Luận văn nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu tại quận Phú Nhuận, TP.HCM

Luận văn thạc sĩ phân tích nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu tại quận Phú Nhuận, TP Hồ Chí Minh, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề này.

• Tác giả: Mai Thị Thu Dung
• Người hướng dẫn: TS Nguyễn Thanh Dương
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
• Đề tài: Nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU
• 1.1. Khái niệm và ý nghĩa của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu
• 1.2. Các đặc điểm của nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu
• 1.3. Các yếu tố tác động đến sự hình thành nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Khái quát tình hình tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Cơ cấu của tình hình tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận
• 2.3. Thực trạng các đặc điểm nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận
• 2.4. Thực trạng những yếu tố tác động đến sự hình thành nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận
• 3. Chương 3: DỰ BÁO VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN PHÚ NHUẬN TỪ KHÍA CẠNH NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI
• 3.1. Dự báo tình hình tội xâm phạm sở hữu và đặc điểm nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận
• 3.2. Các giải pháp phòng ngừa tình hình tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận từ khía cạnh nhân thân người phạm tội
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Sở Hữu

Nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu tại quận Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh là một vấn đề cấp thiết. Tình hình tội phạm xâm phạm sở hữu đang diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và đời sống của người dân. Việc hiểu rõ nhân thân của người phạm tội sẽ giúp đưa ra các giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.1. Khái Niệm Nhân Thân Người Phạm Tội Xâm Phạm Sở Hữu

Nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu được hiểu là tổng hợp các đặc điểm sinh học, tâm lý và xã hội của người phạm tội. Những đặc điểm này ảnh hưởng đến hành vi phạm tội và có thể được phân tích để tìm ra nguyên nhân sâu xa của tội phạm.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Nghiên Cứu Nhân Thân

Nghiên cứu nhân thân người phạm tội không chỉ giúp hiểu rõ hơn về động cơ phạm tội mà còn cung cấp cơ sở cho các biện pháp phòng ngừa. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng chính sách an ninh trật tự tại quận Phú Nhuận.

II. Thực Trạng Tội Phạm Xâm Phạm Sở Hữu Tại Quận Phú Nhuận

Tình hình tội phạm xâm phạm sở hữu tại quận Phú Nhuận đang gia tăng với nhiều hình thức khác nhau. Các vụ trộm cắp, cướp giật tài sản diễn ra thường xuyên, gây lo ngại cho người dân. Việc phân tích thực trạng này là cần thiết để có cái nhìn tổng quan về vấn đề.

2.1. Tình Hình Tội Phạm Xâm Phạm Sở Hữu

Trong giai đoạn 2013-2017, quận Phú Nhuận ghi nhận nhiều vụ án xâm phạm sở hữu, chiếm tỷ lệ cao trong tổng số tội phạm. Các cơ quan chức năng đã khởi tố hàng trăm vụ án, cho thấy tính chất nghiêm trọng của vấn đề.

2.2. Đặc Điểm Nhân Thân Người Phạm Tội

Đặc điểm nhân thân của người phạm tội xâm phạm sở hữu tại quận Phú Nhuận có sự khác biệt rõ rệt. Độ tuổi, giới tính, trình độ học vấn và nghề nghiệp là những yếu tố quan trọng cần được xem xét trong nghiên cứu.

III. Các Yếu Tố Tác Động Đến Nhân Thân Người Phạm Tội

Nhiều yếu tố tác động đến sự hình thành nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu. Các yếu tố này bao gồm hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, và các yếu tố xã hội khác. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp hiểu rõ hơn về động cơ phạm tội.

3.1. Hoàn Cảnh Gia Đình

Hoàn cảnh gia đình có ảnh hưởng lớn đến nhân thân người phạm tội. Những người lớn lên trong gia đình không ổn định thường có nguy cơ cao hơn trong việc phạm tội xâm phạm sở hữu.

3.2. Môi Trường Sống

Môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân thân. Những khu vực có tỉ lệ tội phạm cao thường tạo ra áp lực xã hội, dẫn đến hành vi phạm tội.

IV. Phương Pháp Nghiên Cứu Nhân Thân Người Phạm Tội

Để nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Các phương pháp này bao gồm phân tích tài liệu, thống kê hình sự và nghiên cứu điển hình. Việc sử dụng các phương pháp này sẽ giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy.

4.1. Phân Tích Tài Liệu

Phân tích tài liệu là phương pháp quan trọng trong nghiên cứu. Việc thu thập và phân tích các tài liệu liên quan đến tội phạm xâm phạm sở hữu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề.

4.2. Thống Kê Hình Sự

Thống kê hình sự giúp xác định các xu hướng và mô hình tội phạm. Dữ liệu thống kê sẽ hỗ trợ trong việc dự báo tình hình tội phạm trong tương lai.

V. Giải Pháp Phòng Ngừa Tội Phạm Xâm Phạm Sở Hữu

Để giảm thiểu tình trạng tội phạm xâm phạm sở hữu, cần có các giải pháp phòng ngừa hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm tăng cường giáo dục, cải thiện điều kiện sống và tăng cường sự hiện diện của lực lượng an ninh. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ góp phần bảo đảm an ninh trật tự tại quận Phú Nhuận.

5.1. Tăng Cường Giáo Dục

Giáo dục là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Việc nâng cao nhận thức về pháp luật và trách nhiệm xã hội sẽ giúp giảm thiểu tội phạm xâm phạm sở hữu.

5.2. Cải Thiện Điều Kiện Sống

Cải thiện điều kiện sống cho người dân sẽ giúp giảm thiểu tội phạm. Các chương trình hỗ trợ kinh tế và xã hội cần được triển khai để nâng cao chất lượng cuộc sống.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu tại quận Phú Nhuận là một bước quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về tội phạm. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp đưa ra các giải pháp phòng ngừa hiệu quả. Tương lai của nghiên cứu này cần tiếp tục được mở rộng để bao quát nhiều khía cạnh khác nhau của tội phạm.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc xây dựng chính sách phòng ngừa tội phạm.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng ra các khu vực khác và xem xét các yếu tố mới có thể ảnh hưởng đến tội phạm xâm phạm sở hữu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tình hình an ninh trật tự tại các đô thị lớn luôn gắn liền với sự biến động của nhóm tội phạm xâm phạm quyền sở hữu tài sản. Trong giai đoạn 2013 - 2017, các cơ quan tiến hành tố tụng tại quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh đã thụ lý, điều tra, truy tố và xét xử sơ thẩm tổng cộng 585 vụ án hình sự với 854 bị cáo. Trong đó, nhóm tội xâm phạm sở hữu chiếm tỷ lệ áp đảo với 353 vụ (chiếm 60,34% tổng số vụ án hình sự) cùng 455 bị cáo (chiếm 53,28% tổng số bị cáo).

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất, cấu trúc và đặc điểm nhân thân của người phạm tội xâm phạm sở hữu trong mối quan hệ tương tác với môi trường kinh tế - xã hội đô thị. Quận Phú Nhuận có diện tích tự nhiên 4,88 km2 với mật độ dân số rất cao, đạt 37.393 người/km2, đồng thời sở hữu các trục giao thông huyết mạch như đường Nguyễn Văn Trỗi và Hoàng Văn Thụ kết nối thẳng vào Sân bay Quốc tế Tân Sơn Nhất. Sự phát triển nhanh chóng của các ngành dịch vụ thương mại, tài chính, tín dụng vừa tạo động lực kinh tế nhưng cũng làm gia tăng các nguy cơ phát sinh tội phạm chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn tinh vi, manh động.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là xây dựng hệ thống luận cứ khoa học về nhân thân người phạm tội, phân tích thực trạng các dấu hiệu nhân thân từ 120 bản án hình sự sơ thẩm, từ đó dự báo xu hướng và đề xuất các giải pháp phòng ngừa xã hội lẫn phòng ngừa nghiệp vụ mang tính khả thi cao. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao hiệu quả cá thể hóa hình phạt theo Điều 50 Bộ luật Hình sự năm 2015 và hỗ trợ chính quyền địa phương tại 15 phường của quận giảm thiểu thiệt hại về tài sản cho nhân dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, kết hợp với các lý thuyết chuyên sâu trong khoa học tội phạm học hiện đại:

• Lý thuyết nhân thân người phạm tội trong tội phạm học: Tiếp cận con người như một thực thể thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội, trong đó bản chất xã hội giữ vai trò quyết định. Nhân thân người phạm tội được xem xét như một hệ thống các đặc điểm sinh học, tâm lý và xã hội có sự sai lệch, kết hợp với hoàn cảnh khách quan để hình thành động cơ phạm tội.
• Lý thuyết cơ chế hành vi phạm tội: Phân tích sự tương tác qua lại giữa các yếu tố chủ quan tiêu cực của cá nhân với những tình huống, điều kiện thuận lợi bên ngoài dẫn đến việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội.
• Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm: nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu, cơ chế động cơ hóa hành vi phạm tội, điều kiện tiền phạm tội, và các biện pháp phòng ngừa tội phạm có trọng tâm từ khía cạnh nhân thân.

Luận văn phân loại nhân thân người phạm tội thành ba nhóm dấu hiệu cơ bản: nhóm đặc điểm xã hội - nhân khẩu học, nhóm đặc điểm đạo đức - tâm lý và nhóm đặc điểm pháp lý hình sự.

Phương pháp nghiên cứu

Để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học, luận văn kết hợp đa dạng các nguồn dữ liệu và phương pháp xử lý chuyên ngành:

• Nguồn dữ liệu: Toàn bộ số liệu thống kê tư pháp về 585 vụ án và 854 bị cáo từ Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Viện kiểm sát nhân dân quận Phú Nhuận, cùng hồ sơ chi tiết của 120 bản án hình sự sơ thẩm đã có hiệu lực pháp luật do Tòa án nhân dân quận Phú Nhuận xét xử trong giai đoạn 2013 - 2017.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đối với 120 bản án hình sự sơ thẩm với tổng số 185 bị cáo phạm các tội xâm phạm sở hữu. Phương pháp này đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ 353 vụ án xâm phạm sở hữu xảy ra trên địa bàn trong suốt giai đoạn 5 năm nghiên cứu.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê hình sự để đo lường tần suất và tỷ lệ cơ cấu; phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh đối chiếu để rút ra tính quy luật; phương pháp nghiên cứu điển hình nhằm mổ xẻ các vụ án phức tạp. Việc lựa chọn các phương pháp này giúp phản ánh trung thực diện mạo nhân thân tội phạm, tránh nhận định cảm tính.
• Khung thời gian nghiên cứu: Dữ liệu thực nghiệm được thu thập, xử lý và kiểm định liên tục trong 5 năm (từ ngày 01/01/2013 đến ngày 31/12/2017).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 120 bản án với 185 bị cáo phạm tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận giai đoạn 2013 - 2017 đã làm rõ các phát hiện nổi bật:

• Đặc điểm giới tính và độ tuổi: Nam giới chiếm tỷ lệ áp đảo với 91,35% (169/185 bị cáo), trong khi nữ giới chỉ chiếm 8,65% (16/185 bị cáo). Độ tuổi phạm tội tập trung mạnh nhất ở nhóm thanh niên từ đủ 18 đến dưới 30 tuổi với 78,38% (145/185 bị cáo); nhóm từ đủ 30 đến dưới 45 tuổi chiếm 10,81%; nhóm người chưa thành niên dưới 18 tuổi chiếm 10,27%; nhóm từ đủ 45 tuổi trở lên chỉ chiếm 0,54%.
• Trình độ học vấn và nghề nghiệp: Người phạm tội có trình độ học vấn thấp chiếm tỷ lệ rất cao. Cụ thể, nhóm không biết chữ hoặc chỉ học hết tiểu học chiếm 43,24% (80/185 bị cáo); trình độ trung học cơ sở chiếm 31,89%; trung học phổ thông chiếm 20,54%; trong khi trình độ cao đẳng, đại học chỉ chiếm 4,32%. Về nghề nghiệp, có đến 52,97% đối tượng không có việc làm (98/185 bị cáo) và 38,92% có việc làm không ổn định (lao động tự do), tổng cộng nhóm thiếu việc làm ổn định lên tới 91,89%.
• Cơ cấu tội danh và nơi cư trú: Tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ lệ cao nhất với 46,74% (165/353 vụ), tiếp theo là tội cướp giật tài sản chiếm 36,26% (128/353 vụ), tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản chiếm 8,50%. Đáng chú ý, có đến 63,24% số bị cáo có hộ khẩu thường trú tại các quận, huyện khác thuộc Thành phố Hồ Chí Minh đến quận Phú Nhuận gây án (117/185 bị cáo); đối tượng thường trú tại các tỉnh khác chiếm 22,16%; trong khi người thường trú tại chỗ ở quận Phú Nhuận chỉ chiếm 13,51%.
• Mục đích và phương thức phạm tội: 89,05% đối tượng phạm tội nhằm mục đích lấy tiền tiêu xài cá nhân và hám lợi bất chính (169/185 bị cáo). Khung giờ gây án phổ biến nhất là từ 12 giờ trưa đến 24 giờ đêm, chiếm 72,08% tổng số vụ án. Về hình thức thực hiện, phạm tội đơn lẻ chiếm 70,83% (85/120 vụ) và đồng phạm chiếm 29,17% (chủ yếu là đồng phạm giản đơn, chiếm 97,14% các vụ có đồng phạm).

Thảo luận kết quả

Các số liệu thực nghiệm chứng minh rằng hành vi xâm phạm sở hữu trên địa bàn quận Phú Nhuận phản ánh rõ nét mặt trái của quá trình đô thị hóa nhanh. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột thể hiện cơ cấu nơi cư trú của người phạm tội và biểu đồ tròn phân bố theo độ tuổi nhằm làm nổi bật tính chất di biến động của các đối tượng liên quận.

Nguyên nhân cốt lõi khiến tỷ lệ đối tượng ngụ tại các quận, huyện khác đến Phú Nhuận hoạt động phạm tội lên tới 63,24% xuất phát từ vị trí địa lý cửa ngõ, hạ tầng giao thông kết nối mở và sự tập trung của nhiều trung tâm thương mại dịch vụ sầm uất. Người phạm tội thường lợi dụng sự đông đúc, sơ hở của người đi đường và sự mất cảnh giác của các hộ kinh doanh vào khung giờ trưa và tối để ra tay rồi nhanh chóng tẩu thoát qua các quận lân cận như Tân Bình, Gò Vấp hay Bình Thạnh.

Khi đối chiếu với các nghiên cứu tội phạm học tại quận Bình Tân hoặc Quận 7 trong cùng giai đoạn, quận Phú Nhuận có tỷ lệ tội phạm là người địa phương thấp hơn hẳn, nhưng tính chất cơ động và mức độ chuyên nghiệp lại cao hơn. Yếu tố hoàn cảnh gia đình đóng vai trò tác động sâu sắc: 23,78% bị cáo xuất thân từ gia đình khiếm khuyết (cha mẹ ly hôn hoặc mất sớm) và 79,46% có điều kiện kinh tế khó khăn. Sự thiếu hụt giáo dục gia đình kết hợp với học vấn thấp (75,13% dưới cấp 3) đã tạo nên sự sai lệch về chuẩn mực giá trị, hình thành lối sống lười lao động, thích hưởng thụ và dễ bị kích động, lôi kéo vào con đường phạm tội.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích nhân thân người phạm tội, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm xâm phạm sở hữu:

• Tăng cường tuần tra khép kín địa bàn và kiểm soát lưu trú di biến động: Công an quận Phú Nhuận chủ trì phối hợp với lực lượng Dân quân tự vệ và Bảo vệ dân phố thiết lập các tổ tuần tra lưu động 24/7, tập trung cao độ vào khung giờ từ 12 giờ đến 24 giờ (khung giờ chiếm 72,08% số vụ án). Mục tiêu đặt ra là kéo giảm ít nhất 15% số vụ trộm cắp và cướp giật tài sản trong giai đoạn 2018 - 2022 tại các tuyến đường trọng điểm như Hoàng Văn Thụ, Phan Đăng Lưu và Nguyễn Văn Trỗi.
• Thiết lập mạng lưới hướng nghiệp, đào tạo nghề và giải quyết việc làm: Ủy ban nhân dân quận Phú Nhuận phối hợp cùng Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội triển khai các gói hỗ trợ học nghề ngắn hạn miễn phí, ưu tiên nhóm thanh niên chưa có việc làm (chiếm 52,97%) và người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương. Chỉ tiêu cần đạt là giải quyết việc làm ổn định cho tối thiểu 80% người thuộc diện quản lý sau cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng trước năm 2020.
• Đổi mới công tác tuyên truyền pháp luật và giáo dục kỹ năng tự bảo vệ tài sản: Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên quận Phú Nhuận và các trường học trên địa bàn đẩy mạnh phổ biến pháp luật trực quan cho thanh thiếu niên dưới 30 tuổi (nhóm chiếm 88,65% tổng số bị cáo). Định kỳ hàng quý tổ chức các buổi tuyên truyền kỹ năng phòng chống trộm cướp tại 15 phường, nâng cao cảnh giác cho người dân sống tại các khu dân cư và nhà trọ sinh viên.
• Hoàn thiện hệ thống camera giám sát an ninh thông minh: Ban chỉ đạo phòng chống tội phạm quận Phú Nhuận chỉ đạo lắp đặt mạng lưới camera an ninh có độ phân giải cao tại 100% các nút giao thông trọng yếu và các tuyến hẻm phức tạp, hoàn thành đồng bộ trong giai đoạn 2018 - 2019. Biện pháp này giúp nâng tỷ lệ điều tra, khám phá các vụ án xâm phạm sở hữu trên địa bàn đạt trên 85%, đồng thời tạo răn đe mạnh mẽ đối với các đối tượng từ địa phương khác đến hoạt động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và cơ sở dữ liệu thực nghiệm giá trị cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân quận Phú Nhuận và các quận nội thành): Ứng dụng kết quả nghiên cứu nhân thân để phục vụ công tác điều tra phá án, đánh giá chính xác tính chất nguy hiểm của hành vi phạm tội, cá thể hóa hình phạt và nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa hình sự sơ thẩm.
• Cán bộ quản lý nhà nước và chính quyền cơ sở (Ủy ban nhân dân 15 phường và Công an cơ sở): Sử dụng số liệu về tính chất di biến động cư trú (63,24% đối tượng liên quận) để nâng cao hiệu quả quản lý hộ tịch, đăng ký tạm trú, tạm vắng và xây dựng kế hoạch an sinh xã hội tại địa bàn dân cư.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Luật học, Tội phạm học: Sử dụng luận văn như tài liệu tham khảo học thuật chuyên sâu về phương pháp tiếp cận nhân thân tội phạm học, kỹ thuật xử lý dữ liệu bản án và mô hình nghiên cứu tội phạm thực chứng ở cấp độ đô thị.
• Các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể địa phương: Khai thác các phát hiện về độ tuổi và tâm lý phạm tội để thiết kế các chương trình trợ giúp pháp lý, cảm hóa thanh thiếu niên chậm tiến và hỗ trợ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

• Tội phạm xâm phạm sở hữu chiếm tỷ lệ bao nhiêu trong cơ cấu tội phạm tại quận Phú Nhuận? Trong giai đoạn 2013 - 2017, các tội xâm phạm sở hữu chiếm 60,34% tổng số vụ án hình sự (353/585 vụ) và 53,28% tổng số bị cáo (455/854 bị cáo). Trong đó, tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ lệ cao nhất với 46,74%, tiếp theo là tội cướp giật tài sản với 36,26%.
• Độ tuổi nào thực hiện hành vi phạm tội xâm phạm sở hữu nhiều nhất? Nhóm thanh niên từ đủ 18 đến dưới 30 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 78,38% (145/185 bị cáo nghiên cứu). Nhóm đối tượng này có đặc điểm tâm lý hiếu động, thích khẳng định bản thân, dễ bị lôi kéo nhưng thiếu kinh nghiệm sống và kỹ năng nghề nghiệp ổn định.
• Yếu tố nghề nghiệp và học vấn ảnh hưởng như thế nào đến hành vi phạm tội? Thực trạng cho thấy 91,89% người phạm tội không có việc làm hoặc có việc làm bấp bênh, và 75,13% có trình độ học vấn từ cấp 2 trở xuống. Sự thiếu hụt về thu nhập và học vấn thấp khiến đối tượng gặp khó khăn trong mưu sinh, dễ phát sinh tâm lý tiêu cực và phạm tội để có tiền tiêu xài.
• Tại sao người cư trú ở địa phương khác đến quận Phú Nhuận phạm tội lại chiếm tỷ lệ lớn? Đối tượng ngụ tại các quận, huyện khác chiếm tới 63,24% số bị cáo do Phú Nhuận là quận nội thành trung tâm, có mật độ kinh doanh sầm uất và các trục đường thông thoáng nối với sân bay, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận mục tiêu và tẩu thoát nhanh.
• Việc nghiên cứu nhân thân có ý nghĩa gì đối với hoạt động xét xử của Tòa án? Theo Khoản 1 Điều 50 Bộ luật Hình sự năm 2015, nhân thân người phạm tội là căn cứ bắt buộc khi quyết định hình phạt. Nghiên cứu nhân thân giúp Tòa án đánh giá đúng khả năng cải tạo, mức độ tái phạm (thực tế có 13,51% tái phạm và 9,19% tái phạm nguy hiểm) để tuyên mức án công minh, đúng người đúng tội.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu dưới góc độ tội phạm học và luật hình sự.
• Phân tích thực trạng 353 vụ án với 455 bị cáo giai đoạn 2013 - 2017 tại quận Phú Nhuận, làm rõ cấu trúc trộm cắp tài sản chiếm 46,74% và cướp giật tài sản chiếm 36,26%.
• Khắc họa rõ nét chân dung người phạm tội: phần lớn là nam giới (91,35%), độ tuổi trẻ 18 - 30 (78,38%), thiếu việc làm ổn định (91,89%), và chủ yếu là người từ các địa bàn khác đến hoạt động (63,24%).
• Xác định động cơ phạm tội cốt lõi là hám lợi, tiêu xài cá nhân (89,05%) nảy sinh từ sự kết hợp giữa học vấn thấp, hoàn cảnh gia đình thiếu hoàn thiện và quản lý xã hội còn sơ hở.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp chặt chẽ giữa công tác nghiệp vụ công an, chuyển đổi số qua camera an ninh và chính sách giải quyết việc làm cho thanh thiếu niên.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp bức tranh thực nghiệm xác thực và luận cứ khoa học vững chắc giúp các cơ quan tư pháp quận Phú Nhuận nâng cao chất lượng xét xử và dự báo tội phạm. Bước tiếp theo, chính quyền địa phương cần khẩn trương hiện thực hóa các giải pháp kiểm soát an ninh công nghệ cao và mạng lưới hướng nghiệp trước năm 2020. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cơ quan thực thi pháp luật hãy tham khảo và ứng dụng ngay những phát hiện của công trình này để nâng cao hiệu quả giữ vững an ninh trật tự xã hội trên địa bàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU 1. Khái niệm và ý nghĩa của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu 1. Khái niệm nhân thân người phạm tội xâm phạm sở hữu Nhân thân là một khái niệm đặc thù, chỉ sử dụng khi nói về bản chất của con ngƣời. Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin thì nhân thân con ngƣời chính là một phạm trù xã hội lịch sử, nó là sản phẩm của một thời đại nhất định, đƣợc quy định bởi các điều kiện lịch sử cụ thể của hiện thực xã hội.

Mỗi một thời đại khác nhau sản sinh ra những mẫu ngƣời không giống nhau, song dù ở thời đại nào thì bản chất của con ngƣời luôn luôn là tổng hòa những mối quan hệ xã hội [11, tr. Trong bất kỳ xã hội nào con ngƣời không bao giờ sống riêng lẻ, tách mình ra khỏi xã hội mà luôn quan hệ với nhau trong quá trình lao động sản xuất cũng nhƣ trong mọi sinh hoạt hàng ngày. Tất cả các đặc điểm tâm, sinh lý cùng những biểu hiện trong các quan hệ xã hội của con ngƣời, thể hiện bản chất đặc trƣng của một con ngƣời sẽ hợp thành nhân thân của con ngƣời đó. Nhân thân con ngƣời là tổng hợp những đặc điểm, dấu hiệu thể hiện bản chất của con ngƣời tham gia vào tất cả các mối quan hệ xã hội.

Đó là các đặc điểm, dấu hiệu sinh học, nhân khẩu học, các đặc điểm về xã hội học, đạo đức, tâm lý. Nói đến nhân thân là nói đến con ngƣời với tính cách là một thành viên của xã hội, một thực thể xã hội cũng nhƣ một con ngƣời tham gia vào những quan hệ xã hội. Theo quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin, “Con người là một sản phẩm của tự nhiên và xã hội, là một thực thể thống nhất giữa mặt sinh vật và mặt xã hội”. Con ngƣời do tự nhiên sinh ra nên trƣớc hết nó mang các đặc tính tự nhiên, đặc tính sinh vật học.

Đặc điểm sinh học trong con ngƣời quy định sự hình thành những hiện tƣợng và quá trình tâm lý của họ. Bất kỳ ngƣời nào cũng có những nhu cầu mang tính sinh học, mang bản tính xã hội. Sự thống nhất của hai đặc tính này hình thành nên nhân thân con ngƣời, trong đó đặc tính xã hội giữ vai trò quyết định. Nói cách 7 khác, một con ngƣời cụ thể đƣợc thể hiện thông qua tất cả những đặc điểm của cá nhân thuộc ba nhóm: sinh học, tâm lý và xã hội tạo nên bản chất con ngƣời.

Do vậy, có thể khẳng định, tổng hợp tất cả những đặc điểm cơ bản cho phép xác định bản chất xã hội của một con ngƣời cụ thể đƣợc gọi là nhân thân của con ngƣời đó [45, tr. Ngƣời phạm tội đƣợc hiểu là ngƣời thực hiện một hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi mà Bộ luật hình sự quy định là tội phạm [38, tr. Tội phạm bao giờ cũng đƣợc thực hiện bởi một con ngƣời cụ thể. Đặc trƣng của ngƣời phạm tội là thực hiện hành vi mang tính nguy hiểm cho xã hội.

Nhân thân ngƣời phạm tội sẽ có những khác biệt, những đặc điểm riêng mà ngƣời không phạm tội không có. Những đặc điểm nhân thân của con ngƣời đƣợc hình thành và phát triển trong xã hội theo cả hai hƣớng: tốt và xấu. Chính do sự tồn tại đồng thời của hai hƣớng này mà có ngƣời trở thành ngƣời phạm tội còn ngƣời khác thì không.