chương 1 điều 4 của Luật du lịch năm 2005 của Việt Nam, “sản phẩm du lịch được định nghĩa là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thoả mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch”. Qua các nghiên cứu về sản phẩm du lịch trên có thể thấy rằng, các quan điểm của các tác giả về khái niệm sản phẩm du lịch có những điểm tương đồng với nhau. Tuy nhiên, khái niệm của Tổ chức Du lịch thế giới WTO chỉ rõ các yếu tố trong một sản phẩm du lịch là kết cấu hạ tầng du lịch, tài nguyên du lịch và cơ sở vật chất kỹ thuật, dịch vụ, lao động và quản lý du lịch. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển sản phẩm du lịch: Theo COMCEC (2013), “phát triển sản phẩm du lịch là quá trình định hình các nguồn lực của một điểm đến để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng quốc tế và trong nước.
Điều này bao gồm các cơ sở nhân tạo hoặc điểm tham quan, các hoạt động đòi hỏi mức độ đầu vào vật chất khác nhau và các sự kiện được tổ chức như lễ hội và hội nghị…” Theo Masip (2006), việc phát triển sản phẩm du lịch phải được định hướng tới các thị trường cụ thể và các mục tiêu cụ thể, để có thể cung cấp các sản phẩm phù hợp để đáp ứng nhu cầu và mong đợi của họ và do đó thúc đẩy việc tạo ra giá trị trong một điểm đến du lịch Theo UNWTO (2015), phát triển sản phẩm du lịch có thể được hiểu theo nhiều cách: ở một khía cạnh, “phát triển sản phẩm du lịch có thể được coi là bao gồm tất cả các yếu tố mà du khách tiếp cận tại điểm đến, bao gồm cơ sở hạ tầng, nhân viên phục vụ, nơi lưu trú, điểm tham quan và hoạt động, cơ sở vật chất và tiện nghi”; trong khi, ở 7 một khía cạnh khác, “phát triển sản phẩm du lịch có thể được định nghĩa là chỉ bao gồm những điểm tham quan, hoạt động và cơ sở vật chất được cung cấp cụ thể cho du khách”. Điều rõ ràng là nếu không có cơ sở hạ tầng để hỗ trợ phát triển các điểm tham quan mà du khách muốn xem và các hoạt động họ muốn thực hiện trong chuyến thăm của mình, thì việc phát triển sản phẩm du lịch sẽ không thành công hoàn toàn. Hoàng Thị Thu Thảo (2012), “Phát triển sản phẩm du lịch tại thành phố Đà Nẵng”, tác giả đã đề cập đến các tiêu chí phát triển sản phẩm du lịch bao gồm (1) Kinh tế, (2) Văn hóa - xã hội (3) Môi trường; các nguyên tắc phát triển sản phẩm du lịch bao gồm (1) Phát triển hệ thống, (2) Kinh tế thị trường, (3) Bền vững môi trường (bao gồm cả môi trường tự nhiên và xã hội và nội dung phát triển sản phẩm du lịch gồm có: (1) Xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm du lịch, (2) Phát triển quy mô sản phẩm du lịch, (3) Nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch. Vũ Thị Lý (2013), “Phát triển sản phẩm du lịch tại vịnh Bái Tử Long”, tác giả có đề cập đến các điều kiện để phát triển sản phẩm du lịch bao gồm: (1) Điều kiện về tài nguyên du lịch, (2) Thị trường mục tiêu, (3) Điều kiện về vốn, (4) Điều kiện nguồn nhân lực.
Từ các công trình nghiên cứu trên có thể hiểu phát triển sản phẩm du lịch là một quá trình mà trong đó các giá trị của một địa điểm cụ thể được sử dụng tối đa để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch trong nước, khách du lịch quốc tế và người dân địa phương. Phát triển sản phẩm du lịch là hoạt động nhằm hoàn thiện, nâng cao các yếu tố vật chất (xây dựng mới hạ tầng dịch vụ có chất lượng cao, bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên du lịch tự nhiên và hạn chế sự quá tải,…duy tu bảo dưỡng các tài nguyên nhân văn,…) đáp ứng nhu cầu và mong đợi của du khách và thúc đẩy việc tạo ra giá trị trong một điểm đến du lịch. Các nghiên cứu liên quan đến sản phẩm du lịch đêm và phát triển sản phẩm du lịch đêm 1. Các nghiên cứu liên quan đến sản phẩm du lịch đêm Theo Grazian, David (2008), “On the Make: The Hustle of Urban Nightlife”, các dịch vụ đêm phục vụ khách du lịch được hiểu là các hoạt động bao hàm cả hoạt động bán lẻ tại các cửa hàng chuyên dụng; bán lẻ tại các quầy và các chợ; vận chuyển hành khách bằng đường sắt và giữa các đô thị; các dịch vụ vận chuyển hành khách đường bộ khác cũng như các hoạt động dịch vụ nhà nghỉ, khách sạn; các khu cắm trại, đỗ xe; các dịch vụ cho thuê nơi ở khác.
Gong Cheng Li (2021), “Research on Promoting Night Tourism and Night Economic Development in Guilin City” (Nghiên cứu thúc đẩy du lịch đêm và kinh tế đêm phát triển ở thành phố Quế Lâm – Trung Quốc), tác giả Gong Cheng Li có viết du lịch đêm đô thị đề cập đến tất cả các loại hoạt động được thực hiện của khách du lịch 8 và cư dân đô thị với mục đích du lịch và giải trí từ hoàng hôn đến bình minh tiếp theo ngày. Phần mở rộng của du lịch đêm chủ yếu bao gồm tour tham quan ban đêm, tour lễ hội đêm, văn hóa đêm và tham quan giải trí nghệ thuật, đêm biểu diễn văn nghệ tour trải nghiệm, tour đêm khối và đêm danh lam thắng cảnh chuyến du lịch. So với sản phẩm du lịch ban ngày, sản phẩm du lịch đêm có thể kích thích tâm lý tiêu dùng của du khách ở cảm giác hưởng thụ, trạng thái thẩm mỹ và sự trải nghiệm. Đỗ Hiền Hòa (2015), “Phát triển hoạt động du lịch đêm tại thành phố Hồ Chí Minh”, tác giả Đỗ Hiền Hòa cho rằng “Sản phẩm du lịch đêm là tập hợp các dịch vụ thỏa mãn nhu cầu của du khách khi đi du lịch vào ban đêm”.
Trong Đề án “Đề xuất một số mô hình phát triển một số sản phẩm du lịch đêm tại Việt Nam” (2021), “Sản phẩm du lịch đêm tựu chung được hiểu là các hoạt động cung cấp các sản phẩm dịch vụ về lữ hành, vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, thông tin, hướng dẫn và những dịch vụ khác nhằm đáp ứng nhu cầu của khách du lịch trong khoảng thời gian từ 18h00 tối hôm trước đến 6h00 sáng hôm sau. Sản phẩm dịch vụ du lịch đêm chính là các hoạt động tiêu dùng phục vụ đời sống vật chất và tinh thần của du khách được diễn ra vào ban đêm”. Sản phẩm du lịch đêm bao gồm các hoạt động dịch vụ du lịch chính sau: - Sản phẩm du lịch gắn với hoạt động vui chơi giải trí: Khu vui chơi giải trí, chương trình biểu diễn văn hóa - nghệ thuật (truyền thống, dân gian, đương đại,…), spa, massage, karaoke, câu lạc bộ đêm, hệ thống rạp chiếu phim (đường phố, bãi biển,.), chụp ảnh check-in, show diễn thời trang, nghệ thuật… - Sản phẩm du lịch gắn với ẩm thực: Quầy hàng ăn uống lưu động, nhà hàng, quán café, quán bar… ẩm thực đường phố (phố chuyên ẩm thực), ẩm thực dọc các tuyến đường, trung tâm. - Sản phẩm du lịch gắn với dịch vụ mua sắm: Cửa hàng bán đồ lưu niệm, hệ thống cửa hàng miễn thuế, cửa hàng tiện ích… hình thành các trung tâm thương mại, hệ thống cửa hàng tiện lợi, chợ đêm, phố shopping.
- Dịch vụ vui chơi giải trí có thưởng và các casino: tập trung ở các khu vực quy hoạch dịch vụ vui chơi giải trí riêng phục vụ người nước ngoài và khách du lịch nội địa có thu nhập cao. - Sản phẩm du lịch gắn với dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe: Massage, spa, làm đẹp, tắm thuốc… - Dịch vụ tham quan du lịch về đêm: Các địa điểm, di tích, cảnh quan, khu phố đi bộ, trải nghiệm ngắm thành phố đêm trên phương tiện công cộng (xe bus, xích lô, tàu, thuyền…). - Phố sách gắn với ẩm thực đêm, trò chơi giải trí dân gian và đương đại và cửa hàng lưu niệm, tiện ích. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển sản phẩm du lịch đêm Đối với hoạt hoạt động nghiên cứu phát triển sản phẩm du lịch đêm, đến nay có một số công trình nghiên cứu có thể nhắc đến: Guo Qin, LIN Meizhen, Meng Jin-hua, ZhaoJun-lei, (2010), “The development of urban night tourism based on the nightscape lighting projects--a Case Study of Guangzhou” (Sự phát triển của du lịch đô thị về đêm dựa trên các dự án chiếu sáng cảnh đêm--Nghiên cứu điển hình về Quảng Châu), trong bài viết nhóm tác giả có đề cập đến dựa trên các dự án chiếu sáng cảnh đêm, các hoạt động du lịch ban đêm có thể thực hiện, chẳng hạn như tham quan ban đêm, thưởng thức văn hóa dân gian, ăn uống, giải trí và mua sắm.
Rising Nepal, (2019), “Promoting Night-Walk Tourism by scattering the initiation stage of night tourism”, Bài viết này chỉ ra rằng Bhaktapur đã thu hút hàng triệu khách du lịch quốc tế nhưng rất ít du khách thích ở lại qua đêm ở Bhaktapur. Do thiếu sự tham gia của khách du lịch vào ban đêm và các điểm tham quan, một lượng lớn khách du lịch đến thích tham quan vào ban ngày và dường như miễn cưỡng chỉ tiêu một đêm quanh Bhaktapur. Tuy nhiên, hiện nay Bhaktapur trung tâm du lịch của Nepal cũng đã phát triển du lịch đêm bằng cách thúc đẩy du lịch đi bộ về đêm. Rui Zhang, Sirong Chen, Shaogui Xu, Rob Law and Mu Zhang, (2022), “Research on Sustainable Development of Urban Night Tourism Economy: A Case Study of Shenzhen City” (Nghiên cứu phát triển bền vững kinh tế du lịch đêm đô thị: Nghiên cứu điển hình về thành phố Thâm Quyến), Bài viết có chỉ ra rằng mô hình phát triển kinh tế ban đêm truyền thống được phân thành ba loại: mô hình kinh tế uống trà ban đêm, mô hình kinh tế quán bar ban đêm và quán cà phê ban đêm.
Mô phát triển kinh tế ban đêm hiện đại bao gồm mô hình phát triển kinh tế của ngành công nghiệp giải trí và mô hình phát triển kinh tế ban đêm trên Internet kỷ nguyên. Với sự phát triển của nền kinh tế giải trí, các ngành công nghiệp giải trí như phim và truyền hình ban đêm giải trí, lễ hội về đêm và các sự kiện du lịch, quán bar, và câu lạc bộ đêm đã phát triển thành các lĩnh vực phát triển nhanh nhất trong nhiều nước. Dựa vào văn hóa sự khác biệt, nền kinh tế ban đêm đô thị thể hiện sự đa dạng của các doanh nghiệp, chẳng hạn như phong cách khác nhau của quán cà phê, theo chủ đề khác nhau quán rượu, và các hoạt động tiêu khiển cho các nhóm tuổi khác nhau.