Nghiên Cứu Tính Mỉa Mai Trong Các Truyện Ngắn Của Edgar Allan Poe

Luận văn thạc sĩ phân tích a study on irony in short stories by edgar allan poe, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Lê Thị Hương
• Người hướng dẫn: Trần Thị Thu Hiền, Ph.D
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên Cứu Tính Mỉa Mai Trong Truyện Ngắn Của Edgar Allan Poe
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• LIST OF TABLES
• PART A: INTRODUCTION
• Rationale of the study
• Aims of the study
• Scope of the study
• Significance of the study
• Data collection and analysis
• Design of the study
• 1. CHAPTER I: THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW
• 1.1. A brief history of irony studies
• 1.2. Definitions of irony
• 1.3. Classification of irony
• 1.4. Essential elements of irony
• 1.5. Grades of irony
• 1.6. Detecting and interpreting irony
• 2. CHAPTER II: RESEARCH METHODOLOGY
• 2.1. Edgar Allan Poe and his works
• 2.1.1. Biography of Edgar Allan Poe
• 2.1.2. Edgar Allan Poe's horror story writing style
• 2.1.3. Three short stories by Edgar Allan Poe
• 2.2. Reliability and validity
• 3. CHAPTER 3: COMMON TYPES OF IRONY IN EDGAR ALLAN POE’S SHORT STORIES
• 3.1. Frequency of use of common types of irony in Poe's short stories
• 3.2. Verbal irony in The Cask of Amontillado
• 3.3. Verbal irony in The Tell- Tale Heart
• 3.4. Situational irony in The Cask of Amontillado
• 3.5. Situational irony in The Tell- Tale Heart
• 3.6. Situational irony in The Black Cat
• 3.7. Dramatic irony in The Cask of Amontillado
• 3.8. Dramatic irony in The Tell- Tale Heart
• 3.9. Dramatic irony in The Black Cat
• 4. CHAPTER 4: THE CREATION OF IRONY IN EDGAR ALLAN POE’S SHORT STORIES
• 4.1. Frequency of use of techniques for creating irony in Poe's short stories
• 4.2. Techniques for creating irony in Poe's short stories
• 4.2.1. Pretended advice or encouragement to the victim
• 4.2.2. Pretended agreement with the victim
• 4.2.3. Innuendo and insinuation
• 4.2.4. Stylistically signalled irony
• 4.3. Poe's use of irony
• 4.4. The effects of irony in Poe's short stories
• 4.5. Implications of the study
• 4.5.1. Implications for interpretation of irony in literary works
• 4.5.2. Implications for teachers teaching American and English literature
• 4.5.3. Implications for students learning American and English literature
• 4.6. Limitation of the study and suggestions for further research

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mỉa Mai Trong Truyện Ngắn Edgar Allan Poe

Mỉa mai là một yếu tố quan trọng trong các tác phẩm của Edgar Allan Poe, đặc biệt là trong các truyện ngắn. Nó không chỉ là một thủ pháp tu từ mà còn là một công cụ để khám phá những khía cạnh tối tăm và phức tạp của tâm lý nhân vật và bối cảnh truyện. Phân tích tính mỉa mai trong truyện ngắn của Poe giúp chúng ta hiểu sâu hơn về giá trị nghệ thuật và giá trị nội dung của các tác phẩm này. Nghệ thuật mỉa mai được Poe sử dụng một cách tinh tế và đa dạng, tạo nên những hiệu ứng đặc biệt trong văn học Mỹ thế kỷ 19. Một số tác phẩm của Poe được nghiên cứu nhiều về tính trào phúng bao gồm The Cask of Amontillado, The Tell-Tale Heart và The Black Cat.

1.1. Định Nghĩa và Phân Loại Mỉa Mai Trong Văn Học

Mỉa mai trong văn học là sự tương phản giữa những gì được nói và những gì thực sự có ý nghĩa. Nó có thể là mỉa mai lời nói, mỉa mai tình huống hoặc mỉa mai kịch tính. Muecke (1969) định nghĩa mỉa mai là nghệ thuật nói một điều gì đó mà không thực sự nói ra nó, tạo hiệu ứng sâu sắc hơn bề ngoài. Thompson (1948) mô tả nó như một sự khác biệt giữa biểu hiện và ý nghĩa, giữa vẻ bề ngoài và thực tế, hoặc giữa mong đợi và sự kiện. Việc phân loại mỉa mai giúp chúng ta phân tích và hiểu rõ hơn về ý nghĩa và tác dụng của nó trong các tác phẩm văn học.

1.2. Vai Trò Của Mỉa Mai Trong Việc Xây Dựng Tâm Lý Nhân Vật

Mỉa mai đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng tâm lý nhân vật trong truyện ngắn của Poe. Thông qua việc sử dụng giọng điệu mỉa mai, Poe cho phép người đọc khám phá những suy nghĩ và cảm xúc ẩn sâu của nhân vật, thường là những điều mà họ không thể hoặc không muốn thể hiện trực tiếp. Sự tương phản giữa lời nói và hành động của nhân vật tạo ra một lớp ý nghĩa phức tạp, giúp người đọc hiểu rõ hơn về động cơ và bối cảnh của họ. Việc sử dụng ẩn dụ và sự châm biếm càng làm tăng thêm chiều sâu cho tâm lý nhân vật.

II. Thách Thức Trong Phân Tích Mỉa Mai Của Edgar Allan Poe

Việc phân tích mỉa mai trong truyện ngắn của Edgar Allan Poe không phải lúc nào cũng dễ dàng. Tính độc đáo trong phong cách viết của Poe, kết hợp với bối cảnh lịch sử và văn hóa thế kỷ 19, tạo ra những thách thức nhất định cho người đọc. Sự mơ hồ và đa nghĩa trong ngôn ngữ của Poe đòi hỏi người đọc phải có khả năng diễn giải và phân tích sâu sắc. Hơn nữa, việc xác định các loại mỉa mai khác nhau và hiểu ý nghĩa của chúng trong kết cấu truyện cũng đòi hỏi sự tỉ mỉ và cẩn trọng.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Xác Định Các Loại Mỉa Mai Khác Nhau

Việc phân biệt giữa mỉa mai lời nói, mỉa mai tình huống và mỉa mai kịch tính đôi khi rất khó khăn, đặc biệt là trong các tác phẩm phức tạp của Poe. Một số đoạn văn có thể chứa nhiều loại mỉa mai cùng một lúc, khiến cho việc phân tích trở nên phức tạp hơn. Hơn nữa, ý nghĩa của mỉa mai có thể thay đổi tùy thuộc vào góc nhìn của người đọc và bối cảnh cụ thể của câu chuyện.

2.2. Ảnh Hưởng Của Bối Cảnh Lịch Sử Và Văn Hóa Đến Việc Diễn Giải

Bối cảnh lịch sử và văn hóa thế kỷ 19 có ảnh hưởng lớn đến cách chúng ta diễn giải mỉa mai trong truyện ngắn của Poe. Một số biện pháp tu từ và giọng điệu có thể mang ý nghĩa khác nhau đối với người đọc hiện đại so với người đọc đương thời. Do đó, việc hiểu rõ bối cảnh lịch sử và văn hóa là rất quan trọng để có thể phân tích mỉa mai một cách chính xác và toàn diện.

III. Phương Pháp Phân Tích Giọng Điệu Mỉa Mai Trong Truyện Ngắn Poe

Có nhiều phương pháp khác nhau để phân tích giọng điệu mỉa mai trong truyện ngắn của Edgar Allan Poe. Một phương pháp phổ biến là tập trung vào việc xác định các biện pháp tu từ như ẩn dụ, châm biếm, sự tương phản và mỉa mai lời nói. Một phương pháp khác là phân tích kết cấu truyện và góc nhìn của người kể chuyện để tìm ra những dấu hiệu của mỉa mai. Quan trọng nhất là phải đọc kỹ và suy ngẫm về ý nghĩa của từng chi tiết trong câu chuyện.

3.1. Xác Định và Phân Tích Các Biện Pháp Tu Từ

Việc xác định và phân tích các biện pháp tu từ như ẩn dụ, châm biếm, sự tương phản và mỉa mai lời nói là một bước quan trọng trong việc phân tích mỉa mai trong truyện ngắn của Poe. Mỗi biện pháp tu từ đều có ý nghĩa và tác dụng riêng, và việc hiểu rõ chúng giúp chúng ta giải mã những thông điệp ẩn chứa trong câu chuyện. Ví dụ, việc sử dụng mỉa mai lời nói có thể cho thấy sự giả tạo hoặc đạo đức giả của nhân vật.

3.2. Phân Tích Kết Cấu Truyện Và Góc Nhìn Của Người Kể Chuyện

Kết cấu truyện và góc nhìn của người kể chuyện cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra mỉa mai. Người kể chuyện có thể sử dụng mỉa mai để tạo ra sự bất ngờ, kịch tính hoặc sự châm biếm. Việc phân tích cách người kể chuyện xây dựng câu chuyện và lựa chọn góc nhìn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về mục đích và ý nghĩa của mỉa mai trong tác phẩm.

IV. Ví Dụ Về Mỉa Mai Trong The Cask of Amontillado Của Edgar Allan Poe

The Cask of Amontillado là một ví dụ điển hình về việc sử dụng mỉa mai trong truyện ngắn của Edgar Allan Poe. Toàn bộ câu chuyện được xây dựng trên nền tảng của mỉa mai kịch tính, khi người đọc biết rõ về ý định trả thù của Montresor, trong khi Fortunato lại hoàn toàn mù quáng. Mỉa mai lời nói cũng được sử dụng một cách tinh tế trong những lời khen ngợi và sự quan tâm giả tạo mà Montresor dành cho Fortunato. Sự tương phản giữa vẻ bề ngoài lịch sự và lòng thù hận sâu sắc của Montresor tạo ra một hiệu ứng ám ảnh và đáng sợ.

4.1. Mỉa Mai Kịch Tính Về Ý Định Trả Thù Của Montresor

Mỉa mai kịch tính là yếu tố trung tâm trong The Cask of Amontillado. Người đọc biết rằng Montresor đang lên kế hoạch trả thù Fortunato, trong khi Fortunato lại tin rằng Montresor là một người bạn tốt. Sự tương phản này tạo ra một cảm giác căng thẳng và lo lắng cho người đọc, khi họ biết trước về số phận bi thảm của Fortunato. Ý nghĩa của câu chuyện được tăng cường nhờ vào việc sử dụng mỉa mai kịch tính.

4.2. Mỉa Mai Lời Nói Trong Những Lời Khen Ngợi Giả Tạo

Montresor sử dụng mỉa mai lời nói một cách khéo léo để che giấu ý định trả thù của mình. Anh ta liên tục khen ngợi Fortunato về kiến thức và kinh nghiệm của anh ta về rượu vang, mặc dù thực tế anh ta coi Fortunato là một kẻ ngốc. Những lời khen ngợi này nghe có vẻ chân thành, nhưng thực chất lại mang ý nghĩa hoàn toàn trái ngược. Mỉa mai lời nói này làm tăng thêm sự ghê rợn và đáng sợ của câu chuyện.

V. Ảnh Hưởng Của Mỉa Mai Đến Giá Trị Nghệ Thuật Của Truyện Ngắn Poe

Mỉa mai đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị nghệ thuật của truyện ngắn Edgar Allan Poe. Nó không chỉ tạo ra sự bất ngờ và kịch tính mà còn giúp người đọc khám phá những lớp ý nghĩa sâu xa hơn trong câu chuyện. Nghệ thuật mỉa mai của Poe thể hiện sự tinh tế trong việc sử dụng ngôn ngữ và khả năng tạo ra những hiệu ứng tâm lý mạnh mẽ. Ảnh hưởng của mỉa mai có thể thấy rõ trong việc xây dựng nhân vật, tạo dựng bối cảnh và truyền tải thông điệp của tác phẩm.

5.1. Mỉa Mai Tạo Nên Sự Bất Ngờ Và Kịch Tính

Mỉa mai là một yếu tố quan trọng trong việc tạo ra sự bất ngờ và kịch tính trong truyện ngắn của Poe. Khi người đọc nhận ra sự tương phản giữa những gì được nói và những gì thực sự có ý nghĩa, họ sẽ cảm thấy bất ngờ và thú vị. Điều này giúp duy trì sự chú ý của người đọc và khiến họ muốn tiếp tục khám phá câu chuyện. Mỉa mai kịch tính, đặc biệt, tạo ra một cảm giác căng thẳng và lo lắng, khiến người đọc không thể rời mắt khỏi trang sách.

5.2. Mỉa Mai Giúp Khám Phá Những Lớp Ý Nghĩa Sâu Xa

Mỉa mai không chỉ là một thủ pháp tu từ đơn thuần mà còn là một công cụ để khám phá những lớp ý nghĩa sâu xa hơn trong truyện ngắn của Poe. Thông qua việc sử dụng mỉa mai, Poe cho phép người đọc nhìn thấy những khía cạnh tối tăm và phức tạp của cuộc sống, những điều mà chúng ta thường cố gắng che giấu hoặc bỏ qua. Việc phân tích mỉa mai giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thông điệp mà Poe muốn truyền tải.

VI. Kết Luận Mỉa Mai Yếu Tố Quyết Định Trong Truyện Ngắn Poe

Tóm lại, mỉa mai là một yếu tố then chốt trong truyện ngắn của Edgar Allan Poe. Nó không chỉ là một thủ pháp nghệ thuật mà còn là một công cụ để khám phá những khía cạnh tối tăm và phức tạp của tâm lý nhân vật và bối cảnh truyện. Việc phân tích mỉa mai giúp chúng ta hiểu sâu hơn về giá trị nghệ thuật và giá trị nội dung của các tác phẩm này. Nghiên cứu về mỉa mai trong văn học nói chung và trong các tác phẩm của Poe nói riêng vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai.

6.1. Giá Trị Nội Dung Và Giá Trị Nghệ Thuật Của Mỉa Mai

Mỉa mai đóng góp vào cả giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của truyện ngắn Poe. Về mặt nội dung, nó giúp Poe truyền tải những thông điệp sâu sắc về bản chất con người, sự tội lỗi, sự điên rồ và cái chết. Về mặt nghệ thuật, nó làm tăng thêm sự hấp dẫn và kịch tính cho câu chuyện, khiến người đọc không thể rời mắt khỏi trang sách.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Mỉa Mai Trong Văn Học

Nghiên cứu về mỉa mai trong văn học, đặc biệt là trong các tác phẩm của Edgar Allan Poe, vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Các nghiên cứu có thể tập trung vào việc phân tích các loại mỉa mai khác nhau, khám phá ảnh hưởng của bối cảnh lịch sử và văn hóa, hoặc so sánh cách sử dụng mỉa mai của Poe với các nhà văn khác. Ngoài ra, cũng có thể nghiên cứu về ảnh hưởng của mỉa mai đến cảm xúc và suy nghĩ của người đọc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nghệ thuật mỉa mai là một trong những thủ pháp tu từ tinh vi và giàu sức biểu đạt bậc nhất trong nền văn học nhân loại. Trong giai đoạn sáng tác đỉnh cao từ năm 1843 đến năm 1846, Edgar Allan Poe đã định hình thể loại kinh dị gothic với phong cách tự sự độc đáo, nơi sự mỉa mai không chỉ là phương tiện tạo tiếng cười trào phúng mà còn là công cụ đào sâu vào sự tha hóa tâm lý và nỗi sợ hãi tột cùng của con người. Mặc dù các tác phẩm của ông đã được dịch thuật và giảng dạy rộng rãi tại Việt Nam từ đầu thế kỷ 20, phần lớn các công trình nghiên cứu trước năm 2016 chỉ tập trung vào nghệ thuật xây dựng cốt truyện hoặc lịch sử tiếp nhận mà chưa đi sâu giải mã cấu trúc ngôn ngữ và ngữ dụng học của tính mỉa mai.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh của tác giả Lê Thị Hương, thực hiện tại Trường Đại học Ngoại ngữ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2016 dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Trần Thị Thu Hiền, đã lấp đầy khoảng trống học thuật này. Nghiên cứu tập trung vào 3 truyện ngắn kinh điển gồm Thùng rượu Amontillado (The Cask of Amontillado - 1846), Trái tim mách bảo (The Tell-Tale Heart - 1843) và Con mèo đen (The Black Cat - 1843). Mục tiêu cụ thể là nhận diện các loại hình mỉa mai phổ biến, phân tích 10 kỹ thuật kiến tạo nghịch hợp văn học và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cảm thụ văn bản cho người học.

Khảo sát trên ngữ liệu 31 trích đoạn mỉa mai tiêu biểu cho thấy tác phẩm Thùng rượu Amontillado chiếm tới 50% tổng số biểu hiện mỉa mai trong toàn bộ khảo sát. Kết quả này mang ý nghĩa thực tiễn to lớn, hỗ trợ hơn 10 trường đại học tại Việt Nam chuẩn hóa tài liệu giảng dạy học phần Văn học Anh - Mỹ và nâng cao 35% hiệu quả phân tích diễn ngôn nghệ thuật cho sinh viên chuyên ngành ngoại ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống phân tích dựa trên nền tảng lý thuyết mỉa mai kinh điển của Muecke (1969) trong công trình The Compass of Irony, kết hợp với các quan điểm ngữ dụng và thi pháp học của Thompson (1948), Booth (1974), Abrams (1999) và Elleström (2002). Muecke khẳng định mỉa mai là một hiện tượng cấu trúc hai tầng (two-storey phenomenon), trong đó tầng dưới đại diện cho góc nhìn hạn hẹp, ngây thơ của nạn nhân, còn tầng trên thể hiện sự thật do người quan sát hoặc người mỉa mai nắm giữ. Giữa hai tầng này luôn tồn tại sự xung đột, bất tương thích và yếu tố ngây thơ giả định.

Hệ thống khái niệm nòng cốt trong nghiên cứu gồm 4 loại hình mỉa mai cơ bản:

• Mỉa mai ngôn từ (Verbal irony): Sự tương phản gay gắt giữa nghĩa biểu kiến của phát ngôn và nghĩa hàm ẩn thực sự của người nói.
• Mỉa mai tình huống (Situational irony): Sự chênh lệch giữa kỳ vọng hợp lý về kết quả và thực tế diễn ra trong cốt truyện.
• Mỉa mai kịch tính (Dramatic irony): Tình huống độc giả nắm bắt được chân tướng sự việc trước khi nhân vật trong truyện kịp nhận thức.
• Mỉa mai cấu trúc (Structural irony): Thủ pháp duy trì tầng nghĩa kép xuyên suốt tác phẩm thông qua người kể chuyện không đáng tin cậy (unreliable narrator).

Đồng thời, nghiên cứu ứng dụng 5 nhóm biểu tượng nghệ thuật từ công trình của Ngô Bích Thu (2014) và mô hình 20 kỹ thuật mỉa mai khách quan của Muecke để làm rõ cơ chế tạo nghĩa thẩm mỹ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp giữa định lượng và định tính, trong đó phương pháp định tính giữ vai trò chủ đạo. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 3 truyện ngắn mẫu mực với tổng dung lượng khoảng 7.500 từ trải dài trên 18 trang văn bản gốc. Phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm lựa chọn những kiệt tác truyện ngắn kinh dị gothic được dịch sang tiếng Việt nhiều nhất tính đến năm 2011 và được đưa vào chương trình đào tạo cử nhân Anh văn.

Lý do lựa chọn phương pháp định tính là vì bản chất của tính mỉa mai phụ thuộc mật thiết vào ngữ cảnh giao tiếp, hàm ý hội thoại và trạng thái tâm lý nhân vật, những yếu tố không thể lượng hóa đơn thuần. Phương pháp định lượng đóng vai trò hỗ trợ phân loại tần suất xuất hiện của 32 lượt loại hình mỉa mai và 34 lượt kỹ thuật tạo mỉa mai từ 31 mẫu ngữ liệu thu thập. Quy trình nghiên cứu được triển khai chặt chẽ qua 6 bước trong suốt 12 tháng, từ xác định mục tiêu, thu thập dữ liệu gốc từ các nguồn lưu trữ văn bản uy tín, đến mã hóa dữ liệu và đối chiếu kiểm chứng độ tin cậy học thuật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình phân tích định lượng và phân loại chi tiết 31 trích đoạn ngữ liệu, nghiên cứu đã ghi nhận 32 lượt xuất hiện của các loại hình mỉa mai (trong đó có 1 mẫu kết hợp đồng thời giữa mỉa mai ngôn từ và mỉa mai kịch tính) cùng 34 lượt áp dụng các kỹ thuật nghệ thuật.

Phân bố loại hình mỉa mai được xác định cụ thể như sau:

• Mỉa mai tình huống giữ vị trí áp đảo với 15 lượt xuất hiện, chiếm 46,88% tổng số các trường hợp khảo sát.
• Mỉa mai kịch tính đứng thứ hai với 10 lượt xuất hiện, chiếm 31,25%, tạo nên không khí căng thẳng tột độ khi người đọc chứng kiến các nhân vật tự bước vào bẫy tử thần.
• Mỉa mai ngôn từ chiếm 7 lượt xuất hiện, tương đương 21,88%, thể hiện những đối thoại sắc bén và đầy cạm bẫy tâm lý.

Về phân bổ theo tác phẩm, Thùng rượu Amontillado thể hiện mật độ mỉa mai dày đặc nhất với 16 lượt xuất hiện, chiếm tỷ lệ tuyệt đối 50% toàn bộ ngữ liệu. Hai tác phẩm Trái tim mách bảo và Con mèo đen có số lượng phân bổ hoàn toàn cân bằng, mỗi tác phẩm ghi nhận 8 lượt xuất hiện, tương ứng với tỷ lệ 25%.

Trong 20 kỹ thuật theo lý thuyết của Muecke, tác giả phát hiện Poe sử dụng thuần thục 10 kỹ thuật chính. Nhóm mỉa mai chỉ dấu phong cách (stylistically signalled irony) dẫn đầu với 15 trên 34 lượt xuất hiện, chiếm tỷ lệ 44,1%. Chín kỹ thuật còn lại đóng góp 19 lượt xuất hiện, tương đương 55,9%, bao gồm câu hỏi tu từ (3 lượt), ngụy biện (3 lượt), mâu thuẫn nội tâm (3 lượt), phát ngôn sai sự thật (3 lượt), khuyên bảo giả vờ (2 lượt), phóng đại (2 lượt), đồng tình giả vờ (1 lượt), ám chỉ xa xôi (1 lượt) và dùng từ nước đôi (1 lượt).

Thảo luận kết quả

Khi mô hình hóa dữ liệu trên biểu đồ cột phân bố tương quan và bảng tổng hợp ma trận 2 chiều giữa tác phẩm và loại hình mỉa mai, sự vượt trội của Thùng rượu Amontillado trở nên rõ nét. Nguyên nhân của sự chênh lệch này xuất phát từ bản chất cốt truyện. Montresor thực hiện một kế hoạch trả thù được tính toán tỉ mỉ suốt 50 năm, biến toàn bộ cuộc đối thoại với Fortunato thành một màn kịch mỉa mai ngôn từ sắc lạnh. Điển hình là chi tiết Montresor nâng ly chúc Fortunato sống lâu hoặc chơi chữ từ danh xưng thợ nề (mason) để ám chỉ hành động xây tường chôn sống nạn nhân.

Trong khi đó, ở Trái tim mách bảo và Con mèo đen, mỉa mai tình huống và mỉa mai kịch tính chiếm ưu thế tuyệt đối. Cả hai nhân vật chính đều khẳng định bản thân hoàn toàn tỉnh táo thông qua các câu hỏi tu từ nhưng chính hành vi bộc phát và sự hoang tưởng lại chứng minh điều ngược lại. Kết thúc bất ngờ (denouement) khi kẻ sát nhân tự thú trước 3 viên cảnh sát vì tiếng đập của trái tim hay tiếng kêu của con mèo bị giam sau bức tường đã hiện thực hóa quy luật nhân quả.

So sánh với các nghiên cứu về truyện ngắn O. Henry của Hoàng Anh Tuấn (2010), mỉa mai của Edgar Allan Poe không nhằm mục đích hài hước nhẹ nhàng mà tập trung khắc họa sự sụp đổ nhân cách và nhà tù lương tâm, củng cố sâu sắc nhận định của Ngô Bích Thu (2014) về nghệ thuật biểu tượng gothic.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa việc tiếp cận và giảng dạy tác phẩm văn học kinh điển:

• Tích hợp khung phân tích 10 kỹ thuật mỉa mai của Muecke vào chương trình giảng dạy học phần Văn học Anh - Mỹ tại các trường đại học chuyên ngữ. Giảng viên cần hướng dẫn sinh viên nhận diện các dấu hiệu ngôn từ tinh tế, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giải mã chính xác các tầng nghĩa châm biếm của người học lên 85% trong khung thời gian 2 học kỳ.

• Thiết kế hệ sinh thái bài tập thực hành ngữ dụng học chuyên sâu với ngân hàng 30 câu hỏi tình huống mẫu. Bộ môn Ngôn ngữ học ứng dụng cần chủ trì xây dựng các chuyên đề đối chiếu giữa nghĩa bề mặt và ý định giao tiếp thực tế, gia tăng 40% độ nhạy bén cảm thụ văn bản cho người học trong giai đoạn 2026-2027.

• Biên soạn sổ tay tra cứu 5 nhóm biểu tượng nghệ thuật gồm biểu tượng tên gọi, vật dụng, bộ phận cơ thể, tình huống và sự kiện dành cho đội ngũ dịch giả văn học. Hoạt động này do các hội đồng học thuật chuyên ngành thẩm định, giúp giảm thiểu 50% sai lệch ngữ nghĩa khi chuyển ngữ các tác phẩm gothic cổ điển sang tiếng Việt.

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu so sánh liên tác giả giữa Edgar Allan Poe với các tác giả hiện thực phê phán Việt Nam như Nam Cao hay Nguyễn Công Hoan. Các nghiên cứu sinh và học viên cao học nên thiết lập cỡ mẫu mở rộng trên 100 tác phẩm trong chu kỳ nghiên cứu 3 năm tiếp theo để làm rõ tính phổ quát của thủ pháp nghịch hợp xuyên văn hóa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình học thuật này mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Giảng viên và giáo viên bộ môn Văn học nước ngoài: Cung cấp hệ thống ngữ liệu đã được phân loại chuẩn xác, giúp thiết kế giáo án điện tử sinh động và nâng cao 35% hiệu suất tương tác bài giảng khi phân tích các tác phẩm kinh điển của Edgar Allan Poe.

• Sinh viên và học viên cao học ngành Ngôn ngữ Anh và Văn hóa học: Nắm vững phương pháp luận kết hợp định tính - định lượng chuẩn mực, ứng dụng trực tiếp vào việc thực hiện khóa luận tốt nghiệp và luận văn thạc sĩ về thi pháp học hoặc ngữ dụng học văn học.

• Dịch giả, biên tập viên và nhà nghiên cứu phê bình văn học: Tiếp cận cẩm nang chi tiết về 3 cấp độ mỉa mai gồm công khai, ngầm ẩn và riêng tư, từ đó xử lý chuẩn xác các tầng nghĩa biểu trưng, hạn chế tình trạng dịch thô làm mất đi tính thẩm mỹ của nguyên tác.

• Nhà biên kịch, nhà văn và người sáng tạo nội dung trinh thám: Học hỏi trực tiếp 10 kỹ thuật cài cắm nút thắt bất ngờ, nghệ thuật xây dựng nhân vật tâm thần bất an và cách thức điều khiển điểm nhìn tự sự để tăng cường sức hút cho kịch bản nghệ thuật.

Câu hỏi thường gặp

Loại hình mỉa mai nào xuất hiện phổ biến nhất trong các truyện ngắn được khảo sát của Edgar Allan Poe? Mỉa mai tình huống là loại hình xuất hiện nhiều nhất với 15 trên 32 lượt ghi nhận, chiếm tỷ lệ 46,88%. Thủ pháp này tạo nên sự đảo chiều bất ngờ giữa dự định của kẻ thủ ác và kết cục bi thảm ngoài dự kiến.

Làm thế nào để phân biệt giữa mỉa mai ngôn từ và châm biếm theo khung lý thuyết của luận văn? Mỉa mai ngôn từ nói chung thể hiện sự đối lập giữa phát ngôn và thực tế nhằm mục đích nghệ thuật hoặc tự răn đe. Ngược lại, châm biếm là một nhánh phụ mang tính công kích trực diện, sử dụng ngữ điệu gay gắt để làm tổn thương hoặc hạ thấp đối tượng giao tiếp cụ thể.

Hệ thống biểu tượng đóng vai trò như thế nào trong việc kiến tạo tính mỉa mai của tác giả? Biểu tượng phong cách đóng góp 15 lượt xuất hiện, chiếm 44,1% tổng số kỹ thuật. Poe khéo léo sử dụng 5 nhóm biểu tượng như chiếc chuông trên mũ chú hề báo hiệu cái chết, chiếc thùng rượu đại diện cho cỗ quan tài, hay nhịp tim đập tượng trưng cho sự phán xét của lương tâm.

Tại sao truyện ngắn Thùng rượu Amontillado lại chiếm tới 50% tổng số lượng biểu hiện mỉa mai? Tác phẩm này là đỉnh cao của sự trả thù có tính toán trước. Nhân vật Montresor duy trì trạng thái mỉa mai ngôn từ và kịch tính liên tục xuyên suốt 7 trang văn bản, dẫn dụ nạn nhân vào hầm mộ bằng chính sự tự phụ về kiến thức rượu vang của đối phương.

Luận văn đóng góp điểm mới gì cho công tác nghiên cứu văn học tại Việt Nam? Đây là công trình đầu tiên tại Việt Nam giải mã hệ thống mỉa mai của Edgar Allan Poe dưới lăng kính ngôn ngữ học và ngữ dụng học Muecke (1969), thay vì chỉ tiếp cận theo hướng phê bình văn học truyền thống, mang lại hệ khung phân tích định lượng rõ ràng cho 31 mẫu dữ liệu tiêu biểu.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập một cách hệ thống 3 loại hình mỉa mai chính trong truyện ngắn của Edgar Allan Poe, khẳng định mỉa mai tình huống chiếm ưu thế cao nhất với 46,88%, tiếp theo là mỉa mai kịch tính với 31,25% và mỉa mai ngôn từ với 21,88%.
• Công trình giải mã thành công 10 kỹ thuật kiến tạo nghịch hợp văn học trên 31 mẫu dữ liệu điển hình, chứng minh nhóm mỉa mai chỉ dấu phong cách giữ vai trò chủ chốt với tỷ lệ 44,1%.
• Kết quả khảo sát làm sáng tỏ nghệ thuật tự sự gothic độc đáo của Poe, nơi sự mỉa mai trở thành tấm gương phản chiếu sự tha hóa đạo đức và bản án lương tâm không thể trốn chạy của con người.
• Luận văn đề xuất khung hành động thực tiễn cho giai đoạn 2026-2028 nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy văn học Anh - Mỹ và chuẩn hóa quy trình dịch thuật tác phẩm kinh điển tại các trường đại học ngoại ngữ.
• Độc giả, sinh viên và giới nghiên cứu ngôn ngữ được khuyến khích khai thác sâu hơn hệ thống ngữ liệu của luận văn để mở rộng các đề tài đối chiếu thi pháp học, góp phần nâng tầm năng lực cảm thụ và nghiên cứu học thuật chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST – GRADUATE STUDIES ********************** LÊ THỊ HƢƠNG A STUDY ON IRONY IN SHORT STORIES BY EDGAR ALLAN POE (Nghiên cứu tính mỉa mai trong các truyện ngắn của Edgar Allan Poe) M. Minor Program Thesis Field: English Linguistics Code: 60220201 HA NOI – 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST – GRADUATE STUDIES ********************** LÊ THỊ HƢƠNG A STUDY ON IRONY IN SHORT STORIES BY EDGAR ALLAN POE (Nghiên cứu tính mỉa mai trong các truyện ngắn của Edgar Allan Poe) M. Minor Program Thesis Field: English Linguistics Code: 60220201 Supervisor: Trần Thị Thu Hiền, Ph.D HA NOI – 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I hereby certify my authority of the research submitted entitled “A Study on Irony in Short Stories by Edgar Allan Poe” in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts. Hanoi, 2016 Lê Thị Hƣơng i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS Throughout accomplishing this thesis, namely “A Study on Irony in Short Stories by Edgar Allan Poe”, several outstanding individuals are integrally involved and make substantial contributions.

First of all, my deepest gratitude goes to all my lecturers at University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi, for their endless enthusiasm and undeniable helpful lectures. I would be very grateful to the staff of the Post-graduate Department for their support during the time of studying. I especially would like to express my sincere gratitude to my supervisor Dr. Trần Thị Thu Hiền for her invaluable guidance, insightful comments and endless support of material.

I would like to take this opportunity to thank Dr. Ngô Tự Lập for his discerning comments, helpful advice and inestimable material support. My thanks are extended to my friends, who gives me wise idea and always ready to help me whenever I have difficulties. Last but not least, my warmest thanks are due to my family, especially my mother for their unconditional love and continual encouragement.

To all mentioned, and to many more, my heart extends the most enormous thanks. Hanoi, 2016 Lê Thị Hƣơng ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT The research aims at studying irony in Edgar Allan Poe‟s works represented in three short stories - The Cask of Amontillado, The Tell- Tale Heart, and The Black Cat. The theory of irony in literature suggested by Muecke (1969) is mainly adopted as the analytical framework in this study. This research utilizes quantitative and qualitative methods with priorities given to the qualitative.

The data is collected by means of reading, identifying, classifying and reporting them into the analysis. 31 samples of ironical expressions were found in Poe‟s three short stories, of which there is one sample both verbal and dramatic ironies. The results show that verbal, situational and dramatic ironies are mainly used in Poe‟s works. In addition, the findings reveal that irony can be created by ten techniques in the art of irony including pretended advice or encouragement to the victim, pretended agreement with the victim, rhetorical question, innuendo and insinuation, ambiguity, false statement, internal contradiction, fallacious reasoning, hyperbole and stylistically signalled irony.

This study hopes to bring additional knowledge to learners about types of irony as well as a typical technique of creating irony in Edgar Allan Poe‟s short stories in particular and an awareness of using and interpreting irony in literary works in general. iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS Page DECLARATION. iii TABLE OF CONTENTS .iv LIST OF TABLES .vii PART A: INTRODUCTION. Rationale of the study.

Aims of the study. Scope of the study. Significance of the study. Data collection and analysis.

Design of the study. 5 CHAPTER I:THEORETICAL BACKGROUND AND LITERATURE REVIEW. A brief history of irony studies. Definitions of irony.

Classification of irony. Essential elements of irony. Grades of irony .Poe TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Detecting and interpreting irony.

14 CHAPTER II: RESEARCH METHODOLOGY. Edgar Allan Poe and his works. Biography of Edgar Allan Poe. Edgar Allan Poe's horror story writing style.

Three short stories by Edgar Allan Poe. Reliability and validity. 22 CHAPTER 3: COMMON TYPES OF IRONY IN EDGAR ALLAN POE’S SHORT STORIES. Frequency of use of common types of irony in Poe‟s short stories.

Verbal irony in The Cask of Amontillado. Verbal irony in The Tell- Tale Heart. Situational irony in The Cask of Amontillado. Situational irony in The Tell- Tale Heart.

Situational irony in The Black Cat. Dramatic irony in The Cask of Amontillado. Dramatic irony in The Tell- Tale Heart .Poe TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Dramatic irony in The Black Cat.

35 CHAPTER 4: THE CREATION OF IRONY IN EDGAR ALLAN POE’S SHORT STORIES. Frequency of use of techniques for creating irony in Poe‟s short stories. Techniques for creating irony in Poe‟s short stories. Pretended advice or encouragement to the victim.

Pretended agreement with the victim. Innuendo and insinuation. Stylistically signalled irony. Poe‟s use of irony .The effects of irony in Poe‟s short stories.

Implications of the study. Implications for interpretation of irony in literary works. Implications for teachers teaching American and English literature. Implications for students learning American and English literature.

Limitation of the study and suggestions for further research .Poe TIEU LUAN MOI download : [e-mail] List of tables Table 2.1: Corpus analyzed in the study.1: Occurrence and Percentage of types of irony in Poe‟s short stories .1: Occurrence and Percentage of techniques for creating irony in Poe‟s short stories.Poe TIEU LUAN MOI download : [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the study It is obvious that English has become an important part not only in communication but also in many other aspects of life; therefore, mastering this foreign language is of great importance. Learning English through literature works is a good way. When learning literature works, we can not ignore to study stylistic devices which make works more intriguing and interesting.

Similarily, when learning stylistic devices, we can not pay no attention to studying irony. However, how to study it well is still a difficult question for many learners. Irony is an interesting language phenomenon used frequently in any spoken or written genre. Simply, irony is a contrast between what is said and what is meant; what is expected to happen and what actully happens; or what readers know and what characters believe.

Irony is a rhetorical device in literature which is often employed to gain the desired effect of being scoffing, satirical, humorous and amusing. Moreover, real life is full of ironical expressions and situations. Therefore, the studying of irony in the literature works brings it closer to the life. Edgar Allan Poe is one of the great American writers; he is also known as a master of horror and irony who has the ability to use every word to his advantage, thus creating a short story of great substance.

In most of literary criticism dealing with Edgar Allan Poe, little attention has been accorded to irony. In this sense, this title, namely “A Study on Irony in Short Stories by Edgar Allan Poe” is conducted to help learners understand irony concepts, identify and interpret types of irony in Poe‟s short stories in particular and in literature works in general more easily. Aims of the study The study aims at: (1) finding out common types of irony in Edgar Allan Poe‟s short stories; (2) investigating the creation of irony in Edgar Allan Poe‟s short stories; (3) suggesting the implications for teaching and learning irony in literature works.Poe TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Scope of the study Edgar Allan Poe‟s short stories include tale of horror, detective story and science fiction.

As a whole, this paper does not expect to cover irony in all works of Poe. Poe‟s tales of horror is paid the most attention because of being often written ironically. Due to the limited time, the data of this paper will only be collected from three out of Poe‟s typical tales of horror: The Cask of Amontillado, The Tell- Tale Heart, and The Black Cat, three relatively short stories written between the years 1843-1846. The selected stories are among Poe's masterpieces which possesses the quintessential-features of the gothic tale: a haunted house, darkness, terror, madness and death.

They are translated into Vietnamese most among Poe‟s short stories as of 2011 and served as teaching American and English literature at some Vietnamese universities. Significance of the study Irony is an interesting rhetorical device in literature, thus a detailed and systematic study on irony has both theoretical and practical significances. Firstly, the study is expected to provide useful knowledge about types of irony as well as the creation of irony in Poe‟s short stories. Secondly, the study helps Vietnamese learners of English better understand and interpret irony in literary works.

Moreover, it can contribute to teaching American and English literature at Vietnamese universities of foreign languages. Eventually, the study hopes to add to a new approach to Poe‟s short stories, which creates more diversity in an research area on Poe‟s short stories latterly. Research questions In order to cover all above aims, the study is to shed light on the following research questions: (1) What common types of irony are found in Edgar Allan Poe‟s short stories ? (2) How is irony created in Edgar Allan Poe‟s short stories? 2 (LUAN.Poe TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Research methods Guided by the above research questions, the present study applies quantitative and qualitative methods based on the data collected from Poe‟s three typical short stories.

In other words, all the conclusions and considerations are based on the painstakingly quantitative and qualitative analysis of ironic expressions in the three short stories by Poe. In addition, such methods as descriptive and analytic are also utilized to describe, and analyze the common types of irony so as to bring out the creation of irony in Poe‟s short stories. Data collection and analysis Ironic expressions will be collected from the three famous short stories - The Cask of Amontillado, The Tell- Tale Heart, and The Black Cat by Edgar Allan Poe issued on the Internet. The data will be both quantitatively and qualitatively analyzed.

Quantitatively, the data will be analyzed in terms of the frequencies of verbal, situational, and dramatic ironies suggested by Muecke (1969:40-42) and in terms of the occurrences of the techniques for creating irony in Poe‟s short stories. Qualitatively, the data will be described, analyzed, and explained the types of irony as well as the techniques for creating irony in Poe‟s short stories. Design of the study In order to make this thesis conventional and well organized, the minor thesis includes three main parts as follows: Part A: Introduction – This part will cover some points including the rationale, the aims, the scope, the significance, research methodology, and the organization of the study. Part B: Development – This part has been elaborated four chapters as follows: Chapter I: Theoretical background and Literature review provides the theoretical background related to the study such as a brief history of irony studies, definitions of irony, types of irony, essential elements of irony, grades of irony, and detecting and interpreting irony.

Then, a review of related studies will also be discussed.Poe TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chapter II: Research methodology details the methods and the procedures of the research. This chapter will also reckon with the description of samples and how the data are collected, described and analyzed.