Nghiên Cứu Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Đồng Bằng Sông Cửu Long

Khóa luận tốt nghiệp địa lý nghiên cứu quy hoạch du lịch sinh thái tại đồng bằng châu thổ sông Cửu Long, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Bùi Kim Thu
• Người hướng dẫn: Thạc Sĩ Trần Văn Thành
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa Lý Tự Nhiên
• Đề tài: Nghiên Cứu Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 1996
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN SƠ LƯỢC LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QUY HOẠCH DU LỊCH SINH THÁI
• 2.1. Khái niệm về du lịch
• 2.2. Du lịch sinh thái (Ecotourism)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Du Lịch Sinh Thái Đồng Bằng Sông Cửu Long

Đồng Bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) là một trong những vùng đất có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái lớn nhất tại Việt Nam. Với hệ sinh thái phong phú, đa dạng về tài nguyên thiên nhiên, ĐBSCL không chỉ thu hút khách du lịch trong nước mà còn cả quốc tế. Nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái tại đây không chỉ giúp bảo tồn môi trường mà còn nâng cao giá trị kinh tế cho cộng đồng địa phương. Việc khai thác hợp lý các tài nguyên thiên nhiên sẽ tạo ra những sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn, góp phần vào sự phát triển bền vững của vùng đất này.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Và Văn Hóa Của Đồng Bằng Sông Cửu Long

ĐBSCL nổi bật với hệ thống sông ngòi chằng chịt, các cánh đồng xanh mướt và nền văn hóa phong phú. Nơi đây là nơi sinh sống của nhiều dân tộc khác nhau, tạo nên sự đa dạng về phong tục tập quán và ẩm thực. Các hoạt động du lịch văn hóa, như tham quan chợ nổi, làng nghề truyền thống, đang ngày càng thu hút khách du lịch.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Du Lịch Sinh Thái Đối Với Kinh Tế Địa Phương

Du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giúp bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Việc phát triển du lịch sinh thái tại ĐBSCL sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương, đồng thời nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Điều này góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Tại ĐBSCL

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển du lịch sinh thái tại ĐBSCL cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên không bền vững và sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng là những rào cản lớn. Để phát triển bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng địa phương.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Và Tác Động Đến Du Lịch

Ô nhiễm môi trường do hoạt động sản xuất nông nghiệp và công nghiệp đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng môi trường tự nhiên. Điều này không chỉ làm giảm sức hấp dẫn của các điểm đến mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng và khách du lịch.

2.2. Thiếu Hụt Cơ Sở Hạ Tầng Du Lịch

Cơ sở hạ tầng du lịch tại ĐBSCL còn nhiều hạn chế, từ giao thông đến dịch vụ lưu trú. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng là cần thiết để thu hút khách du lịch và nâng cao trải nghiệm của họ khi đến với vùng đất này.

III. Phương Pháp Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Bền Vững Tại ĐBSCL

Để phát triển du lịch sinh thái bền vững tại ĐBSCL, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc kết hợp giữa bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển kinh tế là rất quan trọng. Các mô hình du lịch cộng đồng có thể là một giải pháp khả thi để nâng cao giá trị cho cộng đồng địa phương.

3.1. Mô Hình Du Lịch Cộng Đồng Tại ĐBSCL

Mô hình du lịch cộng đồng giúp người dân địa phương tham gia vào quá trình phát triển du lịch. Điều này không chỉ tạo ra nguồn thu nhập cho họ mà còn giúp bảo tồn văn hóa và truyền thống địa phương. Khách du lịch sẽ có cơ hội trải nghiệm cuộc sống thực tế của người dân nơi đây.

3.2. Bảo Tồn Tài Nguyên Thiên Nhiên Trong Phát Triển Du Lịch

Bảo tồn tài nguyên thiên nhiên là yếu tố then chốt trong phát triển du lịch sinh thái. Cần có các chính sách bảo vệ môi trường, khuyến khích sử dụng các nguồn tài nguyên bền vững và giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Du Lịch Sinh Thái

Nghiên cứu về du lịch sinh thái tại ĐBSCL đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng. Các dự án du lịch sinh thái đã được triển khai thành công, mang lại lợi ích cho cả cộng đồng và khách du lịch. Những kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của du lịch sinh thái trong việc phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Các Dự Án Du Lịch Sinh Thái Thành Công Tại ĐBSCL

Nhiều dự án du lịch sinh thái đã được triển khai tại ĐBSCL, như các tour tham quan rừng ngập mặn, chợ nổi và các làng nghề truyền thống. Những dự án này không chỉ thu hút khách du lịch mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

4.2. Đánh Giá Tác Động Kinh Tế Của Du Lịch Sinh Thái

Các nghiên cứu cho thấy du lịch sinh thái đã góp phần đáng kể vào sự phát triển kinh tế của ĐBSCL. Việc tăng cường đầu tư vào du lịch sinh thái sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Du Lịch Sinh Thái Tại ĐBSCL

Du lịch sinh thái tại ĐBSCL có tiềm năng phát triển lớn, nhưng cần có những chiến lược rõ ràng để khai thác hiệu quả. Việc kết hợp giữa bảo tồn môi trường và phát triển kinh tế là rất quan trọng. Tương lai của du lịch sinh thái tại ĐBSCL phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các bên liên quan và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

5.1. Tầm Nhìn Tương Lai Cho Du Lịch Sinh Thái

Tương lai của du lịch sinh thái tại ĐBSCL sẽ phụ thuộc vào việc phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và nâng cao nhận thức của cộng đồng. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển này.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định trong phát triển du lịch sinh thái. Cần có các chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức và khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động du lịch để tạo ra giá trị bền vững cho cả cộng đồng và khách du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long sở hữu diện tích tự nhiên rộng lớn khoảng 40.000 km² cùng mạng lưới sông ngòi, kênh rạch chằng chịt và hệ thống sinh thái ngập nước phong phú. Với quy mô dân số đạt 14,6 triệu người vào giai đoạn 1993 - 1995, trong đó có 12,3 triệu người sinh sống tại khu vực nông thôn, khu vực này nắm giữ nguồn tài nguyên tự nhiên và nhân văn vô cùng trù phú. Tuy nhiên, hoạt động khai thác du lịch tại vùng hạ lưu sông Mê Kông thời kỳ này còn mang nặng tính tự phát, phân tán, thiếu quy hoạch không gian bài bản và chưa tận dụng hết lợi thế sinh thái miệt vườn đặc trưng.

Trước bối cảnh đổi mới kinh tế và hội nhập quốc tế, đề tài tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: xác lập cơ sở khoa học về tổ chức lãnh thổ du lịch nhằm quy hoạch mạng lưới du lịch sinh thái bền vững cho toàn vùng. Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm việc xây dựng bộ tiêu chí lượng hóa tài nguyên, khảo sát thực địa 33 điểm tiềm năng và thiết kế hệ thống 7 tuyến, 2 khu du lịch sinh thái trọng điểm. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát 12 tỉnh thành Tây Nam Bộ, với mốc thời gian thực hiện từ năm 1992 đến năm 1996, định hướng phát triển đến năm 2000 và tầm nhìn 2010.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ quy hoạch giúp gia tăng hiệu quả kinh tế dịch vụ, bảo vệ hơn 16.500 ha rừng ngập mặn cửa sông Tiền và phục hồi đa dạng sinh học tại các vùng đất ngập nước trọng yếu. Đề tài mở ra hướng đi mới trong việc nâng cao tỷ trọng đóng góp của ngành du lịch vào ngân sách nhà nước, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu cư dân bản địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết Hệ thống Lãnh thổ Du lịch của M. Preobrazhensky làm nền tảng chủ đạo, xem cấu trúc du lịch là một địa hệ thống xã hội hoàn chỉnh gồm 4 phân hệ tương tác hữu cơ: khách du lịch, tài nguyên du lịch, công trình kỹ thuật - hạ tầng và đội ngũ quản lý điều khiển. Bên cạnh đó, mô hình hệ thống không gian du lịch của Neil Leiper được kết hợp nhằm phân tích dòng lưu chuyển giữa vùng phát sinh khách và điểm đón nhận khách. Khái niệm Thể tổng hợp Lãnh thổ Du lịch của I. I. Pirojnik cũng được kế thừa để luận giải tính liên kết kinh tế giữa các cơ sở dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật trong cùng một không gian địa lý.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa bao gồm: Du lịch sinh thái, được định nghĩa là loại hình du lịch có trách nhiệm với môi trường tự nhiên và văn hóa bản địa; Tài nguyên du lịch tự nhiên; Sức chứa du lịch; và Tuyến - Điểm - Khu du lịch sinh thái theo các cấp phân vị địa lý học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng kết hợp giữa thống kê thứ cấp ngành du lịch giai đoạn 1990 - 1995 và điều tra sơ cấp thực địa. Phương pháp chọn mẫu điển hình phi xác suất được áp dụng để khảo sát 33 điểm tài nguyên sinh thái đại diện cho 9 loại hình cảnh quan tự nhiên trên toàn địa bàn 12 tỉnh thành. Cỡ mẫu điều tra xã hội học bao gồm 2 nhóm phiếu chuyên biệt: phiếu thăm dò ý kiến dành cho 50 hướng dẫn viên du lịch chuyên nghiệp và phiếu khảo sát đối với 300 du khách nội địa cùng quốc tế tại các điểm trung chuyển trọng điểm như Cần Thơ, Mỹ Tho, Vĩnh Long.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích đánh giá đa tiêu chí kết hợp thang điểm trọng số là nhằm lượng hóa chính xác các thuộc tính tài nguyên vốn mang tính định tính. Quy trình xử lý dữ liệu trải qua 4 bước: khảo sát thực địa, ma trận hóa điểm số theo hệ số phân cấp, ứng dụng mô hình hình học và bản đồ phân vùng không gian. Toàn bộ lộ trình nghiên cứu thực địa và tổng hợp dữ liệu được thực hiện liên tục trong thời gian 4 năm, từ khóa học 1992 đến năm bảo vệ 1996.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả đánh giá phân hạng 23 điểm tài nguyên du lịch sinh thái tự nhiên cốt lõi cho thấy sự phân hóa rõ rệt: có 5 điểm đạt tiêu chuẩn Loại A (chiếm tỷ lệ 21,74%) đủ năng lực đón tiếp khách quốc tế và 18 điểm xếp Loại B (chiếm tỷ lệ 78,26%) phù hợp phục vụ thị trường khách nội địa. Các điểm nổi trội đạt điểm tối đa về tính hấp dẫn và cảnh quan sinh thái bao gồm Cù lao Bình Hòa Phước, Vườn quốc gia Côn Đảo, Khu bảo tồn Tràm Chim, Đảo Phú Quốc và Rừng ngập mặn Cà Mau.

Thứ hai, tốc độ tăng trưởng kinh tế du lịch tại các cực phát triển giai đoạn 1994 - 1995 diễn ra rất nhanh nhưng thiếu tính đồng đều. Tại Cần Thơ, tổng doanh thu toàn ngành năm 1994 đạt 35,200 tỷ đồng, đến năm 1995 đã tăng lên 42,233 tỷ đồng, trong đó doanh thu thuần du lịch đóng góp 32,503 tỷ đồng và nộp ngân sách 12,680 tỷ đồng. Tại Vĩnh Long, năm 1994 đón 61.793 lượt khách với 11.241 khách quốc tế, mang lại nguồn thu ngoại tệ 229 nghìn USD, tăng gấp 4,58 lần so với mức 50 nghìn USD của năm 1991. Tại Tiền Giang, lượng khách năm 1994 đạt 81.000 lượt, trong đó khách quốc tế chiếm 51.300 lượt, vượt 72,73% so với 29.700 lượt khách nội địa.

Thứ ba, sự thiếu hụt cơ sở hạ tầng giao thông và dịch vụ lưu trú chất lượng cao là điểm nghẽn lớn nhất. Toàn tỉnh Trà Vinh chỉ có 1 khách sạn đạt tiêu chuẩn lưu trú cơ bản, còn Vĩnh Long sở hữu 5 khách sạn với 442 giường nhưng chỉ có 124 phòng đạt chuẩn đón khách quốc tế.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được tổng hợp và biểu diễn khoa học thông qua Bảng ma trận đánh giá 7 chỉ tiêu tài nguyên (tính hấp dẫn, cơ sở hạ tầng, tính an toàn, tính bền vững, tính liên kết, tính thời vụ, sức chứa) cùng Bản đồ phân vùng không gian 7 tuyến du lịch sinh thái. Biểu đồ cơ cấu phân hạng tài nguyên phản ánh rõ nét thực trạng hơn ba phần tư điểm đến mới dừng lại ở mức độ phục vụ nội vùng do thiếu vắng hạ tầng liên kết.

Nguyên nhân chính của tình trạng trên bắt nguồn từ việc đầu tư phân tán, manh mún, thiếu sự chỉ đạo điều phối thống nhất giữa các tỉnh trong vùng hạ lưu. So với mô hình du lịch sinh thái đã vận hành hiệu quả tại Thái Lan hay Malaysia trong cùng thập niên 1990, ĐBSCL sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn và chim nước độc đáo hơn nhiều, đơn cử như Tràm Chim quy tụ 147 loài chim nước và 246 loài động vật quý hiếm. Tuy nhiên, việc khai phá đất nông nghiệp và phá rừng nuôi tôm tự phát tại Cửa sông Tiền hay Năm Căn đang trực tiếp đe dọa chuỗi thức ăn tự nhiên, đòi hỏi các chính sách quy hoạch vùng phải gắn liền với báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, quy hoạch đồng bộ mạng lưới 7 tuyến du lịch sinh thái liên tỉnh và 2 khu du lịch trọng điểm Phú Quốc, Côn Đảo với mục tiêu đưa vào vận hành ổn định trước năm 2000. Tổng cục Du lịch chủ trì phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các địa phương thiết kế các hành trình chuyên đề từ 1 đến 3 ngày, tối ưu hóa tốc độ vận chuyển đường bộ và đường thủy nhằm đảm bảo thời gian di chuyển không vượt quá 50% tổng thời lượng tour mỗi ngày.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng giao thông tiếp cận và cải tạo cơ sở lưu trú thân thiện sinh thái tại các cù lao trọng điểm trong giai đoạn 1996 - 2005. Sở Du lịch tỉnh Tiền Giang và Vĩnh Long cần hướng dẫn các đơn vị lữ hành đầu tư hệ thống cụm nhà nghỉ kiểu bungalow sinh thái, xây dựng cầu tàu đón khách và trạm dừng chân đạt chuẩn sức chứa từ 300 đến 500 khách cùng lúc tại Cù lao Thới Sơn và Cù lao Bình Hòa Phước, hướng đến mục tiêu nâng tỷ lệ điểm đến Loại A lên trên 40% vào năm 2010.

Thứ ba, thiết lập hành lang bảo tồn nghiêm ngặt và kiểm soát sức chứa môi trường tại các khu bảo tồn thiên nhiên trước năm 1998. Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường cùng Ban quản lý Vườn quốc gia Tràm Chim, Đầm Dơi, Vồ Dơi ban hành quy định giới hạn số lượng phương tiện tắc ráng gắn máy vào mùa chim làm tổ từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau, giữ vững diện tích 7.600 ha vùng lõi ngập nước để bảo vệ loài sếu đầu đỏ Sarus phương Đông.

Thứ tư, triển khai chương trình đào tạo nhân lực du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng trong lộ trình 1997 - 2005. Trường Đại học Sư phạm TP.HCM và các trường nghiệp vụ du lịch liên kết mở các khóa tập huấn kỹ năng diễn giải môi trường cho 100% đội ngũ hướng dẫn viên, cam kết tạo việc làm và sử dụng tối thiểu 80% lực lượng lao động dịch vụ là người dân địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách du lịch, bao gồm Tổng cục Du lịch và Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, có thể ứng dụng trực tiếp bộ chỉ tiêu phân hạng và phương án phân vùng không gian để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế du lịch dài hạn.

Nhóm doanh nghiệp kinh doanh lữ hành và dịch vụ du lịch như Saigontourist cùng các công ty du lịch địa phương có thể sử dụng cấu trúc 7 tuyến tour mẫu để thiết kế các gói sản phẩm du lịch sinh thái sông nước - miệt vườn độc đáo, tối ưu hóa cung đường và nâng cao trải nghiệm của du khách.

Nhóm các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành Địa lý Tự nhiên, Địa lý Du lịch, Quản lý Môi trường và Kinh tế Vùng có thể kế thừa khung lý thuyết Hệ thống Lãnh thổ Du lịch và phương pháp lượng hóa điểm số tài nguyên phục vụ công tác giảng dạy, mở rộng đề tài nghiên cứu liên vùng.

Nhóm ban quản lý vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên và các tổ chức phi chính phủ về môi trường có thể tham khảo các nguyên tắc quản lý sức chứa và phương án du lịch sinh thái cộng đồng để vừa bảo tồn đa dạng sinh học, vừa tạo nguồn tài chính tái đầu tư cho sinh cảnh rừng.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá tài nguyên du lịch sinh thái trong luận văn được xây dựng như thế nào?
Luận văn thiết lập khung đánh giá gồm 3 chỉ tiêu thu hút khách (tính hấp dẫn, cơ sở hạ tầng, tính an toàn) và 4 chỉ tiêu quản lý khai thác (tính bền vững, tính liên kết, tính thời vụ, sức chứa). Mỗi chỉ tiêu được chia làm 4 bậc và nhân với hệ số trọng số từ 1 đến 3 để xếp hạng điểm đến thành Loại A, B hoặc C.

Tại sao luận văn xác định Đồng bằng sông Cửu Long là một Thể tổng hợp Lãnh thổ Du lịch?
Khu vực này có sự gắn kết hữu cơ giữa các điểm tài nguyên sông nước, hệ thống cù lao miệt vườn với cơ sở hạ tầng giao thông thủy bộ dùng chung. Toàn vùng nằm trong giai đoạn hình thành và tăng trưởng mạnh mẽ, đòi hỏi phải có sự liên kết kinh tế - lãnh thổ chặt chẽ giữa 12 tỉnh thành.

Mô hình du lịch sinh thái trong nghiên cứu có điểm gì khác biệt so với du lịch miệt vườn đại trà?
Du lịch sinh thái đòi hỏi trách nhiệm bảo vệ môi trường, giáo dục nâng cao nhận thức của du khách về động thực vật bản địa, kiểm soát chặt chẽ sức chứa lưu trú và chia sẻ lợi ích kinh tế trực tiếp với cộng đồng cư dân địa phương thay vì chỉ thuần túy khai thác hoạt động tham quan ngắm cảnh.

Luận văn đã phân định không gian du lịch sinh thái toàn vùng thành những tuyến điểm cụ thể nào?
Nghiên cứu đã quy hoạch chi tiết 23 điểm du lịch sinh thái tự nhiên, kết nối thành 7 tuyến du lịch liên tỉnh tiêu biểu với thời gian 1 đến 3 ngày (như tuyến Tràm Chim, Sông Tiền, Sông Hậu, Cà Mau) cùng 2 khu du lịch sinh thái biển đảo độc lập là Vườn quốc gia Phú Quốc và Côn Đảo.

Những rào cản lớn nhất đối với du lịch sinh thái Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn này là gì?
Khó khăn lớn nhất nằm ở hệ thống hạ tầng giao thông kết nối kém phát triển, cơ sở lưu trú đạt chuẩn quốc tế chỉ chiếm tỷ lệ thấp, các hoạt động du lịch còn tự phát, trùng lặp sản phẩm giữa các địa phương và nguy cơ ô nhiễm nguồn nước đe dọa trực tiếp đến tính bền vững của các sân chim.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về tổ chức lãnh thổ du lịch và phương pháp đánh giá định lượng tài nguyên sinh thái vùng ngập nước.
• Xác định 23 điểm tài nguyên sinh thái tự nhiên then chốt, chứng minh tính khả thi trong việc khai thác 5 điểm Loại A đón khách quốc tế và 18 điểm Loại B phục vụ nội địa.
• Thiết kế hoàn chỉnh khung phân vùng không gian gồm 7 tuyến du lịch sinh thái đặc trưng và 2 khu bảo tồn biển đảo trọng điểm đến năm 2000.
• Cung cấp bức tranh toàn cảnh về thực trạng tăng trưởng du lịch tại các cực trung chuyển như Cần Thơ, Tiền Giang, Vĩnh Long, chỉ rõ những nút thắt hạ tầng cần tháo gỡ.
• Đề xuất hệ thống giải pháp liên ngành kết hợp giữa đầu tư có trọng điểm, phân cấp quản lý môi trường và đào tạo nguồn nhân lực bản địa.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần bắt tay triển khai quy hoạch chi tiết từng tiểu vùng du lịch trong giai đoạn 1996 - 2000, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa tài nguyên và nhân rộng các mô hình du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng. Hãy áp dụng ngay các định hướng khoa học từ công trình nghiên cứu này để cùng kiến tạo một nền du lịch xanh, bền vững và giàu bản sắc văn hóa sông nước Cửu Long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

§9% (2 Am Ro 4C T®--b BỘ GIÁO ĐỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HỒ CHÍ MINH KHOA ĐỊA LÝ SONG CUU LONG CHUYEN NGÀNH : DIA LY TY NHIÊN KHOA HỌC : 1992 - 1996 THAY HUGNG DAN : THAC SĨ TRAN VAN THÀNH TRƯƠNG HOÀNG PHƯƠNG SINH VIÊN THỰC HIEN : BÙI KIM THU TP.1996 LUẬN VĂN HOÀN THÀNH TẠI KHOA ĐỊA LY TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HỖ CHÍ MINH NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HỌC 1: THẠC SĨ TRAN VĂN THÀNH Thala NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HỌC 2 : THAY TRUONG HOANG PHƯƠNG NGƯỜI NHAN XÉT : « Luén văn được bảo vệ hồi ngày 24 tháng 05 năm 1996 © Tai Hội đồng chấm luận văn Khoa Địa Lý Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hé Chí Minh. « Cé thé tìm hiểu tại văn phòng Khoa Địa Lý LỜI NÓI ĐẦU CBN X4 X4 nO ROA FEE> Đất nước ta dang hước vào thời kỳ mở cửa giao hn với thế giới nhầm xây dựng nên kinh tế thi trường đa dang. nhiều thành phân theo định hướng XHCN. Chúng ta có rất phiền tiểm nang to lân về kính tế : nông nghiên, công nghiệp, da lịch, bởi lẻ được thiên phiền wn đãi, đất dai mầu mổ, tài nguyên rừng.

biển và khoáng sẵn đổi đào phong phd, lic lướng lao đông đông đảo. có sức kh», có trí thức và tinh than yêu nước. tính đại đoàn kết dân tộc. Với những tiém năng kính tế như vậy.

chắc chấn sé đưa đất nước tới môi tương lai ấm no, tươi sáng hơn. Ngày nay, mot trong những thế mạnh thu hút nhiều vin dau ut và phát triển kinh tế nước ta kì du lich. Suốt doc chiéu đài đất nước từ Nam ra Hắc đâu đâu cũng có danh lam. Diéu đó đã dem lại cho ngành du lịch Việt Nam nhiều lợi thé.

Suốt những năm tháng theo học 3 Khoa Địa lý trường ĐHSP TP.HCM chúng tôi đã có Jip di thực địa nhiều nơi. nơi để lại trong lòng tôi nhiều trần trở nhất đó là Đồng bằng châu thể sông Cứu Long (DBCTSCL) mãnh đất có nhiễu mãnh lực gới cảm nhưng chưa khai thác đúng ante để thu hút sự quan tầm mến mô của nhiều người. Xuất phát từ diéu trăn trà đó. Việc “hước đầu nghiên cứu gry hoạch du lịch sinh thái Đẳng bằng châu thể sông Cửu LongTM là để tài tôi chọn cho luận văn tốt nghiệp cuối khoá học 1992 - 1996.

'Trong quá trình làm để tài, tôi đã nhân được sự giúp đỡ. hướng dẫn tận tình của Thac si TRAN VĂN THANH, Thay TRƯƠNG HOÀNG PHƯƠNG, giảng viên khoa Địa lý trường ĐHSP, các thay cô trong khoa. su giúp đữ, cung cấp tài liêu của các cơ quan và cá nhân ở DIISCT1. cũng như ở TP.

các han trong lớp. Trước khi di vào phần chính của để tài tôi xin được nói lên Ki cám ơn chân thành sâu sắc nhất. Deo hạn chế về trình đô. thời gian nên chấc chấn trong luận văn này còn nhiều sai sốt vẻ nội dung lẫn hình thức.

Rất mong đón nhận những ý kiến đóng góp của các thầy cô và các bạn đồng nghiệp. PHAN I: TONG QUAN SO LUGC LICH SU NGHIEN CUU VAN DE Du lịch là một lính vực hoạt động từ khi có con người. Con người trong thời tién sử an lông 3 6. cư ngụ trong các hang đông thiên nhiên.

con người đứng ở môi thung lũng nhìn bin phiá đểu có núi bao quanh, có lúc con người cũng xem mình đứng núi nào. Rồi trong nến kinh tế săn bắn, hái lượm. con người cũng thực hiện những hoạt động du lịch nhưng chưa hình dung được khái niệm du lịch. Xã hội loài người ngày một phát triển, nhu cẩn cuộc sống ngày tầng cao vể mức sống và trình độ hiểu hiết, du lịch lại là một hoạt động lành manh.

phổ biến trong cuộc sống con người nhất là những nước có nền kinh tế phát triển. Du lịch đã trở thành một ngành kính tế tổng hợp, xuất khẩu vô hình, xuất khẩu tại chổ chiếm môt vị trí ngầy càng quan trọng ở nhiễu quốc gia. Vì vậy, để đầm bảo nhu cầu của khách du lịch và mang lại hiệu quả kinh tế việc khai thác và sử đụng hợp lý nguồn tài nguyên du lịch (TNUI,) là rất cẩn thiết. Vấn để nghiên cứu đánh giá nguồn TNIM.

phục vụ mục dich du lịch có ý nghĩa thiết thực nên thu hút đông đảo các nhà khoa học tham gia. Đây cũng là lĩnh vực mới mẻ, phức tạp, có nhiều quan niệm khác nhau, tiếp cân và giải quyết cũng khác nhau. Đòi hỏi phai hoàn thiện cả về nội dung lẫn hình thức. Đầu thế kỷ XX có các công trình nghiên cứu nhưng chỉ dừng lại việc mô tả cảnh quan tự nhiên, văn hoá ở các lãnh thổ nhất định.

Cho đến những năm 40 của thế kỷ này lĩnh vực nghiên cứu từng bước được hình thành, từ việc nghiên cứu các luỗng khách du lịch trong nước, các luồng khách du lịch quốc tế dẫn dn đi đến đánh giá TNII. Từ đó xác định được khả năng phát triển của từng vùng và xây dựng mô hình phát triển tối ưu nhất dim hảo tính khoa học. Ở Việt Nam, ngành du lịch hết sức mới mẻ chủ yếu phát triển hơn 30 năm nay, nhưng thật sự quan tâm chỉ trong những năm gắn đây. Năm 1990, năm du lịch Việt Nam vì thế lĩnh vực nghiên cứu phục vụ mục đích du lịch vẫn còn hạn chế.

Trong nhiều năm qua các công trình nghiên cứu như “Đánh giá tài nguyên đu lịch Việt Nam” do Viện nghiên cứu và phái triển du lịch chủ trì. Để tài chỉ cho chúng ta thấy được hức tranh chung về tiém năng, hiện trang và một số xu hướng phát triển du lịch. Năm 1992, công trình nghiên cứu luân án Phó tiến si khoa học Địa lý - Địa chất của Đăng Duy Lodi “Đánh giá và khai thác các điểu kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên Huyện Ba Vì (Hà Tây) phục vụ mục đích du lịch”, công trình đã xây dựng cơ sở khoa học của việc đánh giá và khai thác các điểu kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên phục vụ mục đích du lịch tại một địa bàn cụ thể. Công trình “Những định hướng lớn về phát triển du lịch Việt Nam theo các vùng lãnh thé” của Tổng cuc du lịch (1993) là môt dự án quy hoạch tổng thể phát triển du lịch vàng tam giác phid Hắc Hà Nôi - Hải Phòng - Quảng Ninh.

vàng tam giác phiá Nam TP.IICM - Biện Hoà - Vũng tau và trục Huế- DA Nẵng. Năm 1995 ra đời công trình nghiên cửu của Công ty du lịch SAIGON TOURIST về “thiết kế các tuyến điểm du lịch trong và ngoài TPHCM đến năm 2010", Các tác giả đã đánh giá được hiện trang các luyến điểm du lịch đang khai thác trong và ngoài TP.HCM và các tuyến du lịch nước ngoài mot cách tron ven trên cứ sở những chỉ tiêu cụ thể. môi hình thái du lịch neti ra đời đã gây tranh cãi cho mọi người trong ngành du lịch khi nó để cập ‹lến một quan điểm mới, Đó là hình thái du lịch sinh thái (ceotourism), mt hình thái được nói nhiền nhất trong thập kỷ 90 tướng tự như sự bùng nể của điện toán trong những năm 80. Mặc dd hình thái du lịch sinh thái này được chứ trong nhưng đến nay hấu như chưa có công trình di sâu nào tận trang nghiền cui ở nước ta.

Ở nước ngoài, du lịch sinh thái đã bat đầu ở Thái Ï an, Malaysia, Nhật bin. Đối với Dong bằng châu thể sông Cita Long nơi được thiên nhiên ưu đãi, nếu khai thác hớp lý tiểm năng thiên nhiên vốn có thì trong tương lai du lịch sẽ phát triển mạnh mẽ cùng với xu hưởng chung của thế guii. Dac biết, xu hướng khai thác du lịch sinh thái dang the hút khách du lich thế giới. tap trung về các nước nhiệt đới của khu vực Châu A - Thái Binh Dương.

CHƯƠNG II : PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU QUI HOẠCH DU LICH SINH THÁI ỆM SỐ KHÁI NICƠ li. MỘT BẢN VỀ DU LICH lI.1 Du lịch : “Thuật ngữ “Du lịch” xuất phát từ liếng “Teo Tour” của người Anh, có nghĩa là đi dạo chơi, leo nui, van đông ngoài trời. “Teo Tour" và “Teour” đều bất đầu từ tiếng La tinh “Turnws” hoặc tiếng Hy Lap “Tornos" có nghĩa là đi chai, đi dã ngoại. Kể từ khi thành lập Hiệp Hội các tổ chức du lịch IUOTO (International of Union Offical Travel Organization) năm 1925 tại Hà Lan cho đến nay, khai niệm du lịch luôn luôn được tranh luận.du lịch được hiểu là việc di lại của cá nhân hoặc nhóm người rời khỏi chổ ở của mình trong khoảng thời gian ngấn đến các vùng xung quanh để nghĩ ngơi, giải trí, hoặc chữa bênh.

trên thế giới người ta đã thống nhất hiểu khái niệm du lịch với ý nghĩa rộng. bao gồm các hoạt đông di chuyển của con người ở trong hay ngoài nước, ngoại trừ việc đi cư trú chính trị, tìm việc làm và đi xâm lược nước khác. Thuật ngữ “Du lịch” được quốc tế hoá là “TourismTM và được nhiều nước ở Châu Âu sử dung trực tiếp mà không dịch nghĩa.Guyer Freuler (1905), du lịch vớiý nghĩa hiện đại của từ này là hiện tượng của thời đai chúng ta. dựa trên cơ sở tăng nhu cầu hổi phục sức khoẻ và sự thay đổi môi trường xung quanh, dựa vào sự phát sinh, phát triển các tình cảm đối với các vẻ đẹp của thiên nhiên.

Như vậy, tác giả người Đức này cho rằng khách du lịch là những người di chuyển tạm thời ra khi nơi cư trú thường xuyên để thay đổi không khí nhầm tăng cường sức khoẻ và chiêm ngưỡng phong cảnh của tự nhiên. ' Giáo sư BI Edmod Picara (1910) quan niệm :”Ðw lịch la tổng hợp các tổ chức và cắt chức năng của nó không chỉ về phương diện khách van lai mà cái chính là về phương diện giá trị mà khách du lịch chỉ ra, và khách nước ngoài đến với một túi tiên đẩy ấp, tiêu dag trực tiếp (trước hết ding cho khách sạn nhà tro) và gián tiếp cho các chỉ phí của họ nhẦềm thoả mãn nhu cầu hiểu biết hoặc giải trí”. Như vậy theo giáo sư, khách du lịch là những người đi chơi nhằm mục đích hiểu biết và giải trí và họ cần được tiêu dùng khoản tién của họ có ở các nơi họ tới du lịch tức là họ cần được phục vụ trong thời gian đi du lịch.Woglivia, nhà kinh tế học Anh (1933) cho rằng :"Khdch du lịch là những người thỏa mãn đẳng thời 2 điểu kiện sau : xa nhà trong thời gian không quá một năm, chi tiêu xài ở nơi khác mà không thêm gi” A. Norwal (1936) quan niệm tương tự F.