danh tiếng, thương hiệu nhà tuyển dụng, sự tin tưởng và sự gắn bó của giảng viên tại các trường đại học ở địa bàn đô thị lớn là TP. Hồ Chí Minh.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và các khái niệm cốt lõi

Luận án tích hợp nhiều nền tảng lý thuyết quản trị và hành vi tổ chức để thiết lập mô hình giải thích:

• Mô hình đa khía cạnh CSR của Carroll (1979, 1991): Phân định 4 trụ cột trách nhiệm: kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện.
• Khái niệm USR của Vallaeys (2007, 2011, 2013) và Vázquez và cộng sự (2014): Xác lập 4 thành phần tác động cốt lõi của trách nhiệm xã hội đại học gồm: Trách nhiệm giáo dục, Trách nhiệm xã hội, Trách nhiệm tổ chức, và Trách nhiệm nhận thức.
• Lý thuyết Nhận diện xã hội (Social Identity Theory - Tajfel và Turner; Ashforth và Mael, 1989; Dutton và cộng sự, 1994; Hogg và Abrams, 1988): Giải thích cơ chế người lao động tự phân loại và đồng nhất bản thân với tổ chức. Khi trường đại học có trách nhiệm xã hội và danh tiếng cao, lòng tự tôn của giảng viên tăng lên, thúc đẩy sự gắn kết với nhà trường.
• Lý thuyết Dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - Barney, 1991): Xem danh tiếng và thương hiệu là các tài sản vô hình mang tính chiến lược, khó sao chép, tạo nên lợi thế cạnh tranh bền vững của tổ chức.
• Lý thuyết Phát tín hiệu (Signaling Theory - Spence, 1974, 2002; Porter, 1980): Giải thích cách thức các hoạt động USR và danh tiếng đóng vai trò tín hiệu thông tin giúp giảm bất cân xứng thông tin, khiến giảng viên tin tưởng vào điều kiện làm việc và văn hóa của tổ chức.
• Lý thuyết Thương hiệu nhà tuyển dụng (Employer Branding - Ambler và Barrow, 1996; Backhaus và Tikoo, 2004): Xem xét các giá trị kinh tế, chức năng và tâm lý mà cơ sở giáo dục đem lại cho đội ngũ giảng viên dưới tư cách người sử dụng lao động.
• Lý thuyết Cam kết tổ chức (Organizational Commitment - Allen và Meyer, 1990; Mowday, Steers và Porter, 1979): Đo lường sự gắn bó về tình cảm, trách nhiệm và sự sẵn sàng cống hiến lâu dài của nhân viên.
• Lý thuyết Sự tin tưởng trong tổ chức (Ganesan, 1994; Möllering, 2005): Đánh giá mức độ tin cậy và niềm tin của giảng viên vào ban quản lý và đường lối phát triển của trường đại học.

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Tác giả áp dụng quy trình nghiên cứu hỗn hợp kết hợp tuần tự giữa nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức:

[Nghiên cứu định tính] Phỏng vấn chuyên gia, giảng viên -> Hiệu chỉnh thang đo sơ bộ
[Nghiên cứu định lượng sơ bộ] Khảo sát N = 136 -> Kiểm định Cronbach's Alpha và EFA
[Nghiên cứu định lượng chính thức] Khảo sát N = 877 -> CFA, CB-SEM, Bootstrap, t-test, ANOVA

Tiêu chí	Nghiên cứu sơ bộ	Nghiên cứu chính thức
Mục đích	Khám phá, điều chỉnh câu chữ thang đo; kiểm tra sơ bộ độ tin cậy và độ hội tụ biến quan sát.	Đánh giá mô hình đo lường, kiểm định mô hình cấu trúc tuyến tính, phân tích sai biệt nhân khẩu học.
Phương pháp	Định tính (phỏng vấn sâu) kết hợp định lượng khảo sát thử.	Định lượng thông qua bảng câu hỏi cấu trúc đóng (thang đo Likert).
Cỡ mẫu	Phỏng vấn chuyên gia; khảo sát định lượng thử nghiệm: 136 phiếu.	Khảo sát thực tế: 877 phiếu hợp lệ từ các giảng viên đại học.
Kỹ thuật xử lý	Đánh giá hệ số Cronbach's Alpha, Phân tích nhân tố khám phá (EFA).	Thống kê mô tả, Cronbach's Alpha, EFA, Phân tích nhân tố khẳng định (CFA), Mô hình cấu trúc tuyến tính dựa trên hiệp phương sai (CB-SEM), Ước lượng Bootstrap, Kiểm định Independent Samples T-test, One-way ANOVA.
Công cụ hỗ trợ	Phần mềm thống kê SPSS.	Phần mềm SPSS và phần mềm hỗ trợ mô hình cấu trúc CB-SEM.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập từ 877 phiếu khảo sát giảng viên đang trực tiếp giảng dạy tại các trường đại học công lập và ngoài công lập trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 06/2021 đến tháng 02/2022.
• Dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp từ các báo cáo chuyên ngành, dữ liệu công bố của các cơ sở giáo dục đại học, văn bản quy phạm pháp luật về giáo dục đại học và các công trình khoa học trong và ngoài nước.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về nghiên cứu

Chương 1 mở đầu bằng việc phân tích bối cảnh đổi mới và cạnh tranh của hệ thống giáo dục đại học Việt Nam, đặc biệt là tại TP. Hồ Chí Minh. Tác giả luận chứng sự cần thiết của việc duy trì và phát triển đội ngũ giảng viên nòng cốt. Các nội dung trọng tâm của chương gồm:

• Xác lập 3 khoảng trống nghiên cứu then chốt về USR, thương hiệu nhà tuyển dụng và sự gắn bó của nhân sự tại các trường đại học Việt Nam.
• Trình bày 1 mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể và 4 câu hỏi nghiên cứu làm kim chỉ nam cho toàn bộ luận án.
• Giới hạn phạm vi nghiên cứu: không gian tại TP. Hồ Chí Minh, thời gian thu thập dữ liệu từ 06/2021 đến 02/2022, đối tượng khảo sát tập trung vào giảng viên đại học.
• Nêu bật ý nghĩa lý luận (mở rộng phạm vi áp dụng CSR sang lĩnh vực giáo dục đại học) và thực tiễn (cung cấp cơ sở cho các nhà quản lý đại học trong việc định vị thương hiệu và hoạch định chính sách nhân sự).
• Giới thiệu bố cục tổng thể gồm 5 chương của luận án.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Chương 2 thực hiện tổng hợp cơ sở lý luận đa chiều và xây dựng mô hình giả thuyết:

• Trình bày tiến trình lịch sử khái niệm CSR từ Bowen (1953), Friedman (1970), Carroll (1979, 1991, 1999), Matten và Moon (2004) đến ISO 26000 (2010) và Schaltegger & Burritt (2018).
• Làm rõ bản chất USR thông qua các nghiên cứu của Clugston & Calder (1999), Velazquez và cộng sự (2006), Reiser (2008), Vallaeys và cộng sự (2009, 2011, 2013), Vasilescu và cộng sự (2010), Esfijani và cộng sự (2012). Định nghĩa USR là việc thỏa mãn yêu cầu của các bên liên quan trong quản lý, giảng dạy, nghiên cứu khoa học và phát triển bền vững xã hội.
• Phân tích các khái niệm danh tiếng, thương hiệu nhà tuyển dụng, sự tin tưởng và sự gắn bó với tổ chức theo Allen & Meyer (1990).
• Hệ thống hóa các mối liên kết: USR tác động đến danh tiếng (lý thuyết nguồn lực), USR tác động đến sự gắn bó (lý thuyết nhận diện xã hội), danh tiếng tác động đến thương hiệu và sự gắn bó (lý thuyết phát tín hiệu).
• Đề xuất mô hình nghiên cứu gồm khái niệm bậc hai USR (tạo bởi 4 thành phần: trách nhiệm giáo dục, trách nhiệm xã hội, trách nhiệm tổ chức, trách nhiệm nhận thức) tác động đến danh tiếng, thương hiệu, sự tin tưởng và sự gắn bó của giảng viên.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 chi tiết hóa thiết kế kỹ thuật của nghiên cứu:

• Thiết lập quy trình nghiên cứu hai giai đoạn: sơ bộ và chính thức.
• Nghiên cứu định tính thông qua phỏng vấn chuyên gia và giảng viên nhằm điều chỉnh nội dung các biến quan sát cho phù hợp với môi trường đại học tại TP. Hồ Chí Minh.
• Thiết kế hệ thống thang đo kế thừa: Thang đo USR tổng hợp và 4 thang đo thành phần (giáo dục, xã hội, tổ chức, nhận thức) dựa trên Vázquez và cộng sự (2014); Thang đo danh tiếng trường đại học; Thang đo thương hiệu trường đại học (tiếp cận thương hiệu nhà tuyển dụng); Thang đo sự tin tưởng; Thang đo sự gắn bó của giảng viên.
• Thực hiện khảo sát sơ bộ với mẫu 136 phiếu, tiến hành đánh giá Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) để sàng lọc các biến quan sát không đạt yêu cầu.
• Xác định phương pháp nghiên cứu chính thức: khảo sát bảng câu hỏi với mẫu 877 giảng viên; xây dựng các tiêu chuẩn kiểm định độ tin cậy thang đo, giá trị hội tụ, giá trị phân biệt bằng CFA, kiểm định mô hình tới hạn và mô hình cấu trúc CB-SEM; thiết lập các kiểm định giả thuyết sai biệt t-test và ANOVA theo đặc điểm nhân khẩu học.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 trình bày các số liệu và phân tích định lượng thực nghiệm:

• Báo cáo kết quả nghiên cứu sơ bộ (N = 136): hoàn thiện thang đo chính thức sau khi phân tích độ tin cậy và cấu trúc nhân tố.
• Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu chính thức (N = 877): tổng hợp cơ cấu nhân khẩu học về giới tính, loại hình trường (công lập và ngoài công lập), mức thu nhập, kinh nghiệm giảng dạy, độ tuổi và trình độ học vấn.
• Thống kê mức độ đánh giá thực trạng của giảng viên đối với các khía cạnh USR (giáo dục, xã hội, tổ chức, nhận thức, USR tổng hợp), danh tiếng, thương hiệu, sự tin tưởng và sự gắn bó.
• Kết quả kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích EFA cho toàn bộ các thang đo thành phần và thang đo bậc cao đều đạt các ngưỡng thống kê cho phép.
• Kết quả phân tích CFA: mô hình đo lường đạt độ tương thích, các biến quan sát khẳng định giá trị hội tụ và tính phân biệt đạt yêu cầu.
• Kết quả phân tích mô hình cấu trúc SEM và ước lượng Bootstrap:
  • Bốn thành phần (trách nhiệm giáo dục, xã hội, tổ chức, nhận thức) tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê đến USR tổng thể (chấp nhận nhóm giả thuyết H1).
  • USR tác động tích cực đến danh tiếng và thương hiệu trường đại học.
  • USR, danh tiếng và thương hiệu tác động trực tiếp và cùng chiều lên sự gắn bó của giảng viên.
  • Mối quan hệ liên quan đến biến "Sự tin tưởng" (TRUST) không có ý nghĩa thống kê: USR không tác động có ý nghĩa đến sự tin tưởng, và sự tin tưởng không tác động có ý nghĩa đến sự gắn bó của giảng viên.
• Phân tích sai biệt (t-test và ANOVA):
  • Kiểm định t-test cho thấy sự khác biệt về mức độ gắn bó theo giới tính và theo loại hình trường (công lập và ngoài công lập).
  • Kiểm định ANOVA và kiểm định hậu định (post-hoc) ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ gắn bó của giảng viên theo thu nhập, kinh nghiệm làm việc, độ tuổi và học vấn.
• Thảo luận chi tiết kết quả nghiên cứu trên cơ sở so sánh với các phát hiện thực nghiệm quốc tế của Rafael và cộng sự (2017), Plungpongpan và cộng sự (2017), Srindar và Ganesan (2016).

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị

Chương 5 tóm lược kết quả nghiên cứu và trình bày các đề xuất ứng dụng:

• Kết luận chung về mô hình cấu trúc và vai trò trung tâm của USR, danh tiếng và thương hiệu trong việc nâng cao sự gắn bó của giảng viên.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp và kiến nghị quản trị cụ thể đối với trường đại học:
  1. Nâng cao trách nhiệm xã hội trường đại học: Chú trọng toàn diện 4 mặt trách nhiệm giáo dục, xã hội, tổ chức và nhận thức.
  2. Nâng cao danh tiếng trường đại học: Cải thiện chất lượng học thuật, môi trường nghiên cứu và tính minh bạch thông tin.
  3. Nâng cao thương hiệu trường đại học: Xây dựng các giá trị thương hiệu nhà tuyển dụng hấp dẫn, đảm bảo chế độ đãi ngộ và môi trường làm việc sáng tạo.
  4. Xem xét tăng tính tự chủ cho trường đại học: Khuyến nghị các nhà quản lý đại học và cơ quan chủ quản trao quyền chủ động để các trường triển khai linh hoạt các sáng kiến USR và chính sách nhân sự.
• Tổng kết các đóng góp mới của luận án, chỉ ra hạn chế nghiên cứu và định hướng các nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Luận án đã hệ thống hóa và chuyển giao khung lý thuyết trách nhiệm xã hội từ khu vực doanh nghiệp sang bối cảnh giáo dục đại học (USR) tại Việt Nam.
• Khẳng định tính tương thích của mô hình USR bậc hai gồm 4 thành tố (trách nhiệm giáo dục, trách nhiệm nhận thức, trách nhiệm tổ chức, trách nhiệm xã hội) trong việc phản ánh nhận thức về trách nhiệm xã hội của trường đại học theo khung lý thuyết của Vallaeys (2011) và Vázquez và cộng sự (2014).
• Tích hợp đồng thời Lý thuyết Nhận diện xã hội, Lý thuyết Dựa trên nguồn lực và Lý thuyết Phát tín hiệu nhằm kiểm chứng thực nghiệm mô hình cấu trúc liên kết đa biến giữa USR, danh tiếng, thương hiệu nhà tuyển dụng, sự tin tưởng và sự gắn bó của giảng viên.
• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho thấy vai trò của biến "Sự tin tưởng" (TRUST) không có ý nghĩa thống kê trong mối liên kết giữa USR và sự gắn bó của giảng viên tại các trường đại học TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn khảo sát, tạo cơ sở học thuật cho các tranh luận lý thuyết tiếp theo.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và hàm ý quản trị

• Luận án cung cấp bộ dữ liệu thực chứng quy mô 877 mẫu khảo sát giảng viên đại học, phản ánh thực trạng đánh giá của giảng viên về USR, danh tiếng và thương hiệu tại TP. Hồ Chí Minh.
• Đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho ban lãnh đạo các trường đại học:
  • Muốn gia tăng mức độ gắn bó lâu dài của giảng viên, nhà trường cần ưu tiên củng cố các hoạt động USR (đặc biệt là trách nhiệm trong môi trường làm việc nội bộ và chất lượng đào tạo), qua đó gián tiếp và trực tiếp củng cố danh tiếng và giá trị thương hiệu nhà tuyển dụng.
  • Xây dựng chiến lược truyền thông nội bộ và truyền thông đối ngoại rõ ràng về các chương trình phục vụ cộng đồng, chuyển giao tri thức và phát triển bền vững của trường.
  • Đẩy mạnh cơ chế tự chủ đại học để tạo điều kiện linh hoạt trong việc đãi ngộ, xây dựng môi trường làm việc thuận lợi và thu hút nhân tài học thuật.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên nội dung luận án và phạm vi nghiên cứu được tác giả công bố:

• Về phạm vi không gian và mẫu khảo sát: Dữ liệu chỉ được thu thập tại các trường đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, chưa mở rộng ra các vùng kinh tế, trung tâm giáo dục đại học khác như Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ nên tính khái quát hóa cho toàn bộ hệ thống giáo dục đại học Việt Nam còn có giới hạn nhất định.
• Về đối tượng khảo sát: Dù đề tài hướng đến nhân viên trường đại học, khảo sát thực nghiệm mới chỉ tập trung vào nhóm giảng viên, chưa bao quát được khối cán bộ nhân viên hành chính, nhân viên hỗ trợ và quản lý cấp trung tại các cơ sở đào tạo.
• Về phương pháp thời gian thu thập dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng thiết kế nghiên cứu cắt ngang (cross-sectional) trong một khung thời gian cụ thể (từ tháng 06/2021 đến tháng 02/2022), chưa theo dõi biến động tâm lý và sự gắn bó của nhân sự theo thời gian dọc (longitudinal).
• Về kết quả kiểm định mô hình: Giả thuyết về biến trung gian "Sự tin tưởng" không đạt ý nghĩa thống kê trong mẫu khảo sát. Các nghiên cứu tiếp theo cần xem xét lại thang đo sự tin tưởng hoặc kiểm định vai trò của các biến số điều tiết, trung gian khác (chẳng hạn như sự hài lòng trong công việc, văn hóa tổ chức, hay công bằng phân phối).

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng học thuật và ứng dụng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý giáo dục: Có thể tham khảo Chương 2 về việc hệ thống hóa y văn CSR/USR, cách tích hợp lý thuyết nhận diện xã hội và lý thuyết phát tín hiệu; tham khảo Chương 3 về quy trình nghiên cứu hai giai đoạn và bộ thang đo Likert đo lường các khía cạnh USR được bản địa hóa tại Việt Nam.
• Ban giám hiệu và nhà quản trị các trường đại học: Có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu tại Chương 4 và Chương 5 để xây dựng chính sách thương hiệu nhà tuyển dụng, nhận diện các yếu tố tác động trực tiếp đến sự gắn bó của giảng viên, từ đó giảm thiểu tỷ lệ luân chuyển chất xám.
• Các nhà hoạch định chính sách giáo dục đại học: Tham khảo các kiến nghị liên quan đến tự chủ đại học và việc chuẩn hóa các tiêu chí trách nhiệm xã hội đại học trong bộ tiêu chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm trách nhiệm xã hội trường đại học (USR) trong luận án được đo lường bằng những thành phần nào?
Luận án kế thừa mô hình của Vázquez và cộng sự (2014) và Vallaeys (2011), đo lường USR qua 4 thành phần bậc một: Trách nhiệm giáo dục, Trách nhiệm xã hội, Trách nhiệm tổ chức, và Trách nhiệm nhận thức. Cả 4 yếu tố này đều có tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê tới biến USR tổng thể.

2. Biến số nào trong mô hình lý thuyết đề xuất không có ý nghĩa thống kê khi kiểm định SEM?
Biến "Sự tin tưởng" (TRUST). Kết quả phân tích mô hình cấu trúc CB-SEM chỉ ra rằng USR không có tác động mang ý nghĩa thống kê đến sự tin tưởng của giảng viên đối với trường đại học, đồng thời sự tin tưởng cũng không tác động có ý nghĩa thống kê đến sự gắn bó của giảng viên.

3. Kích thước mẫu khảo sát thực nghiệm trong các giai đoạn nghiên cứu của luận án là bao nhiêu?
Luận án tiến hành hai giai đoạn khảo sát: giai đoạn nghiên cứu định lượng sơ bộ sử dụng cỡ mẫu 136 phiếu; giai đoạn nghiên cứu định lượng chính thức sử dụng cỡ mẫu 877 phiếu hợp lệ từ các giảng viên đại học tại TP. Hồ Chí Minh.

4. Dữ liệu khảo sát chính thức được thu thập trong khoảng thời gian nào và ở phạm vi nào?
Dữ liệu khảo sát được thu thập từ tháng 06/2021 đến tháng 02/2022 tại các trường đại học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

5. Luận án ghi nhận sự khác biệt nào về mức độ gắn bó của giảng viên theo các biến nhân khẩu học?
Thông qua các kiểm định t-test và One-way ANOVA, luận án ghi nhận có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ gắn bó của giảng viên theo giới tính, loại hình trường (công lập và ngoài công lập), mức thu nhập, kinh nghiệm làm việc, độ tuổi và trình độ học vấn.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Phan Xuân Cường (2022) đã kiểm chứng thực nghiệm mối quan hệ cấu trúc giữa trách nhiệm xã hội trường đại học (USR), danh tiếng, thương hiệu và sự gắn bó của giảng viên với cỡ mẫu 877 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu khẳng định USR tác động tích cực đến danh tiếng và thương hiệu trường đại học, đồng thời cả ba nhân tố này tác động trực tiếp thúc đẩy sự gắn kết của đội ngũ giảng viên, trong khi biến số sự tin tưởng không thể hiện ý nghĩa thống kê trong mô hình. Công trình cung cấp hệ thống thang đo chuẩn hóa và các hàm ý quản trị thiết thực giúp các cơ sở giáo dục đại học nâng cao năng lực định vị thương hiệu nhà tuyển dụng và gìn giữ nguồn nhân lực học thuật chất lượng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở lý thuyết về trách nhiệm xã hội trường đại học 2. Trách nhiệm xã hội Trách nhiệm xã hội đã có một lịch sử lâu dài (Carroll, 1999). Các định nghĩa về trách nhiệm xã hội bắt đầu phổ biến vào những năm 1970 và rất ít bài nghiên cứu về nó vào những năm 1980 (Carroll, 1999).

Trong những năm 1990 và 2000, khái niệm TNXH đã chuyển đổi đáng kể sang một vài chủ đề nổi bật: lý thuyết cổ đông, lý thuyết đạo đức kinh doanh, hiệu quả xã hội của doanh nghiệp, phát triển bền vững, và quyền công dân của công ty (Carroll, 1999). Các nhà nghiên cứu quản lý trong các ngành khác nhau đã tiến hành nghiên cứu thực nghiệm để điều tra các tác động của TNXH đối với khách hàng, cổ đông và nhân viên (Annie và cộng sự. Đóng góp quan trọng vào sự phát triển của khái niệm TNXH đã được thúc đẩy bởi Carroll (1979), người đã xác định bốn khía cạnh: kinh tế (có lợi), pháp lý (tuân thủ các tiêu chuẩn và luật pháp), đạo đức (làm điều đúng đắn và điều tốt cho mọi người) và long bác ái (còn được gọi là từ thiện). Một kim tự tháp trình tự có thể đại diện cho điều này mà cơ sở của nó là khía cạnh kinh tế.

Những tài sản lớn của mô hình này tập trung vào khái niệm rằng các mục tiêu kinh tế và xã hội có thể được kết nối với nhau, tức là một công ty có thể có trách nhiệm với xã hội và đồng thời đảm bảo tối đa hóa lợi nhuận thông qua các hoạt động phát triển xã hội.1: Bốn khía cạnh thúc đẩy trách nhiệm xã hội của Carroll (1979) 9 Trong nghiên cứu của Annie và cộng sự. (2019) đã tổng hợp hàng loạt định nghĩa về TNXH dưới nhiều góc độ khác nhau, như: McWilliams và Siegel (2001) đã định nghĩa TNXH là những hành động mang lại lợi ích xã hội, vượt ra ngoài lợi ích của công ty và luật pháp yêu cầu; trong khi Whetten và cộng sự. (2002) gọi TNXH là kỳ vọng xã hội của hành vi doanh nghiệp; một hành vi được cho là bởi các bên liên quan được xã hội mong đợi hoặc yêu cầu về mặt đạo đức; Carrol (1999) giải thích rằng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp bao gồm các kỳ vọng kinh tế, pháp lý, và đạo đức mà xã hội của các tổ chức tại một thời điểm nhất định yêu cầu. Những kỳ vọng này đề xuất rằng các tổ chức nên tham gia đồng thời các trách nhiệm kinh tế, pháp lý, đạo đức.

Khái niệm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp được bắt đầu từ những năm 1917 và dần bổ sung, hoàn thiện thông qua một quá trình lâu dài. Trong thời gian qua, khái niệm trách nhiệm xã hội doanh nghiệp đã được hợp lý hóa và trở nên gắn liền với các mục tiêu tổ chức lớn hơn như danh tiếng và quyền lợi của các bên liên quan. Các nghiên cứu trước đây đã tiết lộ rằng các hoạt động CSR của các tổ chức làm tăng nhận dạng công ty của nhân viên dựa trên lý thuyết nhận dạng xã hội, lần lượt hỗ trợ ảnh hưởng tích cực đến mức độ cam kết của nhân viên đến hoạt động của doanh nghiệp mà họ là thành viên (Brammer et al., 2007; Kim, Lee, Lee và Kim, 2010; Kim; et al., 2016) Qua nghiên cứu lý thuyết về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, tác giả trình bày lại theo bảng sau đây tóm tắt sự phát triển các quan niệm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp được các tác giả nghiên cứu trước đây theo diễn biến thời gian được trình bày cụ thể như sau: 10 Bảng 2.1: Sự hình thành và phát triển khái niệm về CSR Năm Tác giả Sự phát triển khái niệm về CSR Bowen Trách nhiệm xã hội của doanh nhân, tuyên truyền và kêu gọi người quản lý không làm tổn hại đến quyền lợi của người 1953 khác; kêu gọi lòng từ thiện của doanh nghiệp nhằm bồi hoàn những tổn thất cho xã hội Friedman Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: Có 1 và chỉ 1 trách 1970 nhiệm duy nhất đó là tối đa hóa lợi nhuận trong khuôn khổ luật chơi của thị trường và không bao gồm các hành động dẫn đến sự hiểu lầm và gian lận 1991 Carroll Mô hình kim tự tháp: trách nhiệm xã hội doanh nghiệp bao gồm 4 trách nhiệm: kinh tế, pháp lý, đạo đức và từ thiện Archie CSR bao gồm sự mong đợi của xã hội về kinh tế, luật pháp, 1999 Carroll đạo đức và lòng bác ái đối với các tổ chức tại một thời điểm nhất định Matten và CSR là một khái niệm chùm bao gồm nhiều khái niệm khác Moon nhau như đạo đức, kinh doanh, doanh nghiệp là từ thiện, công 2004 dân doanh nghiệp, tính bền vững và trách nhiệm mội trường. Đó là một khái niệm động và luôn được thử thách trong từng bối cảnh kinh tế, chính trị, xã hội đặc thù… ISO 26000 Tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội doanh nghiệp gồm 7 nhân tố 2010 cốt lõi: Quản trị doanh nghiệp, quyền con người, đối xử với người lao động, môi trường, quản trị tổ chức minh bạch, người tiêu dùng và đóng góp cộng đồng Schaltegger Việc quản lý sự bền vững của công ty, bao gồm tất cả các biện và Burritt pháp môi trường, xã hội và kinh tế của tổ chức, cho phép công 2018 ty đóng góp cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế và toàn xã hội.

Nguồn: Tác giả tổng hợp 11 Theo Carina và cộng sự. (2019), việc quản lý TNXH hay sự bền vững của công ty, bao gồm tất cả các biện pháp về môi trường, xã hội và kinh tế của tổ chức cho phép công ty đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế và toàn xã hội. Điều này bao gồm các nhân viên sẽ đóng góp cho sự bền vững công ty thông qua việc hoàn thành công việc (Norton và cộng sự., 2014; Paillé và Mejía-Morelos, 2014; Muster, 2011, theo Carina và cộng sự. Khi xem xét TNXH theo khía cạnh của lý thuyết các bên liên quan (Freeman, 1984, theo Carina và cộng sự., 2019), các tổ chức cần có sự tham gia của các nhân viên với tư cách là các bên liên quan chính trong chương trình TNXH của công ty (De Roeck và cộng sự., 2014; Muster, 2011; Morsing và cộng sự., 2008; Carina và cộng sự.

El Akremi et. (2018) phát hiện rằng nhân viên nhận thấy những lợi ích nhất định từ việc tham gia các hoạt động TNXH và do đó, thỏa mãn nhu cầu cá nhân. Do đó, lợi ích của nhân viên về nhu cầu thỏa mãn rất có thể là động lực của họ khi tham gia vào các hoạt động TNXH. Như vậy, có rất nhiều quan điểm khác nhau về trách nhiệm xã hội, theo tác giả: trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là cam kết thực hiện trách nhiệm pháp lý, kinh tế, đạo đức và từ thiện vượt qua mong đợi của xã hội góp phần cho xã hội phát triển hài hòa, bền vững.

Trách nhiệm xã hội trường đại học Với vai trò là một trong những tổ chức quan trọng trong xã hội, trường đại học đã tồn tại hàng thế kỉ nay như là một nền tảng giáo dục cho tất cả và cho sự phát triển bền vững của nhân loại, câu hỏi về trách nhiệm xã hội của trường đại học được đặt ra và nhận được mối quan tâm ngày càng lớn. Khi các nguồn tài trợ công đang ngày càng trở nên khan hiếm, trường đại học đang mở rộng các mối quan hệ hợp tác hơn, thương mại hóa hơn và cạnh tranh hơn trên khía cạnh thu hút sinh viên và tiếp cận rộng rãi hơn, tiếp cận thông tin dễ hơn và nhiều hơn, nguồn thông tin đa dạng và sẵn có hơn trong một xã hội tri thức. Những thay đổi và thách thức mà các trường đại học đang phải đối mặt đang ảnh hưởng tới viễn cảnh tương lai của các trường đại học đã được thảo luận bởi Vukasovic (2008) và Felt (2003) xét ở góc độ mở rộng nhanh chóng của giáo dục đại học, quốc 12 tế hóa, tiếp cận của sinh viên và tính linh động của sinh viên, giảm chi phí công, đa dạng hóa giáo dục đại học, thương mại hóa giáo dục đại học và tác động của công nghệ thông tin. Theo Vasilescu và cộng sự (2010), khái niệm USR bắt nguồn từ khái niệm TNXH và liên quan đến đạo đức, cách tiếp cận của trường đại học trong sự tương tác với xã hội.

Trường đại học là dạng doanh nghiệp đặc biệt với quy trình, tổ chức, chương trình đào tạo, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế riêng, nhằm tạo ra nguồn nhân lực trí thức chất lượng cao. Do đó, xác định TNXH cũng có những nét đặc thù. Theo Wigmore-Álvarez và cộng sự (2020), sự khác biệt cơ bản giữa TNXH và USR nằm ở khía cạnh chức năng đào tạo chuyên môn và xây dựng phát triển tri thức mới của trường đại học. Chức năng này tạo ra những kết quả có những tác động rất khác biệt so với kết quả của doanh nghiệp.

Trong trường đại học, TNXH là một định hướng được tích hợp vào nhiệm vụ và chương trình dạy học, không nên tách rời khỏi hoạt động giảng dạy và nghiên cứu của nhà trường (Vallaeys, 2011; Parsons, 2014). TNXH lúc này là một đặc điểm của trường đại học, thể hiện cách thức tổ chức nội bộ và mối quan hệ với bên ngoài. Nhiều nhà nghiên cứu cũng đã khẳng định rằng các cơ sở giáo dục đại học phải hoạt động có nguyên tắc về TNXH, và tạo nên bản sắc hoặc thậm chí tạo nên thành công và danh tiếng của nhà trường (Kotecha, 2010; Watson, 2003). Trong nhiều định nghĩa về USR, định nghĩa của Vallaeys được chấp nhận rộng rãi trong cộng đồng học thuật (Amber Wigmore-Álvarez, 2012).

Theo đó, USR là “chính sách về đạo đức trong các hoạt động của trường đại học (sinh viên, giảng viên, nhân viên hành chính), thông qua quản lý có trách nhiệm đối với giáo dục, nghiên cứu và môi trường, có sự tham gia của xã hội để thúc đẩy phát triển con người bền vững” (Vallaeys, 2007; Wigmore-Álvarez, 2020). Vallaeys (2011) đã xem xét các tác động đối với xã hội của trường đại học và phân nhóm thành bốn lĩnh vực: tác động giáo dục, tác động nhận thức và nhận thức luận, tác động xã hội và hoạt động của nhà trường. Sự hình thành và phát triển khái niệm về USR .