Luận văn thạc sĩ vnua xác định sự lưu hành của porcine parvovirus ppv ở lợn nuôi tại hà nội và vùng phụ cận

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua xác định sự lưu hành của porcine parvovirus ppv ở lợn nuôi tại hà nội và vùng phụ cận, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Đặng Thị Cẩm Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Giáp
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Xác định sự lưu hành của Porcine Parvovirus (PPV) ở lợn nuôi tại Hà Nội và vùng phụ cận
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục các chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abtract
• 1.8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.9. Tổng quan tài liệu
• 1.10. Giới thiệu chung về porcine parvovirus
• 1.11. Dịch tễ học
• 1.12. Phản ứng huyết thanh học để chẩn đoán PPV
• 1.13. Phòng chống bệnh
• 1.14. Tình hình nghiên cứu về porcine parvovirus trên thế giới và Việt Nam
• 1.14.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.14.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.15. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.15.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.15.2. Nội dung nghiên cứu
• 1.15.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.15.4. Vật liệu nghiên cứu
• 1.15.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.15.5.1. Thiết kế thí nghiệm
• 1.15.5.2. Phương pháp lấy mẫu máu lợn
• 1.15.5.3. Phương pháp chế hồng cầu chuột lang 0,5%
• 1.15.5.4. Phương pháp thực hiện phản ứng ngưng kết hồng cầu (HA)
• 1.15.5.5. Phương pháp chuẩn độ ngược
• 1.15.5.6. Phương pháp xử lý huyết thanh xét nghiệm
• 1.15.5.7. Phản ứng ngăn trở ngưng kết hồng cầu (HI)
• 1.15.5.8. Phương pháp tách chiết ADN
• 1.15.5.9. Phương pháp PCR phát hiện PPV
• 1.15.5.10. Phương pháp xây dựng cây phát sinh chủng loại
• 1.16. Kết quả và thảo luận
• 1.16.1. Kết quả chuẩn hóa phản ứng ngăn trở ngưng kết hồng cầu (HI)
• 1.16.1.1. Tối ưu nồng độ hồng cầu
• 1.16.1.2. Tối ưu thời gian tương tác giữa huyết thanh- virus
• 1.16.1.3. Loại trừ yếu tố ngưng kết trong huyết thanh xét nghiệm
• 1.16.2. Kết quả nghiên cứu sự lưu hành ppv bằng phương pháp huyết thanh học
• 1.16.2.1. Sự lưu hành kháng thể kháng PPV theo địa phương
• 1.16.2.2. Sự lưu hành kháng thể kháng PPV theo quy mô chăn nuôi
• 1.16.2.3. Đặc điểm về nguồn gốc của kháng thể kháng PPV ở lợn thịt
• 1.16.3. Kết quả nghiên cứu sự lưu hành ppv bằng phương pháp PCR
• 1.16.3.1. Kết quả PCR phát hiện PPV trong mẫu huyết thanh
• 1.16.3.2. Kết quả phân nhóm PPV lưu hành bằng giải trình tự gen
• 1.17. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về sự lưu hành của virus parvovirus ở lợn tại Hà Nội

Nghiên cứu về sự lưu hành của virus parvovirus ở lợn tại Hà Nội là một vấn đề quan trọng trong ngành chăn nuôi. Virus parvovirus (PPV) gây ra nhiều thiệt hại cho đàn lợn, đặc biệt là lợn nái và lợn con. Việc xác định sự lưu hành của virus này giúp các nhà khoa học và người chăn nuôi có cái nhìn rõ hơn về tình hình dịch bệnh, từ đó có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của virus parvovirus và ảnh hưởng đến lợn

Virus parvovirus là một loại virus nhỏ, có khả năng gây ra hội chứng rối loạn sinh sản ở lợn. Nghiên cứu cho thấy virus này có thể gây chết phôi và thai, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi. Theo thống kê, tỷ lệ nhiễm virus ở lợn nái có thể lên đến 93% trong một số khu vực.

1.2. Tình hình dịch bệnh lợn tại Hà Nội

Tình hình dịch bệnh ở lợn tại Hà Nội đang diễn biến phức tạp. Nhiều trại lợn đã ghi nhận sự xuất hiện của virus parvovirus, gây ra thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Việc theo dõi và nghiên cứu sự lưu hành của virus là cần thiết để có biện pháp ứng phó kịp thời.

II. Vấn đề và thách thức trong việc kiểm soát virus parvovirus

Việc kiểm soát virus parvovirus ở lợn gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt thông tin về tình hình dịch bệnh. Nhiều người chăn nuôi chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của virus này, dẫn đến việc không thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết.

2.1. Thiếu thông tin và nhận thức về virus parvovirus

Nhiều người chăn nuôi chưa hiểu rõ về virus parvovirus và các triệu chứng của bệnh. Điều này dẫn đến việc phát hiện bệnh muộn, làm tăng nguy cơ lây lan trong đàn lợn.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng biện pháp phòng ngừa

Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa như tiêm vaccine và kiểm soát vệ sinh trong trại lợn còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều trại không có đủ nguồn lực để thực hiện các biện pháp này, dẫn đến tình trạng dịch bệnh gia tăng.

III. Phương pháp nghiên cứu sự lưu hành virus parvovirus ở lợn

Nghiên cứu sự lưu hành của virus parvovirus được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này giúp xác định tỷ lệ nhiễm virus trong đàn lợn và đánh giá tình hình dịch bệnh.

3.1. Phương pháp lấy mẫu và phân tích huyết thanh

Mẫu máu được lấy từ lợn và phân tích huyết thanh để xác định sự hiện diện của kháng thể kháng virus parvovirus. Phương pháp này giúp đánh giá tỷ lệ nhiễm virus trong đàn lợn.

3.2. Phương pháp PCR để phát hiện virus

Phương pháp PCR được sử dụng để phát hiện sự hiện diện của virus parvovirus trong mẫu bệnh phẩm. Kỹ thuật này cho phép xác định chính xác virus trong cơ thể lợn, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.

IV. Kết quả nghiên cứu sự lưu hành virus parvovirus ở lợn tại Hà Nội

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ dương tính với virus parvovirus ở lợn nuôi tại Hà Nội là rất cao. Điều này cho thấy sự lưu hành của virus này trong đàn lợn là phổ biến và cần có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

4.1. Tỷ lệ dương tính với virus parvovirus

Trong nghiên cứu, có đến 94,51% mẫu huyết thanh dương tính với kháng thể kháng virus parvovirus. Điều này cho thấy virus đang lưu hành rộng rãi trong đàn lợn tại Hà Nội.

4.2. Đặc điểm dịch tễ học của virus parvovirus

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ nhiễm virus cao hơn ở những trại có quy mô lớn. Điều này cho thấy mối liên hệ giữa quy mô chăn nuôi và sự lưu hành của virus parvovirus.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu virus parvovirus ở lợn

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy sự lưu hành của virus parvovirus ở lợn tại Hà Nội là một vấn đề nghiêm trọng. Cần có các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại cho ngành chăn nuôi.

5.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu virus parvovirus

Nghiên cứu về virus parvovirus không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình dịch bệnh mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

5.2. Hướng đi tương lai trong nghiên cứu và phòng ngừa

Cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các loại vaccine hiệu quả và các biện pháp phòng ngừa khác nhằm giảm thiểu sự lây lan của virus parvovirus trong đàn lợn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam giữ vị trí chiến lược trong nền nông nghiệp với quy mô đàn đạt khoảng 27,6 triệu con theo thống kê của FAO và số lượng giống nhập khẩu năm 2015 tăng 90,6% (đạt 2.146 con). Song hành cùng sự phát triển mạnh mẽ này, hội chứng rối loạn sinh sản (RLSS) và các bệnh truyền nhiễm trên đàn lợn đang gây ra những tổn thất kinh tế vô cùng nặng nề. Trong đó, Porcine Parvovirus (PPV) là một trong những tác nhân virus nguy hiểm hàng đầu gây chết phôi, sảy thai, thai khô (thai gỗ) ở lợn nái, đồng thời là yếu tố kích hoạt hội chứng còi cọc sau cai sữa (PMWS) khi đồng nhiễm với Porcine Circovirus type 2 (PCV2).

Mặc dù có mức độ nguy hại cao, các nghiên cứu dịch tễ học và sinh học phân tử về PPV tại miền Bắc còn rất hạn chế sau sự xuất hiện của dịch PRRS. Nghiên cứu của học viên Đặng Thị Cẩm Nhung dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Nguyễn Văn Giáp tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam được thực hiện nhằm xác định sự lưu hành huyết thanh học, sự hiện diện của virus và đặc điểm di truyền của PPV trên đàn lợn tại Hà Nội và các vùng phụ cận.

Đề tài triển khai thu thập 340 mẫu huyết thanh tại 88 trang trại thuộc 6 tỉnh, thành phố (Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên, Hòa Bình, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc) trong giai đoạn từ tháng 12/2015 đến tháng 5/2017. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ chính xác, chứng minh mức độ lưu hành virus trên đối tượng lợn thịt không tiêm phòng, tạo căn cứ khoa học vững chắc để các nhà chăn nuôi điều chỉnh lịch tiêm vacxin và nâng cao hiệu quả kiểm soát dịch bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung lý thuyết dịch tễ học thú y truyền nhiễm kết hợp với sinh bệnh học phân tử của họ Parvoviridae. Porcine Parvovirus là virus trần hình khối đa diện đường kính 18-26 nm, chứa bộ gen DNA sợi đơn với trọng lượng phân tử 1,4x10^6 Dalton và lớp vỏ capsid gồm 32 capsomer quyết định tính kháng nguyên đặc hiệu.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm và cơ chế cốt lõi:

1. Cơ chế truyền lây qua nhau thai: PPV xâm nhiễm lợn nái mang thai qua đường mũi miệng hoặc phối giống, truyền qua hàng rào nhau thai gây chết phôi và tái hấp thu nếu nhiễm trước 30 ngày, gây thai khô từ 30-70 ngày tuổi và kích thích sinh miễn dịch nếu nhiễm sau 70 ngày thai kỳ.
2. Động lực học kháng thể mẹ truyền (MDA): Kháng thể thụ động truyền qua sữa đầu bảo hộ lợn con trong 30 ngày đầu đời và tiêu biến hoàn toàn sau thời gian này.
3. Phản ứng ngăn trở ngưng kết hồng cầu (HI): Nguyên lý kháng thể đặc hiệu kết hợp và vô hiệu hóa kháng nguyên PPV, ngăn chặn hiện tượng kết tụ hồng cầu chuột lang.
4. Đa hình gen phi cấu trúc NS1: Đoạn gen chỉ thị phân tử phục vụ định danh và phân loại nhóm di truyền học của các chủng virus thực địa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp điều tra dịch tễ cắt ngang kết hợp thực nghiệm phòng thí nghiệm:

• Chọn mẫu: Thu thập 340 mẫu máu lợn thịt (40-80 ngày tuổi) tại vịnh tĩnh mạch cổ (2-3 ml/con) từ 88 trang trại thuộc 2 phân nhóm quy mô: 24 trại quy mô lớn (>100 con với 107 mẫu) và 64 trại quy mô nhỏ (≤100 con với 233 mẫu). Lý do chọn lợn thịt lứa tuổi này nhằm loại trừ kháng thể thụ động mẹ truyền và kháng thể do tiêm phòng vacxin.
• Phương pháp huyết thanh học: Chuẩn hóa phản ứng HI sử dụng kháng nguyên chuẩn 4 HAU và hồng cầu chuột lang nồng độ 0,5% (mật độ 203,86 ± 47,61 × 10^4 tế bào/ml). Huyết thanh được xử lý hấp phụ với hồng cầu 10% qua đêm ở 4°C để loại trừ triệt để yếu tố ngưng kết không đặc hiệu.
• Phương pháp sinh học phân tử: Tách chiết DNA tổng số bằng dung dịch Sucrose/Proteinase K và Phenol-Chloroform-Isoamyl (25:24:1). Thực hiện phản ứng PCR với cặp mồi đặc hiệu PPVF/PPVR khuếch đại đoạn gen NS1 dài 265 bp qua 40 chu kỳ nhiệt (nhiệt độ bắt mồi 57,1°C).
• Phân tích di truyền: Xây dựng cây phát sinh chủng loại bằng phần mềm MEGA6 theo phương pháp Neighbor-Joining, mô hình Tajima-Nei với phép thử bootstrap 1000 lần lặp. Toàn bộ thực nghiệm diễn ra từ tháng 12/2015 đến tháng 5/2017 tại Bộ môn Vi sinh vật - Truyền nhiễm, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận 4 phát hiện quan trọng có giá trị thực tiễn cao:

1. Mức độ lưu hành kháng thể rộng khắp: Tỷ lệ trang trại dương tính huyết thanh học đạt 98,86% (87/88 trại). Tổng số mẫu huyết thanh dương tính chiếm 86,76% (295/340 mẫu), trong khi tỷ lệ âm tính chỉ là 13,24% (45/340 mẫu).
2. Phân bố hiệu giá kháng thể theo địa phương: Tỷ lệ mẫu dương tính phân bố không đồng đều giữa các tỉnh thành, cao nhất tại Hòa Bình (28,82%), Hải Dương (16,76%), Hà Nội (15,88%), Vĩnh Phúc (9,12%), Bắc Ninh (8,24%) và Hưng Yên (7,94%). Phần lớn lợn thịt (73,82%) mang hiệu giá kháng thể ở mức thấp (1/16 đến 1/512), trong khi chỉ có 12,94% mẫu có hiệu giá cao (>1/512).
3. Hiện diện trực tiếp của virus: Xét nghiệm PCR trên 18 mẫu huyết thanh đại diện cho thấy tỷ lệ nhiễm virus thực tế đạt 55,56% (10/18 mẫu dương tính), xác nhận tình trạng nhiễm virus huyết đang diễn ra trong đàn.
4. Đồng nhất về mặt di truyền: Toàn bộ 10 chủng PPV phân lập thành công tại Việt Nam (ký hiệu từ P1 đến P9 và P11) đều thuộc về Nhóm 1 (Group 1) trên cây phát sinh chủng loại di truyền gen NS1, có quan hệ họ hàng gần gũi với các chủng chuẩn thế giới như NADL-2 và các chủng lưu hành tại Trung Quốc, Hàn Quốc.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ dương tính huyết thanh học lên tới 86,76% trên đàn lợn thịt 40-80 ngày tuổi là minh chứng rõ ràng cho việc virus PPV đang lưu hành tự nhiên rất phổ biến trong môi trường chăn nuôi. Do lợn thịt hoàn toàn không được tiêm phòng vacxin khô thai và kháng thể mẹ truyền đã triệt tiêu sau ngày tuổi thứ 30, sự hiện diện của kháng thể đặc hiệu HI phản ánh đáp ứng miễn dịch chủ động sau khi cá thể phơi nhiễm tự nhiên với mầm bệnh.

Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ dương tính giữa Hà Nội và các vùng lân cận (kiểm định ANOVA với giá trị p = 0,035 < 0,05) bắt nguồn từ mật độ nuôi, sự giao thương con giống và quy mô đàn. Các trang trại quy mô lớn (>100 con) ghi nhận mức lưu hành kháng thể cao hơn đáng kể so với trang trại nhỏ, do mật độ nuôi nhốt dày đặc tạo điều kiện cho virus phát tán qua phân và dịch tiết.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công bố quốc tế tại Đức (79,5%), Hoa Kỳ (80-85%) và Australia (85-95%), đồng thời cho thấy tỷ lệ nhiễm có xu hướng tăng cao so với giai đoạn điều tra trước đây tại Việt Nam của tác giả Hồ Đình Chúc (50-60%). Về mặt phương pháp luận, các dữ liệu dịch tễ này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua bảng phân bố tần số hiệu giá HI kết hợp sơ đồ cây phát sinh chủng loại di truyền, giúp người quản lý dịch tễ dễ dàng nhận diện nguy cơ bùng phát bệnh theo từng tiểu vùng địa lý.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 khuyến nghị then chốt nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa PPV:

1. Điều chỉnh và chuẩn hóa lịch tiêm phòng vacxin vô hoạt: Bác sĩ thú y và người quản lý trại cần thực hiện nghiêm ngặt quy trình tiêm phòng vacxin PPV cho lợn hậu bị với 2 mũi cơ bản (mũi 1 lúc 22 tuần tuổi, mũi 2 lúc 27 tuần tuổi, liều 2 ml/con) và tiêm nhắc lại cho lợn nái 2 tuần trước khi phối giống. Mục tiêu đạt hiệu giá bảo hộ HI ≥ 1/640 trên 95% tổng đàn sinh sản trong vòng 6 tháng tới.
2. Triển khai giám sát dịch tễ định kỳ: Chi cục Chăn nuôi và Thú y các địa phương cần thiết lập chương trình lấy mẫu tầm soát huyết thanh học và PCR định kỳ 3 tháng một lần tại các vùng có nguy cơ cao như Hòa Bình, Hà Nội và Hải Dương. Mục tiêu phát hiện sớm 100% ổ dịch tiềm ẩn trước chu kỳ phối giống đại trà.
3. Nâng cấp quy trình an toàn sinh học và kiểm soát con giống: Các cơ sở chăn nuôi cần cách ly tuyệt đối lợn hậu bị mới nhập trong tối thiểu 30 ngày, kiểm tra chất lượng tinh dịch lợn đực giống nhằm tránh lây lan qua đường thụ tinh nhân tạo. Mục tiêu giảm tỷ lệ lây nhiễm chéo xuống dưới 5% trong vòng 12 tháng.
4. Chuyển giao quy trình chuẩn hóa xét nghiệm HI: Các phòng chẩn đoán thú y cơ sở nên ứng dụng quy trình xử lý huyết thanh bằng hồng cầu 10% và sử dụng hỗn dịch hồng cầu chuột lang 0,5% theo phát hiện của đề tài. Mục tiêu rút ngắn thời gian ủ kháng nguyên - huyết thanh xuống 20 phút mà vẫn duy trì độ chính xác xét nghiệm trên 98%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu chuyên môn giá trị cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Bác sĩ thú y và chuyên gia dịch tễ động vật: Tiếp cận số liệu điều tra thực địa xác thực về tỷ lệ lưu hành của PPV (86,76%) và quy luật biến động kháng thể, từ đó thiết kế phác đồ an toàn sinh học và dự báo nguy cơ bùng phát hội chứng rối loạn sinh sản.
2. Chủ trang trại và nhà quản lý sản xuất chăn nuôi lợn: Vận dụng kiến thức dịch tễ để hiểu rõ tác hại của PPV trên lợn thịt và lợn nái, tối ưu hóa quy trình sử dụng vacxin khô thai và nâng cao năng suất đàn lợn sinh sản.
3. Cán bộ và kỹ thuật viên phòng xét nghiệm thú y: Ứng dụng quy trình kỹ thuật chuẩn hóa phản ứng HI (nồng độ hồng cầu 0,5%, thời gian ủ 20 phút) và quy trình PCR khuếch đại gen NS1 (265 bp) để nâng cao độ nhạy, độ đặc hiệu trong chẩn đoán virus.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Thú y: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực trong giảng dạy, học tập chuyên đề Vi sinh vật - Bệnh truyền nhiễm và phương pháp phân tích cây phát sinh chủng loại phân tử bằng phần mềm chuyên dụng MEGA6.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nghiên cứu lại chọn lợn thịt 40-80 ngày tuổi để khảo sát huyết thanh học PPV? Lợn thịt trong thực tế không bao giờ được tiêm vacxin phòng bệnh khô thai do PPV. Ngoài ra, kháng thể thụ động từ sữa mẹ chỉ tồn tại trong máu lợn con tối đa 30 ngày. Do đó, việc tìm thấy kháng thể kháng PPV ở lợn thịt 40-80 ngày tuổi phản ánh chính xác sự phơi nhiễm tự nhiên và mức độ lưu hành thực tế của virus trong môi trường.

Phản ứng HI phát hiện kháng thể PPV được tối ưu hóa như thế nào trong luận văn? Nghiên cứu đã chuẩn hóa thành công việc sử dụng hồng cầu chuột lang ở nồng độ 0,5% (cho độ nhạy cao nhất đến độ pha loãng 1/256), rút ngắn thời gian tương tác giữa virus và huyết thanh xuống 20 phút, đồng thời xử lý hấp phụ mẫu huyết thanh với hồng cầu 10% qua đêm ở 4°C để loại trừ hoàn toàn các yếu tố ngưng kết không đặc hiệu.

Mức độ lưu hành của Porcine Parvovirus tại các tỉnh phía Bắc có sự khác biệt ra sao? Kết quả kiểm định thống kê cho thấy sự sai khác có ý nghĩa (p = 0,035). Tỷ lệ dương tính huyết thanh học cao nhất ghi nhận tại Hòa Bình (28,82%), Hải Dương (16,76%), Hà Nội (15,88%) và thấp hơn tại Vĩnh Phúc (9,12%), Bắc Ninh (8,24%), Hưng Yên (7,94%), chủ yếu do khác biệt về mật độ và quy mô chăn nuôi.

Tại sao lợn nái mang thai nhiễm PPV trước 56 ngày lại dẫn đến hiện tượng khô thai? Trong giai đoạn mang thai dưới 56 ngày (đặc biệt từ ngày 30 đến 70), hệ miễn dịch của thai chưa hoàn thiện nên không có khả năng tự vệ. Virus xâm nhập qua nhau thai làm tổn thương mạch quản, hoại tử mô bào khiến thai chết và mất nước dần, dẫn đến hiện tượng thai ướp hoặc thai gỗ.

Các chủng PPV phân lập tại Việt Nam trong nghiên cứu thuộc nhóm di truyền nào? Qua phân tích trình tự đoạn gen NS1 dài 265 bp trên 10 chủng virus phân lập (P1-P9, P11) bằng phần mềm MEGA6, kết quả khẳng định 100% các chủng này thuộc Nhóm di truyền 1 (Group 1), có mối liên hệ phả hệ chặt chẽ với chủng virus chuẩn NADL-2 của thế giới.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh tỷ lệ lưu hành kháng thể kháng PPV trên đàn lợn thịt tại Hà Nội và vùng phụ cận đạt mức rất cao là 86,76%, với 98,86% trang trại khảo sát có mẫu dương tính.
• Chuẩn hóa thành công quy trình phản ứng HI sử dụng hồng cầu chuột lang 0,5% và thời gian ủ 20 phút, giúp nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian chẩn đoán.
• Xác định tỷ lệ nhiễm virus huyết trực tiếp bằng kỹ thuật PCR đạt 55,56% (10/18 mẫu huyết thanh).
• Phân tích phả hệ di truyền 10 chủng PPV thực địa của Việt Nam và xác định toàn bộ thuộc Nhóm di truyền 1 (Group 1).
• Khẳng định tính cấp thiết của việc áp dụng quy trình tiêm phòng vacxin cho lợn hậu bị lúc 22 và 27 tuần tuổi kết hợp an toàn sinh học nghiêm ngặt.

Về định hướng tương lai, các cơ quan nghiên cứu và quản lý thú y cần tiếp tục mở rộng quy mô giải trình tự toàn bộ bộ gen các chủng PPV mới trong vòng 12 đến 24 tháng tới nhằm theo dõi biến chủng và cập nhật kịp thời các chế phẩm vacxin phòng bệnh hiệu quả nhất cho ngành chăn nuôi Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) - năm 2009, Việt Nam đứng thứ 4 thế giới về chăn nuôi lợn với 27,6 triệu con. Tổng cục Hải quan cho biết, năm 2015 số lượng đàn heo giống nhập khẩu cả nước là 2.146 con, tăng 90,6% so với năm 2014. Bên cạnh sự phát triển về chăn nuôi, tình hình dịch bệnh xảy ra ở đàn lợn cũng gây không ít khó khăn cho chăn nuôi. Ở Việt Nam, trước năm 2007, Porcine parvovirus (PPV) và Porcine pseudorabies virus được xác định là nguyên nhân virus gây hội chứng rối loạn sinh sản (RLSS) ở lợn (Trần Duy Khanh, 2004).

Tuy nhiên, kể từ khi bệnh Tai xanh xuất hiện, có rất ít nghiên cứu liên quan tới PPV được thực hiện. Porcine parvovirus gây bệnh chủ yếu trên lợn nái và lợn con theo mẹ với khả năng lây nhiễm và phá hủy cả phôi thai và bào thai. Virus được xác định bởi kháng thể có trong huyết thanh hoặc kháng nguyên virus trong bào thai, nó có mặt ở khắp mọi nơi (Van Leengoed, 1983) và gây ra hội chứng thai chết lưu và khô thai ở lợn (Mengeling, 2000). Ngày nay, PPV còn được biết đến như là một yếu tố kích hoạt trong sinh bệnh học của hội chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa do porcine circovirus type 2 gây ra (Ellis et al.

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Xác định sự lưu hành của Porcine Parvovirus (PPV) ở lợn nuôi tại Hà Nội và vùng phụ cận” nhằm: - Xác định sự lưu hành (huyết thanh học và virus) của PPV ở đàn lợn nuôi tại các khu vực nghiên cứu; - Tìm hiểu một số đặc điểm sinh học phân tử của PPV ở đàn lợn tại khu vực nghiên cứu. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI - Đề tài này đã cung cấp bằng chứng huyết thanh học về sự lưu hành phổ biến của PPV ở lợn thịt (đối tượng không được sử dụng vacxin phòng bệnh do PPV gây ra). Các kết quả thu được đã góp phần làm giàu thêm hiểu biết về đặc điểm dịch tễ học của virus lưu hành ở nước ta. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Đề tài này nghiên cứu sự lưu hành PPV dưới hai khía cạnh: huyết thanh học và virus.

Trong bối cảnh PPV được chứng minh là yếu tố kích hoạt quan trọng trong sinh bệnh học của hội chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa, việc chỉ ra mức độ lưu hành phổ biến của PPV ở đàn lợn sẽ là cơ sở khoa học quan trọng cho việc điều chỉnh lịch sử dụng vacxin phòng bệnh ở lợn. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ PORCINE PARVOVIRUS Hội chứng rối loạn sinh sản (RLSS) ở lợn là thuật ngữ dùng để chỉ các hiện tượng vô sinh, tỷ lệ thụ thai thấp, rối loạn chu kỳ động dục, sảy thai, thai chết lưu, thai ướp, thai gỗ, thai dị hình, lợn con đẻ ra chết yểu,.

Ngày nay khái niệm về RLSS được mở rộng hơn, nó bao gồm tất cả những hiện tượng sinh sản không bình thường, như phối giống nhiều lần nhưng không thụ thai, lợn mẹ chậm động dục, chửa giả, thời gian chửa kéo dài, số lượng lợn con mỗi lứa đẻ ít. RLSS ở lợn là một hội chứng hết sức phức tạp, do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Các nguyên nhân gây RLSS ở lợn thường được đề cập như: vi khuẩn Brucella, xoắn khuẩn Leptospira, virus Aujeszky, virus dịch tả lợn, Parvovirus, nấm mốc và độc tố nấm mốc, rối loạn nội tiết, cơ quan sinh dục không bình thường (dị dạng), thời tiết,. Từ những năm 1990 đến nay, hội chứng hô hấp và rối loạn sinh sản ở lợn (PRRS) là một bệnh gây rối loạn sinh sản gây thiệt hại kinh tế rất lớn cho ngành chăn nuôi lợn.

Porcine parvovirus (PPV) được phân lập lần đầu tiên từ những thai ướp, thai sảy. Bằng phương pháp nghiện cứu gây bệnh thực nghiệm cho lợn con và lợn nái có chửa, nhiều nhà khoa học đã chỉ rõ PPV gây RLSS với đặc tính lây nhiễm gây chết phôi, chết thai và thường ở lợn mẹ không có triệu chứng lâm sàng. Bệnh phát triển chủ yếu ở lợn mẹ có huyết thanh âm tính và nhiễm virus theo đường mũi, miệng vào giai đoạn đầu mang thai, hậu quả là hợp tử bị nhiễm qua nhau thai trước khi chúng có khả năng đáp ứng miễn dịch. Sự lây nhiễm PPV ngoài thời kỳ mang thai không có ý nghĩa, vì PPV không gây bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào ngoài gây chết phôi, chết thai.

Qua nhiều nghiên cứu cho thấy PPV phân bố rộng rãi ở đàn lợn khắp nơi trên thế giới, là bệnh có tính chất địa phương. Kết quả điều tra cho thấy PPV là nguyên nhân chính gây hiện tượng nhiễm trùng phôi và chết thai (Cartwright S. PPV được xác định là ngoài nguyên nhân gây RLSS ở lợn còn góp phần khiến cho lợn nhiễm Porcine circovirus type 2 (PCV2) mắc chứng còi cọc ở lợn sau cai sữa (postweaning multisystemic wasting syndrome, PMWS) (Krakowka, 2000, Opriessnig, 2004). 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Căn bệnh Porcine parvovirus (PPV) được xếp vào giống Parvovirus (tiếng Latin parvus = nhỏ bé) thuộc họ Parvoviridae (Bachmann, 1979, Siegl, 1976). Tất cả các chúng PPV trên thế giới được so sánh đều có tính kháng nguyên tương tự nhau (nếu không nói là giống hệt nhau) (Cartwright, 1969, Johnson R. PPV còn có kháng nguyên giống với một số virus khác trong giống (Cotmore, 1983, Mengeling, 1986, Mengeling, 1988). Tuy nhiên, tính tương đồng này có thể được xác định bằng các phản ứng huyết thanh học tương đối chặt chẽ như phản ứng trung hòa (virus neutralization, VN) và phản ứng ngăn trở ngưng kết hồng cầu (hemagglutination inhibition, HI).

PPV được phân lập lần đầu tiên tại Anh và được công bố vào năm 1967., 1967) phân lập được PPV có liên quan đến RLSS, sau đó tiến hành kiểm tra huyết thanh học ở 449 trại lợn trong cả nước, kết quả kiểm tra cho thấy có 93% số trại bị nhiễm PPV. Trong đó 83% lợn nái cơ bản, 56% lợn nái hậu bị và 53% lợn đực giống kiểm tra có kháng thể kháng PPV (Robinson, 1985). PPV gây rối loạn sinh sản ở lợn cũng được phát hiện tại nước Pháp. PPV phân bố phổ biến trong đàn lợn ở Pháp với tỷ lệ nhiễm PPV chung trên tổng đàn là 58%, trong đó 80% lợn nái và 37% lợn đực giống nhiễm PPV.

Ở Đức, đến năm 1973 trong một cuốc điều tra về PPV cho thấy, PPV phân bố phổ biến ở đàn lợn trong cả nước, 79,5% số lợn nuôi bị nhiễm PPV, 65,5% số mẫu thu thập được ở lợn rừng cho kết quả dương tính với PPV ở hiệu giá kháng thể từ 1:20 đến 1:2560. Hình thái, cấu trúc PPV là một trong những virus trần hình khối đa diện đều có kích thước nhỏ. Đường kính của virion từ 18-26nm.Trọng lượng phân tử của virion là 5,3x10 6 Dalton. Lõi một sợi đơn DNA.

Sợi DNA của PPV có trọng lượng 1,4x106 Dalton, chiếm 26,5% trọng lượng virion nguyên vẹn (Berns, 1984, Molitor, 1983, Siegl, 1976). Capsid là lớp vỏ, trực tiếp bao lấy lõi DNA của virus. Capsid của PPV gồm 32 capxome xếp theo kiểu đối xứng hình cầu chặt chẽ tạo thành các mặt đa diện bao quanh lõi DNA. Capsid có chức năng chính bảo vệ lõi DNA khỏi tác động của môi trường, ngoài ra capsid còn tham gia hấp thụ virus vào tế bào thụ cảm.

Quá trình hấp thụ virus vào tế bào cảm thụ được quyết định bởi mối tương tác 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giữa virus và thụ thể tế bào, trong đó lực điện động đóng vai trò chủ yếu. Sự hấp thụ chỉ xảy ra khi trên bề mặt virus cũng có những cấu trúc phân tử đặc hiệu tương ứng để phát hiện và gắn vào thụ thể tế bào. Capsid quyết định tính kháng nguyên của PPV. Sự nhân lên của virus Sự nhân lên của PPV khi nuôi cấy nhân tạo đặc trưng là hiện tượng diệt tế bào (cytocidal) đặc trưng bởi sự kết đặc nhân tế bào (pyknosis) và dung giải tế bào (lysis of cell) (hình 2.

Nhiều mảnh tế bào bám lại khiến cho chai nuôi cấy có hiện tượng bong tróc. Các tiểu thể bao hàm hình thành trong nhân nhưng rất thưa thớt; đồng thời môi trường có hiện tượng hấp phụ hồng cầu (Cartwright, 1969, Rondhuis P. Biến đổi bệnh tích tế bào ngày càng nhiều khi virus đã thích ứng nhân lên trên môi trường tế bào trong điều kiện thích hợp. Tuy nhiên, khi phân lập virus từ bệnh phẩm, cần phải qua một vài lần cấy chuyển để virus nhân lên tốt.

Việc sử dụng phản ứng miễn dịch huỳnh quang (immunofluorescence), soi dưới kính hiển vi sẽ giúp cho việc xác định sự nhân lên của virus trên môi trường tế bào dễ dàng hơn. Môi trường tế bào thận bào thai lợn hoặc lợn con sơ sinh sơ cấp hoặc thứ cấp (primary and secondary culture of fetal or neonatal porcine kidney cells) thường được sử dụng để cấy chuyển và xác định hiệu giá PPV. Sự nhân lên của virus sẽ được tăng lên khi gây nhiễm vào tế bào đang giai đoạn phân chia (Bachmann, 1972, Cartwright, 1969, Hallauer, 1972); đặc biệt giai đoạn S (pha sinh tổng hợp ADN). Nếu sử dụng huyết thanh bào thai bê hoặc huyết thanh bò trưởng thành nhằm bổ sung dinh dưỡng cho môi trường nuôi cấy tế bào cần phải kiểm tra chất ức chế sự nhân lên của virus (Coackley W.

Bên cạnh đó, môi trường tế bào cũng phải kiểm tra trước xem có bị nhiễm PPV không (Lucas M. Nếu môi trường bị nhiễm virus, tế bào nuôi cấy có thể được cấy chuyển nhiều lần trong môi trường có bổ sung kháng thể kháng PPV(Mengeling, 1978). Một phương pháp có thể sử dụng để xác định sự nhân lên của virus trong môi trường tế bào là sử dụng kính hiển vi huỳnh quang. Thông thường virus nhân lên trong nguyên sinh chất tế bào rất nhanh ngay sau khi gây nhiễm với một lượng lớn virus.

5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tế bào bị gây nhiễm bởi PPV (A) Bệnh tích tế bào (CPE) khi nuôi cấy trên môi trường tế bào thận bào thai lợn thứ cấp (Mengeling, 1972); (B) Hiện tượng hấp phụ hồng cầu (hemadsorption) sử dụng tế bào tuyến giáp lợn trưởng thành (secondary adult porcine thyroid cells), hồng cầu chuột lang, 22 giờ sau khi gây nhiễm và cấy chuyển Dấu hiệu đầu tiên có thể nhận biết sự nhân lên của virus là sự xuất hiện kháng nguyên virus non (nascent viral antigen) trong nhân tế bào (hình 2.2A), khiến cho nhân và nguyên sinh chất phát sáng huỳnh quang.