Luận văn thạc sĩ về phát triển du lịch sinh thái bền vững tại đảo cò Chi Lăng Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích hus góp phần nghiên cứu hệ sinh thái đảo cò chi lăng nam nhằm định hướng phát triển du lịch sinh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Vũ Thị Châu
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Xuân Huấn
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Sinh Thái Học
• Đề tài: Góp Phần Nghiên Cứu Hệ Sinh Thái Đảo Cò Chi Lăng Nam Nhằm Định Hướng Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Bền Vững
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm và các nguyên tắc du lịch sinh thái
• 1.1.1. Du lịch là gì?
• 1.1.2. Chức năng của du lịch
• 1.1.3. Các đặc điểm của hoạt động du lịch
• 1.1.4. Các loại hình du lịch
• 1.2. Du lịch sinh thái
• 1.2.1. Định nghĩa DLST
• 1.2.2. Đặc điểm và nguyên tắc của DLST
• 1.2.3. Mối quan hệ giữa DLST với bảo vệ đa dạng sinh học và phát triển bền vững
• 1.2.3.1. Mối quan hệ giữa DLST với bảo vệ đa dạng sinh học
• 1.2.3.2. Mối quan hệ giữa DLST với phát triển bền vững
• 1.2.4. Vài nét về DLST ở các vườn chim
• 1.2.5. Hệ sinh thái và những tính chất cơ bản của hệ sinh thái
• 1.2.5.1. Hệ sinh thái là gì?
• 1.2.5.2. Những tính chất cơ bản của hệ sinh thái (HST)
• 1.2.6. Khái quát khu vực nghiên cứu - Đảo cò Chi Lăng Nam
• 1.2.6.1. Nguồn gốc hình thành Đảo Cò và hồ An Dương
• 1.2.6.2. Đặc điểm thủy văn của hồ An Dương
• 1.2.6.3. Vai trò của Đảo cò Chi Lăng Nam với môi trường, sinh thái
• 1.2.6.4. Hiện trạng hoạt động du lịch ở Đảo Cò Chi Lăng Nam
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. Các tuyến điều tra
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp quan sát xác định chim ngoài thiên nhiên
• 2.3.2. Phương pháp điều tra qua nhân dân
• 2.3.3. Phương pháp tính số lượng cá thể các loài chim nước
• 2.3.4. Phương pháp xác định thức ăn của chim
• 2.3.5. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.3.6. Phương pháp kế thừa
• 2.3.7. Phương pháp nghiên cứu du lịch sinh thái
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế-xã hội của khu vực nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên của xã Chi Lăng Nam
• 3.1.2. Đặc điểm về kinh tế-xã hội xã Chi Lăng Nam
• 3.2. Đa dạng thành phần các loài chim ở Đảo Cò Chi Lăng Nam
• 3.2.1. Thành phần các loài chim
• 3.2.2. Mức độ đa dạng về các taxon ở Đảo Cò Chi Lăng Nam
• 3.2.3. So sánh tính đa dạng về thành phần loài chim giữa vườn chim Chi Lăng Nam với các vườn chim khác ở Việt Nam
• 3.3. Sự phân bố của các loài chim theo sinh cảnh
• 3.4. Sinh học, sinh thái của một số loài chim thường gặp ở Đảo Cò
• 3.4.1. Lễ hội – Tachybaptus ruficollis (hình 8)
• 3.4.2. Sâm cầm – Fulica atra (hình 9)
• 3.4.3. Gà lôi nước – Hydrophasianus chirurgus (hình 10)
• 3.4.4. Mòng két – Anas crecca (hình 11)
• 3.4.5. Cò trắng – Egretta gazetta (hình 13)
• 3.4.6. Cò ngàng lớn - Egretta alba (hình 14)
• 3.4.7. Diệc xám – Ardea cinerea (hình 15)
• 3.5. Ảnh hưởng của con người đến tài nguyên chim
• 3.5.1. Hiện tượng săn bắt chim
• 3.5.2. Khai thác thủy sản trong hồ An Dương
• 3.5.3. Mức độ ô nhiễm nguồn nước, thức ăn của các loài chim và hiện tượng thu hẹp diện tích đất ngập nước
• 3.6. Định hướng phát triển du lịch sinh thái ở Đảo cò Chi Lăng Nam
• 3.6.1. Đề xuất định hướng phát triển du lịch sinh thái ở Đảo cò Chi Lăng Nam
• 3.6.2. Chương trình quan sát chim nước ngoài thiên nhiên
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển du lịch sinh thái bền vững tại đảo cò Chi Lăng Nam

Đảo cò Chi Lăng Nam, một trong những điểm đến nổi bật của tỉnh Hải Dương, đang trở thành tâm điểm của sự phát triển du lịch sinh thái bền vững. Với hệ sinh thái phong phú và đa dạng, nơi đây không chỉ thu hút du khách mà còn góp phần bảo tồn thiên nhiên. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu và phát triển du lịch sinh thái tại khu vực này, đồng thời đảm bảo sự bền vững cho môi trường.

1.1. Đặc điểm sinh thái của đảo cò Chi Lăng Nam

Đảo cò Chi Lăng Nam có hệ sinh thái ngập nước phong phú, với nhiều loài chim quý hiếm. Hệ động thực vật tại đây không chỉ đa dạng mà còn có giá trị bảo tồn cao. Việc nghiên cứu và bảo tồn các loài chim nước là rất cần thiết để duy trì sự cân bằng sinh thái.

1.2. Lợi ích của du lịch sinh thái tại đảo cò

Du lịch sinh thái không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương mà còn nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Du khách có cơ hội trải nghiệm thiên nhiên, tìm hiểu về các loài động thực vật và tham gia vào các hoạt động bảo tồn.

II. Thách thức trong phát triển du lịch sinh thái tại đảo cò Chi Lăng Nam

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển du lịch sinh thái tại đảo cò Chi Lăng Nam cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, khai thác tài nguyên không bền vững và sự gia tăng lượng khách du lịch có thể gây áp lực lên hệ sinh thái.

2.1. Tác động của con người đến môi trường

Hoạt động của con người, như khai thác thủy sản và xây dựng cơ sở hạ tầng, đang gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên. Cần có các biện pháp quản lý tài nguyên hiệu quả để giảm thiểu tác động này.

2.2. Nguy cơ mất đa dạng sinh học

Sự gia tăng dân số và nhu cầu phát triển kinh tế có thể dẫn đến việc mất đi các loài động thực vật quý hiếm. Việc bảo tồn đa dạng sinh học là rất quan trọng để duy trì hệ sinh thái bền vững.

III. Phương pháp nghiên cứu phát triển du lịch sinh thái bền vững

Để phát triển du lịch sinh thái bền vững tại đảo cò Chi Lăng Nam, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Các phương pháp này bao gồm khảo sát, phân tích dữ liệu và tham vấn cộng đồng.

3.1. Khảo sát hiện trạng sinh thái

Khảo sát hiện trạng sinh thái giúp xác định các loài động thực vật, đánh giá sức khỏe của hệ sinh thái và phát hiện các vấn đề môi trường cần giải quyết.

3.2. Phân tích dữ liệu và lập kế hoạch

Phân tích dữ liệu từ các cuộc khảo sát sẽ giúp xây dựng kế hoạch phát triển du lịch sinh thái hiệu quả, đảm bảo sự bền vững cho môi trường và cộng đồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn để phát triển các chương trình du lịch sinh thái tại đảo cò Chi Lăng Nam. Các chương trình này không chỉ thu hút du khách mà còn góp phần bảo tồn thiên nhiên.

4.1. Các chương trình du lịch sinh thái

Các chương trình du lịch sinh thái sẽ bao gồm các hoạt động như quan sát chim, tham quan hệ sinh thái và tham gia vào các hoạt động bảo tồn. Điều này sẽ giúp nâng cao nhận thức của du khách về bảo vệ môi trường.

4.2. Đánh giá tác động của du lịch sinh thái

Đánh giá tác động của du lịch sinh thái đến môi trường và cộng đồng là rất quan trọng. Cần có các chỉ số đánh giá cụ thể để theo dõi và điều chỉnh các hoạt động du lịch.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho du lịch sinh thái

Phát triển du lịch sinh thái bền vững tại đảo cò Chi Lăng Nam là một hướng đi cần thiết để bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế địa phương. Cần có sự hợp tác giữa các bên liên quan để đảm bảo sự thành công của các chương trình du lịch sinh thái.

5.1. Tầm quan trọng của bảo tồn thiên nhiên

Bảo tồn thiên nhiên không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là của cộng đồng và du khách. Mỗi người đều có thể góp phần vào việc bảo vệ môi trường.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam hiện ghi nhận khoảng 847 loài chim với gần 50 vườn chim phân bố trên khắp cả nước, trong đó hệ sinh thái đất ngập nước nội địa giữ vai trò sống còn đối với các loài chim di cư. Khu du lịch sinh thái Đảo Cò Chi Lăng Nam tại huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương có tổng quy mô 67,1 ha, nổi bật với hồ An Dương rộng 9,3 ha (tương đương 90.377,5 m2), là một trong những sinh cảnh ngập nước tự nhiên quý hiếm tại trung tâm Đồng bằng sông Hồng. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của các hoạt động dân sinh, khai thác thủy sản và du lịch tự phát đã tạo ra áp lực nặng nề lên môi trường sống của các quần thể chim hoang dã.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Sinh thái học được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện cấu trúc thành phần loài chim nước, khảo sát các tác động nhân sinh tiêu cực và xây dựng cơ sở khoa học định hướng phát triển du lịch sinh thái bền vững. Nghiên cứu được triển khai liên tục trong 15 tháng (từ tháng 4/2011 đến tháng 6/2012) tại địa bàn xã Chi Lăng Nam.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để quy hoạch không gian bảo tồn nguyên vẹn 100% diện tích làm tổ của các loài chim, đồng thời mở ra tiềm năng nâng cao 20% đến 30% doanh thu du lịch dịch vụ cho cộng đồng địa phương, đảm bảo sự cân bằng hài hòa giữa bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết hệ sinh thái và nguyên lý phát triển du lịch sinh thái bền vững dựa trên mô hình tích hợp ba mục tiêu cốt lõi: bảo vệ tài nguyên môi trường, tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cộng đồng. Đề tài kế thừa khung lý thuyết 7 nguyên tắc du lịch sinh thái của Honey Martha công bố năm 1999, nhấn mạnh việc giảm thiểu tác động vật lý, xây dựng nhận thức môi trường và cung cấp lợi ích tài chính trực tiếp cho công tác bảo tồn bản địa.

Nội dung học thuật tập trung vào 4 khái niệm nền tảng: hệ sinh thái đất ngập nước nội địa, đa dạng sinh học, sức tải môi trường và du lịch có trách nhiệm. Cơ sở pháp lý được xây dựng vững chắc từ Quyết định số 845/TTg ngày 22/12/1995 và Quyết định số 79/2007/QĐ-TTg ngày 31/5/2007 của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch hành động đa dạng sinh học của Việt Nam, kết hợp cùng các cam kết quốc tế từ Công ước Ramsar năm 1989 và Công ước Bonn về bảo tồn các loài động vật hoang dã di cư.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập qua 11 đợt điều tra thực địa với tổng thời gian 42 ngày nghiên cứu thực tế từ tháng 4/2011 đến tháng 6/2012. Tác giả thiết lập 5 tuyến điều tra trọng điểm, bao gồm 3 tuyến khảo sát đi bộ quanh bờ đê thôn An Dương, thôn Triều Dương, thôn Hội Yên, cánh đồng lúa Đống Trâu và 2 tuyến đường thủy di chuyển bằng thuyền quan sát dặng cây quanh hồ An Dương.

Phương pháp chọn mẫu định tính kết hợp định lượng được áp dụng bài bản nhằm đảm bảo tính đại diện:

• Cỡ mẫu điều tra xã hội học gồm 22 cá nhân am hiểu địa bàn được phỏng vấn sâu (thợ săn hoàn lương, người cao tuổi, cán bộ địa phương) và 65 phiếu thẩm vấn người dân vùng đệm về nhận thức sinh thái.
• Cỡ mẫu phân tích thành phần thức ăn được thực hiện trực tiếp trên 10 mẫu dạ dày chim thu giữ từ các vụ săn bắt trái phép (gồm 5 cá thể cò trắng, 2 cò bợ, 2 le hôi và 1 sâm cầm), kết hợp quan sát bãi phân chim ngoài tự nhiên.

Lý do lựa chọn phương pháp quan sát điểm kết hợp quan sát tuyến trực tiếp trong khung giờ 5h00 đến 8h00 và 14h00 đến khi mặt trời lặn là vì đây là khoảng thời gian hoạt động kiếm ăn mạnh nhất của các loài chim nước. Thiết bị chuyên dụng gồm ống nhòm, kính viễn vọng quang học Tele-scope và máy ghi âm tiếng hót trong bán kính 50 m. Toàn bộ dữ liệu sinh học được phân tích thống kê và mô hình hóa biểu đồ bằng phần mềm Microsoft Excel phiên bản 2000.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu ghi nhận cấu trúc cảnh quan đặc thù với diện tích khu du lịch sinh thái rộng 67,1 ha, tâm điểm là hồ An Dương rộng 9,3 ha sâu từ 3 đến 8 m (vị trí sâu nhất đạt 18 m) và hồ Triều Dương rộng 4,3 ha. Hai hòn đảo gồm Đảo Cũ rộng 3.000 m2 và Đảo Mới mở rộng thêm 2.531 m2 từ năm 2003 đã tạo nên nơi cư trú an toàn cho hàng nghìn cá thể thuộc các loài quý hiếm như cò trắng, cò ngàng lớn, diệc xám, le hôi, sâm cầm, mòng két và gà lôi nước.

Thứ hai, đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa tại khu vực tạo sinh cảnh tối ưu với nhiệt độ không khí trung bình năm đạt 23,3°C, tổng lượng mưa trung bình 1.561,9 mm/năm và độ ẩm tương đối luôn duy trì trên 80%. Hệ thống kênh dẫn nước dài 800 m nối liền hai hồ cùng 40,17 ha đất nuôi trồng thủy sản cung cấp nguồn thức ăn tự nhiên vô cùng dồi dào.

Thứ ba, cơ cấu kinh tế xã Chi Lăng Nam giai đoạn 2005-2010 có bước chuyển biến tích cực: tổng giá trị sản xuất năm 2010 đạt 55,275 tỷ đồng (tăng 1,7 lần so với năm 2005), tỷ trọng ngành thương mại dịch vụ tăng mạnh từ 18,1% lên 39,2%, đạt 21,665 tỷ đồng.

Thứ tư, công tác quản lý du lịch bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng khi bộ máy Ban quản lý chỉ có 11 nhân sự với mức thù lao rất thấp khoảng 250.000 đồng/người/tháng. 100% cán bộ chưa qua đào tạo chuyên môn du lịch sinh thái, thiếu hướng dẫn viên chuyên trách và hoạt động du lịch còn bị khoán thầu phân tán cho tư nhân.

Thảo luận kết quả

Thực trạng suy giảm chất lượng sinh cảnh bắt nguồn từ việc địa phương chưa có trạm xử lý nước thải tập trung, khiến toàn bộ nước thải sinh hoạt của 5.415 nhân khẩu và nước mặt nông nghiệp xả trực tiếp vào hồ An Dương. Tiếng ồn từ các phương tiện cơ giới cùng thói quen khai thác thủy sản quá mức đã làm xáo trộn tập tính sinh sản của đàn chim di cư.

So với các vùng bảo tồn đất ngập nước quy mô lớn như Vườn quốc gia Xuân Thủy (Nam Định) hay các sân chim miền Tây rộng từ 5 đến 100 ha, Đảo Cò Chi Lăng Nam có diện tích vùng lõi tương đối nhỏ nhưng mật độ cá thể chim trên một mét vuông lại rất cao. Do đó, việc duy trì cơ chế khoán thầu tự phát sẽ trực tiếp đẩy hệ sinh thái này vào ngưỡng quá tải sinh thái.

Dữ liệu khảo sát được tổng hợp trực quan qua các bảng cấu trúc thành phần loài và biểu đồ phân tích tương quan giữa lượng khách du lịch với doanh thu thực tế. Các đồ thị dạng cột kết hợp đường thể hiện rõ sự tăng trưởng đột biến về lượng khách vào mùa lễ hội chùa Nam (thu hút hơn 1.000 lượt khách/ngày vào tháng 2 âm lịch), từ đó làm nổi bật nhu cầu cấp thiết phải phân luồng tuyến tham quan nhằm giảm xung đột sinh thái.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, thiết lập phân vùng chức năng bảo vệ nghiêm ngặt: Khoanh vùng bảo vệ tuyệt đối khu vực lõi hai hòn đảo (diện tích 3.020,8 m2) và vùng đệm mặt nước 67,1 ha. Ban hành quy định cấm toàn bộ phương tiện cơ giới tạo tiếng ồn lớn di chuyển gần đảo trong khung giờ chim đi ăn và về tổ (từ 5h00 đến 8h00 và 16h00 đến 18h30). Ủy ban nhân dân huyện Thanh Miện cùng Ủy ban nhân dân xã Chi Lăng Nam chịu trách nhiệm thực thi ngay trong quý I năm 2013.

Thứ hai, đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường: Triển khai hệ thống gom và xử lý nước thải sinh hoạt phân tán công suất 150 đến 200 m3/ngày đêm cho hai thôn ven hồ là An Dương và Triều Dương. Mục tiêu cắt giảm 80% tải lượng chất ô nhiễm hữu cơ xả thẳng vào lòng hồ An Dương giai đoạn 2013-2015 dưới sự chủ trì của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hải Dương.

Thứ ba, tái cơ cấu bộ máy và nâng cao năng lực quản lý: Chấm dứt cơ chế khoán thầu du lịch ngắn hạn cho tư nhân; chuyển đổi thành mô hình Ban quản lý chuyên trách trực thuộc huyện hoặc xã. Tổ chức 2 khóa tập huấn chuyên sâu về sinh thái học và kỹ năng thuyết minh cho 100% nhân sự (11 cán bộ quản lý và các lái đò địa phương), nâng mức thu nhập cơ sở lên tối thiểu 2.000.000 đồng/người/tháng trong năm 2013 do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Dương chủ trì.

Thứ tư, phát triển chuỗi sản phẩm du lịch sinh thái có trách nhiệm: Thiết kế 2 tuyến du lịch quan sát chim bằng thuyền chèo tay truyền thống không phát khí thải; tích hợp chương trình giáo dục môi trường tại Trung tâm Giáo dục Môi trường Đảo Cò. Đặt chỉ tiêu nâng tỷ lệ khách tham quan tham gia hoạt động tìm hiểu sinh thái lên trên 60% và kéo dài thời gian lưu trú bình quân của du khách đạt 1,5 ngày vào năm 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương (Sở Tài nguyên và Môi trường Hải Dương, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân huyện Thanh Miện). Luận văn cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác để hoạch định chính sách bảo tồn đất ngập nước 67,1 ha, cấp phép kinh doanh du lịch và ban hành quy chế bảo vệ động vật hoang dã di cư.

Nhóm 2: Các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên chuyên ngành Sinh thái học, Quản lý Môi trường, Du lịch học. Tài liệu cung cấp phương pháp luận thực địa 42 ngày bài bản, bộ dữ liệu giải phẫu thực nghiệm thức ăn và quy trình nghiên cứu khu hệ chim nước tại vùng châu thổ sông Hồng.

Nhóm 3: Các doanh nghiệp lữ hành và nhà phát triển du lịch sinh thái. Cung cấp dữ liệu thị trường và mô hình thiết kế tour ngắm chim chuyên đề (bird-watching), hỗ trợ chuyển đổi mô hình kinh doanh dịch vụ thân thiện với môi trường gắn với sinh kế của hơn 5.400 người dân bản địa.

Nhóm 4: Các tổ chức phi chính phủ và quỹ môi trường (như Quỹ Môi trường Toàn cầu, Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN, Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên WWF). Luận văn là hồ sơ cơ sở hữu ích phục vụ thẩm định dự án tài trợ bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển cộng đồng bền vững tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Hồ An Dương và Đảo Cò Chi Lăng Nam có quy mô diện tích và đặc điểm sinh thái thế nào?
Hồ An Dương có diện tích mặt nước 9,3 ha, sâu trung bình 3 đến 8 m và điểm sâu nhất đạt 18 m. Khu vực sở hữu 2 hòn đảo với tổng diện tích hơn 3.000 m2 nằm giữa vùng lõi sinh thái 67,1 ha, tạo môi trường đất ngập nước nội địa biệt lập lý tưởng cho nhiều loài chim nước cư trú và sinh sản.

Những hạn chế lớn nhất trong công tác quản lý du lịch tại Đảo Cò ở thời điểm nghiên cứu là gì?
Ban quản lý chỉ gồm 11 nhân sự là cán bộ hưu trí và cựu chiến binh, nhận thù lao thấp khoảng 250.000 đồng/người/tháng. 100% đội ngũ chưa qua đào tạo nghiệp vụ du lịch, thiếu hướng dẫn viên am hiểu sinh thái và hoạt động khai thác du lịch bị chia nhỏ theo hình thức khoán thầu tư nhân.

Điều kiện tự nhiên tại xã Chi Lăng Nam hỗ trợ khu hệ chim nước phát triển ra sao?
Vùng có nền nhiệt độ trung bình 23,3°C, lượng mưa hàng năm đạt 1.561,9 mm và độ ẩm không khí duy trì trên 80%. Mạng lưới kênh thủy lợi dài 800 m cùng 40,17 ha diện tích nuôi thủy sản tạo nguồn cung thức ăn thủy sinh vô cùng trù phú cho các loài cò, vạc.

Phương pháp nào được tác giả sử dụng để xác định thành phần thức ăn của các loài chim?
Tác giả thực hiện giải phẫu và phân tích trực tiếp mẫu thức ăn trong dạ dày của 10 cá thể chim tịch thu từ các vụ săn trộm (gồm 5 cò trắng, 2 cò bợ, 2 le hôi, 1 sâm cầm), kết hợp với kỹ thuật soi phân tích chất thải và thức ăn rơi vãi ngoài thực địa.

Giải pháp cấp bách nào cần ưu tiên triển khai để bảo vệ đàn chim nước tại Đảo Cò?
Địa phương cần thay thế hoàn toàn thuyền gắn động cơ bằng thuyền chèo tay trên 2 tuyến đường thủy ngắm chim, duy trì cự ly quan sát tối thiểu 30 m và cấm triệt để hoạt động đánh bắt thủy sản cơ giới trong lòng hồ An Dương nhằm giữ yên tĩnh cho đàn chim làm tổ.

Kết luận

• Luận văn khẳng định giá trị sinh thái nổi bật của vùng đất ngập nước 67,1 ha và lòng hồ An Dương rộng 9,3 ha trong mạng lưới bảo tồn đa dạng sinh học Đồng bằng sông Hồng.
• Đề tài nhận diện chính xác 4 nhóm nguyên nhân gây suy giảm sinh cảnh, nổi bật là hạ tầng nước thải thiếu đồng bộ và mô hình quản lý khoán thầu tư nhân còn nhiều bất cập.
• Công trình đóng góp bộ cơ sở dữ liệu thực chứng phong phú thông qua 11 đợt điều tra thực địa trong 42 ngày và kết quả giải phẫu chi tiết 10 mẫu dạ dày chim hoang dã.
• Đề xuất hệ thống giải pháp liên ngành toàn diện với lộ trình thực thi rõ ràng từ năm 2013 đến năm 2015, tập trung vào phân vùng chức năng, xử lý nước thải và đào tạo nhân lực.
• Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý chuyên ngành cần sớm ứng dụng các khuyến nghị của luận văn vào quy hoạch thực tế nhằm bảo tồn bền vững nguồn tài nguyên chim nước quý giá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Kế hoa ̣ch hành đô ̣ng đa da ̣ng sinh ho ̣c của Viê ̣t Nam đã đƣơ ̣c chin ́ h phủ phê duyê ̣t theo quyế t đinh ̣ số 845 TTg ngày 22/12/1995 và tiếp theo đó là quyết định số 79/2007/QĐ-TTg ngày 31/5/2007. Tƣ̀ đó cho đế n nay kế hoa ̣ch hành đô ̣ng đa da ̣ng sinh ho ̣c đã đóng mô ̣t vai trò quan tro ̣ng trong viê ̣c quản lý , bảo vệ và phát triển đa dạng sinh học của Việt Nam. Gầ n đây chính phủ Viê ̣t Nam và các tổ chƣ́c quố c tế đã quan tâm, chú ý đến hệ sinh thá i đấ t ngâ ̣p nƣớc ở nƣớc ta và có những nhận định xác đáng về giá trị của những hệ sinh thái này trên nhiều mặt. Đất ngập nƣớc (ĐNN) của Việt Nam vô cùng phong phú , tƣ̀ ĐNN ven biể n , vùng đồng bằng châu thổ (đồ ng bằ ng sông Hồ ng và đồ ng bằ ng sông Cƣ̉u Long ), rƣ̀ng tràm , rƣ̀ng ngâ ̣p mă ̣n , vùng cửa sông cho đến các đầm phá.

ĐNN nô ̣i điạ bao gồ m sông suố i, hồ nƣớc ngo ̣t tự nhiên, đầ m lầ y nƣớ c ngo ̣t, các vùng sình lầy và các đấ t ngâ ̣p nƣớc nhân ta ̣o v .ĐNN vô cùng quan tro ̣ng đố i với môi trƣờng và sƣ̣ phát triển kinh tế bền vững. Không chỉ là nơi cƣ ngu ̣, nơi cung cấ p thƣ́c ăn cho con ngƣời và nhiề u loài đô ̣ng thƣ̣c vâ ̣t số ng trên đó , đấ t ngâ ̣p nƣớc còn có ý nghiã quan trọng đối với bảo vệ và phát triển đa dạng sinh học và cảnh quan môi trƣờng. Tuy nhiên theo thời gian , các vùng ĐNN đang có nguy cơ bị đe d ọa mất dần do nhiề u đầ m lầ y nƣớc ngo ̣t và ven biể n của Viê ̣t Nam bi ̣cải ta ̣o san lấ p để làm nông nghiê ̣p, nuôi trồ ng thủy sản , xây dƣ̣ng khu dân cƣ và công nghiê ̣p. Viê ̣t Nam đã tham gia công ƣớc Ramsar vào tháng 8/1989.

Đây là “ C ông ƣớc về ĐNN có tầ m quan tro ̣ng quố c tế , đă ̣c biê ̣t là nơi ở của chim nƣớc” và là khuôn khổ cho hơ ̣p tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ ĐNN. Cùng với đó , Chính phủ Việt Nam cũng tham gia công ƣớc Bon hay Công ƣớc về bảo vê ̣ nhƣ̃ng loài đô ̣ng vâ ̣t di cƣ với mu ̣c tiêu là hơ ̣p tác giƣ̃a các nƣớc để bảo vê ̣ nhƣ̃ng loài đô ̣ng vâ ̣t di cƣ. Công ƣớc Bon đóng mô ̣t vai trò quan tro ̣ng trong bảo vê ̣ ĐNN và chim nƣớc. Nhƣ̃ng nƣớc thành viên của công ƣớc có nghiã vu ̣ bảo vệ những loài di cƣ quý hiếm (giảm/ cấ m săn bắ n và bảo vê ̣ nơi sinh số ng của chúng ) và cùng với các nƣớc khác thực hiện Công ƣớc để bảo vệ những loài tồn tại ở những nƣớc này.

1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hồ An Dƣơng với diện tích 9,3 ha, thuộc xã Chi Lăng Nam huyện Thanh Miện tỉnh Hải Dƣơng. Trải qua thời gian với nhiều biến cố, hồ An Dƣơng trở thành nơi có hệ sinh thái ngập nƣớc và hiếm có của vùng Đồng bằng Sông Hồng. Hệ động thực vật ở đây phong phú với nhiều loái cá sinh sống, trong đó có nhiều loài cá có tên trong Sách Đỏ Việt Nam 2007 nhƣ cá măng kình, cá ngạnh, cá vền,. cùng nhiều loài chim nƣớc các loại (chủ yếu là cò, vạc) tập trung về đây đã biến Đảo Cò thành một điểm du lịch sinh thái độc đáo của miền Bắc.

Mặt khác hiện nay, nhu cầ u du lich ̣ sinh thái đang đƣơ ̣c rấ t nhiề u ngƣời quan tâm vì nó vƣ̀a gầ n gũi với thiên nhiên, lại vừa khám phá đƣợc nguồn tài nguyên phong phú của quốc gia. Xuấ t phát tƣ̀ đó tôi tiế n hành nghiên cƣ́u đề tài : “Góp phần nghiên cứu hê ̣ sinh thái Đảo cò Chi Lăng Nam nhằ m đinh ̣ hướng phát triển du lich sinh thái bền vững ” Với thời gian 15 tháng (tƣ̀ tháng 4/2011 đến tháng 6/2012), đề tài tiế n hành các nghiên cứu nhằ m đa ̣t đƣơ ̣c các mục tiêu sau: - Xác đinh ̣ mô ̣t cách đầ y đủ nhấ t sƣ̣ đa da ̣ng , phong phú của các loài chim ,cò ở Đảo Cò. - Tìm hiểu, đánh giá sƣ̣ tác đô ̣ng của con ngƣời đế n các loài chim ở Đảo Cò. - Đề xuấ t các tuyế n du lich ̣ sinh thái ở hê ̣ sinh thái Đảo cò kết hợp với vùng lân câ ̣n.

- Mô tả đă ̣c điể m sinh thái của mô ̣t số loài chim nƣớc có ở Đảo cò Chi Lăng Nam. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Khái niệm và các nguyên tắc du lịch sinh thái 1.1 Du lich ̣ là gi?̀ Hiê ̣n nay du lich ̣ đƣơ ̣c coi là ngành công nghiê ̣p không khói , ít gây ô nhiễm môi trƣờng, giúp khách du lịch vừa đƣợc nghỉ ngơi , thƣ giañ vƣ̀a biế t thêm nhiề u điề u mới la ̣ về các vùng đấ t trong và ngoài nƣớc. Du lich ̣ còn góp phầ n phát triể n kinh tế của đấ t nƣớc, tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho ngƣời dân.

Chính vì lẽ đó mà hiện nay du lịch đang đƣợc phát triển một cách mạnh mẽ , trở thành mô ̣t ngành kinh tế quan trọng ở nhiều nƣớc trên th ế giới. Tuy nhiên, cho đế n nay vẫn chƣa có mô ̣t đinh ̣ nghiã hoàn chỉnh thố ng nhấ t nào về du lich ̣ đƣơ ̣c công nhâ ̣n rô ̣ng rãi trên các lĩnh vực khoa học và đời sống. Do hoàn cảnh (thời gian, khu vƣ̣c ) và dƣới góc đô ̣ nghiên cƣ́u khác nhau, mỗi ngƣời có mô ̣t cách hiể u và đinh ̣ nghiã về du lịch khác nhau. Đúng nhƣ mô ̣t chuyên gia du lich ̣ nhâ ̣n đinh ̣ : Đối với du lịch,có bao nhiêu tác giả nghiên cƣ́u thì có bấ y nhiêu đinh ̣ nghiã.

Định nghĩa du lịch bắt đầu từ tiếng Pháp “Tuor” nghĩa là đi dạo, cuộc dạo chơi. “Tuorist” là ngƣời đi dạo chơi (xuất hiện từ những năm 1800). “Tuorism” là du lịch [7]. Khi xã hội phát triển thì du lịch xuất hiện nhằm mục đích nâng cao chất lƣợng cuộc sống cho con ngƣời.

Hiện nay, du lịch ngày càng đƣợc chú ý, nâng cao và mở rộng. Khái niệm về du lịch luôn đƣợc tranh cãi với nhiều cách định nghĩa khác nhau. Theo IUOTO đƣa ra định nghĩa về du lịch năm 1925: “Trƣớc hết du lịch đƣợc hiểu là việc đi lại của từng cá nhân hoặc một nhóm ngƣời rời khỏi chỗ ở của mình trong khoảng thời gian ngắn đến các vùng xung quanh để nghỉ ngơi, giải trí hay chữa bệnh” [7]. Nhƣ vâ ̣y, có khá nhiều khái niệm Du lịch nhƣng tổng hợp lại ta thấy du lịch hàm chứa các yếu tố cơ bản sau:  Du lich ̣ là mô ̣t hiê ̣n tƣơ ̣ng kinh tế xã hô ̣i.

3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Du lich ̣ là sƣ̣ di chuyể n và ta ̣m thời lƣu trú ngoài nơi ở thƣờng xuyên của các cá nhân hoặc tập thể nhằm thỏa mãn các nhu cầ u đa da ̣ng của họ.  Du lich ̣ là tâ ̣p hơ ̣p các hoa ̣t đô ̣ng kinh doanh phong phú và đa dạng nhằ m phu ̣c vu ̣ cho các cuô ̣c hành trin ̀ h ,lƣu trú ta ̣m thời và các nhu cầ u khác của cá nhân hoặc tập thể khi họ ở ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của họ.  Các cuộc hành trình , lƣu trú ta ̣m thời của cá nhân hoă ̣c tâ ̣p thể đó đề u đồ ng thời có mô ̣t số mu ̣c đích nhấ t đinh ̣ , trong đó có mu ̣c đích hòa bình. Khác với quan điểm trên , các học giả biên soạn Từ điển Bách khoa toàn thƣ Viê ̣t Nam (1966) [28] đã tách hai nô ̣i dung cơ bản của du lịch thành hai phần riêng biê ̣t.

Nghĩa thứ nhất (đƣ́ng trên góc đô ̣ mu ̣c đić h của chuyế n đi ): Du lich ̣ là mô ̣t da ̣ng nghỉ dƣỡng , tham quan tích cƣ̣c của con ngƣời ngoà i nơi cƣ trú với mu ̣c đić h: Nghỉ ngơi giải trí , xem danh lam thắ ng cảnh , di tić h lich ̣ sƣ̉ , công trin ̀ h văn hóa nghệ thuật. Nghĩa thứ hai (đƣ́ng trên góc đô ̣ kinh tế ): Du lich ̣ là mô ̣t ngành kinh doanh tổ ng hơ ̣p có hiê ̣u quả cao về nhiề u mă ̣t : Nâng cao hiể u biế t về thiên nhiên, truyề n thố ng lich ̣ sƣ̉ và văn hóa dân tô ̣c , tƣ̀ đó góp phầ n tăng thêm tin ̀ h yêu đấ t nƣớc; đố i với ngƣời nƣớc ngoài là tình hƣ̃u nghi ̣với dân tô ̣c mình ; về mă ̣t kinh tế , du lich ̣ là liñ h vƣ̣c kinh doanh ma ng la ̣i hiê ̣u quả rấ t lớn : Có thể coi là hình thức xuấ t khẩ u hàng hóa và dich ̣ vu ̣ ta ̣i chỗ. Nhâ ̣n thƣ́c rõ đƣơ ̣c vai trò quan tro ̣ng và to lớn của ng ành du lịch, trong Pháp lê ̣nh du lich ̣ do Chủ tich ̣ nƣớc Cô ̣ng Hòa Xã Hô ̣i Chủ Nghiã Viê ̣t Nam công bố ngày 20/02/1999 viế t rằ ng: Du lich ̣ l à hoạt động của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằ m thỏa mañ nhu cầ u thăm quan , giải trí, nghỉ dƣỡng trong một khoảng thời gian nhất định. Pháp lệnh gồ m 9 chƣơng, 56 điề u, có hiê ̣u lƣ̣c tƣ̀ ngày 1 tháng 5 năm 1999 trong đó quy đinh ̣ ro:̃ Tham gia phát triể n du lich ̣ không còn chỉ là trách nhiệm của riêng ngành du lịch mà là trách nhiệm của „„ Cơ quan nhà nƣớc , tổ chƣ́c kinh tế , tổ chƣ́c chiń h tri -̣ xã hô ̣i, tổ chƣ́c xã hô ̣i -nghề nghiê ̣p, đơn vi ̣vũ trang 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân dân và mo ̣i cá nhân.

Do đó vấ n đề nghiên cƣ́u, phát triển du lich ̣ cũng là trách nhiê ̣m của cả nhà khoa ho ̣c, nhà quản lý.2 Chức năng của du lịch Du lịch có nhiều chức năng, tuy nhiên có thể khái quát thành 4 chức năng sau: xã hội, kinh tế, sinh thái và chính trị.