HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ LUYỆN NGHIÊN CỨU SINH TRƯỞNG, NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG DƯỢC LIỆU CỦA MỘT SỐ CHỦNG ĐÔNG TRÙNG HẠ THẢO (CORDYCEPS MILITARIS) NHẬP NỘI Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: 1. Ninh Thị Phíp 2. Nguyễn Xuân Cảnh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 29 tháng 09 năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Luyện i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. TS Ninh Thị Phíp và TS. Nguyễn Xuân Cảnh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Cây Công nghiệp và Cây thuốc, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập Ban chủ Nhiệm khoa Công nghệ Sinh học, qúy thầy cô Bộ môn Công nghệ Vi sinh, Khoa Công nghệ Sinh học đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin chân thành cảm ơn tới qúy thầy cô trung tâm Đào Tạo, Nghiên cứu và Phát triển Nấm ăn, Nấm dược liệu, Khoa Công nghệ Sinh Học – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.
Hà Nội, ngày 29 tháng 09 năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Luyện ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.
vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu.
Nguồn gốc, phân loại nấm Cordyceps militari. Đặc điểm sinh học của nấm Cordyceps militaris. Đặc điểm hình thái của nấm đông trùng hạ thảo. Chu trình sống của nấm Cordyceps militaris trong tự nhiên.
Ký chủ của Cordyceps militaris. Giá trị dược liệu và thành phần dinh dưỡng của nấm Cordyceps militaris. Gía trị dược liệu. Các thành phần dinh dưỡng của nấm Cordyceps militaris.
Các yếu tố ảnh hưởng tới sinh trưởng phát triển của nấm đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris. pH môi trường. Độ ẩm và sự trao đổi không khí. 13 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Tình hình nghiên cứu nấm Cordyceps militaris trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu về nấm Cordyceps militaris trên thế giới. Nghiên cứu về kỹ thuật nhân giống và quy trình công nghệ nuôi trồng nấm Cordyceps militaris tại Việt Nam. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.
Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.
Vật tư tiêu hao, hóa chất, nguyên liệu dùng trong thí nghiệm. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm.
Quy trình kỹ thuật. Chỉ tiêu theo dõi. Phương phát xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận.
Nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm đông trùng hạ thảo (Cordyceps militaris) trên môi trường nhân giống cấp 1. Sinh trưởng, phát triển hệ sợi của 5 chủng nấm Cordyceps militaris trên môi trường nhân giống cấp 1 trong giai đoạn ươm tối. Giai đoạn chiếu sáng hệ sợi của 5 chủng nấm C. minitaris trên môi trường nhân cấy giống cấp 1.
Đặc điểm hình thái hệ sợi của 5 chủng nấm C.militaris trong môi trường nhân giống cấp 1. Nghiên cứu sinh trưởng phát triển của 5 chủng nấm đông trùng hạ thảo Cordyceps militasris trong môi trường nhân giống dạng dịch thể. Đặc điểm phát triển hệ sợi của 5 chủng nấm C. militaris trong môi trường nhân giống dạng dịch thể.
Tỷ lệ nhiễm bệnh. Đặc điểm hình thái dung dịch giống của 5 chủng nấm C. militaris trong môi trường nhân giống dạng dịch thể. 49 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng dược liệu của 5 chủng nấm đông trùng hạ thảo Cordyceps militaris trong nuôi trồng nhân tạo. Đặc điểm hệ sợi của 5 chủng nấm C. militaris trong giai đoạn tạo hệ sợi. Đặc điểm hệ sợi 5 chủng nấm C.
militaris trong giai đoạn tạo sắc tố. Đặc điểm hình thành, phát triển mầm quả thể của 5 chủng nấm C. militaris trong giai tạo mầm quả thể. Sinh trưởng, phát triển quả thể của 5 chủng nấm C.
militaris trong giai đoạn phát triển quả thể. Hiệu suất sinh học và hàm lượng hoạt chất dược liệu của 5 chủng nấm C. Kết luận và kiến nghị. 69 Tài liệu tham khảo.
70 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CRD Completely randommized design CV Coeffcient of variation ĐK Đường kính HS Hệ sợi HPLC High performance liquid chromatography KLC Khuẩn lạc cầu KL Khối lượng KLTB Khối lượng trung bình LED Light Emitting Diode LSD Least significant difference SDAY Sabouraud dextrose agar plus yeast extract TGST Thời gian sinh trưởng UV Ultra violet vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thành phần axit béo của Cordyceps militaris. Thời gian sinh trưởng, phát triển hệ sợi của 5 chủng C.militaris trên môi trường nuôi cấy giống cấp 1. Động thái tăng đường kính hệ sợi của 5 chủng C.militaris qua các giai đoạn.
Mật độ sợi của 5 chủng nấm C.militaris trên môi trường nhân giống cấp 1 qua các giai đoạn. Mầu sắc hệ sợi của 5 chủng nấm C.militaris trên môi trường nhân giống cấp 1 qua các giai đoạn. Tỷ lệ nhiễm bệnh của 5 chủng C. militaris trong môi trường nhân giống cấp 1.
Sinh khối sợi của 5 chủng C. militaris trong môi trường dịch thể qua các giai đoạn. Kích thước khuẩn lạc cầu của 5 chủng C. militaris trong môi trường dịch thể qua các giai đoạn.
Mật độ khuẩn lạc cầu của 5 chủng C. militaris trong môi trường dịch thể qua các giai đoạn. Tỷ lệ nhiễm bệnh của 5 chủng C. militaris trong môi trường nhân giống dạnh dịch thể.
Màu sắc và độ đặc dung dịch giống của 5 chủng nấm C. militaris trong môi trường nhân giống dịch thể qua các giai đoạn. Thời gian phát triển hệ sợi nấm của 5 chủng C. militaris trên môi trường nuôi trồng qua các giai đoạn.
Mật độ hệ sợi 5 chủng nấm C. militaris trên môi trường nuôi trồng qua các giai đoạn. Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng hệ sợi của 5 chủng C. militaris trong thời kỳ ươm sợi.
Thời gian sinh trưởng của 5 chủng C. militaris trong nghiên cứu. Đặc điểm hình thái mầm quả thể của 5 chủng C. militaris khi mới hình thành.
Chiều dài quả thể 5 chủng nấm C. militaris qua các giai đoạn. Đường kính quả thể của 5 chủng nấm C. militaris qua các giai đoạn.
60 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đường kính đỉnh quả thể của 5 chủng nấm C. militaris qua các giai đoạn. Màu sắc quả thể của 5 chủng nấm C.
militaris trong môi trường nuôi trồng qua các giai đoạn. Một số chỉ tiêu ảnh hưởng đến hiệu suất sinh học của 5 chủng nấm C. Hiệu suất sinh học và hàm lượng hoạt chất cordycepin và adenosin của 5 chủng nấm C. 67 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH Hình 2.
Thể quả và mặt cắt dọc quả thể chứa các bào tử nấm Cordyceps militaris. Các dạng bào tử của nấm Cordyceps militaris. Cấu trúc của các hợp chất chính trong Cordyceps militaris. Thời gian sinh trưởng hệ sợi của 5 chủng C.
militaris trên môi trường nhân giống cấp 1. Thời gian chuyển màu hệ sợi của 5 chủng C. militaris trên môi trường nhân giống cấp 1 trong giai đoạn chiếu sáng. Tốc độ tăng trưởng đường kính hệ sợi của 5 chủng nấm C.
militaris qua các giai đoạn. Động thái tăng sinh khối sợi của 5 chủng C. militaris trong nhân giống dạng dịch thể. Kích thước KLC của 5 chủng C.
militaris qua các giai đoạn. Tỷ lệ nhiễm bệnh của 5 chủng nấm C. militaris trong môi trường nhân giống cấp trung gian dạng dịch thể. Thời gian xuất hiện mầm quả thể và thời gian sinh trưởng của 5 chủng C.
Động thái tăng chiều dài quả thể C. militaris qua các giai đoạn. Động thái tăng đường kính quả thể C. militaris qua các giai đoạn.
Động thái tăng trưởng đường kính đỉnh quả thể nấm C. Khối lượng quả thể tươi của 5 chủng nấm C. militaris trong 1 hộp nuôi trồng. Hiệu suất sinh học của 5 chủng nấm C.
67 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Thị Luyện Tên luận văn: “Nghiên cứu sinh trưởng, năng suất và chất lượng dược liệu của một số chủng đông trùng hạ thảo (Cordyceps militaris) nhập nội”. Ngành: Khoa học Cây trồng Mã số: 60 62 01 10 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Tuyển chọn ra được một số chủng Cordyceps militaris sinh trưởng, phát triển tốt trên môi trường nhân giống và môi trường nuôi trồng nhân tạo. Năng suất và chất lượng dược liệu của các chủng đó phù hợp với điều kiện sản xuất và thị trường Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Vật liệu dùng nghiên cứu là 5 chủng nấm C.
militaris có nguồn gốc từ trung tâm Nghiên cứu và Phát triển nấm ăn, nấm dược liệu Châu Á Thái Bình Dương, Phúc Kiến, Trung Quốc. Nghiên cứu sinh trưởng, phát triển hệ sợi 5 chủng nấm C.