BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYEN TUYET MAI Chuyên ngành : Tội phạm học va Điều tra tội phạm Mã số : 62.01 LUẬN ÁN TIEN SĨ LUẬT HỌC TAP THẺ HƯỚNG DAN KHOA HỌC: 1. Lê Thi Sơn ee —— 2. Trần Văn Độ THU VIÊN | ING ĐA CLUATHA NỘI PHONG 9C mien NI „ HÀ NỘI - 2007 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiền cứu của riêng tối. Các két quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bồ trong bat kỳ một công trình nào khác.
TÁC GIÁ NGUYEN TUYET MAI MUC LUC Trang Trang phu bia Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình vẽ MỞ ĐAU Chương | - TINH HÌNH CAC TOI PHAM VE MA TUY O VIETNAM 14 1.1 Thực trạng các tội phạm về ma tly.2 Diễn biến các tội phạm về ma túy.3 Cơ cau, tính chat của các tội phạm về ma tÚy.4 Một số đặc điểm về nhân thân của người phạm tội về ma tÚY. A3 a Tình hình tội phạm an của các tội phạm về ma túy. c2 sec ag Chương 2 - NGUYEN NHÂN, DIEU KIEN CUA CAC TOI PHAM 7 VE MA TUY O VIET NAM 2.1 Nguyên nhân, điều kiện về kinh tế - xã hội. 2n như 7] Lud Nguyên nhân, điều kiện về tâm lý và môi trường văn hoá, giáo dục.
Nguyên nhân, điêu kiện trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về an ninh, 89 trật tự; kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý và cai nghiện ma tỦY.LL QQn 1 22H SH HT TH KH KT kg Kk TH kh 2.4 Nguyên nhân, điều kiện liên quan đến quy định của pháp luật phòng 98 chống các tội phạm về ma túy.5 Nguyên nhân, điều kiện liên quan đến hoạt động đấu tranh chống các 118 tội phạm về ma túy Ce i ee i ee i i ee ee er ies Chuong 3 - GIAI PHAP DAU TRANH PHONG CHONG CAC TOI PHAM VE MA TUY Ở VIỆT NAM 136 Dự bao tinh hình các tội phạm về ma 1 ccc cece ceceeeeea ee eeeeeeeseeeeeeeeeees 136 Trọng diém phòng chồng các tội phạm về ma túy.3 Mot số giải pháp dau tranh phòng chống các tội phạm về ma túy.1 Gidi quyết tốt các vấn dé về kinh tế - xã NGI ccc eee 145 3.2 Tăng cường hoạt động tuyên truyền, giáo dục.3 Tăng cường quan lý Nhà nước về an ninh, trat tự, kiêm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý và cai nghiện ma HU.4 Hoàn thiện pháp luật phòng chồng các tội phạm vé ma tuỷ.5 Tăng cường đấu tranh chống các tôi phạm vé ma tHỤ. 183 DANH MUC CONG TRINH DA CONG BO CUA TAC GIA 190 TAI LIEU THAM KHAO J9] PHU LUC Phu lục 1: Số vu phạm tội về ma tuý bị bắt giữ ở Việt Nam -|- (1998-2006) Phu luc 2: Số đối tượng phạm tội về ma tuý bị bắt giữ ở Việt Nam -|- (1998-2006) Phụ lục 3: Một số chat ma tuý bị phát hiện, thu giữ ở Việt Nam -2- (1998-2006) Phu lục 4: Một số loại tội phạm về ma tuý bị xét xử sơ thâm ở ViệtNam -2- (1998-2006) Phụ lục 5: Tỷ lệ các tội phạm cụ thể trong tong số các tội phạm về -3- ma tuý bị xét xử so thầm ở Việt Nam (1998-2006) Phụ lục 6: Điện tích tái trồng cây thuốc phiện ở Việt Nam (2000-2005) - 3- Phụ lục 7: So sánh thu nhập từ các loại cây trồng thay thé và thu nhập từ thuốc phiện ở Thái Lan ~ Phu luc 8: Danh muc tién chat ma tuy va co quan quan ly -4- Phụ lục 9: Nghị quyết số 01/2001/NQ-HDTP của TANDTC ngày 15/3/2001 hướng dẫn áp dụng một số quy định của các -6- điều 139, 193, 194, 278, 279 và 289 BLHS nam 1999 Phu luc 10: Phiéu trung cau y kién -9- DANH MỤC CAC CHU VIET TAT BLHS Bo luat hinh su BLTTHS Bộ luật tổ tụng hình sự CAND Công an nhan dan CHXHCN Cong hoa xã hội chu nghĩa CTQG Chính tri quốc gia CTTP Cau thành tội phạm Ð. Điều HĐTP Hội đồng thâm phán INCB Uy ban kiém soat ma tuy quéc té INCSR Cục hành pháp ma tuý quốc tế INTERPOL Tổ chức cảnh sát hình sự quốc tế LATS Luận án tiễn sĩ LHQ Liên hop quốc NXB Nhà xuất bản TAND Toà án nhân dân TANDTC Toà án nhân dân tối cao TNHS Trách nhiệm hình sự TP. Hỗ Chí Minh Thành phố H6 Chí Minh UBND Uy ban nhân dân UBQGPCMT Uy ban quốc gia phòng chống AIDS va phòng chồng tệ nạn ma tuý, mại dam UNDCP Chương trình kiêm soát ma tuý quốc tế của Liên hợp quốc UNODC Cơ quan phòng chỗng ma tuý và tội phạm của Liên hợp quốc VKS Viện Kiểm sát VKSND Viện Kiêm sát nhân dan VKSNDTC Viện kiêm sát nhân dân tối cao WCO Cộng đồng Hai quan quốc tế DANH MUC CAC BANG Trang Bang 1.1 Tông số vụ và số bị cáo bị xét xử sơ thâm về các tội 16 phạm về ma tuý (1998 - 2006) Bang 1.2 So sánh số vụ, số bị cáo phạm tội về ma tuý với số vụ, số bị cáo phạm tội nói chung đã bị xét xử sơ thâm (1998 - 2006) Bang 1.3 Hệ số tội phạm và hệ số người phạm tội về ma tuý (1998 - 2006) Bang 1.4 So sánh số vụ, số bị cáo phạm tội về ma tuý bị xét xử sơ thâm và số vụ, số đối tượng bị phát hiện, bat giữ (1998 - 2006) Bang 1.5 Số vụ và số bị cáo bị xét xử sơ thấm về một số tội phạm vẻ ma tuý (1998 - 2006) Bang 1.6 Hệ số người nghiện ma tuý (1998 - 2006) 23 Bang 1.7 Mức độ tăng giảm số vụ và số bị cáo phạm tội về ma 26 tuý và phạm tội nói chung các năm so với năm 1998 Bang 1.8 Mức độ tăng giảm hàng năm số vụ phạm tội về ma tuý 26 và phạm tội nói chung (1998 - 2006) Bang 1.9 Mức độ tăng giám số người nghiện ma tuý và số bị cáo phạm tội về ma tuý (1998 - 2006) 10.10 Số vụ và số bị cáo phạm các tội phạm về ma tuý cụ thê bị xét xử sơ thâm (1998 - 2006) Bang 1.11 Loại và mức hình phạt đã tuyên đối với các bị cáo phạm tội về ma tuý Bang 2.1 Hướng dẫn áp dụng hình phạt theo trọng lượng các chất ma tuý được người phạm tội sản xuất, tàng trữ.
vận chuyền, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt BangG 3.1 > Biến động về số người nghiện ma tuý (1998 - 2006) 137 DANH MUC CAC HINH VE Trang Hình 1.1 Tỷ lệ các tội phạm về ma tuý trong tông số tội phạm noi chung (1998 - 2006) 17 Hinh 1.2 Số người nghiện ma tuý có hỗ so quản lý (1998 - 2006) NO oS) Hinh 1.3 Diễn biến về số vụ và số bị cáo phạm tội về ma tuý bị xét xử sơ thâm (1998 - 2006) \`) Lan Hinh 1.4 Tý lệ sỐ vụ phạm tội về ma tuý trong tông SỐ Vụ phạm tội nói chung (1998 - 2006) 2i Hinh 1.5 Hệ số tội phạm và hệ số người phạm tội về ma tuý (1998 - 2006) 28 Hinh 1.6 Mức độ tăng giảm số người nghiện ma tuý và số người phạm tội về ma tuý các năm so với năm 1998 Hình 1.7 Diễn biến vẻ số vụ tàng trữ, vận chuyền, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma tuỷ và số vụ tÔ chức sử dụng trái phép chất ma tuý (1993 - 2006) Hinh 1.8 Cơ cấu theo tội danh các tội phạm về ma tuý Hinh 1.9 Cơ cấu theo loại tội phạm các tội phạm về ma tuý Hinh 1.10 Cơ cau theo hình thức thực hiện các tội phạm vẻ ma tuý Hinh 1.11 Cơ cầu theo các chat ma tuý bị thu giữ Hinh 1.12 Ty lệ số bị cáo phạm tội về ma tuý lần đầu va tái phạm thực tế Hinh 1.13 Tỷ lệ số bị cáo phạm tội về ma tuý tính theo nghề nghiệp và thành phần xã hội ma Hinh 1.14 Tỷ lệ số bị cáo phạm tội về ma tuý tính theo giới tính tì Hinh 1.15 Tỷ lệ số bị cáo phạm tội về ma túy tính theo độ tuôi a Hình 3.1] Giải pháp đấu tranh phòng chống các tội phạm về ma tuy 143 MỞ DAU 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án Đã từ lâu, ma túy được biết đến như là “thần dược” có tác dụng chữa bệnh, chống mệt môi và làm cho tinh than sang khoái, rất phô biến và được sử dụng rộng rãi là cây thuốc phién ở Châu A, cây cô ca ở Châu Mỹ và cây can sa ở Châu Phi. Việc lạm dụng ma túy đã khiến con người dần dân bị lệ thuộc, nhu cầu đòi hỏi về ma túy ngày càng tăng. Ngoài các chất ma túy có nguồn gốc tự nhiên, ngày càng nhiều chất ma túy mới được tạo ra có nguồn gốc bán tông hợp như heroin, lysergide (LSD).
hay tong hợp toàn phan như amphetamine, methamphetamine, esctasy. Đáng chú ý là việc tổng hợp ra các chất ma túy này không đơn thuân vì mục đích nghiên cứu khoa học. Theo báo cáo của cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC), hiện có tới 200 triệu người, chiếm 5% trong tông SỐ người ở độ tudi 15 - 64 trên thé giới được báo cáo là lạm dụng chat ma túy. Năm 2000, con số báo cáo là khoảng 180 triệu người lạm dụng chat ma túy [93].
Mức độ gia tăng các loại ma túy và lạm dụng ma túy góp phan dẫn đến hàng loạt vẫn đề: sự xuống cấp đạo đức xã hội, các tệ nạn xã hội, các tội phạm hình sự,. Đấu tranh phòng chồng tệ nan ma túy và các tội phạm về ma túy đã trở thành vấn đề có tính toàn cầu và là một trong các mối quan tâm hàng đầu của thé giới. Ba Công ước quốc tế về kiêm soát ma túy của Liên hợp quốc (Công ước thống nhất về các chất gây nghiện năm 1961; Công ước về các chất hướng thần năm 1971 và Công ước về chống buôn ban bat hợp pháp các chất gây nghiện và các chất hướng thần năm 1988) thé hiện sự đồng tâm nhất trí của cộng đồng quốc tế đầu tranh chống lại hiêm họa ma túy. Tháng 4- 2000, lần dau tiên van dé ma túy được đưa vào trong chương trình nghị sự của Hội đồng Bao an Liên hợp quốc.
Điều đó cho thay thé giới ngày nay coi lạm dụng ma túy và các tội phạm về ma túy là một trong những môi đe đọa to lớn đối với an ninh nhân loại. Ở Việt Nam, đấu tranh phòng chống tệ nạn ma tủy và các tội phạm về ma túy trong nhiều năm qua đã được Đảng và Nhà nước quan tâm, chỉ đạo thực hiện.