Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống ngô lai tại huyện phù yên tỉnh sơn la

Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống ngô lai tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, mang lại thông tin hữu ích cho nông nghiệp.

• Tác giả: Vi Thái Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Viết Hưng
• Trường học: Trường Đại học Nông lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống ngô lai tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Quy trình kỹ thuật
• 3.4.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi, đánh giá
• 3.4.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.2. Các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.2.1. Tốc độ tăng trưởng chiều cao cây của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.2.2. Tốc độ ra lá của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.2.3. Đặc điểm hình thái, sinh lý của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.2.4. Trạng thái cây, trạng thái bắp, độ bao bắp của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.3. Kết quả đánh giá tình hình sâu bệnh hại và khả năng chống đổ của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.3.1. Khả năng chống chịu sâu hại của các giống ngô thí nghiệm
• 4.3.2. Khả năng chống chịu bệnh hại của các giống ngô thí nghiệm
• 4.3.3. Khả năng chống đổ của các giống ngô thí nghiệm
• 4.4. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.4.1. Số bắp/cây, chiều dài bắp, đường kính bắp của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.4.2. Số hàng hạt/bắp, số hạt/hàng và khối lượng 1000 hạt của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.4.3. Năng suất lý thuyết, năng suất thực thu của các giống ngô thí nghiệm vụ Xuân và Thu Đông 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 5. KẾT LUẬN ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu sinh trưởng giống ngô lai tại Phù Yên

Nghiên cứu sinh trưởng và phát triển của giống ngô lai tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La là một chủ đề quan trọng trong nông nghiệp hiện đại. Ngô là cây trồng chủ lực, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng giống ngô lai, phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai của địa phương.

1.1. Đặc điểm sinh trưởng của giống ngô lai

Giống ngô lai có khả năng sinh trưởng nhanh, chống chịu tốt với điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Nghiên cứu cho thấy, giống ngô lai có thể đạt năng suất cao hơn so với giống ngô truyền thống.

1.2. Vai trò của giống ngô lai trong sản xuất nông nghiệp

Giống ngô lai không chỉ cung cấp lương thực mà còn là nguồn thức ăn chính cho chăn nuôi. Việc phát triển giống ngô lai giúp tăng cường an ninh lương thực và cải thiện thu nhập cho nông dân.

II. Thách thức trong việc phát triển giống ngô lai tại Phù Yên

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát triển giống ngô lai tại Phù Yên vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như điều kiện khí hậu, đất đai và sự xuất hiện của sâu bệnh hại ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng giống ngô.

2.1. Điều kiện sinh thái ảnh hưởng đến sinh trưởng ngô

Điều kiện khí hậu tại Phù Yên có sự biến đổi lớn, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của giống ngô. Nghiên cứu cho thấy, giống ngô cần được chọn lọc kỹ lưỡng để phù hợp với điều kiện địa phương.

2.2. Sâu bệnh hại và ảnh hưởng đến năng suất

Sâu bệnh hại là một trong những nguyên nhân chính làm giảm năng suất ngô. Việc nghiên cứu khả năng chống chịu của giống ngô lai với các loại sâu bệnh là rất cần thiết.

III. Phương pháp nghiên cứu giống ngô lai tại Phù Yên

Để nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của giống ngô lai, các phương pháp khoa học hiện đại đã được áp dụng. Việc bố trí thí nghiệm và theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng là rất quan trọng.

3.1. Bố trí thí nghiệm và quy trình kỹ thuật

Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn, giúp đánh giá chính xác khả năng sinh trưởng của các giống ngô lai.

3.2. Các chỉ tiêu theo dõi và đánh giá

Các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá, và khả năng chống chịu sâu bệnh được theo dõi chặt chẽ để đánh giá hiệu quả của giống ngô lai.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn giống ngô lai

Kết quả nghiên cứu cho thấy, giống ngô lai có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt hơn so với giống ngô truyền thống. Năng suất đạt được cao hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại Phù Yên.

4.1. Năng suất và chất lượng giống ngô lai

Năng suất của giống ngô lai đạt từ 60-80 tạ/ha, cao hơn nhiều so với giống ngô địa phương. Chất lượng hạt cũng được cải thiện rõ rệt.

4.2. Ứng dụng giống ngô lai trong sản xuất

Việc áp dụng giống ngô lai vào sản xuất đã giúp nông dân tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Các mô hình sản xuất mới cũng được hình thành.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của giống ngô lai tại Phù Yên

Nghiên cứu về giống ngô lai tại Phù Yên đã mở ra nhiều triển vọng cho sản xuất nông nghiệp. Việc phát triển giống ngô lai không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp địa phương.

5.1. Tương lai của giống ngô lai tại Phù Yên

Với những kết quả đạt được, giống ngô lai hứa hẹn sẽ trở thành cây trồng chủ lực trong sản xuất nông nghiệp tại Phù Yên.

5.2. Đề xuất các giải pháp phát triển giống ngô lai

Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng giống ngô lai, đồng thời tăng cường nghiên cứu và phát triển giống mới phù hợp với điều kiện địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô (Zea mays L.) giữ vai trò chiến lược trong bảo đảm an ninh lương thực toàn cầu, với khoảng 17% tổng sản lượng được sử dụng trực tiếp làm lương thực cho con người và 66% phục vụ ngành công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi. Trên thế giới, ngô là nguyên liệu đầu vào cho hơn 670 mặt hàng công nghiệp thực phẩm, cồn sinh học và tinh bột. Tại Việt Nam, diện tích gieo trồng ngô năm 2017 đạt khoảng 1,099 triệu ha với năng suất trung bình 46,48 tạ/ha, tương đương 90,27% mức bình quân thế giới. Vùng Trung du và miền núi phía Bắc là vùng sản xuất ngô trọng điểm lớn nhất cả nước với 490,1 nghìn ha, nhưng năng suất chỉ đạt 38,7 tạ/ha do điều kiện canh tác còn nhiều khó khăn.

Tỉnh Sơn La sở hữu 138,104 nghìn ha ngô vào năm 2017 với năng suất bình quân 40,68 tạ/ha. Tại huyện Phù Yên, diện tích ngô đạt 16,432 nghìn ha nhưng năng suất chỉ đạt 30,95 tạ/ha, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân của tỉnh và cả nước. Vấn đề cốt lõi tại địa phương là tình trạng thiếu hụt bộ giống ngô lai ngắn ngày có tiềm năng năng suất cao, khả năng chống chịu hạn và rét tốt trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện đặc tính nông học, khả năng sinh trưởng, tính chống chịu sâu bệnh và các yếu tố cấu thành năng suất của 7 giống ngô lai mới gồm CP111, B265, CP511, CP501, HT119, PSC102, DK6818 so với giống đối chứng NK4300. Thí nghiệm được triển khai trong hai vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại xã Mường Cơi, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở thực tiễn xác đáng giúp địa phương chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, rút ngắn thời gian sinh trưởng từ 7 đến 14 ngày và nâng cao hiệu quả kinh tế trên mỗi hecta đất canh tác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết ưu thế lai (Heterosis) được khởi xướng bởi Shull năm 1914 và hoàn thiện bởi Hallauer năm 1988, khẳng định các tổ hợp lai dị hợp tử F1 biểu hiện vượt trội về sinh khối, tốc độ tăng trưởng và năng suất hạt so với các dòng bố mẹ thuần chủng. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết tương tác giữa kiểu gen và môi trường (Genotype x Environment Interaction) trong nông học, giải thích mức độ thích nghi của từng giống cây trồng trước các yếu tố bất thuận như khô hạn và rét lạnh tại vùng sinh thái núi cao.

Các khái niệm chuyên ngành then chốt được chuẩn hóa bao gồm: giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng (Vegetative - V) kéo dài từ khi mọc mầm đến trỗ cờ; giai đoạn sinh trưởng sinh thực (Reproductive - R) từ khi phun râu đến chín sinh lý; chỉ số diện tích lá (Leaf Area Index - LAI) tính theo phương pháp Montgomery (1906) với hệ số chuyển đổi 0,75; các yếu tố cấu thành năng suất hạt gồm số bắp trên cây, chiều dài bắp, đường kính bắp, số hàng hạt, số hạt trên hàng và khối lượng 1000 hạt (P1000) quy chuẩn ở độ ẩm thương phẩm 14%.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm đồng ruộng được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 8 công thức giống với 3 lần nhắc lại, tổng cộng 24 ô thí nghiệm. Mỗi ô có diện tích 14 m² (kích thước 5,0 m x 2,8 m), khoảng cách giữa các khối nhắc lại là 1,0 m và khoảng cách giữa các ô là 0,3 m. Mật độ gieo trồng duy trì chuẩn 5,7 vạn cây/ha tương ứng khoảng cách hàng cách hàng 70 cm và cây cách cây 25 cm.

Cỡ mẫu điều tra thực hiện trên 30 cây mẫu cho mỗi giống (10 cây liên tiếp ở 2 hàng giữa của mỗi ô thí nghiệm, chọn từ cây thứ 5 đến cây thứ 9 nhằm loại trừ triệt để hiệu ứng biên). Quy trình thu thập số liệu tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-56: 2011/BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Nền phân bón áp dụng đồng nhất gồm 10 tấn phân chuồng kết hợp 160 kg N, 90 kg P2O5 và 90 kg K2O cho mỗi hecta. Vụ Xuân gieo hạt vào ngày 20/02/2018 và vụ Thu Đông gieo vào ngày 23/08/2018. Toàn bộ số liệu sơ cấp được tổng hợp bằng phần mềm Microsoft Excel 2010 và xử lý thống kê phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD0.05) cùng hệ số biến động (CV%) thông qua phần mềm chuyên dụng IRRISTAT. Lựa chọn phương pháp này nhằm bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao cho các kết luận nông học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo nghiệm hai vụ liên tiếp đã chỉ ra những khác biệt sinh học rõ nét giữa các giống ngô lai mới tham gia thí nghiệm:

• Thời gian sinh trưởng và phát triển: Thời gian từ gieo đến chín sinh lý biến động từ 106 đến 116 ngày trong vụ Xuân và từ 92 đến 105 ngày trong vụ Thu Đông. Giống DK6818 có thời gian sinh trưởng ngắn nhất ở cả hai vụ (106 ngày vụ Xuân và 92 ngày vụ Thu Đông), chín sớm hơn giống đối chứng NK4300 từ 10 đến 13 ngày.
• Độ trùng khớp trỗ cờ - phun râu: Khoảng cách giữa thời điểm tung phấn và phun râu của các giống mới dao động từ 0 đến 1 ngày. Giống DK6818 và CP501 đạt độ trùng khớp lý tưởng (0 ngày trong vụ Xuân), giúp tỷ lệ thụ phấn thụ tinh đạt mức tối đa và hạn chế tình trạng khuyết hạt đầu bắp.
• Động thái tăng trưởng chiều cao thân: Tốc độ tăng trưởng chiều cao cây đạt đỉnh trong giai đoạn từ 40 đến 60 ngày sau gieo. Giống CP501 đạt tốc độ tăng trưởng nhanh nhất ở vụ Xuân với mức 6,62 cm/ngày trong giai đoạn 50-60 ngày, trong khi giống DK6818 đạt tốc độ 6,29 cm/ngày ở giai đoạn 40-50 ngày trong vụ Thu Đông.
• Tính chống chịu và cấu thành năng suất: Các giống DK6818, CP511 và CP111 ghi nhận tỷ lệ nhiễm sâu đục thân (Chilo partellus) và bệnh khô vằn (Rhizoctonia solani) ở mức điểm 1 (dưới 5% tỷ lệ hại), tỷ lệ đổ rễ và gãy thân dưới 5%. Các yếu tố cấu thành năng suất như số hàng hạt (14,2 - 16,0 hàng) và khối lượng 1000 hạt (310 - 345 gram) của nhóm giống triển vọng này vượt trội hơn so với đối chứng NK4300, đưa năng suất thực thu ước đạt trên 65 tạ/ha.

Thảo luận kết quả

Sự chênh lệch về thời gian sinh trưởng giữa vụ Xuân (106 - 116 ngày) và vụ Thu Đông (92 - 105 ngày) phản ánh quy luật tích lũy nhiệt độ hữu hiệu của cây ngô. Vụ Thu Đông có bức xạ mặt trời cao và nền nhiệt độ đầu vụ ấm áp (dao động 26 - 30°C), thúc đẩy quá trình phân hóa mầm hoa và rút ngắn giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng khoảng 12 đến 18 ngày so với vụ Xuân chịu ảnh hưởng của rét lạnh đầu vụ.

Kết quả thí nghiệm này tương đồng với các công bố khoa học gần đây tại tỉnh Thái Nguyên và tỉnh Hà Giang, khẳng định các dòng ngô lai đơn thế hệ mới thể hiện ưu thế lai vượt trội về độ đồng đều bắp và khả năng chống đổ ngã. Khi so sánh với giống đối chứng NK4300 vốn được trồng phổ biến nhưng đang dần thoái hóa, các tổ hợp như DK6818 và CP511 chứng minh khả năng thích nghi sinh thái tốt hơn nhờ bộ rễ chân kiềng phát triển sâu, lá bi bao kín bắp giúp chống thối hạt khi gặp mưa muộn.

Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm này có thể được mô hình hóa hiệu quả qua hệ thống biểu đồ cột đôi biểu diễn tương quan năng suất giữa hai vụ, biểu đồ đường thể hiện động thái tăng trưởng chiều cao cây theo chu kỳ 10 ngày, và biểu đồ mạng nhện (radar chart) để so sánh đa chỉ tiêu chống chịu sâu bệnh hại.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuyển hóa các kết quả nghiên cứu khoa học thành giá trị sản xuất thực tế tại địa phương, bốn giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện:

1. Mở rộng mô hình trình diễn và sản xuất thử nghiệm: Đưa các giống ngô lai triển vọng nhất gồm DK6818, CP511 và CP111 vào gieo trồng diện rộng từ 50 đến 100 ha tại các tiểu vùng sinh thái của huyện Phù Yên trong giai đoạn 2019-2021. Đơn vị chủ trì thực hiện là Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Phù Yên.
2. Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật canh tác thâm canh: Hướng dẫn nông dân áp dụng nghiêm ngặt mật độ gieo trồng tối ưu 5,7 vạn cây/ha (hàng cách hàng 70 cm, cây cách cây 25 cm) kết hợp bón phân cân đối theo công thức 10 tấn phân chuồng hoai mục + 160 kg N + 90 kg P2O5 + 90 kg K2O cho mỗi hecta. Đơn vị chuyển giao là hệ thống khuyến nông cơ sở và các hợp tác xã nông nghiệp.
3. Xây dựng chuỗi liên kết giá trị và hỗ trợ vốn sản xuất: Thiết lập mạng lưới liên kết giữa nông hộ, hợp tác xã và doanh nghiệp thu mua ngô hạt phục vụ chế biến thức ăn chăn nuôi nhằm giảm 10-15% chi phí vật tư đầu vào thông qua hình thức cung ứng trả chậm có bảo lãnh tín dụng. Thời gian triển khai liên tục từ năm 2019 đến năm 2022 dưới sự điều phối của Ủy ban nhân dân huyện Phù Yên.
4. Tập huấn kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp (IPM): Tổ chức định kỳ từ 10 đến 15 lớp tập huấn mỗi năm cho hơn 500 hộ trồng ngô, chú trọng biện pháp canh tác phòng ngừa sâu đục thân và bệnh đốm lá nhỏ, giúp cắt giảm 20-30% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học thải ra môi trường đất dốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và cơ sở dữ liệu thực nghiệm của công trình mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý ngành nông nghiệp và khuyến nông viên: Sử dụng luận văn làm căn cứ khoa học để xây dựng đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, lập kế hoạch bố trí thời vụ và cơ cấu bộ giống ngô ngắn ngày phù hợp với địa hình đồi núi dốc tại tỉnh Sơn La và các tỉnh Tây Bắc.
• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Khoa học cây trồng: Khai thác dữ liệu về tương tác kiểu gen - môi trường, phương pháp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) và các chỉ tiêu đánh giá hình thái, sinh lý theo tiêu chuẩn quốc gia phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.
• Hợp tác xã nông nghiệp và các trang trại canh tác ngô: Ứng dụng trực tiếp thông số mật độ khoảng cách 70 cm x 25 cm và quy trình bón phân thúc theo giai đoạn phát triển của cây để nâng cao năng suất thực thu từ 15% đến 25% trên cùng một diện tích canh tác.
• Doanh nghiệp kinh doanh và chọn tạo giống cây trồng: Tiếp cận dữ liệu phản hồi sinh thái thực tế của các dòng ngô lai thương mại như DK6818, CP511, CP111 nhằm xây dựng chiến lược phát triển thị trường và chuyển giao giống cây trồng tại vùng núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Giống ngô lai nào thể hiện ưu thế vượt trội nhất về thời gian sinh trưởng tại Phù Yên?

Giống ngô lai DK6818 thể hiện ưu thế nổi bật nhất với thời gian sinh trưởng chỉ 106 ngày trong vụ Xuân và 92 ngày trong vụ Thu Đông, ngắn hơn từ 10 đến 13 ngày so với giống đối chứng NK4300. Đặc tính chín sớm này cho phép giải phóng đất sớm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng vụ và bố trí luân canh gối vụ linh hoạt.

Mật độ gieo trồng và công thức bón phân tối ưu được xác định trong nghiên cứu là bao nhiêu?

Nghiên cứu xác định mật độ gieo trồng chuẩn là 5,7 vạn cây/ha (khoảng cách 70 cm x 25 cm, gieo 2 hạt/hốc sau đó tỉa định hình để lại 1 cây/hốc). Liều lượng bón phân hiệu quả kinh tế cao nhất gồm 10 tấn phân chuồng kết hợp 160 kg N, 90 kg P2O5 và 90 kg K2O trên 1 ha, bón lót toàn bộ lân và chia đạm, kali làm hai đợt bón thúc.

Nguyên nhân vì sao ngô vụ Thu Đông có thời gian sinh trưởng ngắn hơn vụ Xuân từ 11 đến 14 ngày?

Sự khác biệt về thời gian sinh trưởng giữa hai vụ xuất phát từ yếu tố tích lũy nhiệt độ và bức xạ. Đầu vụ Thu Đông có nhiệt độ bình quân cao (26 - 30°C) kết hợp cường độ ánh sáng mạnh, giúp cây ngô quang hợp tối ưu và đẩy nhanh tốc độ phân hóa lóng thân cũng như phân hóa mầm hoa nhanh hơn so với điều kiện thời tiết lạnh ẩm đầu vụ Xuân.

Các giống ngô mới có khả năng chống chịu sâu bệnh và chống đổ ngã như thế nào?

Các giống ngô thí nghiệm như DK6818, CP511 và CP111 đạt điểm 1 về mức độ nhiễm sâu đục thân và bệnh đốm lá nhỏ (tỷ lệ hại dưới 5%), tỷ lệ đổ rễ và gãy gập thân dưới 5%. Khả năng này có được nhờ góc lá gọn, thân cây cứng cáp, chiều cao đóng bắp cân đối và bộ rễ chân kiềng ăn sâu bám chắc vào nền đất dốc.

Luận văn đóng góp giải pháp gì cho bài toán kinh tế nông nghiệp huyện Phù Yên?

Luận văn đã giải quyết trực tiếp nút thắt về năng suất ngô thấp tại huyện Phù Yên (trước đây chỉ đạt 30,95 tạ/ha). Việc đưa các giống ngô lai mới có tiềm năng đạt trên 60 - 65 tạ/ha vào sản xuất giúp tăng sản lượng lương thực, nâng cao thu nhập cho đồng bào vùng cao và tạo nguồn nguyên liệu dồi dào phục vụ chăn nuôi đại gia súc.

Kết luận

• Luận văn đã xác định được các đặc tính sinh trưởng, phát triển và phản ứng sinh thái của 7 giống ngô lai mới trong hai vụ Xuân và Thu Đông năm 2018 tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La.
• Giống ngô lai DK6818 chứng minh ưu thế vượt trội về thời gian sinh trưởng ngắn (92 - 106 ngày), trỗ cờ và phun râu trùng khớp, sạch sâu bệnh hại và chống đổ ngã tốt.
• Nhóm giống DK6818, CP511 và CP111 có các yếu tố cấu thành năng suất vượt trội so với giống đối chứng NK4300, phù hợp làm bộ giống chủ lực thay thế các giống cũ đã thoái hóa.
• Hoàn thiện gói kỹ thuật canh tác đồng bộ gồm mật độ 5,7 vạn cây/ha và định mức dinh dưỡng 10 tấn phân chuồng + 160N + 90P2O5 + 90K2O/ha.
• Cung cấp cơ sở khoa học tin cậy hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu cây trồng, tăng hệ số sử dụng đất và nâng cao thu nhập cho nông dân vùng cao Tây Bắc.

Kế hoạch tiếp theo cần tập trung mở rộng mạng lưới khảo nghiệm sản xuất trên quy mô liên huyện giai đoạn 2019-2022, kết hợp hoàn thiện chuỗi liên kết bao tiêu nông sản. Các cơ quan quản lý nông nghiệp, hợp tác xã và hộ nông dân hãy chủ động đưa các giống ngô lai ưu tú này vào cơ cấu gieo trồng ngay trong các vụ sản xuất tới nhằm tối đa hóa năng suất và lợi nhuận kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài Ngày nay, sản xuất ngô muốn phát triển theo hướng hàng hoá với sản lượng cao, quy mô lớn nhằm phục vụ nhu cầu thị trường, cần phải thay thế các giống cũ, năng suất thấp bằng các giống mới năng suất cao, chống chịu tốt. Đặc biệt là ở các tỉnh Trung du và miền núi phía Bắc, sử dụng giống có khả năng chống chịu tốt, cho năng suất cao sẽ góp phần phát huy hiệu quả kinh tế của giống, đồng thời góp phần xóa đói giảm nghèo cho người sản xuất. Cây ngô chịu ảnh hưởng rất lớn bởi điều kiện thời tiết, khí hậu cũng như đất đai.

Tùy từng giống cụ thể mà yêu cầu điều kiện sinh thái khác nhau, do vậy mà việc nghiên cứu xác định giống thích hợp nhằm đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao nhất, để cây trồng phát triển trong điều kiện thuận lợi nhất nhằm phát huy hết tiềm năng của giống là hết sức cần thiết. Ngô là cây có giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế cao, là cây có thể trồng trên vùng đất nghèo dinh dưỡng, thiếu nước, đồi, bãi hoặc có thể trồng trong cơ cấu cây vụ đông trên đất lúa mà không ảnh hưởng đến 2 vụ lúa. Trên cơ sở yêu cầu sinh thái của cây ngô, với điều kiện đất đai và khí hậu của tỉnh Sơn La, những giống ngô mới có thể sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất cao. Hiện nay, một số giống ngô mới cho năng suất và chất lượng cao đã được công nhận và đang phát triển phổ biến trong sản xuất như: - Giống ngô lai do Viện nghiên cứu ngô (Nguyễn Văn Tuất và cs, 2013)[26] với một số giống khá nổi bật như: LVN10, LVN99, LVN4, LVN9, VN8960, LVN885, LVN66… - Nhóm giống ngô lai đơn của Công ty TNHH Syngenta Việt Nam như NK66; NK4300; NK6654: NK6326…; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 - Nhóm giống CP (Công ty TNHH Hạt giống CP Việt Nam) gồm có: CP888, CP989, CP999, CPA88, B265…; (Lương Văn Vàng, 2013) [28] - Nhóm giống DK (Công ty TNHH Dekalb Việt Nam) gồm có: C919, DK9901, DK9955, DK8868, Max68,…; - Nhóm giống Bio (Công ty TNHH Một thành viên Bioseed Việt Nam) gồm có: B9698, B9681, B06, B21…; Tuy nhiên, những giống mới kể trên chưa được gieo trồng phổ biến ở Sơn La, còn thiếu bộ giống ngô tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái của tỉnh.

Vì vậy cần triển khai nghiên cứu khả năng thích ứng của giống ngô lai mới tại địa bàn của tỉnh. Xuất phát từ những cơ sở khoa học trên, chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài này. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và ở Việt Nam 1. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới Ngô là cây ngũ cốc lâu đời và phổ biến trên thế giới, không cây nào sánh kịp với cây ngô về tiềm năng năng suất hạt, về quy mô và hiệu quả ưu thế lai.

Từ cuối thế kỉ 20, nghề trồng ngô thế giới đã có nhiều bước phát triển kỳ diệu nhờ ứng dụng rộng rãi ưu thế lai. Hiện nay trên thế giới có khoảng 140 nước trồng ngô trong đó có 38 nước là các nước phát triển còn lại là các nước đang phát triển. Diện tích, năng suất, sản lượng ngô thế giới giai đoạn 2010 – 2017 Diện tích Năng suất Sản lượng Năm (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) 2010 164,020 51,92 851,679 2011 171,202 51,79 886,680 2012 179,791 48,67 875,039 2013 186,957 54,35 1.134,747 Nguồn: FAOSTAT, 2019 [38] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Qua số liệu ở bảng 1.1 cho thấy, từ năm 2010 đến 2017, năng suất ngô trung bình của thế giới tương đối ổn định và đạt từ 51,92 đến 57,55 tạ/ha. Năm 2010, diện tích trồng ngô với 164,020 triệu ha, năng suất đạt 51,92 tạ/ha và sản lượng đạt 851,679 triệu tấn.

Năm 2017 diện tích ngô tăng lên và đạt 197,185 triệu ha, năng suất đạt 57,55 tạ/ha, sản lượng đạt kỷ lục 1. Có được kết quả trên, trước hết là nhờ sử dụng giống mới và ứng dụng rộng rãi lý thuyết ưu thế lai trong chọn tạo giống, đồng thời không ngừng cải thiện các biện pháp kỹ thuật canh tác.2: Diện tích, năng suất, sản lượng ngô ở một số khu vực trên thế giới năm 2017 Khu vực Diện tích Năng suất Sản lượng (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) Đông Á 42,95 60,88 261,51 Bắc Mỹ 34,81 110,62 385,05 Nam Mỹ 27,01 59,24 160,03 Đông Phi 16,74 18,53 31,01 Đông Nam Á 11,06 45,19 49,96 Liên minh Châu Âu 8,43 76,67 64,70 Nguồn: FAOSTAT, 2019[38] Qua bảng số liệu 1.2 cho thấy, Đông Á là khu vực có diện tích trồng ngô lớn nhất với 42,95 ha, năng suất ngô đạt 60,88 tạ/ha, sản lượng đạt 261,51 triệu tấn. Năm 2017 Bắc Mỹ đạt năng suất ngô 110,62 tạ/ha và sản lượng 385,05 triệu tấn cao nhất thế giới. Liên Minh Châu Âu có năng suất đứng thứ hai đạt 76,67 tạ/ha nhưng diện tích đứng lại thấp nhất đạt 8,43 triệu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 ha sản lượng đạt 64,70 triệu tấn.

Ở Bắc và Nam Mỹ có trình độ khoa học phát triển cao trong khi Đông Phi nền kinh tế kém phát triển cộng thêm tình hình chính trị, an ninh không đảm bảo đã làm cho sản xuất nông nghiệp ở khu vực này tụt hậu so với nhiều khu vực trên thế giới năng suất chỉ đạt 18,53 tạ/ha, sản lượng thấp đạt 31,01 triệu tấn (FAOSTAT, 2019)[38]. Hiện nay, tình hình sản xuất ngô của một số nước trên thế giới cũng đã có nhiều thay đổi, thể hiện cụ thể qua bảng 1.3: Diện tích, năng suất, sản lượng ngô của một số nước trên thế giới năm 2017 Diện tích Năng suất Sản lượng Nước (nghìn ha) (tạ/ha) (nghìn tấn) Mỹ 33.048,5 Nguồn: FAOSTAT, 2019 [38] Qua bảng 1.3 ta thấy, Mỹ có diện tích trồng ngô đứng thứ 2 tuy đứng sau Trung Quốc 33.644,3 nghìn ha, nhưng năng suất đạt khá cao (107,3 tạ/ha), nên sản lượng đạt cao nhất thế giới với 361. Trung Quốc là nước đứng thứ 2 trên thế giới về sản lượng ngô. Năm 2017, diện tích trồng ngô của Trung Quốc là 42.428,6 nghìn ha, chiếm 19,63% diện tích trồng ngô thế giới, sản lượng đạt 259.234,5 nghìn tấn, chiếm khoảng 20,8% sản lượng ngô toàn thế giới.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Sản xuất ngô trên thế giới có sự khác biệt rất lớn về năng suất giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển. Những nước phát triển đứng đầu về năng suất ngô như Italia 93,7 tạ/ha, Mỹ 107,3 tạ/ha. Trong khi đó những nước đang phát triển lại có năng suất ngô rất thấp như Ấn Độ 31,2 tạ/ha, Mexico 32,7 tạ/ha. Nguyên nhân chính dẫn đến sự chênh lệch này là do sự khác biệt về khoa học kỹ thuật.

Ở các nước phát triển 90-100% diện tích ngô được trồng bằng các giống lai có ưu thế lai cao, trong khi đó các nước đang phát triển chủ yếu là trồng các giống thụ phấn tự do, diện tích trồng giống ngô lai chỉ chiếm 37% diện tích. Ngoài ra, ở các nước đang phát triển do điều kiện kinh tế khó khăn, khả năng đầu tư thâm canh thấp nên không khai thác hết tiềm năng năng suất của giống. Theo dự báo của Viện nghiên cứu lương thực Thế giới, vào năm 2020 tổng nhu cầu ngô thế giới là 852 triệu tấn, trong đó 15% dùng làm lương thực, 69% dùng làm thức ăn chăn nuôi, 16% dùng làm nguyên liệu cho công nghiệp. Ở các nước phát triển chỉ dùng 5% ngô làm lương thực nhưng ở các nước đang phát triển tỷ lệ này là 22%.

So với năm 1997, năm 2020 nhu cầu ngô thế giới tăng 45%, nhu cầu ngô tăng chủ yếu ở các nước đang phát triển (72%), riêng Đông Á nhu cầu tăng 85%. Hiện nay, thị trường ngô trên thế giới được đánh giá là một thị trường tương đối khả quan. Chính vì vậy mà sản xuất ngô trên toàn cầu sẽ tăng trưởng mạnh trong những năm tới. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam Ở Việt Nam, cây ngô đã được trồng cách đây khoảng 300 năm và được trồng trên những điều kiện sinh thái khác nhau của cả nước, cây ngô chiếm hơn 8% diện tích cây lương thực nhưng có ý nghĩa quan trọng ngoài ra cây ngô còn là cây trồng chính để phát triển ngành chăn nuôi.

Năng suất ngô LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 ở nước ta trước đây rất thấp so với năng suất ngô thế giới, do sử dụng giống ngô địa phương và áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế. Qua nghiên cứu thực tiễn ở nước ta, sản xuất lương thực luôn là một nhiệm vụ quan trọng trước mắt và lâu dài, được ưu tiên hàng đầu trong chiến lược sản xuất nông nghiệp. Với điều kiện tự nhiên phong phú, cây ngô sinh trưởng phát triển và phổ biến khắp các vùng trên cả nước. Lịch sử trồng ngô của nước ta qua các thời kỳ là một quá trình phát triển không đồng đều và bền vững, thậm chí có giai đoạn rất trì trệ và không tương xứng với tiềm năng sẵn có của cây ngô và điền kiện tự nhiên của nước ta.

Thế nhưng, trong những năm gần đây do giá trị kinh tế và nhu cầu về ngô trong nước cũng như trên thế giới có xu hướng tăng lên, sản xuất ngô đã nhận được rất nhiều sự quan tâm của Đảng và Nhà nước nên diện tích, năng suất và sản lượng ngô có những bước tiến đáng kể (Mai Xuân Triệu, 2013) [24]. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam giai đoạn 2012 – 2017 Diện tích Năng suất Sản lượng Năm (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) 2012 1,156 43,02 4,973 2013 1,170 44,35 5,190 2014 1,178 44,14 5,202 2015 1,164 45,39 5,287 2016 1,151 45,53 5,244 2017 1,099 46,48 5,110 Nguồn: (FAOSTAT, 2019) [38] LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Số liệu bảng 1.4 cho thấy, sản xuất ngô của nước ta giảm về diện tích tăng năng suất và sản lượng trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2017. Năm 2012, cả nước trồng được 1,156 triệu ha, năm 2017 giảm còn 1,099 triệu ha, giảm hơn 0,057 triệu ha so với năm 2012. Việc tăng cường sử dụng các giống ngô lai cho năng suất cao kết hợp với các biện pháp kỹ thuật canh tác tiên tiến, áp dụng những thành tựu khoa học đã khiến cho năng suất ngô liên tục tăng trong giai đoạn 2012 - 2017 (từ 43,02 tạ/ha lên 46,48 tạ/ha).

Sản lượng ngô năm 2017 đã tăng so với năm 2012 lên mức 5. Tuy năng suất và sản lượng ngô của chúng ta đều tăng nhanh nhưng so với bình quân chung của thế giới và khu vực thì năng suất ngô của nước ta còn rất thấp (năm 2017 năng suất ngô của Việt Nam 46,48 tạ/ha, bằng 90,27% năng suất bình quân của thế giới).