Nghiên Cứu Sinh Sản Nhân Tạo và Ương Nuôi Giống Cá Trê Đồng (Clarias fuscus) Tại Phú Thọ

Nghiên cứu sinh sản nhân tạo và ương nuôi giống cá trê đồng Clarias fuscus tại tỉnh Phú Thọ, góp phần phát triển ngành thủy sản địa phương.

• Tác giả: Lưu Văn Biên
• Người hướng dẫn: TS. Thái Thanh Bình
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Nghiên Cứu Sinh Sản Nhân Tạo Và Ương Nuôi Giống Cá Trê Đồng Tại Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học hoặc thực tiễn
• 1.10. Tổng quan tài liệu
• 1.10.1. Đặc điểm sinh học
• 1.10.2. Đặc điểm hình thái và phân loại các loài cá trê nuôi phổ biến hiện nay ở Việt Nam
• 1.10.2.1. Hệ thống phân loại
• 1.10.2.2. Đặc điểm phân bố
• 1.10.2.3. Đặc điểm hình thái
• 1.10.2.4. Điều kiện môi trường sống
• 1.10.2.5. Đặc điểm dinh dưỡng
• 1.10.2.6. Đặc điểm sinh trưởng
• 1.10.2.7. Đặc điểm sinh sản
• 1.10.3. Tình hình nghiên cứu cá trê đồng trên thế giới và Việt Nam
• 1.10.3.1. Trên thế giới
• 1.10.3.2. Tình hình nghiên cứu sản xuất giống một số loài cá da trơn ở Việt Nam
• 1.10.3.2.1. Cá trê vàng lai
• 1.10.3.2.2. Cá chạch sông Mastacembelus Armatus
• 1.10.3.2.3. Một số chất kích thích sinh sản cho cá
• 1.10.4. Đặc điểm điều kiện tự nhiên, khí hậu vùng nghiên cứu
• 1.10.4.1. Điều kiện tự nhiên, khí hậu tỉnh Phú Thọ
• 1.10.4.2. Thực trạng sản xuất thủy sản
• 1.10.4.3. Tiềm năng về nuôi thương phẩm cá trê đồng tại tỉnh Phú Thọ
• 1.11. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.11.1. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu
• 1.11.2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.11.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 1.11.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.11.2.2.1. Phương pháp đo các yếu tố môi trường
• 1.11.2.2.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.12. Kết quả và thảo luận
• 1.12.1. Kết quả nghiên cứu sinh sản nhân tạo
• 1.12.1.1. Kết quả theo dõi các yếu tố môi trường trong quá trình nuôi vỗ
• 1.12.1.2. Sự thành thục của cá bố mẹ
• 1.12.1.3. Kết quả sử dụng kích dục tố kích thích sinh sản nhân tạo
• 1.12.1.4. Kết quả theo dõi sự phát triển của phôi của cá trê đồng
• 1.12.2. Kết quả ương nuôi cá trê bột lên cá hương 30 ngày tuổi trong giai
• 1.12.2.1. Kết quả theo dõi các yếu tố môi trường
• 1.12.2.2. Kết quả theo dõi tốc độ sinh trưởng chiều dài
• 1.12.2.3. Tốc độ sinh trưởng về khối lượng
• 1.12.2.4. Kết quả về tỷ lệ sống trong quá trình ương nuôi trong giai
• 1.12.2.5. Ương nuôi cá bột lên cá giống 30 ngày tuổi (15 ngày ương trong bể xi măng và 15 ngày ương trong giai đặt tại ao)
• 1.12.2.6. Ương nuôi cá bột lên cá hương trong bể xi măng
• 1.12.2.7. Kết quả ương nuôi cá hương từ 15 ngày tuổi lên 30 ngày tuổi trong giai
• 1.12.2.8. So sánh kết quả ương nuôi giữa hai thí nghiệm ương nuôi cá bột lên cá hương 30 ngày tuổi
• 1.13. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Sinh Sản Cá Trê Đồng Tại Phú Thọ

Nghiên cứu về sinh sản nhân tạo và ương nuôi giống cá trê đồng (Clarias fuscus) tại Phú Thọ có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển loài cá bản địa này. Cá trê đồng là một loài cá có giá trị kinh tế cao, được ưa chuộng tại miền Bắc Việt Nam. Tuy nhiên, do môi trường sống bị thu hẹp và khai thác quá mức, số lượng cá trê đồng trong tự nhiên đã giảm đáng kể. Việc sản xuất giống cá trê đồng nhân tạo là một giải pháp quan trọng để đáp ứng nhu cầu nuôi trồng và giảm áp lực lên nguồn lợi tự nhiên. Nghiên cứu này tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình sinh sản và ương nuôi, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng con giống, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành thủy sản tại Phú Thọ. Các kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các mô hình nuôi cá trê đồng hiệu quả, mang lại lợi ích kinh tế cho người dân địa phương.

1.1. Tầm quan trọng của cá trê đồng với Phú Thọ

Cá trê đồng đóng vai trò quan trọng trong kinh tế và văn hóa của Phú Thọ. Đây là loài cá bản địa có giá trị dinh dưỡng cao và được người tiêu dùng ưa chuộng. Việc phát triển nuôi cá trê đồng không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen quý của địa phương. Theo số liệu thống kê, sản lượng cá trê đồng tại Phú Thọ chưa đáp ứng đủ nhu cầu thị trường, do đó việc nghiên cứu và phát triển kỹ thuật sinh sản cá trê đồng là rất cần thiết. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc cải thiện quy trình sản xuất giống, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng cá trê đồng thương phẩm.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu sinh sản nhân tạo

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình sinh sản nhân tạo cá trê đồng, bao gồm: lựa chọn cá bố mẹ, sử dụng hormone kích thích sinh sản, điều kiện môi trường ấp trứng và ương nuôi cá bột. Mục tiêu chính là xây dựng một quy trình sản xuất giống cá trê đồng hiệu quả, có thể áp dụng rộng rãi tại các hộ nuôi trồng thủy sản ở Phú Thọ. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc theo dõi và đánh giá các chỉ tiêu sinh học của cá trê đồng trong quá trình sinh sản và ương nuôi, từ đó đưa ra các khuyến nghị về kỹ thuật và quản lý phù hợp.

II. Thách Thức Trong Sinh Sản và Ương Nuôi Cá Trê Đồng

Mặc dù có tiềm năng phát triển lớn, việc sinh sản nhân tạo và ương nuôi giống cá trê đồng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự khan hiếm nguồn giống chất lượng cao. Do khai thác quá mức và môi trường sống bị ô nhiễm, số lượng cá trê đồng bố mẹ trong tự nhiên đã giảm đáng kể, ảnh hưởng đến khả năng cung cấp giống cho người nuôi. Bên cạnh đó, kỹ thuật sinh sản và ương nuôi cá trê đồng còn nhiều hạn chế, dẫn đến năng suất và tỷ lệ sống thấp. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc giải quyết các thách thức này, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất giống và đáp ứng nhu cầu của thị trường. Cần có những giải pháp đồng bộ từ khâu chọn giống, kỹ thuật nuôi vỗ, kích thích sinh sản đến quản lý môi trường để đảm bảo thành công.

2.1. Khó khăn trong việc chọn lựa cá trê đồng bố mẹ

Việc lựa chọn cá trê đồng bố mẹ có chất lượng tốt là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công trong sinh sản nhân tạo. Tuy nhiên, việc tìm kiếm và lựa chọn cá bố mẹ khỏe mạnh, có khả năng sinh sản tốt là một thách thức lớn. Cá trê đồng bố mẹ thường được khai thác từ tự nhiên, do đó chất lượng không đồng đều và khó kiểm soát. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xây dựng các tiêu chí lựa chọn cá bố mẹ dựa trên các chỉ tiêu sinh học và di truyền, từ đó nâng cao chất lượng con giống.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của cá trê đồng bột

Tỷ lệ sống của cá trê đồng bột trong giai đoạn ương nuôi là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến năng suất sản xuất giống. Cá trê đồng bột rất nhạy cảm với các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ pH, hàm lượng oxy hòa tan và thức ăn. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định các yếu tố môi trường tối ưu cho sự phát triển của cá trê đồng bột, từ đó đưa ra các biện pháp quản lý và chăm sóc phù hợp để nâng cao tỷ lệ sống.

2.3. Bệnh tật và phòng bệnh cho cá trê đồng giống

Bệnh tật là một trong những nguyên nhân gây thiệt hại lớn trong quá trình ương nuôi cá trê đồng. Cá trê đồng dễ mắc các bệnh do vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng. Việc phòng bệnh và điều trị bệnh cho cá trê đồng đòi hỏi kiến thức chuyên môn và kỹ thuật cao. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc nghiên cứu các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, bao gồm: sử dụng vaccine, tăng cường hệ miễn dịch cho cá và quản lý môi trường nuôi.

III. Phương Pháp Sinh Sản Nhân Tạo Cá Trê Đồng Hiệu Quả

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá và so sánh hiệu quả của các phương pháp sinh sản nhân tạo cá trê đồng khác nhau. Các phương pháp được nghiên cứu bao gồm: sử dụng hormone kích thích sinh sản (HCG, LRH-A), điều chỉnh các yếu tố môi trường (nhiệt độ, ánh sáng) và áp dụng các kỹ thuật thụ tinh nhân tạo. Mục tiêu là tìm ra phương pháp sinh sản nhân tạo hiệu quả nhất, có thể áp dụng rộng rãi tại các cơ sở sản xuất giống cá trê đồng ở Phú Thọ. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình sản xuất giống cá trê đồng bền vững, đáp ứng nhu cầu của thị trường.

3.1. Sử dụng hormone HCG và LRH A để kích thích sinh sản

Hormone HCG và LRH-A là hai loại hormone thường được sử dụng để kích thích sinh sản cá trê đồng. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định liều lượng và thời điểm sử dụng hormone tối ưu để đạt được tỷ lệ đẻ và tỷ lệ thụ tinh cao nhất. Các thí nghiệm sẽ được thực hiện để so sánh hiệu quả của việc sử dụng đơn lẻ từng loại hormone và kết hợp cả hai loại hormone. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng quy trình sử dụng hormone kích thích sinh sản cá trê đồng hiệu quả.

3.2. Ảnh hưởng của nhiệt độ đến quá trình ấp trứng cá trê đồng

Nhiệt độ là một trong những yếu tố môi trường quan trọng nhất ảnh hưởng đến quá trình ấp trứng cá trê đồng. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định khoảng nhiệt độ tối ưu cho sự phát triển của phôi cá trê đồng. Các thí nghiệm sẽ được thực hiện để theo dõi và đánh giá tỷ lệ nở, tỷ lệ dị tật và thời gian ấp trứng ở các mức nhiệt độ khác nhau. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc điều chỉnh nhiệt độ ấp trứng phù hợp, từ đó nâng cao tỷ lệ nở và chất lượng cá bột.

3.3. Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo và nâng cao tỷ lệ thụ tinh

Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tỷ lệ thụ tinh của trứng cá trê đồng. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc đánh giá và so sánh hiệu quả của các kỹ thuật thụ tinh nhân tạo khác nhau, bao gồm: thụ tinh khô, thụ tinh ướt và thụ tinh bán khô. Các thí nghiệm sẽ được thực hiện để xác định kỹ thuật thụ tinh nhân tạo hiệu quả nhất, có thể áp dụng rộng rãi tại các cơ sở sản xuất giống cá trê đồng.

IV. Quy Trình Ương Nuôi Giống Cá Trê Đồng Đạt Hiệu Quả Cao

Nghiên cứu này tập trung vào việc xây dựng và tối ưu hóa quy trình ương nuôi giống cá trê đồng từ giai đoạn cá bột lên cá hương. Các yếu tố được nghiên cứu bao gồm: mật độ ương nuôi, chế độ dinh dưỡng, quản lý chất lượng nước và phòng bệnh. Mục tiêu là tìm ra quy trình ương nuôi hiệu quả nhất, có thể áp dụng rộng rãi tại các hộ nuôi trồng thủy sản ở Phú Thọ. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các mô hình ương nuôi cá trê đồng bền vững, mang lại lợi ích kinh tế cho người dân địa phương.

4.1. Mật độ ương nuôi tối ưu cho cá trê đồng bột

Mật độ ương nuôi là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự phát triển và tỷ lệ sống của cá trê đồng bột. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định mật độ ương nuôi tối ưu cho cá trê đồng bột, đảm bảo sự phát triển đồng đều và giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh. Các thí nghiệm sẽ được thực hiện để so sánh hiệu quả của các mật độ ương nuôi khác nhau, từ đó đưa ra khuyến nghị về mật độ ương nuôi phù hợp.

4.2. Chế độ dinh dưỡng và thức ăn cho cá trê đồng giống

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển khỏe mạnh của cá trê đồng giống. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định chế độ dinh dưỡng và loại thức ăn phù hợp cho từng giai đoạn phát triển của cá trê đồng giống. Các thí nghiệm sẽ được thực hiện để so sánh hiệu quả của các loại thức ăn khác nhau, từ đó đưa ra khuyến nghị về chế độ dinh dưỡng tối ưu.

4.3. Quản lý chất lượng nước trong quá trình ương nuôi

Chất lượng nước là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của cá trê đồng giống. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định các chỉ tiêu chất lượng nước quan trọng (nhiệt độ, pH, oxy hòa tan, amoniac) và xây dựng quy trình quản lý chất lượng nước hiệu quả. Các biện pháp quản lý chất lượng nước bao gồm: thay nước định kỳ, sử dụng hệ thống lọc nước và bổ sung các chế phẩm sinh học.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Hiệu Quả Kinh Tế Tại Phú Thọ

Nghiên cứu này không chỉ tập trung vào khía cạnh khoa học mà còn đặc biệt chú trọng đến khả năng ứng dụng thực tiễn và hiệu quả kinh tế của các kết quả nghiên cứu. Các quy trình sinh sản nhân tạo và ương nuôi giống cá trê đồng được xây dựng sẽ được thử nghiệm và đánh giá tại các hộ nuôi trồng thủy sản ở Phú Thọ. Mục tiêu là chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các quy trình này trong điều kiện thực tế, từ đó khuyến khích người dân áp dụng rộng rãi. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin chi tiết về chi phí sản xuất, năng suất và lợi nhuận, giúp người dân đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

5.1. Mô hình nuôi cá trê đồng thương phẩm kết hợp

Nghiên cứu này sẽ đề xuất các mô hình nuôi cá trê đồng thương phẩm kết hợp với các đối tượng nuôi khác (ví dụ: lúa, rau) để tận dụng tối đa nguồn tài nguyên và giảm thiểu tác động đến môi trường. Các mô hình nuôi kết hợp sẽ được thiết kế dựa trên các nguyên tắc sinh thái học và kinh tế học, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin chi tiết về cách thức triển khai và quản lý các mô hình nuôi kết hợp.

5.2. Đánh giá hiệu quả kinh tế của quy trình sản xuất giống

Nghiên cứu này sẽ thực hiện đánh giá hiệu quả kinh tế của quy trình sản xuất giống cá trê đồng được xây dựng, bao gồm: chi phí sản xuất, năng suất, giá bán và lợi nhuận. Các chỉ số kinh tế sẽ được so sánh với các quy trình sản xuất giống truyền thống để chứng minh tính ưu việt của quy trình mới. Kết quả đánh giá sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà đầu tư và người nuôi trồng thủy sản.

5.3. Tác động của nghiên cứu đến phát triển thủy sản Phú Thọ

Nghiên cứu này sẽ đánh giá tác động của các kết quả nghiên cứu đến sự phát triển của ngành thủy sản Phú Thọ, bao gồm: tăng sản lượng cá trê đồng, cải thiện chất lượng con giống, nâng cao thu nhập cho người dân và bảo vệ môi trường. Các tác động sẽ được đánh giá dựa trên các chỉ số kinh tế, xã hội và môi trường. Kết quả đánh giá sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng chính sách và kế hoạch phát triển thủy sản bền vững.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Cá Trê Đồng

Nghiên cứu về sinh sản nhân tạo và ương nuôi giống cá trê đồng tại Phú Thọ đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần vào việc bảo tồn và phát triển loài cá bản địa này. Các quy trình sản xuất giống và ương nuôi được xây dựng có tính khả thi và hiệu quả kinh tế cao, có thể áp dụng rộng rãi tại các hộ nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, đặc biệt là về di truyền giống, dinh dưỡng và phòng bệnh. Hướng phát triển của nghiên cứu trong tương lai là tập trung vào việc cải thiện chất lượng con giống, nâng cao năng suất và giảm thiểu tác động đến môi trường.

6.1. Tổng kết các kết quả nghiên cứu chính về sinh sản

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quá trình sinh sản nhân tạo cá trê đồng, bao gồm: liều lượng hormone kích thích sinh sản, nhiệt độ ấp trứng và kỹ thuật thụ tinh nhân tạo. Các kết quả nghiên cứu đã cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình sản xuất giống cá trê đồng hiệu quả, có thể áp dụng rộng rãi tại các cơ sở sản xuất giống.

6.2. Đề xuất các giải pháp cải thiện chất lượng giống cá trê

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cải thiện chất lượng giống cá trê đồng, bao gồm: lựa chọn cá bố mẹ có chất lượng tốt, áp dụng các kỹ thuật di truyền chọn giống và tăng cường công tác kiểm dịch giống. Các giải pháp này sẽ giúp nâng cao năng suất và khả năng chống chịu bệnh tật của cá trê đồng.

6.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo về dinh dưỡng và phòng bệnh

Hướng nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung vào việc nghiên cứu các chế độ dinh dưỡng tối ưu cho cá trê đồng và phát triển các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Các nghiên cứu về dinh dưỡng sẽ tập trung vào việc xác định các thành phần dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của cá trê đồng. Các nghiên cứu về phòng bệnh sẽ tập trung vào việc phát triển các loại vaccine và thuốc phòng bệnh an toàn và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Phú Thọ là tỉnh trung du miền núi phía Bắc có tiềm năng, lợi thế phát triển thủy sản. Trên địa bàn tỉnh có 3 con sông lớn chảy qua (sông Lô, sông Thao, sông Đà) và nhiều sông ngòi nhỏ. Tổng diện tích mặt nước ao, hồ, đầm và ruộng trũng trên 10,6 ngàn ha, tổng sản lượng thủy sản năm 2019 trên 38 ngàn tấn. Trong những năm gần đây, ngành thủy sản nhận được sự quan tâm của Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh.

Nhiều cơ chế, chính sách được ban hành nhằm thu hút các thành phần kinh tế tham gia sản xuất thủy sản. Vì vậy, phong trào nuôi trồng thủy sản ngày càng phát triển mạnh mẽ với diện tích nuôi thâm canh và bán thâm canh đạt 5.350 ha năng suất trung bình trên 6 tấn/ha (Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ, 2020). Cá trê đồng hay còn gọi là cá trê đen (Clarias fuscus Lacepède, 1803). Đây là loài cá bản địa, có thịt thơm ngon được nhiều người ưa thích.

Do môi trường sống ngày càng thu hẹp và bị khai thác quá mức khiến cho loài cá này trở lên khan hiếm ở ngoài tự nhiên, nhiều nơi có nguy cơ cạn kiệt (Cục khai thác và bảo vệ nguồn lợi, 2011). Ở Việt Nam, cá trê đồng được tìm thấy ở các ao, hồ, đầm ruộng và một số sông nước chảy chậm ở vùng nước thuộc hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình, sông Kỳ Cùng, sông Bằng Giang, sông Mã, sông Lam. Giới hạn thấp nhất ở phía Nam đến sông Bồ, sông Hương và sông Thu Bồn (Nguyễn Hữu Dực, 1995). Trong những năm gần đây việc sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá trê đồng được người nuôi quan tâm.

Tuy nhiên, hiện nay số lượng con giống cá trê đồng sản xuất ra chưa đáp ứng được nhu cầu người nuôi thủy sản. Cá trê đồng hiện được nuôi rộng rãi tại một số tỉnh miền Bắc như: Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Nam Định. Năm 2018 và 2019 trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã triển khai mô hình nuôi cá trê đồng thương phẩm tại 5 huyện là Lâm Thao, Cẩm Khê, Phù Ninh, Thanh Thủy, Tam Nông với quy mô 1.000m2 /mô hình, năng suất thu được đạt từ 10-12 tấn/ha (Chi cục Thủy sản Phú Thọ, 2019). Qúa trình nuôi cho thấy, cá có ưu điểm là dễ nuôi, không đòi hỏi nhu cầu ôxy cao, khả năng kháng bệnh tốt.

Hiện nay, giá cá thương phẩm dao động từ 60.000 đồng/kg cao gấp 1 c 2-3 lần so với các đối tượng nuôi truyền thống khác. Thời gian nuôi cá trê đồng thương phẩm từ 6 - 7 tháng/vụ. Trên thế giới, đã có một số công trình nghiên cứu về đặc điểm sinh học, sinh sản được công bố. Nghiên cứu về kỹ thuật kích thích sinh sản nhân tạo trong điều kiện nuôi đối với cá trê đồng Clarias fuscus được Young & cs.

(1989) thực hiện năm 1989 sử dụng chất kích thích là não thùy thể. Các công trình nghiên cứu sinh sản và ương nuôi cá trê đồng ở trong nước được công bố rất ít. (1972) (Trích bởi Lê Thị Nam Thuận cs., 2004) đã tiến hành cho sinh sản và ương nuôi cá trê đồng bằng phương pháp nhân tạo sử dụng kích dục tố là HCG và nghiên cứu đặc tính sinh học của loài này. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh lý sinh sản cá trê đồng và thử nghiệm biện pháp ứng dụng ở Thừa Thiên - Huế sử dụng chất kích thích sinh sản là não thùy thể và LRH-A đã được Lê Thị Nam Thuận & cs.

(2004) khi tiêm LRH-A với liều lượng 30 µg + 5mg Dopamine cho kết quả tỷ lệ rụng trứng là 80,95%, tỷ lệ trứng thụ tinh là 77,8%, tỷ lệ nở là 72,4%, năng suất cá bột từ 21.170 kg trứng/kg cá cái. Bùi Phú Thịnh & cs. (2017) thử nghiệm sinh sản nhân tạo cá trê đồng (Clarias fuscus; Lacepède, 1803) tại trại sản xuất giống cấp I thuộc Chi cục thủy sản Phú Thọ đề tài sử dụng chất kích thích sinh sản là HCG với liều lượng 4.500 IU/kg cá cái cho kết quả tỷ lệ cá cái rụng trứng chiếm 77,5%, tỷ lệ thụ tinh là 36,1%, tỷ lệ nở là 38,93%, tỷ lệ ra bột là 66.96%, năng suất cá bột 2.979 cá bột/1 kg cá cái, khi ương cá bột lên cá giống kích cỡ 4-6cm mật độ thả 150 con/m2 thời gian ương 45 ngày tỷ lệ sống đạt 51%. Có nhiều loại hormon để kích thích sinh sản nhân tạo cá nhưng đối với cá trê đồng chủ yếu 3 loại hormon thường sử dụng cho cá trê đồng sinh sản là HCG, Não thùy thể, LRH-A + Dom.

Theo tác giả Đoàn Khắc Độ (2008) tùy từng loài cá mà sử dụng kích dục tố và liều lượng khác nhau, nếu dùng não thùy thể liều lượng từ 10-12mg/kg cá cái, HCG liều dùng từ 4.000 UI/kg cá cái, LRH- A + Dom liều dùng từ 80 – 100 μg/kg cá cái; liều dùng cho cá đực bằng 1/3 liều tiêm cho cá cái. Các nghiên cứu ở trong và ngoài nước đều sử dụng các công thức tiêm kích dục tố kích thích sinh sản cá trê đồng là HCG, LRH-A + Dom; não thủy thể; não thùy thể kết hợp với LRH-A + Dom. Chưa có công trình nghiên cứu nào sử dụng kết hợp giữa HCG kết hợp LRH-A + Dom trong quá trình sinh sản nhân tạo cá trê đồng. Việc sử dụng liều tiêm đơn HCG sẽ làm cho chi phí sản xuất tăng do HCG có giá cao hơn LRH-A nhiều lần.

2 c Xuất phát từ yêu cầu khoa học và thực tiễn trên tôi đã chọn và thực hiện đề tài “Nghiên cứu sinh sản nhân tạo và ương nuôi giống cá trê đồng (Clarias fuscus; Lacepède, 1803) trên địa bàn tỉnh Phú Thọ”. Qua đó để hoàn thiện quy trình sản xuất giống cá trê đồng góp phần giúp người nuôi chủ động con giống, nâng cao được hiệu quả kinh tế, đưa đối tượng nuôi bản địa vào cơ cấu giống nuôi. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu chung: Sinh sản nhân tạo và ương nuôi được giống cá trê đồng (Clasrias fuscus; Lacepède, 1803) nhằm chủ động con giống cho người nuôi trên địa bàn tỉnh Phú Thọ và các tỉnh lân cận. Mục tiêu cụ thể: - Theo dõi được quá trình nuôi vỗ cá trê đồng bố mẹ trong giai đặt tại ao bằng thức ăn công nghiệp với tỷ lệ thành thục của cá bố mẹ > 90%.

- Có được hướng dẫn kỹ thuật kích thích cá trê đồng sinh sản nhân tạo với các chỉ số kỹ thuật: tỷ lệ đẻ > 85%, tỷ lệ thụ tinh >70%, tỷ lệ nở >60%, năng suất cá bột > 4. - Xác định được mật độ và hình thức ương nuôi phù hợp giai đoạn từ cá bột lên cá hương 30 ngày tuổi với tỷ lệ sống > 50%. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC HOẶC THỰC TIỄN Đây là công trình nghiên cứu một cách có hệ thống và khá toàn diện về kỹ thuật sinh sản nhân tạo và ương nuôi cá trê đồng. Nội dung của luận văn gồm những điểm mới sau đây: - Các nghiên cứu ở trong và ngoài nước đều sử dụng các công thức tiêm kích dục tố kích thích sinh sản cá trê đồng là HCG, LRH-A + Dom; não thủy thể; não thùy thể kết hợp với LRH-A + Dom.

Chưa có công trình nghiên cứu nào sử dụng kết hợp giữa HCG kết hợp LRH-A + Dom trong quá trình sinh sản nhân tạo cá trê đồng. - Đề tài thực hiện ương nuôi cá trê đồng bột lên cá hương 30 ngày tuổi với 3 mật độ ương nuôi khác nhau là 4.000 con/ m3 sử dụng 2 hình thức ương nuôi khác là ương hoàn toàn 30 ngày ở trong giai và (15 ngày trong bể + 15 ngày trong giai) với 3 mật độ tương ứng. Đây là hình thức 3 c ương nuôi mới được áp dụng trên cá trê đồng chưa có tác giả nào nghiên cứu, các nghiên cứu trước đây đa phần nghiên cứu ương nuôi trong ao đất và ương nuôi trong bể xi măng. - Kết quả của đề tài luận văn là cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng quy trình công nghệ sản xuất giống cá trê đồng ở tỉnh Phú Thọ.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC 2. Đặc điểm hình thái và phân loại các loài cá trê nuôi phổ biến hiện nay ở Việt Nam Họ cá trê gồm nhiều loài ở châu Á và châu Phi. Ở nước ta đang khai thác và nuôi 4 loài đó là cá trê đồng/đen (Clarias fuscus), trê trắng (Clarias batracus), trê vàng (Clarias macrocephalus) và trê phi (Clarias gariepinus).

Đặc điểm nhận dạng và phân biệt 4 loài cá trê 1. Phân biệt các loài cá trê đang được nuôi ở Việt Nam 5 c 2. Hệ thống phân loại Ngành: Chordata Lớp: Actinopterygii Bộ: Siluriformes Họ: Clariidae Giống: Clarias Loài: Clarias fuscus (Lacepède, 1803) Tên khoa học: Clarias fuscus (Lacepède, 1803) Tên tiếng Anh: Whitespotted Clarias Tên tiếng thường gọi: Cá trê đồng, cá trê đen. Hình ảnh cá trê đồng của đề tài 2.

Đặc điểm phân bố Ở trên thế giới cá trê đồng phân bố chủ yếu ở Trung Quốc, Đài Loan, Philippine, Việt Nam và Hawaii (http://www. Ở Việt Nam, cá được tìm thấy ở các ao, hồ, đầm ruộng và một số sông nước chảy chậm ở vùng nước thuộc hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình, sông Kỳ Cùng, sông Bằng Giang, sông Mã, sông Lam (Ngô Trọng Lư & Lê Đăng Khuyến, 2000). Giới hạn thấp nhất ở phía Nam đến sông Bồ, sông Hương và sông Thu Bồn (Nguyễn Hữu Dực, 1995). Đặc điểm hình thái Theo Hoàng Đức Đạt (1985) cá trê đồng có thân dài, phần trước thon tròn, phần sau dẹp bên.

Đầu lớn, chiều rộng bằng 1/2 chiều dài. Đỉnh đầu có 2 lỗ lõm 6 c hay được gọi là hai thóp: một là thóp trước nằm ở phần xương chẩm ngang với vây ngực, hai là thóp chẩm nằm ở giữa khoảng cách hai mắt. Mõm rộng, tù, chiều rộng bằng hai lần chiều dài. Lỗ mũi ở gần mõm hơn mắt, hai lỗ mũi phân cách nhau).

Mắt cá nhỏ, có mí mắt nằm ở phía trên và nửa trước đầu, khoảng cách hai mắt rộng. Miệng dưới rộng và có hình cung. Hàm trên nhô ra hơn hàm dưới, hai hàm có răng nhỏ nhọn, sắp sếp dày thành dãy. Răng trên xương vòm miệng xếp thành dãy hình vòng cung.

Theo Nguyễn Văn Hảo (2005) cá trê đồng có 4 đôi râu, râu mũi kéo dài đến đầu. Râu hàm trên kéo dài đến hết vây ngực, góc râu có nhiều gai thịt nhỏ. Râu cằm ngoài dài gần bằng 2/3 khoảng cách từ gốc râu đến vây bụng. Râu cằm trong dài bằng khoảng 1/2 râu cằm ngoài.

Lỗ mang hẹp, mang không liền với eo mang. Cơ quan trên mang của cá có dạng hoa khế, giúp hô hấp bằng khí trời.