Luận văn thạc sĩ về thực hiện pháp luật thanh tra trong lĩnh vực lao động tại tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích thực hiện pháp luật về thanh tra lao động tại Quảng Ninh, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Thị Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hoàng Anh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động (qua thực tiễn tỉnh Quảng Ninh)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG
• 1.1. Thanh tra và pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 1.2. Pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động. Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 1.2.1. Khái niệm thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 1.2.2. Đặc điểm thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 1.2.3. Hình thức, nội dung của thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG (QUA THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NINH)
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội, quốc phòng an ninh tỉnh Quảng Ninh ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng
• 2.2. Thực trạng tình hình thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.1. Thực trạng chủ thể thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 2.2.2. Đối tượng thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.3. Các hoạt động thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động tại Quảng Ninh
• 2.2.3.1. Hình thức thanh tra
• 2.2.3.2. Nội dung thực hiện pháp luật thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 2.2.4. Đánh giá chung việc thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động tại Quảng Ninh
• 2.2.4.1. Những ưu điểm và nguyên nhân
• 2.2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.2.5. Bài học kinh nghiệm từ thực tế thanh tra việc thực hiện pháp luật lao động trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG
• 3.1. Yêu cầu thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.1. Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động đáp ứng yêu cầu cấp bách của phát triển kinh tế - quản lý xã hội ở Việt Nam hiện nay
• 3.1.2. Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động xuất phát từ yêu cầu tăng cường hợp tác và hội nhập quốc tế
• 3.1.3. Thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động xuất phát từ yêu cầu khắc phục những bất cập về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 3.2. Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động ở Việt Nam hiện nay
• 3.2.1. Các giải pháp hoàn thiện về nội dung và hình thức của pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động
• 3.2.2. Giải pháp tăng cường cơ chế bảo đảm thực hiện pháp luật thanh tra về lao động
• 3.2.3. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác thanh tra
• 3.2.4. Các giải pháp khác
• 3.3. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực hiện pháp luật thanh tra lao động tại Quảng Ninh

Nghiên cứu về thực hiện pháp luật thanh tra lao động tại Quảng Ninh là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Thanh tra lao động không chỉ đảm bảo quyền lợi của người lao động mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực lao động. Tỉnh Quảng Ninh, với sự phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp, đặc biệt là trong ngành công nghiệp và dịch vụ, cần có những biện pháp thanh tra hiệu quả để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.

1.1. Khái niệm và vai trò của thanh tra lao động

Thanh tra lao động là hoạt động kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật lao động tại các doanh nghiệp. Vai trò của thanh tra lao động là rất quan trọng, giúp phát hiện và ngăn chặn các vi phạm pháp luật, bảo vệ quyền lợi của người lao động và đảm bảo sự công bằng trong quan hệ lao động.

1.2. Cơ sở pháp lý của thanh tra lao động tại Quảng Ninh

Cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh tra lao động tại Quảng Ninh được quy định bởi các văn bản pháp luật như Luật Thanh tra, Bộ luật Lao động và các nghị định hướng dẫn thi hành. Những quy định này tạo ra khung pháp lý vững chắc cho hoạt động thanh tra lao động, đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch.

II. Thực trạng thực hiện pháp luật thanh tra lao động tại Quảng Ninh

Thực trạng thực hiện pháp luật thanh tra lao động tại Quảng Ninh cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có nhiều nỗ lực từ các cơ quan chức năng, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vi phạm pháp luật lao động tại các doanh nghiệp. Số lượng doanh nghiệp vi phạm quy định về hợp đồng lao động, an toàn lao động vẫn ở mức cao, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

2.1. Đánh giá tình hình vi phạm pháp luật lao động

Tình hình vi phạm pháp luật lao động tại Quảng Ninh đang diễn ra phức tạp, với nhiều doanh nghiệp không thực hiện đúng các quy định về hợp đồng lao động, tiền lương và an toàn lao động. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội.

2.2. Những thách thức trong công tác thanh tra lao động

Công tác thanh tra lao động tại Quảng Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức như thiếu nguồn lực, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ, và nhận thức của doanh nghiệp về pháp luật lao động còn hạn chế. Những thách thức này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả thanh tra lao động.

III. Phương pháp thanh tra lao động hiệu quả tại Quảng Ninh

Để nâng cao hiệu quả của công tác thanh tra lao động tại Quảng Ninh, cần áp dụng các phương pháp thanh tra hiện đại và phù hợp với thực tiễn. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong thanh tra, kết hợp với các hình thức thanh tra định kỳ và đột xuất sẽ giúp phát hiện kịp thời các vi phạm.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh tra

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh tra lao động sẽ giúp tăng cường tính hiệu quả và minh bạch trong quá trình thanh tra. Các phần mềm quản lý và hệ thống dữ liệu sẽ hỗ trợ các thanh tra viên trong việc theo dõi và đánh giá tình hình thực hiện pháp luật lao động.

3.2. Tăng cường đào tạo cho cán bộ thanh tra

Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thanh tra là rất cần thiết. Cán bộ thanh tra cần được trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng thanh tra và khả năng xử lý tình huống để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Quảng Ninh

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện pháp luật thanh tra lao động tại Quảng Ninh đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả thanh tra, bảo vệ quyền lợi của người lao động và đảm bảo sự phát triển bền vững cho các doanh nghiệp.

4.1. Những thành tựu đạt được trong công tác thanh tra

Trong những năm qua, công tác thanh tra lao động tại Quảng Ninh đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, như giảm thiểu số vụ vi phạm pháp luật lao động và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về trách nhiệm của mình đối với người lao động.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn cho thấy rằng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp là rất quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thanh tra lao động.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của thanh tra lao động

Kết luận, việc thực hiện pháp luật thanh tra lao động tại Quảng Ninh cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ để đảm bảo quyền lợi của người lao động và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực lao động.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao năng lực cho cán bộ thanh tra và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ quan chức năng

Các cơ quan chức năng cần có những khuyến nghị cụ thể để cải thiện công tác thanh tra lao động, bao gồm việc tăng cường nguồn lực, cải cách thủ tục thanh tra và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về pháp luật lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động quản lý nhà nước về lao động giữ vai trò cốt lõi trong việc duy trì kỷ cương xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Tại tỉnh Quảng Ninh, một địa bàn công nghiệp và dịch vụ trọng điểm phía Bắc với lực lượng lao động chiếm tới 54% dân số, quá trình phát triển doanh nghiệp diễn ra vô cùng mạnh mẽ. Giai đoạn 2010 - 2015 ghi nhận tốc độ tăng trưởng vượt bậc khi mỗi năm có khoảng 350 đến 400 doanh nghiệp mới được thành lập, thu hút từ 17.000 đến 19.000 lao động. Số lượng doanh nghiệp đăng ký tăng từ 3.477 đơn vị năm 2010 lên 10.809 đơn vị vào tháng 6 năm 2015, trong đó có 7.210 doanh nghiệp đang hoạt động thực tế.

Sự bùng nổ về số lượng cơ sở sản xuất kinh doanh kéo theo tình trạng vi phạm pháp luật lao động diễn biến phức tạp, đặc biệt là các hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội, vi phạm hợp đồng lao động và quy chuẩn an toàn, vệ sinh lao động. Đáng chú ý, năm 2012 trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 454 vụ tai nạn lao động làm 39 người tử vong, đưa Quảng Ninh trở thành địa phương có số vụ tai nạn lao động chết người cao thứ hai trên toàn quốc. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về thanh tra lao động tại Quảng Ninh giai đoạn 2012 - 2014, từ đó xác lập hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực thanh tra chuyên ngành. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần cung cấp luận cứ khoa học để kéo giảm tỷ lệ tai nạn lao động, nâng cao tỷ lệ tuân thủ pháp luật tại hơn 7.000 doanh nghiệp địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống lý thuyết quản lý nhà nước về lao động và lý thuyết thực hiện pháp luật trong nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Khung phân tích vận dụng bốn hình thức thực hiện pháp luật cơ bản bao gồm tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật, sử dụng pháp luật và áp dụng pháp luật. Nghiên cứu tích hợp các nguyên tắc quản lý hành chính nhà nước theo Luật Thanh tra năm 2010, Bộ luật Lao động năm 2012 và Nghị định số 39/2013/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Thanh tra ngành Lao động - Thương binh và Xã hội.

Hệ thống khái niệm trung tâm bao gồm: thanh tra chuyên ngành lao động (hoạt động kiểm tra việc chấp hành pháp luật chuyên môn kỹ thuật gắn với thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính); quyền lực nhà nước trong thanh tra (tính quyền uy - phục tùng và cưỡng chế nhà nước); tính độc lập tương đối của cơ quan thanh tra (sự điều phối giữa quản lý theo ngành và lãnh thổ); và cơ chế bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động trong các ngành công nghiệp nặng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ các báo cáo tổng kết giai đoạn 2012 - 2014 của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Ninh, dữ liệu thống kê từ 7.210 doanh nghiệp đang hoạt động và số liệu từ 471 thanh tra viên trên toàn quốc theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội. Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm hồ sơ thanh tra thực tế tại 150 doanh nghiệp trọng điểm có nguy cơ cao về an toàn lao động như khai thác than, sản xuất vật liệu xây dựng và cơ khí chế tạo.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm tập trung vào các nhóm ngành có tỷ lệ tai nạn lao động cao nhất tỉnh, đảm bảo tính đại diện cho các quan hệ lao động đặc thù. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích định tính quy phạm pháp luật, tổng hợp và so sánh đối chiếu số liệu theo chuỗi thời gian 2012 - 2014. Việc kết hợp các phương pháp này cho phép đánh giá khách quan mối liên hệ giữa thẩm quyền xử phạt hành chính với mức độ chuyển biến hành vi của người sử dụng lao động. Toàn bộ quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành trong mốc thời gian hoàn thành công trình năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ phát triển doanh nghiệp tư nhân tạo áp lực cực lớn lên bộ máy thanh tra. Doanh nghiệp tư nhân chiếm tới 94,85% tổng số doanh nghiệp năm 2010 và duy trì tỷ lệ hơn 98% tổng số cơ sở sản xuất kinh doanh vào năm 2015. Tỷ lệ vi phạm về ký kết hợp đồng lao động và quy chế trả lương tại khu vực này chiếm khoảng 65% tổng số vụ việc được phát hiện qua thanh tra.

Thứ hai, tình hình tai nạn lao động trong các ngành công nghiệp khai khoáng diễn biến đặc biệt nghiêm trọng. Năm 2012 toàn tỉnh ghi nhận 454 vụ tai nạn với 515 người bị nạn và 39 người chết. Đến năm 2013, tổng số vụ tai nạn lao động tăng thêm 74 vụ (tăng 16,3%), lên mức 528 vụ tai nạn với 36 người chết và 298 người bị thương nặng, phản ánh thực trạng nhiều doanh nghiệp chưa tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật an toàn hầm lò.

Thứ ba, sự thiếu hụt nghiêm trọng về lực lượng thanh tra chuyên ngành. Tính đến tháng 4 năm 2013, toàn ngành Lao động - Thương binh và Xã hội trên cả nước chỉ có 471 thanh tra viên. Tại Quảng Ninh, số lượng thanh tra viên chỉ đáp ứng việc kiểm tra khoảng 3% đến 5% tổng số doanh nghiệp hoạt động mỗi năm, dẫn đến tình trạng nhiều cơ sở kinh doanh không được thanh tra định kỳ trong suốt 3 - 5 năm liên tiếp.

Thứ tư, chất lượng chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ công chức thanh tra còn hạn chế. Số liệu thống kê chỉ ra rằng đến năm 2015 mới có khoảng 60% cán bộ thanh tra ngành được bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra cơ bản, gây khó khăn cho việc xử lý các vi phạm phức tạp về quan hệ lao động và tranh chấp tập thể.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế bắt nguồn từ việc người sử dụng lao động cố tình cắt giảm chi phí an toàn vệ sinh lao động để tối đa hóa lợi nhuận. Về phía người lao động, trình độ nhận thức pháp luật còn thấp khi đa số chỉ đánh giá sự việc theo cảm tính "chấp nhận được" thay vì căn cứ trên quyền lợi luật định. So sánh với các nghiên cứu cùng thời kỳ trên phạm vi cả nước, tình trạng vi phạm pháp luật lao động tại Quảng Ninh có tỷ lệ nghiêm trọng cao hơn do đặc thù ngành khai thác khoáng sản.

Để phản ánh trực quan sự mất cân đối này, dữ liệu thực trạng có thể được hệ thống hóa qua bảng thống kê diễn biến tai nạn lao động qua các năm 2011 - 2013 và biểu đồ cột so sánh tương quan giữa tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp mới (tăng hơn 200% từ năm 2010 đến 2015) với sự gia tăng nhân sự thanh tra viên (gần như giữ nguyên). Sự chênh lệch này giải thích vì sao hiệu lực răn đe của các quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 95/2013/NĐ-CP chưa phát huy tối đa tác dụng trên thực tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống quy trình thanh tra chuyên ngành lao động. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cùng Thanh tra Chính phủ cần ban hành bộ quy trình thanh tra chuẩn hóa cho toàn quốc trước năm 2018, thiết lập cơ chế rút ngắn 20% thời gian xử lý vi phạm hành chính và nâng cao tính minh bạch trong các khâu ra quyết định thanh tra.

Thứ hai, chuẩn hóa và nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra viên. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Ninh cần phối hợp với Trường Cán bộ Thanh tra tổ chức đào tạo chuyên sâu giai đoạn 2016 - 2020, đảm bảo 100% công chức làm công tác thanh tra đạt chứng chỉ nghiệp vụ ngạch thanh tra viên và được trang bị kỹ năng phân tích rủi ro an toàn lao động trong khai thác mỏ.

Thứ ba, tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành trong giám sát và thực thi pháp luật. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh cần chỉ đạo thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu tự động giữa Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Bảo hiểm Xã hội tỉnh và Cục Thuế từ năm 2017, phấn đấu nâng diện bao phủ thanh tra lên 15% đến 20% tổng số doanh nghiệp có nguy cơ cao về mất an toàn lao động.

Thứ tư, mở rộng hoạt động tuyên truyền và đối thoại pháp luật tại cơ sở. Liên đoàn Lao động tỉnh và các tổ chức công đoàn cơ sở cần chủ động triển khai các chương trình tập huấn pháp luật lao động định kỳ hàng quý, hướng tới mục tiêu giảm thiểu ít nhất 30% số vụ tai nạn lao động nghiêm trọng và bảo đảm 100% doanh nghiệp thành lập mới được phổ biến các quy định về an toàn, vệ sinh lao động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và công chức thanh tra thuộc hệ thống ngành Lao động - Thương binh và Xã hội. Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng, giúp các nhà quản lý hoàn thiện quy trình nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành, tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực thanh tra tại các địa bàn công nghiệp trọng điểm.

Thứ hai, ban giám đốc và chuyên viên pháp chế, nhân sự tại các doanh nghiệp. Tài liệu đóng vai trò như cẩm nang rà soát mức độ tuân thủ quy định pháp luật lao động, nhận diện các lỗi vi phạm phổ biến về hợp đồng lao động và an toàn vệ sinh lao động để chủ động khắc phục rủi ro pháp lý.

Thứ ba, cán bộ công đoàn các cấp và tổ chức đại diện người lao động. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để nâng cao kỹ năng giám sát điều kiện lao động tại nơi làm việc, nâng cao hiệu quả thương lượng tập thể và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đoàn viên công đoàn.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật học, Quản lý nhà nước. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về lý luận nhà nước và pháp luật, kiểm soát quyền lực hành chính và pháp luật lao động thực hành.

Câu hỏi thường gặp

Thanh tra chuyên ngành lao động khác thanh tra hành chính ở những điểm cơ bản nào? Thanh tra chuyên ngành hướng tới mọi tổ chức, cá nhân tham gia quan hệ lao động ngoài xã hội nhằm kiểm tra việc tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật và pháp luật chuyên ngành, đi kèm thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính. Ngược lại, thanh tra hành chính chỉ thực hiện trong nội bộ bộ máy nhà nước đối với cơ quan, công chức trực thuộc để xem xét việc thực thi công vụ.

Tình hình tai nạn lao động tại Quảng Ninh giai đoạn 2012 - 2014 có đặc điểm gì nổi bật? Giai đoạn này ghi nhận số vụ tai nạn lao động ở mức rất cao do tập trung nhiều mỏ than hầm lò. Năm 2012 toàn tỉnh xảy ra 454 vụ làm 39 người chết, xếp thứ hai toàn quốc. Năm 2013 tăng lên 528 vụ tai nạn làm 36 người chết và 298 người bị thương nặng, cho thấy rủi ro an toàn lao động diễn biến phức tạp.

Bốn hình thức thực hiện pháp luật về thanh tra lao động được thể hiện như thế nào? Bốn hình thức bao gồm tuân thủ pháp luật (không thực hiện hành vi sách nhiễu, bao che vi phạm), chấp hành pháp luật (thực hiện đúng nghĩa vụ cung cấp hồ sơ và chấp hành quyết định thanh tra), sử dụng pháp luật (thực hiện quyền khiếu nại, quyền yêu cầu đối chiếu quỹ lương), và áp dụng pháp luật (cơ quan nhà nước ra quyết định xử phạt, đình chỉ thiết bị không an toàn).

Đâu là rào cản lớn nhất đối với lực lượng thanh tra lao động tại địa phương? Rào cản lớn nhất là sự mất cân đối giữa biên chế thanh tra và quy mô doanh nghiệp. Năm 2013 cả nước chỉ có 471 thanh tra viên lao động, trong khi số doanh nghiệp tại Quảng Ninh lên tới hơn 7.200 đơn vị. Bên cạnh đó, tỷ lệ công chức được bồi dưỡng nghiệp vụ cơ bản năm 2015 chỉ đạt khoảng 60%.

Doanh nghiệp cần làm gì để đáp ứng đầy đủ yêu cầu của một cuộc thanh tra lao động? Doanh nghiệp cần thiết lập đầy đủ hồ sơ tuyển dụng, giao kết hợp đồng lao động đúng quy định, đăng ký nội quy lao động, trích nộp bảo hiểm xã hội đầy đủ theo bảng lương thực tế, đồng thời kiểm định định kỳ các máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật thanh tra chuyên ngành lao động và khẳng định tính tất yếu của việc kiểm soát quyền lực nhà nước trong lĩnh vực lao động.
• Nghiên cứu phản ánh thực trạng bùng nổ số lượng doanh nghiệp tại Quảng Ninh với hơn 7.200 đơn vị hoạt động vào năm 2015, đặt ra thách thức lớn đối với công tác giám sát an toàn lao động.
• Phát hiện các điểm nghẽn nghiêm trọng về tai nạn lao động hầm lò (528 vụ năm 2013) và sự thiếu hụt nhân lực thanh tra (toàn quốc chỉ có 471 thanh tra viên năm 2013).
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về chuẩn hóa quy trình thanh tra, đào tạo 100% cán bộ đạt chuẩn, liên thông dữ liệu giám sát và nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật.
• Định hướng đến năm 2020 cần xây dựng hệ thống thanh tra lao động hiện đại, chủ động ứng dụng công nghệ thông tin nhằm bảo đảm môi trường làm việc an toàn, công bằng và bền vững.

Hãy tham khảo và ứng dụng ngay các kết quả nghiên cứu của luận văn để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và xây dựng quan hệ lao động hài hòa, tiến bộ tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động. Chương 2: Thực trạng thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động (qua thực tiễn tỉnh Quảng Ninh). Chương 3: Một số giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ THANH TRA TRONG LĨNH VỰC LAO ĐỘNG 1.

Thanh tra và pháp luật về thanh tra trong lĩnh vực lao động 1.1 Khái niệm Thanh tra (tiếng Anh là Inspect) xuất phát từ nguồn gốc La tinh (Inspectare) có nghĩa là “nhìn vào bên trong”, chỉ một sự kiểm tra, xem xét từ bên ngoài đối với hoạt động của một số đối tượng nhất định. Theo từ điển pháp luật Anh - Việt, thanh tra là “sự kiểm soát, kiểm kê đối với đối tượng bị thanh tra”. Theo Từ điển Tiếng Việt của Nhà xuất bản Đà Nẵng năm 2006: “thanh tra là kiểm tra, xem xét tại chỗ việc làm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp”. Với nghĩa này, thanh tra bao hàm kiểm tra nhằm “xem xét và phát hiện ngăn chặn những gì trái với quy định”.

Thanh tra thường đi kèm với một chủ thể nhất định: “Người làm nhiệm vụ thanh tra” và “đặt trong phạm vi quyền hành của một chủ thể nhất định”. Các cơ quan Thanh tra không phải chỉ mới được thành lập và hoạt động từ khi có Pháp lệnh Thanh tra năm 1990 mà khái niệm về thanh tra và tổ chức hoạt động thanh tra đã được hình thành trong lịch sử. Đó là sự phản ánh về mô hình tổ chức các cơ quan nhà nước, về sự kiểm soát đối với hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước: Thời kỳ phong kiến, khái niệm thanh tra chưa được sử dụng, nhưng đã có các chức quan làm công việc giống như thanh tra. Ngày 23 tháng 11 năm 1945, ngay sau khi Nhà nước dân chủ nhân dân được thành lập, Hồ Chủ tịch ký Sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban Thanh tra đặc biệt.

Sắc lệnh nêu rõ: 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Chính phủ sẽ lập ngay một Ban Thanh tra đặc biệt, có uỷ nhiệm là đi giám sát tất cả các công việc và các nhân viên của UBND và các cơ quan của Chính phủ”. Từ đây thuật ngữ “Thanh tra” xuất hiện, được chỉ một cơ quan cụ thể, quyền thanh tra được xác định và chính thức giao cho Chính phủ”[25] Năm 1946, Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước ta được ban hành. Trong đó quy định quyền “kiểm soát” đối với Chính phủ được giao cho Ban Thường vụ của Nghị viện: “Khi Nghị viện không họp, Ban Thường vụ có quyền kiểm soát, phê bình Chính phủ”, thực chất đây là quyền giám sát của cơ quan dân cử (cũng như quyền giám sát của Quốc hội và Uỷ ban thường vụ Quốc hội đối với Chính phủ). Hiến pháp năm 1959 đã đề cập đến một số nội dung về kiểm tra việc thi hành các quyết định quản lý nhà nước: “Hội đồng Chính phủ ra những thông tư, chỉ thị và kiểm tra việc thi hành các Thông tư và Chỉ thị ấy” và “Uỷ ban hành chính các cấp quản lý công tác hành chính.

ra Quyết định, Chỉ thị và kiểm tra việc thi hành Quyết định, Chỉ thị ấy”. Như vậy, thanh tra, kiểm tra ở đây ngoài việc xem xét vi phạm của các cơ quan, nhân viên hành chính hay Chính phủ còn mở rộng ra giám sát, kiểm tra các hoạt động xây dựng, ban hành, thực hiện các văn bản pháp quy. Hiến pháp 1980 sử dụng thuật ngữ “thanh tra” với nội dung là một chức năng của cơ quan quản lý nhà nước. Khoản 15 Điều 107 của Hiến pháp quy định Hội đồng Bộ trưởng có nhiệm vụ: “Tổ chức và lãnh đạo công tác thanh tra và kiểm tra của Nhà nước”, Điều 110 quy định: “Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng lãnh đạo công tác của Hội đồng Bộ trưởng, đôn đốc, kiểm tra việc thi hành những quyết định của Quốc hội, Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng”.

Đến Hiến pháp 1992, khái niệm thanh tra, kiểm tra được thể hiện tại khoản 7 Điều 112: “Chính phủ có nhiệm vụ tổ chức và lãnh đạo công tác kiểm kê, thống kê của Nhà nước, công tác thanh tra, kiểm tra nhà nước, 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chống quan liêu, tham nhũng, trong bộ máy nhà nước; công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân”. Hiến pháp 2013, hoạt động thanh tra được quy định cụ thể trong nhiệm vụ của Chính phủ tại Điều 96: … “tổ chức công tác thanh tra, kiểm tra”…. Pháp lệnh Thanh tra năm 1990 là văn bản đầu tiên về công tác thanh tra, tạo cơ sở pháp lý và xác định hoạt động thanh tra là một chức năng thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước. Luật Thanh tra 2004 và Luật Thanh tra năm 2010 không quy định nhiệm vụ, quyền hạn chung của các cơ quan thanh tra nhà nước mà quy định cụ thể cho từng cơ quan thanh tra nhà nước, nhưng có thể khái quát nhiệm vụ, quyền hạn chung của các cơ quan thanh tra nhà nước là quản lý nhà nước về công tác thanh tra; thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc quyền quản lý của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp; thực hiện nhiệm vụ giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng theo quy định của pháp luật về chống tham nhũng.

Căn cứ Luật Thanh tra năm 2010, có một số văn bản hướng dẫn thực hiện công tác thanh tra: - Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 09 năm 2011 của Chính Phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thanh tra; - Nghị định số 97/2011/NĐ-CP ngày 21 tháng 10 năm 2011 của Chính Phủ quy định về thanh tra viên và cộng tác viên thanh tra. - Nghị định số 07/2012/NĐ-CP ngày 9/12/2012 của Chính phủ Quy định về cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành và hoạt động thanh tra chuyên ngành Từ những phân tích trên có thể khái quát khái niệm thanh tra như sau: “Thanh tra là một chức năng thiết yếu của QLNN, là hoạt động kiểm tra, xem xét việc làm của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân; thường được thực hiện bởi một cơ quan chuyên trách theo một trình tự, thủ tục do pháp 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] luật quy định, nhằm kết luận đúng, sai, đánh giá ưu, khuyết điểm, phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa, xử lý các vi phạm, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, các quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân” [36, tr. Đặc điểm của thanh tra Một là, thanh tra gắn liền với QLNN: Với tư cách là một chức năng, là một giai đoạn của chu trình quản lý nên thanh tra gắn liền với QLNN. Thanh tra là một phạm trù lịch sử, thanh tra gắn liền với vai trò của Nhà nước trong kiểm soát nhà nước, kiểm soát xã hội.

Chính bản chất của quá trình lao động xã hội đã đòi hỏi tất yếu phải có sự quản lý của Nhà nước để điều hoà những hoạt động đơn lẻ và thực hiện những chức năng chung. Một chu trình QLNN gồm ba bước: ra quyết định quản lý, tổ chức thực hiện, kiểm tra việc thực hiện quyết định ấy. Quyết định quản lý là hành vi sáng tạo của chủ thể quản lý nhằm định ra chương trình và tính chất hoạt động của tập thể để giải quyết vấn đề đã chín muồi, trên cơ sở hiểu biết các qui luật vận động khách quan của hệ thống quản lý và việc phân tích các thông tin về hiện trạng của hệ thống. Quyết định quản lý là sản phẩm đặc biệt của lao động quản lý và có ở tất cả các cấp quản lý nhưng mới là điểm xuất phát trong quá trình quản lý.

Tổ chức thực hiện quyết định và kiểm tra việc thực hiện quyết định là những giai đoạn tiếp theo của quá trình quản lý. Các giai đoạn này gồm những công việc như: truyền đạt quyết định; lập kế hoạch tổ chức; điều chỉnh quyết định; kiểm tra việc thực hiện quyết định và tổng kết tình hình thực hiện quyết định. Ở đây kiểm tra được hiểu là hình thức tác động có hướng đích nhằm quan sát cả hệ thống để phát hiện những sai lệch so với yêu cầu đề ra, tìm ra nguyên nhân và từ đó có những giải pháp phù hợp đảm bảo để đối tượng bị quản lý tự điều chỉnh hoạt động, để hoạt động của nó 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đạt tới mục tiêu mà chủ thể quản lý đã xác định. Trong một phạm vi, chừng mực nhất định nào đó, hoạt động kiểm tra theo nghĩa thông thường có thể đưa lại những thông tin cần thiết, đáp ứng được yêu cầu của việc tìm giải pháp phù hợp.

Thực tiễn điều hành và quản lý nói chung và QLNN nói riêng đòi hỏi phải có một phương thức kiểm tra khác với nghĩa kiểm tra thông thường. Loại phương thức kiểm tra này không chỉ dừng lại ở chỗ phát hiện sai lệch của đối tượng bị quản lý so với yêu cầu đề ra mà còn phải tìm ra những nguyên nhân chủ quan, khách quan của sự sai lệch đó. Nếu có yếu tố trách nhiệm thì đương nhiên phải chỉ rõ trách nhiệm đó thuộc về ai? tổ chức, cá nhân nào? chính từ việc tìm nguyên nhân và qui trách nhiệm cùng những yếu tố khác đã làm nảy sinh những yêu cầu mới đối với chính hoạt động kiểm tra như phải thu thập và xử lý; nhận xét và đánh giá, phân tích tổng hợp nguyên nhân, dữ liệu, số liệu nhiều hơn, phức tạp hơn, loại hình kiểm tra như vậy hay nói cách khác phương thức kiểm tra như vậy rất gần với hoạt động thanh tra. Thực chất thanh tra là một phương thức của kiểm tra, là công cụ của quản lý.

Trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ các cơ quan QLNN nhất thiết phải tiến hành việc hoạt động thanh tra thực hiện các quyết định mà mình đã ban hành. Như vậy, việc xem xét, định hướng đánh giá kết quả quản lý là một phương diện của quản lý xã hội. QLNN là một bộ phận quản lý xã hội, ở đâu có QLNN ở đó có thanh tra.