phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, kết cấu luận văn bao gồm các chƣơng sau: Chƣơng 1: Vai trò của báo in đối với hoạt động GDHN hiện nay Chƣơng 2: Thực trạng thông tin về GDHN trên báo in Thanh niên, Tiền phong tháng 6/2012 - 6/2013 Chƣơng 3: Giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng thông tin trên báo in về vấn đề GDHN 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: VAI TRÒ CỦA BÁO IN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HƢỚNG NGHIỆP HIỆN NAY 1. Tầm quan trọng của GDHN trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước 1. Khái niệm giáo dục hướng nghiệp Thuật ngữ “hƣớng nghiệp” là do giáo sƣ F. Parson đề xƣớng vào năm 1908 khi lần đầu tiên một Hội đồng nghề nghiệp giúp đỡ việc chọn nghề cho ngƣời lao động tại Boston (Mỹ).
Theo đó, hƣớng nghiệp đƣợc hiểu nhƣ một quá trình giúp cá nhân tìm hiểu nghề, đối chiếu với phẩm chất của mình rồi chọn lấy một nghề phù hợp. Trong thực tế có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm hƣớng nghiệp tùy theo cách tiếp cận. Theo các nhà kinh tế học:“Hướng nghiệp là những mối quan hệ kinh tế giúp cho từng thành viên xã hội phát triển năng lực lao động và đưa họ vào một lĩnh vực hoạt động cụ thể phù hợp với sự phân bổ lực lượng lao động xã hội” [10] Các nhà tâm lý học cho rằng: “Hướng nghiệp là một hệ thống các biện pháp tâm lý, sư phạm và y học giúp cho thế hệ trẻ chọn nghề có tính đến nhu cầu của xã hội và năng lực của bản thân” [10] Theo quan điểm của các nhà giáo dục học thì: Hướng nghiệp là một hoạt động của các tập thể sư phạm, của các cán bộ thuộc các cơ quan, xí nghiệp khác nhau được tiến hành với mục đích giúp học sinh chọn nghề đúng đắn phù hợp với năng lực, thể lực và tâm lý của cá nhân với nhu cầu kinh tế xã hội. Hướng nghiệp là một bộ phận cấu thành của quá trình giáo dục – học tập trong nhà trường.
Tại hội nghị lần thứ IX những ngƣời đứng đầu cơ quan giáo dục nghề nghiệp các nƣớc xã hội chủ nghĩa họp tại La Habana thủ đô Cuba vào tháng 10/1980 đã thống nhất khái niệm: “Hướng nghiệp là hệ thống những biện pháp dựa trên cơ sở tâm lý học, sinh lý học, y học và nhiều khoa học khác để 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com giúp đỡ học sinh chọn nghề phù hợp với nhu cầu xã hội, đồng thời thỏa mãn tối đa nguyện vọng thích hợp với những năng lực, sở trường và điều kiện tâm sinh lý cá nhân nhằm mục đích phân bổ hợp lý và sử dụng có hiệu quả nhất lực lượng dự trữ có sẵn của đất nước.” [20] Từ điển Tiếng Việt trích dẫn khái niệm về hƣớng nghiệp nhƣ sau: 1. “Hướng nghiệp là thi hành những biện pháp nhằm đảm bảo sự phân bổ tối ưu (có chú ý tới năng lực, thể lực) nhân dân theo ngành và loại lao động” 2. “Giúp đỡ lựa chọn hợp lý ngành nghề” Theo tác giả Phạm Tất Dong trong cuốn “Hoạt động hƣớng nghiệp trong nhà trƣờng phổ thông” thì: “Hướng nghiệp là một hệ thống tác động của xã hội về giáo dục, về y học, kinh tế học nhằm giúp thế hệ trẻ chọn được nghề vừa phù hợp với hứng thú, năng lực, nguyện vọng, sở trường của cá nhân, vừa đáp ứng nhu cầu nhân lực của các lĩnh vực sản xuất trong nền kinh tế quốc dân” [6] Theo tác giả Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Thị Thanh Huyền: “Hướng nghiệp là sự tác động của một tổ hợp các lực lượng xã hội, lấy sự chỉ đạo của một hệ thống sư phạm làm trung tâm vào thế hệ trẻ, giúp cho các em quen biết với một số ngành nghề phổ biến để khi tốt nghiệp ra trường các em có thể lựa chọn cho mình một cách có ý thức nghề nghiệp tương lai” [10] Mặc dù các khái niệm đƣa ra khác nhau nhƣng nhìn chung có thể hiểu hƣớng nghiệp là một hệ thống các tác động nhằm dẫn dắt thế hệ trẻ đi vào thế giới nghề nghiệp, giúp các em chọn đƣợc nghề một cách hợp lý. GDHN là một bộ phận của giáo dục toàn diện.
GDHN là hoạt động đƣợc thực hiện bởi giáo viên, gia đình, xã hội, đƣợc tiến hành qua nhiều hình thức GDHN khác nhau nhƣng tập trung vào thực hiện mục đích giúp cho học sinh lựa chọn nghề vừa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội vừa phù hợp 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com với nguyện vọng, năng lực, thể lực của tuổi trẻ để các em phát huy đƣợc khả năng bản thân trong cuộc sống nghề nghiệp. Hƣớng nghiệp đối với tuổi trẻ - là một hệ thống đa cấp. Trong cấu trúc của hƣớng nghiệp, có thể phân chia thành các bộ phận (yếu tố) sau: khai sáng nghề, thông tin nghề, giáo dục nghề, chuẩn đoán nghề, tƣ vấn nghề, lựa chọn nghề, tuyển chọn nghề và thích ứng nghề. Mỗi một thành phần trong cấu trúc có đặc trƣng riêng về nội dung và phƣơng pháp thực hiện trong những điều kiện thực tiễn của hoạt động hƣớng nghiệp tuỳ thuộc vào mức độ chuẩn bị cho tuổi trẻ tiếp tục học lên trong các trƣờng đại học hay đi vào hoạt động trong nhà trƣờng tại các cơ sở đào tạo nghề nghiệp hoặc trong sản xuất.
Hoạt động hƣớng nghiệp đƣợc thực hiện trong sự gắn bó chặt chẽ giữa nhà trƣờng, gia đình và xã hội. Khai sáng nghề, dự báo nghề và tƣ vấn nghề đƣợc tiến hành trong các trƣờng phổ thông và trong các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp, còn tuyển chọn và thích ứng nghề chỉ đƣợc thực hiện chủ yếu trong các cơ sở đào tạo nghề trong các tập thể lao động. Giáo dục nghề cho thanh thiếu niên đƣợc thực hiện trong nhà trƣờng, các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp và các tập thể lao động. Ý nghĩa của công tác GDHN đối với sự nghiệp CNH, HĐH đất nước ở Việt Nam Vào những năm cuối thế kỷ XX, cùng với chiến thắng của cách mạng giải phóng dân tộc miền Nam thống nhất tổ quốc, công cuộc xây dựng CNXH đặt ra cho sự nghiệp giáo dục nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực có chất lƣợng góp phần vào việc khôi phục và phát triển kinh tế đất nƣớc trong điều kiện hòa bình.
Trên thực tế trong khoảng thời gian 10 năm từ 1980 - 1990, công tác hƣớng nghiệp đã đƣợc triển khai một cách có kế hoạch từ các nhà trƣờng phổ thông cho đến các tổ chức xã hội. Mặc dù mới chỉ là bƣớc đi đầu tiên, hình thức tổ chức hƣớng nghiệp, hệ thống tƣ vấn nghề, cán bộ chuyên môn về hƣớng nghiệp còn non kém và thiếu thốn song ở một mức độ nào đó thông 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com qua kết quả việc triển khai các chỉ thị của nhà nƣớc và của các ngành về hƣớng nghiệp, có thể khẳng định công tác hƣớng nghiệp có vai trò hết sức to lớn đối với yêu cầu phát triển của xã hội. * Ý nghĩa giáo dục GDHN là một bộ phận của công tác giáo dục. Đây là công tác điều chỉnh động cơ chọn nghề của học sinh, điều chỉnh hứng thú nghề nghiệp cho các em theo xu thế nhu cầu lao động xã hội và sự phân công lao động xã hội.
Thực tế đã cho thấy, sự lựa chọn nghề nghiệp một cách tự phát của thanh, thiếu niên ít khi phù hợp với hƣớng sản xuất, nhu cầu lao động của xã hội nên xảy ra tình trạng mất cân đối nhƣ hiện nay (ngƣời có trình độ đại học thì quá nhiều trong khi đó công nhân kỹ thuật, thợ lành nghề lại thiếu). Vì vậy tác động của giáo dục trong quá trình hƣớng nghiệp có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển của xã hội. Kết quả của GDHN là giúp học sinh chọn nghề trên cơ sở phù hợp với nguyện vọng của bản thân, phù hợp với điều kiện hoàn cảnh gia đình mình và phù hợp với nhu cầu xã hội…. *Ý nghĩa kinh tế GDHN luôn hƣớng vào việc sử dụng hợp lý tiềm năng lao động trẻ tuổi của đất nƣớc từ đó nâng cao năng suất lao động xã hội, đồng thời đƣa thanh thiếu niên vào đúng vị trí lao động nghề nghiệp, giúp họ phát huy hết năng lực sở trƣờng lao động.
Phát triển cao hứng thú nghề nghiệp, làm tăng khả năng sáng tạo trong lao động. Đây là việc làm hết sức có ý nghĩa trong công tác GDHN. Từ đó biến nghề nghiệp không chỉ là nơi kiếm sống đơn thuần mà còn là nơi giúp cá nhân thể hiện nhân cách, phát triển tài năng, hết mình cống hiến sức lực và trí tuệ cho công cuộc xây dựng đất nƣớc. Tuy nhiên để đảm bảo ý nghĩa kinh tế của GDHN thì trƣờng phổ thông phải gắn mục tiêu đào tạo với những mục tiêu kinh tế xã hội.
Sự phát triển kinh tế của xã hội phụ thuộc rất nhiều vào việc chuẩn bị cho thế hệ trẻ đi vào lao động sản xuất, đi vào sự phân công lao động trong phạm vi cả nƣớc và từng địa phƣơng. Chính 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vì vậy hƣớng nghiệp có nhiệm vụ quan trọng bởi thông qua đó phân bố lại lực lƣợng lao động trong xã hội, chuyên môn hoá tiềm năng lao động trẻ tuổi. * Ý nghĩa văn hóa xã hội GDHN có tác dụng góp phần cụ thể hoá mục tiêu giáo dục của trƣờng phổ thông tức là hoạt động hƣớng nghiệp có chức năng hiện thực hoá đƣờng lối giáo dục của Đảng và Nhà nƣớc, hiện thực hóa đƣờng lối giáo dục trong đời sống xã hội, GDHN phải đƣợc coi là điều kiện đảm bảo chất lƣợng và hiệu quả giáo dục. GDHN sẽ tạo nên những yếu tố mới trong con ngƣời lao động - yếu tố cơ bản của việc tăng năng suất lao động xã hội.
Làm tốt GDHN, sẽ có những lớp ngƣời mới đủ năng lực và phẩm chất cách mạng để xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Tóm lại GDHN có ý nghĩa đối với sự triển khai chiến lƣợc con ngƣời - một bộ phận của chiến lƣợc kinh tế và khoa học - kỹ thuật. Xét ở bình diện xã hội, GDHN có tác dụng điều chỉnh sự phân công lao động xã hội, tạo ra sự cân bằng trong việc phân bố lực lƣợng dân cƣ. Khi xã hội gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công ăn việc làm cho thanh niên, hƣớng nghiệp kết hợp chặt chẽ với lao động sản xuất và dạy nghề sẽ có tác dụng làm ổn định đời sống xã hội góp phần tạo điều kiện xã hội sử dụng hết lực lƣợng học sinh phổ thông ra trƣờng trong mọi lĩnh vực kinh tế.