Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm tài nguyên và kinh tế xã hội phục vụ phát triển du lịch bền vững huyện đảo phú quý tỉnh bình thuận

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm tài nguyên, kinh tế xã hội phục vụ phát triển du lịch bền vững tại huyện đảo Phú Quý, Bình Thuận.

• Tác giả: Phùng Minh Thùy
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Thanh Hằng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu tài nguyên và kinh tế xã hội phát triển du lịch bền vững tại huyện đảo Phú Quý, Bình Thuận
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu
• Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
• Ý nghĩa của đề tài
• Những đóng góp mới của đề tài
• Xu thế phát triển du lịch bền vững
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Khái niệm về du lịch
• 1.2. Khái niệm về phát triển bền vững
• 1.3. Khái niệm về phát triển du lịch bền vững
• 1.4. Tổng quan nghiên cứu về phát triển bền vững du lịch
• 1.4.1. Bối cảnh quốc tế
• 1.4.1.1. Bối cảnh chung
• 1.4.1.2. Xu hướng phát triển du lịch thế giới
• 1.4.2. Bối cảnh trong nước
• 1.4.2.1. Thị trường khách quốc tế
• 1.4.2.2. Thị trường khách nội địa
• 1.5. Khái quát chung về huyện đảo Phú Quý
• 1.5.1. Điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý
• 1.5.2. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Các cách tiếp cận
• 2.4.1. Tiếp cận kế thừa
• 2.4.2. Tiếp cận liên ngành
• 2.4.3. Tiếp cận cộng đồng
• 2.4.4. Tiếp cận sinh thái
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp kế thừa
• 2.5.2. Phương pháp thực địa, quan sát
• 2.5.3. Phương pháp thu thập, xử lý số liệu
• 2.5.4. Phương pháp bản đồ và hệ thống thông tin địa lý
• 2.5.5. Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp
• 2.5.6. Phương pháp chuyên gia
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tiềm năng du lịch của huyện đảo Phú Quý
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch tự nhiên
• 3.1.1.1. Địa hình, địa mạo
• 3.1.1.2. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất
• 3.1.1.3. Tài nguyên nước
• 3.1.1.4. Tài nguyên rừng
• 3.1.1.5. Tài nguyên biển
• 3.1.1.6. Tài nguyên du lịch tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội và tài nguyên du lịch văn hóa
• 3.1.2.1. Dân số, tốc độ tăng và mật độ dân số
• 3.1.2.2. Đặc điểm kinh tế
• 3.1.2.3. Tình hình văn hóa xã hội
• 3.1.2.4. Tài nguyên du lịch văn hóa
• 3.1.3. Đánh giá tiềm năng tài nguyên du lịch
• 3.2. Thực trạng phát triển du lịch huyện đảo Phú Quý
• 3.2.1. Khách du lịch
• 3.2.2. Đánh giá hệ thống kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ phát triển du lịch
• 3.2.2.1. Đánh giá hiện trạng và các dự án phát triển giao thông
• 3.2.2.2. Hiện trạng và các dự án hạ tầng kỹ thuật khác (cấp điện, cấp nước, thu gom và xử lý chất thải rắn,…) trên địa bàn khu du lịch
• 3.2.2.3. Hiện trạng hệ thống các công trình văn hóa, thể thao và cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch khác
• 3.2.3. Lao động ngành du lịch
• 3.2.4. Tổng thu từ khách du lịch
• 3.2.5. Các sản phẩm du lịch
• 3.2.6. Đánh giá hiện trạng phát triển du lịch huyện đảo Phú Quý theo các chỉ tiêu du lịch chủ yếu
• 3.2.6.1. Thị trường khách du lịch
• 3.2.6.1.1. Khách du lịch quốc tế
• 3.2.6.1.2. Khách du lịch nội địa
• 3.2.6.2. Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch
• 3.2.6.3. Không gian phát triển du lịch
• 3.2.6.4. Đầu tư phát triển du lịch
• 3.2.6.5. Môi trường phát triển du lịch
• 3.3. Đề xuất giải pháp phát triển bền vững du lịch huyện đảo Phú Quý
• 3.3.1. Quan điểm phát triển
• 3.3.2. Mục tiêu phát triển
• 3.3.3. Giải pháp phát triển bền vững du lịch huyện đảo Phú Quý
• 3.3.3.1. Quy hoạch và quản lý quy hoạch
• 3.3.3.2. Đa dạng hóa sản phẩm du lịch
• 3.3.3.3. Tăng cường công tác tuyên truyền, xúc tiến
• 3.3.3.4. Phát triển nguồn nhân lực
• 3.3.3.5. Đảm bảo môi trường du lịch
• 3.3.3.6. Tăng cường quản lý Nhà nước về du lịch
• 3.3.3.7. Giải pháp về nguồn vốn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu tài nguyên

Nghiên cứu tài nguyên tại huyện đảo Phú Quý tập trung vào việc đánh giá các nguồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa phục vụ phát triển du lịch. Tài nguyên thiên nhiên bao gồm địa hình, địa mạo, tài nguyên nước, rừng, và biển. Các bãi biển đẹp, danh lam thắng cảnh, và hệ sinh thái biển đa dạng là những yếu tố quan trọng thu hút du khách. Tài nguyên văn hóa như các ngôi chùa, lăng miếu, và ẩm thực địa phương cũng được nghiên cứu để phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo. Việc quản lý và bảo tồn các tài nguyên này là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch.

1.1. Tài nguyên thiên nhiên

Phú Quý sở hữu nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú, bao gồm các bãi biển hoang sơ, hệ sinh thái biển đa dạng, và cảnh quan địa hình độc đáo. Các bãi biển như Bãi Nhỏ - Gành Hang và vịnh Triều Dương là điểm đến hấp dẫn cho du khách. Tài nguyên rừng và nước cũng được đánh giá cao, góp phần vào việc phát triển các loại hình du lịch sinh thái. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức và ô nhiễm môi trường là những thách thức cần được giải quyết để đảm bảo sự bền vững.

1.2. Tài nguyên văn hóa

Các di tích văn hóa như đền thờ bà Chúa Ngọc, chùa Linh Sơn, và các lăng miếu là những điểm thu hút du khách. Ẩm thực địa phương với các món ăn từ hải sản tươi sống cũng là yếu tố quan trọng trong việc phát triển du lịch. Việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống là cần thiết để tạo nên sự khác biệt và thu hút du khách quốc tế.

II. Kinh tế xã hội

Kinh tế xã hội của huyện đảo Phú Quý chủ yếu dựa vào ngành du lịch và đánh bắt hải sản. Kinh tế địa phương được thúc đẩy bởi sự gia tăng lượng khách du lịch và các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế cần đi đôi với việc giải quyết các vấn đề xã hội như việc làm, giáo dục, và y tế. Phát triển cộng đồng là yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng người dân địa phương được hưởng lợi từ sự phát triển du lịch.

2.1. Kinh tế địa phương

Du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn của Phú Quý, đóng góp đáng kể vào tổng thu nhập của địa phương. Các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng như đường giao thông, hệ thống cấp điện, và nước sạch đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển du lịch. Tuy nhiên, việc quản lý và phân bổ nguồn lực cần được thực hiện hiệu quả để tránh tình trạng bất bình đẳng trong phát triển kinh tế.

2.2. Phát triển cộng đồng

Phát triển cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự bền vững của du lịch. Các chương trình đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm cho người dân địa phương là cần thiết để họ có thể tham gia tích cực vào ngành du lịch. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và văn hóa địa phương cũng là yếu tố quan trọng trong phát triển cộng đồng.

III. Phát triển du lịch bền vững

Phát triển du lịch bền vững tại Phú Quý đòi hỏi sự kết hợp giữa khai thác tài nguyên và bảo tồn môi trường. Chính sách phát triển du lịch cần tập trung vào việc quy hoạch và quản lý các khu du lịch một cách hiệu quả. Bảo tồn môi trường là yếu tố không thể thiếu để đảm bảo rằng các hoạt động du lịch không gây hại đến hệ sinh thái tự nhiên. Đầu tư du lịch vào các dự án xanh và bền vững là cần thiết để thu hút khách du lịch có ý thức bảo vệ môi trường.

3.1. Chính sách phát triển du lịch

Các chính sách phát triển du lịch cần được xây dựng dựa trên việc quy hoạch và quản lý các khu du lịch một cách hiệu quả. Việc đa dạng hóa các sản phẩm du lịch và tăng cường công tác tuyên truyền, xúc tiến du lịch là cần thiết để thu hút khách du lịch. Ngoài ra, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch.

3.2. Bảo tồn môi trường

Bảo tồn môi trường là yếu tố không thể thiếu trong phát triển du lịch bền vững. Các biện pháp như quản lý chất thải, bảo vệ hệ sinh thái biển, và hạn chế khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên là cần thiết để đảm bảo rằng các hoạt động du lịch không gây hại đến môi trường. Việc nâng cao nhận thức của cộng đồng và du khách về bảo vệ môi trường cũng là yếu tố quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu vùng đặc quyền kinh tế trên 1 triệu km² cùng hơn 3.000 hòn đảo lớn nhỏ, tạo tiền đề chiến lược cho sự bứt phá của kinh tế biển. Trong bức tranh chung của ngành du lịch cả nước với gần 13 triệu lượt khách quốc tế và 73 triệu lượt khách nội địa được ghi nhận trong giai đoạn 2017–2018, các huyện đảo tiền tiêu đang trở thành tâm điểm thu hút dòng khách tìm kiếm trải nghiệm sinh thái nguyên sơ. Huyện đảo Phú Quý, tỉnh Bình Thuận, có diện tích tự nhiên 17,81 km², nằm cách thành phố Phan Thiết khoảng 120 km về phía Đông Nam, sở hữu vị trí địa lý đắc địa trên tuyến hàng hải quốc tế.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ mâu thuẫn giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh với áp lực bảo tồn tài nguyên sinh thái đặc thù của một hải đảo biệt lập. Mặc dù địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt khoảng 9%/năm và thu nhập sản xuất xấp xỉ 125 triệu đồng/người/năm, nhưng hạ tầng kỹ thuật du lịch vẫn còn sơ khai và nguồn nước ngọt vô cùng khan hiếm. Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá toàn diện đặc điểm tài nguyên tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, phân tích hiện trạng hoạt động du lịch trong giai đoạn 2015–2018, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp phát triển du lịch bền vững đến năm 2030.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp luận cứ khoa học để quy hoạch 5 phân khu du lịch trọng điểm, dung hòa giữa mục tiêu tăng trưởng doanh thu dịch vụ, bảo vệ hệ sinh thái rạn san hô và giữ vững an ninh quốc phòng vùng biển đảo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển bền vững dựa trên mô hình ba trụ cột tương hỗ: Kinh tế, Xã hội và Môi trường. Hệ thống lý thuyết này đòi hỏi sự cân bằng tuyệt đối giữa việc tạo ra giá trị gia tăng kinh tế, bảo đảm công bằng xã hội trong phân phối lợi ích và duy trì sức chịu tải của hệ sinh thái tự nhiên. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng khung lý thuyết du lịch bền vững của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) và Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (TIES), nhấn mạnh sự khác biệt căn bản giữa mô hình du lịch đại chúng và du lịch có trách nhiệm.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: du lịch bền vững, sức chứa du lịch biển đảo, tài nguyên du lịch tự nhiên - nhân văn, và khu bảo tồn biển. Nghiên cứu xác lập mối quan hệ biện chứng giữa việc khai thác tài nguyên cảnh quan với sinh kế bền vững của cộng đồng cư dân địa phương trên đảo.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp đa tầng, bao gồm số liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê huyện Phú Quý và tỉnh Bình Thuận giai đoạn 1998–2018, Quyết định số 553/QĐ-UBND về quy hoạch sử dụng đất, cùng các báo cáo quan trắc khí tượng thủy văn chuyên ngành. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp khảo sát thực địa và đánh giá nhanh có sự tham gia của cộng đồng (PRA) tại 3 xã hành chính: Ngũ Phụng, Tam Thanh và Long Hải. Cỡ mẫu khảo sát gồm 120 hộ dân đại diện cho các nhóm sinh kế nông - ngư nghiệp, dịch vụ lưu trú và vận tải biển, kết hợp phỏng vấn sâu 15 chuyên gia quản lý thuộc các phòng ban ban ngành của huyện.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ cấu trúc dân cư huyện đảo. Nghiên cứu sử dụng phần mềm SPSS và Microsoft Excel để xử lý thống kê mô tả, phân tích hồi quy tương quan giữa các chỉ tiêu kinh tế và lưu lượng khách. Đồng thời, công nghệ Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được lựa chọn làm công cụ phân tích không gian, hỗ trợ số hóa bản đồ địa hình độ cao từ 15m đến 20m và phân vùng chức năng tài nguyên đất đai. Timeline nghiên cứu được thực hiện đồng bộ từ khâu thu thập dữ liệu hiện trường năm 2018 đến tổng hợp và hoàn thiện đánh giá vào năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tài nguyên du lịch tự nhiên của Phú Quý vô cùng phong phú nhưng đi kèm tính nhạy cảm sinh thái cao. Huyện đảo sở hữu Khu bảo tồn biển có quy mô 18.980 ha với 134 loài san hô cứng, 72 loài tảo biển và 15 loài nhuyễn thể quý hiếm. Tuy nhiên, lượng mưa trung bình năm đạt khoảng 1.200 mm nhưng phân hóa cực đoan: tháng 10 cao nhất với 422,3 mm, trong khi các tháng mùa khô chỉ đạt bình quân 18 mm/tháng, gây ra tình trạng thiếu hụt nước ngọt trầm trọng cho sinh hoạt và lưu trú.

Thứ hai, đặc điểm nhân khẩu học tạo ra áp lực lớn lên hạ tầng nhưng là nguồn lực tiềm năng cho dịch vụ. Dân số huyện đảo năm 2018 đạt 28.618 người với mật độ 1.598 người/km², cao gấp hơn 10 lần so với mật độ bình quân của toàn tỉnh Bình Thuận (156 người/km²). Lực lượng lao động dồi dào với 19.015 người, chiếm 66,4% tổng dân số, phân bố tập trung tại xã Long Hải (36,2%), Tam Thanh (33,67%) và Ngũ Phụng (30,13%).

Thứ ba, cơ cấu sử dụng đất phục vụ du lịch còn chiếm tỷ lệ rất thấp. Theo số liệu thống kê đất đai, trong tổng diện tích 1.791 ha, đất nông nghiệp chiếm tới 62,69% (1.123,23 ha), đất rừng phòng hộ chỉ có 116,39 ha (6,5%), trong khi đất thương mại dịch vụ du lịch chỉ vỏn vẹn 6,99 ha (0,39%) và đất khu vui chơi giải trí công cộng là 13,63 ha (0,76%). Dù vậy, quỹ đất chưa sử dụng còn 158,32 ha (8,84%) mở ra không gian quy hoạch mở rộng hạ tầng trong tương lai.

Thứ tư, điều kiện khí hậu đại dương với vận tốc gió cực đại đạt 16–18 m/s và gió giật lên tới 22 m/s vào mùa gió Tây Nam tạo lợi thế phát triển thể thao biển như lướt ván diều, nhưng tần suất áp thấp nhiệt đới và bão 0,66 lần/năm thường xuyên làm gián đoạn tuyến vận tải biển nối đất liền.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa qua hệ thống bảng hiện trạng sử dụng đất và biểu đồ chuỗi thời gian biến động dân số giai đoạn 1998–2018. Kết quả phản ánh rõ nét tính chất cô lập của địa bàn hải đảo, nơi sự phát triển du lịch phụ thuộc trực tiếp vào nhịp độ thời tiết và khả năng tự cung ứng tài nguyên nước. Khi đối chiếu với mô hình phát triển tại các huyện đảo khác như Côn Đảo hay Lý Sơn, Phú Quý có lợi thế vượt trội về tài nguyên văn hóa tâm linh như di tích Vạn An Thạnh, chùa Linh Sơn tại núi Cao Cát (cao 85m) và hải đăng núi Cấm (cao 108m), song lại thua thiệt về hệ thống cơ sở lưu trú cao cấp.

Nguyên nhân chính của những hạn chế nằm ở công tác xúc tiến đầu tư chưa đồng bộ, tỷ trọng lao động qua đào tạo du lịch chuyên nghiệp còn thấp dưới 15%, và hạ tầng giao thông đường biển chưa đáp ứng được nhu cầu vận chuyển tăng đột biến vào mùa cao điểm. Điều này khẳng định việc chuyển đổi từ du lịch tự phát sang du lịch bền vững có kiểm soát là yêu cầu sống còn nhằm tránh phá vỡ cân bằng sinh thái biển.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy hoạch không gian du lịch và quản lý đất đai nghiêm ngặt. Ủy ban nhân dân huyện Phú Quý cần chủ trì rà soát, chuyển đổi hợp lý 158,32 ha đất chưa sử dụng để nâng diện tích đất thương mại dịch vụ du lịch từ 6,99 ha lên mức mục tiêu 25 ha trong giai đoạn 2021–2025. Tập trung triển khai quy hoạch chi tiết 5 phân khu chức năng: Khu du lịch bãi tắm Doi Dừa, Bãi Nhỏ - Gành Hang, Vịnh Triều Dương, Mộ Thầy và Hòn Tranh.

Thứ hai, triển khai giải pháp công trình bảo vệ môi trường và giải quyết bài toán an ninh nguồn nước. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận phối hợp với chính quyền địa phương đầu tư xây dựng 2 hồ chứa nước mặt nhân tạo thu gom nước mưa, đồng thời trồng mới diện tích rừng phòng hộ chắn gió cát nhằm nâng độ che phủ rừng vượt mức 8% diện tích tự nhiên vào năm 2025. Thiết lập vùng đệm bảo vệ nghiêm ngặt đối với 18.980 ha thuộc Khu bảo tồn biển Phú Quý, kiểm soát 100% rác thải nhựa phát sinh từ hoạt động du lịch.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chuẩn hóa sản phẩm dịch vụ. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Thuận cần tổ chức các lớp đào tạo nghiệp vụ lưu trú, hướng dẫn viên bản địa và kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ cho tối thiểu 35% trong tổng số 19.015 người trong độ tuổi lao động của huyện đảo đến năm 2025. Xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù như tour lặn biển ngắm 134 loài san hô cứng, trải nghiệm ẩm thực hải sản và du lịch thể thao gió quanh 3 cột phong điện cao 60m.

Thứ tư, nâng cấp hạ tầng giao thông kết nối liên vùng và hệ thống cấp điện sạch. Sở Giao thông Vận tải phối hợp các doanh nghiệp vận tải đường biển đưa vào vận hành các đội tàu cao tốc thế hệ mới, rút ngắn thời gian di chuyển từ Phan Thiết ra đảo xuống dưới 2,5 giờ. Mở rộng hệ thống đường vành đai ven biển, nâng cấp công suất lưới điện gió kết hợp năng lượng mặt trời nhằm đảm bảo cung ứng năng lượng liên tục 24/7 phục vụ du khách và cư dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nhà quản lý và hoạch định chính sách tại Ủy ban nhân dân huyện Phú Quý, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Thuận. Luận văn cung cấp hệ thống số liệu thực chứng về quỹ đất 1.791 ha và cơ cấu dân số để xây dựng đề án phát triển kinh tế biển đảo giai đoạn 2021–2030 có tầm nhìn chiến lược.

Thứ hai, các doanh nghiệp lữ hành, nhà đầu tư bất động sản nghỉ dưỡng và dịch vụ du lịch biển. Doanh nghiệp có thể sử dụng các phân tích về 5 khu vực quy hoạch tiềm năng và đặc điểm khí hậu gió biển để thiết kế các tour trải nghiệm thể thao mạo hiểm hoặc đầu tư cơ sở lưu trú sinh thái đạt chuẩn.

Thứ three, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý Tài nguyên, Khoa học Môi trường, Địa lý học và Du lịch. Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp tích hợp công nghệ GIS với phương pháp điều tra cộng đồng trong nghiên cứu hải đảo.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ và cơ quan quản lý bảo tồn thiên nhiên. Luận văn cung cấp dữ liệu cơ sở về 134 loài san hô và 72 loài tảo biển tại Khu bảo tồn biển Phú Quý để xây dựng các dự án bảo vệ đa dạng sinh học biển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Thế mạnh tài nguyên nổi bật nhất của huyện đảo Phú Quý phục vụ phát triển du lịch là gì? Phú Quý sở hữu cảnh quan biển đảo nguyên sơ với các bãi tắm lý tưởng như Vịnh Triều Dương, Bãi Nhỏ - Gành Hang cùng Khu bảo tồn biển rộng 18.980 ha có 134 loài san hô cứng và 72 loài tảo biển. Đảo còn có các di tích văn hóa lịch sử độc đáo như Vạn An Thạnh, đền thờ Thầy Nại và hệ thống 3 tuabin phong điện cao 60m.

Thách thức môi trường lớn nhất tại đảo Phú Quý khi du lịch phát triển nhanh là gì? Khó khăn lớn nhất là tình trạng khan hiếm nguồn nước ngọt nghiêm trọng do mùa khô kéo dài với lượng mưa chỉ 18 mm/tháng và toàn đảo không có sông suối tự nhiên. Thêm vào đó, mật độ dân số cao 1.598 người/km² cùng với rác thải sinh hoạt và nguy cơ xâm nhập mặn tầng nước ngầm đang tạo áp lực nặng nề lên môi trường sinh thái.

Luận văn đã ứng dụng khung lý thuyết nào để phân tích tính bền vững? Nghiên cứu áp dụng mô hình phát triển bền vững 3 trụ cột gồm Kinh tế, Xã hội, Môi trường kết hợp cùng khung tiêu chí du lịch sinh thái bền vững của tổ chức IUCN và TIES. Khung phân tích này giúp xác định giới hạn sức tải môi trường và đảm bảo lợi ích kinh tế phân phối hài hòa cho cộng đồng dân cư bản địa.

Nguồn lao động của huyện đảo Phú Quý có đáp ứng được yêu cầu phát triển ngành dịch vụ không? Năm 2018, huyện đảo có 19.015 người trong độ tuổi lao động, chiếm 66,4% tổng dân số, tạo ra nguồn nhân lực dồi dào. Tuy nhiên, phần lớn là lao động phổ thông ngành nông - ngư nghiệp nên địa phương cần triển khai các chương trình đào tạo nghiệp vụ du lịch chuyên nghiệp để nâng cao chất lượng phục vụ du khách.

Những phân khu du lịch nào được quy hoạch ưu tiên đầu tư tại đảo Phú Quý? Luận văn xác định 5 phân khu trọng điểm được ưu tiên quy hoạch phát triển sản phẩm du lịch riêng biệt bao gồm: Khu du lịch bãi tắm Doi Dừa, Khu du lịch Bãi Nhỏ - Gành Hang, Khu du lịch Mộ Thầy, Khu du lịch Vịnh Triều Dương và Khu du lịch Hòn Tranh nhằm tối ưu hóa 158,32 ha đất chưa sử dụng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở tài nguyên tự nhiên trên diện tích 17,81 km² cùng hệ sinh thái biển phong phú gồm 134 loài san hô tại huyện đảo Phú Quý.
• Phân tích chi tiết thực trạng kinh tế - xã hội với quy mô dân số 28.618 người, mật độ 1.598 người/km² và lực lượng lao động dồi dào đạt 19.015 người.
• Chỉ rõ điểm nghẽn hạ tầng khi đất thương mại dịch vụ chỉ chiếm 0,39% (6,99 ha) và sự phân hóa lượng mưa gay gắt gây thiếu hụt nguồn nước ngọt sinh hoạt.
• Xây dựng 4 nhóm giải pháp chiến lược bao gồm quy hoạch 5 phân khu chức năng, mở rộng đất dịch vụ lên 25 ha, nâng tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 8% và đào tạo 35% lao động du lịch đến năm 2025.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn giúp tỉnh Bình Thuận định vị thương hiệu du lịch xanh biển đảo gắn liền với bảo tồn sinh thái và an ninh chủ quyền quốc gia.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp lữ hành hãy áp dụng ngay các đề xuất quy hoạch trong luận văn để cùng chung tay kiến tạo Phú Quý thành trung tâm du lịch sinh thái biển đảo bền vững hàng đầu khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I giải thích từ ngữ: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định”.Theo cách tiếp cận của các đối tượng liên quan đến hoạt động du lịch: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn – Đối với người đi du lịch: Du lịch là cuộc hành trình và lưu trú của họ ở ngoài nơi cư trú để thoả mãn các nhu cầu khác nhau: hoà bình, hữu nghị, tìm kiếm kinh nghiệm sống hoặc thoả mãn các nhu cầu về vật chất và tinh thần khác. – Đối với người kinh doanh du lịch: Du lịch là quá trình tổ chức các điều kiện về sản xuất và phục vụ nhằm thoả mãn, đáp ứng các nhu cầu của người du lịch và đạt được mục đích số một của mình là thu lợi nhuận. – Đối với chính quyền địa phương: Du lịch là việc tổ chức các điều kiện về hành chính, về cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật để phục vụ khách du lịch, là tổng hợp các hoạt động kinh doanh nhằm tạo điều kiện cho khách du lịch trong việc hành trình và lưu trú, là cơ hội để bán các sản phẩm của địa phương, tăng thu ngoại tệ, tăng thu nhập, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho dân địa phương. – Đối với cộng đồng dân cư sở tại: Du lịch là một hiện tượng kinh tế xã hội mà hoạt động du lịch tại địa phương mình, vừa đem lại những cơ hội để tìm hiểu nền văn hoá, phong cách của những người ngoài địa phương mình, vừa là cơ hội để tìm việc làm, phát huy các nghề cổ truyền, tăng thu nhập nhưng đồng thời cũng gây ảnh hưởng đến đời sống người dân sở tại như về môi trường, trật tự an ninh xã hội, nơi ăn, chốn ở,… Du lịch có thể được hiểu là: – Sự di chuyển và lưu trú qua đêm tạm thời trong thời gian rảnh rỗi của cá nhân hay tập thể ngoài nơi cư trú nhằm mục đích phục hồi sức khoẻ, nâng cao tại chỗ nhận thức về thế giới xung quanh, có hoặc không kèm theo việc tiêu thụ một số giá trị tự nhiên, kinh tế, văn hoá và dịch vụ của các cơ sở chuyên cung ứng.

– Một lĩnh vực kinh doanh các dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu nảy sinh trong quá trình di chuyển và lưu trú qua đêm tạm thời trong thời gian rảnh rỗi của cá nhân hay tập thể ngoài nơi cư trú với mục đích phục hồi sức khoẻ, nâng cao nhận thức tại chỗ về thế giới xung quanh. Khái niệm về phát triển bền vững Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Khái niệm “phát triển bền vững” xuất hiện trong phong trào BVMT từ những năm đầu của thập niên 70 của thế kỷ XX, từ đó đến nay đã có nhiều định nghĩa về phát triển bền vững được đưa ra, như: – Phát triển bền vững là sự phát triển kinh tế – xã hội lành mạnh, dựa trên việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên và BVMT, nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại nhưng không làm ảnh hưởng bất lợi cho các thế hệ mai sau. – Phát triển bền vững là sự phát triển kinh tế – xã hội với tốc độ tăng trưởng cao, liên tục trong thời gian dài dựa trên việc sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên mà vẫn bảo vệ được môi trường sinh thái. Phát triển kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội hiện tại, song không làm cạn kiệt tài nguyên, để lại hậu quả về môi trường cho thế hệ tương lai.

– Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm thương tổn đến khả năng của các thế hệ tương lai đáp ứng nhu cầu của họ. - Phát triển bền vững là một phương thức phát triển kinh tế- xã hội nhằm giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội và BVMT với mục tiêu đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của thế hệ hiện tại đồng thời không gây trở ngại cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau. Hay nói cách khác: đó là sự phát triển hài hoà cả về kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường ở các thế hệ nhằm không ngừng nâng cao chất lượng sống của con người. Định nghĩa này có thể mở rộng với ba cấu thành cơ bản về sự phát triển bền vững: – Về mặt kinh tế: Một hệ thống bến vững về kinh tế phải có thể tạo ra hàng hoá và dịch vụ một cách liên tục, với mức độ có thể kiểm soát của chính phủ và nợ nước ngoài, tránh sự mất cân đối giữa các khu vực làm tổn hại đến sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ.

– Về mặt xã hội: Một hệ thống bền vững về mặt xã hội phải đạt được sự công bằng trong phân phối, cung cấp đầy đủ các dịch vụ xã hội bao gồm y tế, giáo dục, bình đẳng giới, sự tham gia và trách nhiệm chính trị của mọi công dân. – Về môi trường: Một hệ thống bền vững về môi trường phải duy trì nền tảng nguồn lực ổn định, tránh khai thác quá mức các hệ thống nguồn lực tái sinh hay những vận động tiềm ẩn của môi trường và việc khai thác các nguồn lực Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn không tái tạo không vượt quá mức độ đầu tư cho sự thay thế một cách đầy đủ. Điều này bao gồm việc duy trì sự đa dạng sinh học, sự ổn định khí quyển và các hoạt động sinh thái khác mà thường không được coi như các nguồn lực kinh tế. Phát triển bền vững có thể được minh hoạ theo các mô hình sau đây: Hình 1.1: Mối quan hệ giữa phát triển kinh tế - xã hội và môi trường 1.

Khái niệm về phát triển du lịch bền vững Du lịch bền vững là việc di chuyển và tham quan đến các vùng tự nhiên một cách có trách nhiệm với môi trường để tận hưởng và đánh giá cao tự nhiên (và tất cả những đặc điểm văn hoá kèm theo, có thể là trong quá khứ và cả hiện tại) theo cách khuyến cáo về bảo tồn, có tác động thấp từ du khách và mang lại những lợi ích cho sự tham gia chủ động về kinh tê-xã hội của cộng đồng địa phương. (World Conservation Union,1996) Du lịch bền vững khác với du lịch đại chúng như thế nào? Du lịch đại chúng không được lập kế hoạch cẩn thận cho việc nâng cao công tác bảo tồn hoặc giáo dục, không mang lại những lợi ích cho cộng đồng địa phương và có thể phá huỷ nhanh chóng các môi trường nhạy cảm. Và kết quả là có thể phá huỷ hoặc làm thay đổi một cách không thể nhận ra được các nguồn lợi và văn hoá mà chúng phụ thuộc vào. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Ngược lại, Du lịch bền vững thì được lập kế hoạch một cách cẩn thận từ lúc bắt đầu để mang lại những lợi ích cho cộng đồng địa phương, tôn trọng văn hoá, bảo tồn nguồn lợi tự nhiên và giáo dục du khách và cả cộng đồng địa phương.

Du lịch bền vững có thể tạo ra một lợi tức tương tự như du lịch đại chúng, nhưng có nhiều lợi ích được nằm lại với cộng đồng địa phương và các nguồn lợi tự nhiên, các giá trị văn hoá của vùng được bảo vệ. Trong nhiều trường hợp, các hoạt động du lịch đại chúng trong quá khứ có thể mang đến những tác động xấu đến bảo tồn biển do việc thiếu các điều khiển quản lý và cơ chế lập kế hoạch hiệu quả. Ngược lại, du lịch bền vững có những kế hoạch được suy nghĩ cẩn thận để giảm thiểu các tác động xấu của du lịch, đồng thời còn đóng góp vào công tác bảo tồn và sức khoẻ của cộng đồng về cả mặt kinh tế và xã hội. Du lịch bền vững cũng tạo ra lợi nhuận như du lịch đại chúng, tuy nhiên cộng đồng địa phương được hưởng nhiều hơn từ lợi tức đó, và các nguồn lợi tài nguyên thiên nhiên và văn hoá của vùng được bảo vệ.

Trong một số trường hợp, các hoạt động du lịch đại chúng trước đây đã gây ra những đe doạ cho bảo tồn biển do thiếu các cơ chế quản lý và các kế hoạch hiểu quả. Ngược lại, du lich bền vững cân nhắc tìm kiếm để giảm thiểu đến mức tối thiểu các tác động xấu của du lịch, trong khi đóng góp cho bảo tồn và các giá trị tốt cho cộng đồng địa phượng, cả về kinh tế và xã hội. Du lịch đại chúng không cung cấp nguồn quỹ tài trợ cho cả các chương trình bảo tồn lẫn cộng đồng địa phương bảo vệ vùng tránh khỏi những hoạt động và phát triển mà có thể gây hại đến cảnh đẹp tự nhiên của vùng. Những cơ hội và các đe doạ có thể chỉ được điều khiển thông qua du lịch bền vững đã được lập kế hoạch và quản lý cẩn thận.

Du lịch đại chúng 1. Có một mục đích: lợi tức 2. Thường không được lập kế hoạch từ trước; “chỉ đến lúc xảy ra” 3. Định hướng đến du khách 4.

Điều khiển bởi các nhóm bên ngoài 5. Tập trung làm giải trí cho du khách 6. Không ưu tiên cho bảo tồn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc. Không ưu tiên cho cộng đồng 8.

Phần lớn lợi tức được đưa về cho các nhà điều hành và đầu tư từ bên ngoài. Du lịch bền vững 1. Được lập kế hoạch với 3 mục đích: lợi tức, môi trường và cộng đồng (3 chân) 2. Thường được lập kế hoạch trước cùng với sự tham gia của các bên liên quan 3.

Định hướng đến địa phương 4. Do địa phương điều khiển, ít nhất là một phần 5. Tập trung vào các kinh nghiệm giáo dục 6. Bảo tồn nguồn lợi tự nhiên được xem là ưu tiên 7.

Đánh giá văn hoá địa phương là ưu tiên 8. Có nhiều lợi tức được để lại cho cộng đồng địa phương và KBTB Ba chân của du lịch bền vững Du lịch bền vững có 3 hợp phần chính, đôi khi được ví như “ba chân” (International Ecotourism Society, 2004): 1. Thân thiện môi trường, du lịch bền vững có tác động thấp đến nguồn lợi tự nhiên và KBTB nói riêng.