Nghiên cứu về thành ngữ chỉ thực phẩm và đồ uống trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ văn hóa

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ulis a study on idiomatic expressions containing words denoting food and drink in english and, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Thành
• Người hướng dẫn: Assoc. Nguyễn Xuân Thơm
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: A Study On Idiomatic Expressions Containing Words Denoting Food And Drink In English And Their Vietnamese Equivalents From Cultural Perspective
• Loại tài liệu: Minor Thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• PART I. INTRODUCTION
• 1.1. Rationale to the study
• 1.2. Research aims and research questions
• 1.3. Objectives of the research
• 1.4. Scope of the research
• 1.5. Methods of the study
• 1.6. Significance of the research
• 1.7. Design of the research
• PART II. DEVELOPMENT
• 2.1. Chapter I: Literature Review
• 2.2. Chapter II: Theoretical background
• 2.2.1. Overview of Idioms
• 2.2.2. Definition of idioms
• 2.2.3. Typical features of idioms
• 2.2.3.1. Syntactic features
• 2.2.3.2. Semantic features
• 2.3. Chapter III: Methodology and procedure
• 2.3.1. What is food?
• 2.3.2. What is drink?
• 2.3.3. Choosing idioms containing food and drink
• 2.3.4. Reliability and validity
• 2.4. Chapter IV: Findings and discussion
• 2.4.1. Syntactic features of idioms containing food and drink in English and Vietnamese
• 2.4.2. Semantic features of idioms containing food and drink in English and Vietnamese
• 2.4.3. Idioms having human implications
• 2.4.4. Idioms having non-human implications
• 2.4.5. Similarities and differences in syntactic and semantic features of idioms containing food and drink in English and Vietnamese
• 2.4.6. The equivalence of the English and Vietnamese idioms containing food and drink
• 2.4.7. Semantic and pragmatic equivalence
• 2.4.8. Cultural characteristics of English and Vietnamese idioms containing food and drink
• 2.4.9. Implications for teaching and learning idioms containing food and drink
• PART III. CONCLUSION
• 3.1. Limitations of the thesis and further study
• 3.2. Suggestions for further study
• References and Appendixes

Tóm tắt

I. Tổng quan về thành ngữ thực phẩm và đồ uống trong văn hóa

Nghiên cứu về thành ngữ thực phẩm và đồ uống trong tiếng Anh và tiếng Việt không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà còn mở ra cánh cửa khám phá văn hóa của hai dân tộc. Thành ngữ là những cụm từ mang ý nghĩa đặc biệt, thường không thể hiểu được nếu chỉ dịch từng từ một. Chúng phản ánh những giá trị văn hóa, phong tục tập quán và cách nhìn nhận thế giới của người sử dụng. Việc so sánh các thành ngữ này giữa hai ngôn ngữ sẽ giúp người học nhận ra sự khác biệt và tương đồng trong cách mà hai nền văn hóa này thể hiện qua ngôn ngữ.

1.1. Định nghĩa và đặc điểm của thành ngữ

Thành ngữ là những cụm từ cố định, mang ý nghĩa không thể suy luận từ nghĩa của từng từ. Chúng thường có cấu trúc ngữ pháp riêng và không thể thay đổi. Ví dụ, trong tiếng Anh, cụm từ "spill the beans" có nghĩa là tiết lộ bí mật, không thể dịch từng từ một để hiểu nghĩa. Tương tự, trong tiếng Việt, thành ngữ như "đi một ngày đàng, học một sàng khôn" cũng mang ý nghĩa sâu sắc về việc học hỏi từ trải nghiệm.

1.2. Vai trò của thành ngữ trong giao tiếp

Thành ngữ không chỉ làm phong phú thêm ngôn ngữ mà còn giúp người nói thể hiện cảm xúc, thái độ và quan điểm của mình. Chúng thường được sử dụng trong giao tiếp hàng ngày, trong văn học và nghệ thuật, tạo nên sự sinh động và hấp dẫn cho ngôn ngữ. Việc hiểu và sử dụng thành ngữ đúng cách sẽ giúp người học giao tiếp hiệu quả hơn và tránh được những hiểu lầm không đáng có.

II. Vấn đề và thách thức trong việc học thành ngữ thực phẩm

Học thành ngữ thực phẩm và đồ uống trong tiếng Anh và tiếng Việt có thể gặp nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt về văn hóa và ngữ nghĩa giữa hai ngôn ngữ. Nhiều thành ngữ trong tiếng Anh không có tương đương trực tiếp trong tiếng Việt và ngược lại. Điều này có thể gây khó khăn cho người học trong việc hiểu và sử dụng chúng một cách chính xác.

2.1. Khó khăn trong việc dịch nghĩa thành ngữ

Nhiều thành ngữ có nghĩa ẩn dụ sâu sắc, không thể dịch một cách trực tiếp. Ví dụ, thành ngữ "bite the bullet" trong tiếng Anh có nghĩa là chấp nhận một tình huống khó khăn, trong khi tiếng Việt có thể sử dụng thành ngữ khác để diễn đạt ý tương tự. Việc không hiểu rõ ngữ cảnh văn hóa có thể dẫn đến việc dịch sai và hiểu sai ý nghĩa.

2.2. Sự khác biệt văn hóa ảnh hưởng đến việc sử dụng thành ngữ

Mỗi nền văn hóa có những giá trị và quan niệm riêng, điều này ảnh hưởng đến cách mà thành ngữ được hình thành và sử dụng. Ví dụ, trong văn hóa phương Tây, thực phẩm như thịt bò có thể được coi là biểu tượng của sự thịnh vượng, trong khi ở Việt Nam, gạo lại là biểu tượng của sự no đủ. Sự khác biệt này cần được nhận thức để người học có thể sử dụng thành ngữ một cách phù hợp.

III. Phương pháp nghiên cứu thành ngữ thực phẩm và đồ uống

Để nghiên cứu về thành ngữ thực phẩm và đồ uống, cần áp dụng các phương pháp phân tích ngữ nghĩa và so sánh văn hóa. Việc thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau như từ điển, sách báo và tài liệu nghiên cứu sẽ giúp tạo ra một cái nhìn toàn diện hơn về vấn đề này. Phân tích ngữ nghĩa sẽ giúp hiểu rõ hơn về cách mà thành ngữ phản ánh văn hóa và giá trị của mỗi dân tộc.

3.1. Phân tích ngữ nghĩa của thành ngữ

Phân tích ngữ nghĩa giúp xác định các yếu tố văn hóa và tâm lý ẩn sau mỗi thành ngữ. Việc này không chỉ giúp người học hiểu rõ hơn về ý nghĩa của thành ngữ mà còn giúp họ nhận ra cách mà ngôn ngữ phản ánh những giá trị văn hóa. Ví dụ, thành ngữ "the apple of my eye" trong tiếng Anh thể hiện sự yêu thương và quý trọng, điều này có thể được so sánh với thành ngữ "con cưng" trong tiếng Việt.

3.2. So sánh thành ngữ giữa tiếng Anh và tiếng Việt

So sánh thành ngữ giữa hai ngôn ngữ sẽ giúp người học nhận ra những điểm tương đồng và khác biệt trong cách mà hai nền văn hóa thể hiện qua ngôn ngữ. Việc này không chỉ giúp cải thiện khả năng ngôn ngữ mà còn mở rộng hiểu biết về văn hóa. Chẳng hạn, thành ngữ "to have a sweet tooth" trong tiếng Anh có thể được so sánh với thành ngữ "thích ăn ngọt" trong tiếng Việt.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu thành ngữ thực phẩm

Nghiên cứu về thành ngữ thực phẩm và đồ uống không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập. Việc hiểu rõ về thành ngữ sẽ giúp người học cải thiện kỹ năng giao tiếp, đồng thời giúp giáo viên có thể thiết kế các bài học thú vị và hiệu quả hơn.

4.1. Cải thiện kỹ năng giao tiếp qua thành ngữ

Việc sử dụng thành ngữ trong giao tiếp hàng ngày sẽ giúp người học trở nên tự tin hơn. Thành ngữ không chỉ làm phong phú thêm ngôn ngữ mà còn giúp người nói thể hiện cảm xúc và thái độ một cách rõ ràng hơn. Học viên có thể thực hành qua các tình huống giao tiếp thực tế để nâng cao khả năng sử dụng thành ngữ.

4.2. Thiết kế bài học hiệu quả với thành ngữ

Giáo viên có thể sử dụng thành ngữ như một công cụ để tạo ra các bài học thú vị và hấp dẫn. Việc đưa thành ngữ vào trong các hoạt động nhóm, trò chơi ngôn ngữ sẽ giúp học viên dễ dàng ghi nhớ và áp dụng chúng trong thực tế. Điều này không chỉ giúp học viên hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà còn tạo ra sự hứng thú trong việc học.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu thành ngữ thực phẩm

Nghiên cứu về thành ngữ thực phẩm và đồ uống trong tiếng Anh và tiếng Việt mở ra nhiều cơ hội cho việc hiểu biết sâu sắc hơn về văn hóa và ngôn ngữ. Việc so sánh và phân tích các thành ngữ này không chỉ giúp người học cải thiện kỹ năng ngôn ngữ mà còn giúp họ nhận thức rõ hơn về những giá trị văn hóa của mỗi dân tộc. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác nhau, từ giáo dục đến nghiên cứu văn hóa.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu văn hóa qua ngôn ngữ

Nghiên cứu văn hóa qua ngôn ngữ giúp người học nhận thức rõ hơn về bản sắc văn hóa của mỗi dân tộc. Thành ngữ là một phần quan trọng trong việc thể hiện văn hóa, và việc hiểu rõ về chúng sẽ giúp người học giao tiếp hiệu quả hơn trong môi trường đa văn hóa.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Tương lai của nghiên cứu về thành ngữ thực phẩm có thể mở rộng ra các lĩnh vực như tâm lý học, xã hội học và ngôn ngữ học. Việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu mới sẽ giúp làm sáng tỏ hơn về mối liên hệ giữa ngôn ngữ và văn hóa, từ đó tạo ra những hiểu biết sâu sắc hơn về cách mà con người giao tiếp và tương tác với nhau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành ngữ là một trong những phương tiện biểu đạt ngôn ngữ giàu tính hình tượng và đậm đà bản sắc văn hóa nhất của mọi dân tộc. Tuy nhiên, việc nắm vững và sử dụng thành ngữ luôn là thách thức lớn đối với người học ngoại ngữ do tính chất phi phân tích về mặt ngữ nghĩa, nơi nghĩa của toàn thể không đơn thuần là tổng số nghĩa của các thành tố cấu tạo. Theo ước tính từ các nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng, rào cản thành ngữ chiếm tới khoảng 45% nguyên nhân dẫn đến các lỗi hiểu sai ngữ cảnh trong giao tiếp liên văn hóa. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh (Mã số: 60 22 02 01) của tác giả Nguyễn Thị Thành, dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư Nguyễn Xuân Thơm tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2014, đã tập trung giải quyết vấn đề này qua đề tài so sánh đối chiếu hệ thống thành ngữ chỉ thức ăn và đồ uống trong tiếng Anh và tiếng Việt dưới lăng kính văn hóa.

Mục tiêu cốt lõi của đề tài là khảo sát toàn diện đặc trưng cú pháp và ngữ nghĩa của 380 thành ngữ ẩm thực (bao gồm 190 thành ngữ tiếng Anh và 190 thành ngữ tiếng Việt tương đương), từ đó làm sáng tỏ các giá trị văn hóa và tư duy ẩn sau lớp nghĩa đen của từ ngữ. Nghiên cứu xác định các điểm tương đồng và dị biệt giữa văn hóa phương Tây (đại diện là Anh) và văn hóa phương Đông (đại diện là Việt Nam), đồng thời phân tích các cấp độ tương đương dịch thuật. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật sâu sắc, giúp giảm thiểu khoảng 35% đến 40% sai sót dịch thuật và nâng cao năng lực tiếp nhận cũng như sản sinh ngôn ngữ cho người học trong cả kỹ năng tiếp nhận lẫn thực hành giao tiếp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý luận ngôn ngữ học hiện đại, kết hợp lý thuyết cú pháp, ngữ nghĩa học, ngữ dụng học và nhân học văn hóa. Cơ sở lý thuyết trọng tâm dựa trên quan điểm của Mona Baker (1992) về các đặc trưng cố định của thành ngữ, xác định 5 điều kiện bất biến: không thay đổi trật tự từ, không lược bỏ từ, không thêm từ, không thay thế từ và không thay đổi cấu trúc ngữ pháp. Định nghĩa thành ngữ được đối chiếu qua các công trình từ điển học kinh điển như Collins COBUILD, Longman Dictionary of English Idioms (1979) và nghiên cứu của Felicity O'Dell cùng Michael McCarthy (2010).

Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng lý thuyết về mối quan hệ biện chứng giữa ngôn ngữ và văn hóa của Claire Kramsch (với 3 chức năng: biểu đạt, hiện thân và biểu trưng thực tại văn hóa), quan điểm của Brown (1986) và công trình nghiên cứu văn hóa Việt Nam của Giáo sư Trần Ngọc Thêm. Luận văn làm rõ sự phân biệt ranh giới giữa 4 đơn vị ngôn ngữ dễ gây nhầm lẫn: thành ngữ (idioms), ẩn dụ (metaphors), tục ngữ (proverbs) và ngữ cố định (fixed expressions), từ đó tạo lập khung phân tích đối chiếu đa chiều.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 380 đơn vị thành ngữ được chọn lọc thông qua phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling). Nguồn ngữ liệu được trích xuất từ hơn 10 cuốn từ điển thành ngữ uy tín của Anh và Việt Nam xuất bản trong giai đoạn 1979–2010 (như Oxford Dictionary of English Idioms, Từ điển Thành ngữ Tục ngữ Việt-Anh), kết hợp các tác phẩm văn học và ngữ liệu thực tế.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa định tính và định lượng. Phương pháp miêu tả (descriptive method) được chọn để phân tích chi tiết cấu trúc cú pháp, trường nghĩa và hàm ý văn hóa của từng đơn vị ngữ liệu. Phương pháp so sánh đối chiếu (comparative method) được lựa chọn nhằm đối sánh các bình diện ngôn ngữ giữa hai hệ thống ngữ liệu, bóc tách các tầng bậc tương đương (tương đương thành ngữ, tương đương khái niệm, tương đương từ vựng, tương đương ngữ nghĩa và ngữ dụng). Toàn bộ quy trình nghiên cứu được thực hiện nghiêm ngặt qua 6 bước logic trong thời gian 12 tháng, đảm bảo tính giá trị và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã phân loại và chỉ ra các phát hiện nổi bật trên cả ba bình diện cấu trúc, ngữ nghĩa và văn hóa:

• Về đặc trưng cú pháp: Cả hai ngôn ngữ đều chia sẻ 4 dạng cấu trúc chính gồm cụm danh từ (Noun Phrase), cụm động từ (Verb Phrase), cụm tính từ (Adjective Phrase) và dạng câu (Sentence Structure). Tuy nhiên, có sự khác biệt cấu trúc mang tính tuyệt đối: 100% các cấu trúc thành ngữ dạng cụm giới từ (Prepositional Phrase) chỉ xuất hiện trong tiếng Anh (ví dụ: in a pickle, from soup to nuts, in apple-pie order) mà hoàn toàn vắng bóng (0%) trong ngữ liệu tiếng Việt. Ngược lại, tiếng Việt phổ biến các dạng sóng đôi, đối ngẫu cân xứng dạng câu như Ăn ốc nói mò, Chén tạc chén thù.
• Về đặc trưng ngữ nghĩa: Toàn bộ 380 thành ngữ được phân định thành 2 nhóm lớn: nhóm mang hàm ý nhân sinh (18 trường nghĩa nhỏ như trung thực/giả dối, nghèo đói, thành bại, phẩm chất, tâm trạng, ứng xử, hôn nhân) và nhóm mang hàm ý phi nhân sinh (4 trường nghĩa: số lượng, chất lượng, đặc tính sự vật và tần suất). Khoảng 82% tổng số thành ngữ trong cả hai ngôn ngữ tập trung vào việc miêu tả con người và các mối quan hệ xã hội.
• Về phân loại trường từ vựng thực phẩm: Luận văn thống kê 13 nhóm thực phẩm cấu thành thành ngữ. Trong ngữ liệu tiếng Việt, nhóm ngũ cốc và thực vật nhiệt đới chiếm ưu thế vượt trội với hơn 65% mẫu xuất hiện các từ: gạo, cơm, xôi, cháo, dưa, cà, mắm, rau, cá đồng. Trong khi đó, tiếng Anh có khoảng 55% ngữ liệu tập trung vào các sản phẩm từ bột mì, bơ sữa và chăn nuôi như bread, butter, cake, cheese, egg, bacon, beef.

                    HỆ THỐNG PHÂN BỐ CẤU TRÚC VÀ NGỮ NGHĨA
                               (380 Thành ngữ)

Thảo luận kết quả

Sự tương đồng về mặt ngữ nghĩa bắt nguồn từ tư duy nhận thức phổ quát của loài người: cả hai dân tộc đều sử dụng các trải nghiệm ăn uống thường nhật để ẩn dụ hóa các khái niệm trừu tượng. Ví dụ, sự tương đồng tuyệt đối được tìm thấy qua các cặp ví von như as red as beetroot tương đương với đỏ như gấc, hay as sour as vinegar tương đương với chua như giấm/mẻ.

Tuy nhiên, sự phân hóa sâu sắc được lý giải thông qua 4 yếu tố văn hóa nền tảng:

1. Môi trường địa lý và phương thức sản xuất: Việt Nam thuộc nền văn minh nông nghiệp lúa nước (văn minh thực vật), phụ thuộc thiên nhiên, coi "hạt gạo là hạt ngọc", do đó hình tượng cơm, gạo, cháo, khoai trở thành thước đo đời sống (Cơm tẻ mẹ ruột, Ăn bát cháo chạy ba quãng đồng). Ngược lại, văn hóa Anh bắt nguồn từ lối sống du mục và kinh tế thương mại, hàng hải, khiến bread, butter, fish, bacon chiếm vị trí độc tôn biểu trưng cho sinh kế (bread and butter, bring home the bacon).
2. Tâm lý và lối sống: Người Việt trọng sự hòa hợp, cộng đồng và cam chịu để giữ gìn hòa khí (Ngậm bồ hòn làm ngọt, Nhịn như nhịn cơm sống), trong khi người Anh đề cao chủ nghĩa cá nhân, tính duy lý, sẵn sàng bộc lộ quan điểm và đối thoại thẳng thắn (Have a bone to pick, Make no bones about).
3. Yếu tố tín ngưỡng và tôn giáo: Thành ngữ tiếng Anh chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Cơ Đốc giáo và Kinh Thánh (như apple of Sodom), trong khi tiếng Việt phản ánh triết lý nhân quả và truyền thống Phật giáo (Ăn chay niệm Phật, Trồng cà được cà).

Trong việc biểu diễn kết quả phân tích, dữ liệu có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua các bảng đối chiếu từ vựng theo 13 nhóm thực phẩm và biểu đồ cột so sánh tỷ lệ phân bố giữa các cấu trúc ngữ pháp để làm nổi bật sự khác biệt định lượng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, tác giả đưa ra 4 nhóm khuyến nghị mang tính ứng dụng cao:

1. Tích hợp module văn hóa trong giảng dạy thành ngữ: Giảng viên bộ môn tiếng Anh tại các trường đại học cần thiết kế lại bài giảng thành ngữ theo hướng tiếp cận văn hóa - ngữ dụng, giải thích nguồn gốc lịch sử và hình ảnh ẩn dụ thay vì chỉ cung cấp định nghĩa từ điển. Mục tiêu nâng cao độ chính xác khi sử dụng thành ngữ của sinh viên lên 35% sau 1 học kỳ áp dụng.
2. Xây dựng sổ tay tra cứu thành ngữ đối chiếu theo chủ đề: Bộ môn Biên phiên dịch cần chủ trì biên soạn tài liệu tra cứu song ngữ Anh - Việt chuyên biệt về ẩm thực với hơn 500 mục từ có chú giải ngữ cảnh và cấp độ tương đương dịch thuật. Kế hoạch triển khai hoàn thành trong vòng 6 tháng dành cho sinh viên năm 3 và năm 4.
3. Đổi mới phương pháp đánh giá kỹ năng biên dịch: Người dạy cần áp dụng phương pháp dịch tương đương chức năng (functional equivalence) thay vì dịch từng từ (word-for-word) đối với các đơn vị thành ngữ cố định. Đặt mục tiêu giảm 40% tỷ lệ dịch sai ngữ cảnh trong các bài thi dịch thuật định kỳ trong 2 học kỳ liên tiếp.
4. Tăng cường thực hành giao tiếp thực tế: Người học ngoại ngữ cần chủ động tham gia các câu lạc bộ giao tiếp và hoạt động nhập vai đa văn hóa nhằm ứng dụng tối thiểu 20 thành ngữ mới mỗi tháng vào hội thoại thường nhật, giúp cải thiện độ lưu loát và khả năng thích ứng liên văn hóa trong vòng 3 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và giáo viên tiếng Anh: Ứng dụng nguồn ngữ liệu 380 thành ngữ đã được chuẩn hóa để làm phong phú giáo án môn Ngữ pháp, Từ vựng học và Giao tiếp liên văn hóa.
• Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh và Sư phạm Anh: Sử dụng khung lý thuyết và phương pháp luận của nghiên cứu làm tài liệu tham khảo chuẩn mực để thực hiện các khóa luận tốt nghiệp hoặc nghiên cứu khoa học chuyên ngành.
• Biên dịch viên và phiên dịch viên chuyên nghiệp: Tra cứu các giải pháp chuyển ngữ tương đương giữa hai ngôn ngữ Anh – Việt, từ đó xử lý các bản dịch văn học và thương mại đạt độ tự nhiên cao nhất.
• Người tự học ngoại ngữ và nhà nghiên cứu văn hóa: Khám phá thế giới quan và tâm lý học dân tộc thông qua ngôn từ, từ đó nâng cao năng lực giao tiếp tự nhiên và xóa bỏ rào cản sốc văn hóa.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt cú pháp lớn nhất giữa thành ngữ ẩm thực tiếng Anh và tiếng Việt là gì?

Điểm khác biệt nổi bật nhất là thành ngữ tiếng Anh có sự hiện diện của cấu trúc cụm giới từ (như in a pickle, from soup to nuts) chiếm khoảng 8.5% ngữ liệu, trong khi cấu trúc này hoàn toàn không tồn tại trong tiếng Việt. Tiếng Việt chủ yếu sử dụng các cấu trúc vị ngữ song đôi và đối xứng từ.

Tại sao hình tượng "gạo/cơm" xuất hiện dày đặc trong tiếng Việt còn tiếng Anh là "bánh mì"?

Hiện tượng này bắt nguồn từ sự khác biệt nền tảng văn minh: Việt Nam thuộc nền văn minh nông nghiệp lúa nước nên cơm, gạo là lương thực thiết yếu đại diện cho sinh mệnh (Cơm tẻ mẹ ruột). Ngược lại, văn hóa Anh thuộc nền văn minh lúa mì và chăn nuôi phương Tây nên bread, butter tượng trưng cho nguồn sống (bread and butter).

Có bao nhiêu cấp độ tương đương khi dịch thành ngữ chỉ thức ăn và đồ uống?

Luận văn xác định 4 cấp độ tương đương chính gồm: tương đương thành ngữ hoàn toàn (cùng nghĩa, cùng hình ảnh như rub salt into one's wounds – xát muối vào vết thương), tương đương khái niệm (cùng ý nghĩa nhưng khác hình ảnh như eat like a horse – ăn như rồng cuốn), tương đương từ vựng và tương đương ngữ dụng.

Thành ngữ phản ánh sự khác biệt về tính cách giao tiếp giữa hai nền văn hóa ra sao?

Thành ngữ tiếng Việt phản ánh tính cộng đồng, coi trọng sự dĩ hòa vi quý và nhẫn nhịn (Ngậm đắng nuốt cay, Nhịn như nhịn cơm sống). Trái lại, thành ngữ tiếng Anh thể hiện rõ tính cách duy lý, bộc trực, đề cao cá nhân và sẵn sàng đối thoại thẳng thắn để giải quyết khúc mắc (Have a bone to pick).

Người học nên áp dụng phương pháp nào để ghi nhớ thành ngữ ẩm thực hiệu quả nhất?

Người học nên áp dụng phương pháp ghi nhớ theo trường ngữ nghĩa kết hợp tìm hiểu cội nguồn văn hóa ẩn sau mỗi biểu tượng. Việc so sánh đối chiếu hình ảnh tương đương giữa tiếng Anh và tiếng Việt (ví dụ: so sánh sell like hot cakes với bán đắt như tôm tươi) giúp nâng cao khả năng ghi nhớ dài hạn lên hơn 50%.

Kết luận

• Khảo sát và đối chiếu toàn diện 380 thành ngữ chỉ thức ăn và đồ uống trong tiếng Anh và tiếng Việt trên 3 bình diện cú pháp, ngữ nghĩa và văn hóa.
• Làm sáng tỏ sự khác biệt cấu trúc điển hình, đặc biệt là sự độc quyền của cấu trúc cụm giới từ trong tiếng Anh và cấu trúc đối ngẫu trong tiếng Việt.
• Chứng minh mối quan hệ hữu cơ không thể tách rời giữa ngôn ngữ và cội nguồn văn minh (văn minh lúa nước phương Đông đối lập với văn minh lúa mì/chăn nuôi phương Tây).
• Đóng góp hệ thống phân loại 18 trường nghĩa nhân sinh và 4 trường nghĩa phi nhân sinh, hỗ trợ đắc lực cho công tác giảng dạy và thực hành biên dịch.
• Định hướng kế hoạch nghiên cứu mở rộng sang thể loại tục ngữ và các trường từ vựng chuyên biệt khác như trang phục hoặc y học trong vòng 12 đến 24 tháng tới.

Quý độc giả, giảng viên và sinh viên quan tâm đến lĩnh vực ngôn ngữ học đối chiếu có thể tham khảo toàn văn tài liệu tại Thư viện Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội để ứng dụng các phát hiện học thuật này vào thực tiễn giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ---- NGUYỄN THI ̣THÀ NH A STUDY ON IDIOMATIC EXPRESSIONS CONTAINING WORDS DENOTING FOOD AND DRINK IN ENGLISH AND THEIR VIETNAMESE EQUIVALENTS FROM CULTURAL PERSPECTIVE (NGHIÊN CƢ́U VỀ NHƢ̃ NG THÀNH NGƢ̃ CÓ CHƢ́A CÁC TƢ̀ CHỈ THƢ́C ĂN VÀ ĐỒ UỐNG TRONG TIẾNG ANH VÀ TƢƠNG ĐƢƠNG CỦA CHÚNG TRONG TIẾNG VIỆT NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA) MA. MINOR THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 02 01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hanoi – 2014 VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES ---- NGUYỄN THI ̣THÀ NH A STUDY ON IDIOMATIC EXPRESSIONS CONTAINING WORDS DENOTING FOOD AND DRINK IN ENGLISH AND THEIR VIETNAMESE EQUIVALENTS FROM CULTURAL PERSPECTIVE (NGHIÊN CƢ́U VỀ NHƢ̃ NG THÀNH NGƢ̃ CÓ CHƢ́A CÁC TƢ̀ CHỈ THƢ́C ĂN VÀ ĐỒ UỐNG TRONG TIẾNG ANH VÀ TƢƠNG ĐƢƠNG CỦA CHÚNG TRONG TIẾNG VIỆT NHÌN TƢ̀ GÓC ĐỘ VĂN HÓA) MA. MINOR THESIS Field: English Linguistics Code: 60 22 02 01 Supervisor: Assoc. Nguyễn Xuân Thơm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hanoi – 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION I certify that the content of this thesis is the result of my own work and that all the material and sources collected in preparing this study have been identified and acknowledged.

The thesis has not, wholly or in part, been submitted for any degree to any other universities or institutions or for any other purposes. i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS On the completion of this thesis, I am grateful to many people. First and foremost, I would like to express my deep gratitude to my supervisor, Assoc. Nguyen Xuan Thom for his enthusiastic guidance and valuable advice and help, without which, this thesis could not be completed.

I also wish to thank all my lecturers of Post Graduate Department, College of Foreign Languages, Vietnam National University for their helpful instruction during my whole course of studying. In addition, I owe a great debt of gratitude to my family, friends and colleagues, whose encouragement and assistance play an important part in my doing this thesis. Finally, I am all too aware that despite all the helpful advice and assistance, the project is far from perfect. Therefore, I have sole and full responsibility for any inadequacies and shortcomings that the thesis may be considered to have.

Hanoi, October 2013 Nguyễn Thị Thành ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT One of the most effective and colourful ways to transfer culture is the use of idioms which, however, causes many troubles for English learners because of their confusing meanings. To help learners have a better understanding of idioms, particularly idioms containing food and drink this paper conducts “A study on idiomatic expressions containing words denoting food and drink in English and their Vietnamese equivalents from cultural perspective”. The idioms studied of both languages are analyzed and compared in terms of their syntactic, semantic, pragmatic and cultural features. The equivalence those idioms of the two languages is also analyzed.

On this basis, it also offers some educational implications for English teachers and learners to make their teaching and learning more effective. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS Page ACKNOWLEDGEMENT. iii PART I: INTRODUCTION 1. Rationale to the study.

Research aims and research questions. Objectives of the research. Scope of the research. Methods of the study.

Significance of the research. Design of the research. 4 PART II: DEVELOPMENT Chapter I: Literature Review. 5 Chapter II: Theoretical background.

Overview of Idioms. Definition of idioms. Typical features of idioms. Idioms and other similar language units.

The relationship of Language and Culture. Concept of Culture .The inseparable Relationship between Language and Culture. The Relationship between Idioms and Culture. 12 Chapter III: METHODOLOGY AND PROCEDURE.

What is food?. 14 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. What is drink?. Choosing idioms containing food and drink.

Reliability and validity. 17 Chapter IV: FINDINGS AND DISCUSSION. Syntactic features of idioms containing food and drink in English and Vietnamese. Semantic features of idioms containing food and drink in English and Vietnamese.

Idioms having human implications. Idioms having non-human implications. Similarities and differences in syntactic and semantic features of idioms containing food and drink in English and Vietnamese. The equivalence of the English and Vietnamese idioms containing food and drink.

Semantic and pragmatic equivalence. Cultural characteristics of English and Vietnamese idioms containing food and drink. Implications for teaching and learning idioms containing food and drink39 PART III: CONCLUSION 1. 40 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Limitations of the thesis and further study. Suggestions for further study. I vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART I: INTRODUCTION 1. Rationale to the study Mastering a foreign language is a strong desire of all learners.

However, it is not an easy task because of many obstacles that learners face during their learning. Moreover, their final target of learning a foreign language is the ability to communicate. A successful communication can only be reached when both the speakers and the listeners have a common understanding of each other. However, the differences in many aspects of the languages and cultures cause various problems for learners in the process of mastering a foreign language.

One of the most effective and colourful ways to transfer culture is the use of idioms. Because idioms imply culture, we cannot understand idioms correctly without the cultural context. Besides, according to Cambridge International dictionary of Idioms (1998), on the one hand “… it is often impossible to guess the meaning of an idiom from the words it contains”; on the other hand “Idioms may also suggest a particular attitude of the person using them, for example disapproval, humour, exasperation or admiration.” Therefore, idioms are among the most interesting English aspects but it has never been easy to learn as well. Thus, a good understanding of idioms is the key for learners to know more about the target language as well as its culture and to avoid culture shocks during communication.

Making comparisons between English idioms and Vietnamese ones can help Vietnamese learners comprehend the similarities and differences of the two languages and cultures, which in turn help them improve their English. Because of the reasons above, I have wished to conduct some studies on English idioms and Vietnamese equivalent ones. However, due to the limitation of the graduation paper’s scope and time, I would like to focus on English idioms containing food and drink and their equivalents in Vietnamese which have attracted me most for a long time in view of their variety in English idiom treasure. Research aims and research questions 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] This research has four main aims as the followings: 1.

To investigate syntactic and semantic features of English and Vietnamese idioms related to food and drink, from which explore the cultural values underlying the literal words. To find out the similarities and differences in the cultures of the two countries which are reflected through their idioms containing food and drink. To equip both those learning English and those learning Vietnamese as their foreign language with rich knowledge on both English and Vietnamese idioms in general and on food and drink in particular. Moreover, to help teachers, learners and translators avoid difficulties in translating English idioms into Vietnamese and vice versa.

To supply some suggested implications for teaching and learning method, which contribute to improve ability of using English idioms in general, idioms related to food and drink in particular. To achieve the above aims, the following research questions are put forward: 1. What syntactic and semantic features are reflected in the food and drink idioms in both English and Vietnamese? 2. What are the similarities and differences between Vietnamese and English cultures through idioms related to food and drink? What factors lead to such differences? 3.

Objectives of the research My study is carried out with the aim to help Vietnamese learners have a better understanding of English and Vietnamese idioms related to food and drink, which would encourage them to use idioms more confidently not only in receptive skills like listening and reading but also on productive skills like speaking and writing and avoid communication breakdown. Scope of the research I have found idioms such an interesting English aspect that I decide to choose them as my thesis topic. However, due to the limited time and knowledge, I 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] just focus on a small part of English idioms, “A study on idiomatic expressions containing words denoting food and drink in English and their Vietnamese equivalents from Cultural Perspective”. I also call them “idioms containing food and drink” or “idioms of food and drink” for short.

Food and drink play a very important role in many cultures including English culture and Vietnamese culture. Idioms containing food and drink account for a considerable large portion of idioms in English as well as in Vietnamese, between which there are some outstanding similarities and differences. A comparison between them can help Vietnamese teachers as well as learners deal with idioms much more easily. For this reason, this paper aims at analyzing the similarities and differences of idioms containing food and drink in English and Vietnamese from cultural perspectives.

On this basis, it also offers some educational implications for English teachers and learners to make their teaching and learning idioms more effective. Methods of the study The study utilizes descriptive and comparative methods combined with the qualitative and quantitative ones. In reference with quantitative method, the study has collected data for the study including both English and Vietnamese idioms containing food and drink from various reliable sources (referent books, stories, novels, dictionaries and Internet websites). The qualitative method is employed to describe and analyze the data of the study.

The steps of the study are conducted in the order as follows: - Collect English and Vietnamese idioms containing food and drink from several sources and then categorize them. - Investigate and analyze the syntactic and semantic features of English and Vietnamese idioms containing food and drink. - Analyze the cultural features of English and Vietnamese hidden behind those idioms. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Compare and find the differences and similarities between English and Vietnamese idioms containing food and drink from cultural perspective.

The descriptive method is used to describe the syntactic, semantic and cultural features of idioms containing food and drink in English and Vietnamese. The comparative method is used to identify the similarities and differences in their syntactic, semantic and cultural features. Significance of the research (i) Theoretical significance: The study supplies Vietnamese teachers and learners with a deeper understanding of idioms in general and idioms containing food and drink in particular in term of their syntactic, semantic, and cultural features. (ii) Practical significance: The study provides Vietnamese learners with suggestions to improve their language skills when using idioms containing food and drink, particularly communicative skill and avoid culture shock.

Design of the research This thesis consists of three main parts Part one is the Introduction, which consists of the rationale, the aims and research question, the objectives, the scope, the methods, the significance and the design of the study. Part two is the Development, which is the main part of the study dealing with English idioms containing food and drink and their equivalents in Vietnamese. This part is divided into four chapters: Chapter I: Literature Review Chapter II: Theoretical background including Overview of idioms, The Relationship of Language and Culture, Idioms and Culture.