Luận văn thạc sĩ về kỹ thuật nhân dòng ngô lai VNUA36 tại Gia Lâm, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu kỹ thuật nhân dòng bố mẹ tổ hợp ngô lai lá đứng vnua36 tại Gia Lâm, Hà Nội, góp phần nâng cao năng suất nông nghiệp.

• Tác giả: Khamphanh Xayyalat
• Người hướng dẫn: Gs. Vũ Văn Liết
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu kỹ thuật nhân dòng bố mẹ tổ hợp ngô lai lá đứng VNUA36 tại Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục biểu đồ, hình, đồ thị
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Thesis abstract
• 2. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 3. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU, YÊU CẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu kỹ thuật nhân dòng ngô lai VNUA36 tại Gia Lâm Hà Nội

Nghiên cứu kỹ thuật nhân dòng ngô lai VNUA36 tại Gia Lâm, Hà Nội là một trong những bước quan trọng trong việc phát triển giống ngô chất lượng cao. Dòng ngô lai VNUA36 được biết đến với khả năng thích ứng tốt và năng suất cao, phù hợp với điều kiện khí hậu tại miền Bắc Việt Nam. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

1.1. Tình hình sản xuất ngô tại Gia Lâm Hà Nội

Gia Lâm, Hà Nội là một trong những khu vực có tiềm năng lớn trong sản xuất ngô. Nghiên cứu cho thấy rằng năng suất ngô tại đây có thể đạt mức cao nếu áp dụng đúng kỹ thuật canh tác và giống ngô phù hợp. Việc lựa chọn giống ngô lai VNUA36 là một trong những giải pháp tối ưu nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.2. Ý nghĩa của việc nghiên cứu dòng ngô lai VNUA36

Nghiên cứu dòng ngô lai VNUA36 không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường. Giống ngô này có khả năng kháng bệnh tốt, giúp giảm thiểu việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, từ đó bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

II. Những thách thức trong việc nhân dòng ngô lai VNUA36 tại Gia Lâm

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc nhân dòng ngô lai VNUA36 cũng gặp phải một số thách thức. Các yếu tố như thời tiết, sâu bệnh và kỹ thuật canh tác đều ảnh hưởng đến quá trình nhân dòng. Đặc biệt, việc đảm bảo sự đồng nhất về chất lượng hạt giống là một trong những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Ảnh hưởng của thời tiết đến năng suất ngô

Thời tiết là yếu tố quyết định đến sự sinh trưởng và phát triển của cây ngô. Nghiên cứu cho thấy rằng thời điểm gieo trồng và điều kiện khí hậu có ảnh hưởng lớn đến năng suất của dòng ngô lai VNUA36. Việc lựa chọn thời vụ gieo trồng hợp lý là rất quan trọng.

2.2. Sâu bệnh và biện pháp phòng ngừa

Sâu bệnh là một trong những thách thức lớn trong sản xuất ngô. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả như sử dụng giống kháng bệnh và biện pháp canh tác hợp lý sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do sâu bệnh gây ra.

III. Phương pháp nghiên cứu kỹ thuật nhân dòng ngô lai VNUA36

Phương pháp nghiên cứu kỹ thuật nhân dòng ngô lai VNUA36 bao gồm việc xác định thời vụ gieo trồng, mật độ cây trồng và lượng phân bón phù hợp. Các thí nghiệm được thực hiện trong điều kiện thực tế tại Gia Lâm, Hà Nội nhằm đánh giá hiệu quả của các phương pháp này.

3.1. Thí nghiệm về thời vụ gieo trồng

Thí nghiệm được thực hiện để xác định thời vụ gieo trồng tối ưu cho dòng ngô lai VNUA36. Kết quả cho thấy thời gian gieo trồng từ 12/8 đến 22/8 trong vụ thu đông là phù hợp nhất, giúp cây phát triển tốt và đạt năng suất cao.

3.2. Nghiên cứu mật độ và phân bón

Mật độ trồng và lượng phân bón là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến năng suất ngô. Nghiên cứu cho thấy mật độ 8,3 vạn cây/ha và lượng phân bón hợp lý giúp tối ưu hóa năng suất và chất lượng hạt giống.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Gia Lâm

Kết quả nghiên cứu cho thấy dòng ngô lai VNUA36 có khả năng sinh trưởng tốt và đạt năng suất cao khi áp dụng đúng kỹ thuật nhân dòng. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân tại Gia Lâm.

4.1. Đánh giá năng suất và chất lượng hạt giống

Kết quả thí nghiệm cho thấy năng suất của dòng ngô lai VNUA36 đạt từ 8-10 tấn/ha, cao hơn so với các giống ngô khác. Chất lượng hạt giống cũng được cải thiện rõ rệt, đáp ứng yêu cầu của thị trường.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất

Các kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn sản xuất tại Gia Lâm, giúp nông dân nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu ngô lai VNUA36

Nghiên cứu kỹ thuật nhân dòng ngô lai VNUA36 tại Gia Lâm, Hà Nội đã mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành nông nghiệp. Việc phát triển giống ngô chất lượng cao sẽ giúp nâng cao năng suất và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu giống ngô

Nghiên cứu giống ngô không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Giống ngô lai VNUA36 có tiềm năng lớn trong việc đáp ứng nhu cầu thực phẩm của xã hội.

5.2. Hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giống ngô mới, cải thiện kỹ thuật canh tác và ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô (Zea mays L.) giữ vị trí chiến lược trong nền nông nghiệp toàn cầu và an ninh lương thực Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, năm 2015 diện tích ngô cả nước đạt 1.179 nghìn ha với năng suất bình quân 44,8 tạ/ha và tổng sản lượng hơn 5,2 triệu tấn. Tuy nhiên, trước áp lực suy giảm quỹ đất canh tác và nhu cầu thức ăn chăn nuôi ngày càng tăng, phương thức canh tác truyền thống với mật độ thưa từ 4,5 đến 5,7 vạn cây/ha không còn đáp ứng được yêu cầu đột phá về sản lượng. Hướng đi tất yếu là phát triển các giống ngô lai có kiến trúc cây cải tiến, đặc biệt là kiểu hình lá đứng thích nghi với mật độ gieo trồng dày trên 8,0 vạn cây/ha nhằm gia tăng năng suất hạt trên một đơn vị diện tích.

Vấn đề cốt lõi quyết định sự thành công thương mại của một giống ngô lai mới là quy trình nhân dòng bố mẹ thuần thục, đạt năng suất hạt cao và phẩm cấp di truyền chuẩn mực. Đề tài tập trung nghiên cứu hoàn thiện kỹ thuật nhân hai dòng tự phối bố D6 và mẹ D3 của tổ hợp ngô lai lá đứng VNUA36. Nghiên cứu được triển khai tại Viện Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam (Gia Lâm, Hà Nội) qua hai vụ liên tiếp gồm vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017.

Mục tiêu cụ thể là xác định thời vụ gieo trồng tối ưu, mật độ quần thể thích hợp và liều lượng phân bón cân đối nhằm tối đa hóa năng suất sinh học, năng suất thực thu và độ thuần di truyền của hạt giống bố mẹ. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học về đặc tính sinh học của dòng lá đứng D6 và D3 mà còn xác lập quy trình thâm canh chuẩn, giúp nâng cao năng suất nhân dòng lên trên 15-20% và đảm bảo cung ứng hạt lai F1 VNUA36 chất lượng cao phục vụ sản xuất đại trà.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết ưu thế lai (Heterosis) do Shull khởi xướng từ năm 1908 và được Jones phát triển vào năm 1918. Lý thuyết này chỉ ra rằng con lai F1 giữa hai dòng thuần có sự vượt trội rõ rệt về sức sống, khả năng chống chịu và năng suất hạt so với bố mẹ. Dòng thuần qua 8 thế hệ tự phối cưỡng bức (S8) là vật liệu nền tảng duy trì tính đồng hợp tử hoàn toàn, phục vụ thương mại hóa giống lai đơn.

Bên cạnh đó, mô hình kiểu cây lý tưởng (Crop Ideotype) của Donald (1968) và Mock & Pearce (1975) giải thích cơ chế thích ứng mật độ cao của ngô lá đứng. Các gen điều khiển góc lá (như họ gen liguleless bao gồm lg1, lg2, lg3) tạo ra các bản lá đứng thẳng ở các đốt phía trên bắp, giúp tối ưu hóa chỉ số diện tích lá (LAI), tăng khả năng thu nhận bức xạ quang hợp và giảm sự che khuất tán trong quần thể rậm rạp. Khái niệm khoảng cách tung phấn - phun râu (ASI) và tương tác kiểu gen - môi trường (GEI) là các chỉ số sinh lý quan trọng để kiểm soát sự trùng khớp hoa học và khả năng đậu hạt trong sản xuất hạt giống.

Phương pháp nghiên cứu

Vật liệu nghiên cứu gồm dòng bố D6 (chọn lọc tự phối S8 từ nguồn ngô tẻ vàng địa phương Sa Pa, Lào Cai) và dòng mẹ D3 (rút dòng S8 từ tổ hợp lai giữa giống thụ phấn tự do Việt Nam và Tiên Việt 3C). Nghiên cứu thực hiện trên đất phù sa sông Hồng không bồi tại Gia Lâm, Hà Nội qua hai vụ Thu Đông 2016 và Xuân 2017.

Quy trình bố trí 3 thí nghiệm đồng ruộng đồng bộ:

1. Thí nghiệm 1: Xác định thời vụ gieo với 3 trà trong vụ Thu Đông (2/8, 12/8, 22/8) và 3 trà trong vụ Xuân (15/1, 25/1, 5/2), bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD), 3 lần nhắc lại, 18 ô thí nghiệm, diện tích ô 15 m2 (3m x 5m), mật độ 7,1 vạn cây/ha.
2. Thí nghiệm 2: Nghiên cứu tổ hợp phân bón và mật độ gieo trồng theo khối ô lớn - ô nhỏ (Split-plot) với 3 lần nhắc lại, gồm 54 ô thí nghiệm (diện tích ô chính 45 m2, ô phụ 15 m2, tổng diện tích 810 m2). Ô chính gồm 3 mức phân bón: PB1 (150 kg N/ha), PB2 (160 kg N/ha), PB3 (170 kg N/ha) trên nền 2 tấn phân hữu cơ vi sinh + 110 kg P2O5 + 110 kg K2O/ha. Ô phụ gồm 3 mật độ: M1 (10,0 vạn cây/ha, khoảng cách 50x20 cm), M2 (8,3 vạn cây/ha, khoảng cách 60x20 cm), M3 (7,1 vạn cây/ha, khoảng cách 70x20 cm).
3. Thí nghiệm 3: Đánh giá con lai F1 VNUA36 đối chứng với giống LVN14 tại 5 mức mật độ từ 5,7 đến 11,0 vạn cây/ha, thiết kế Split-plot 3 lần nhắc lại, diện tích ô phụ 14 m2.

Kỹ thuật nhân dòng sử dụng phương pháp half-sib và hỗn phấn theo hàng có bao cách ly kraft cẩn trọng. Phương pháp chọn mẫu tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn QCVN 01-56:2011/BNNPTNT với cỡ mẫu 10 cây và 10 bắp ngẫu nhiên mỗi ô để theo dõi các chỉ tiêu nông sinh học, diện tích lá và cấu thành năng suất. Toàn bộ số liệu thu thập được xử lý phương sai (ANOVA), tính hệ số biến động (CV%) và kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa (LSD ở mức xác suất p < 0,05) thông qua phần mềm chuyên dụng IRRISTAT 5.0 và MS Excel 2010 nhằm bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu đã xác định được khung thời vụ gieo trồng thích hợp nhất cho hai dòng bố mẹ tại Gia Lâm, Hà Nội là từ ngày 12/8 đến 22/8 trong vụ Thu Đông và từ ngày 25/1 đến 5/2 trong vụ Xuân. Ở các khung thời vụ này, thời gian sinh trưởng của dòng bố D6 đạt 102 - 104 ngày (vụ Thu Đông) và 109 - 114 ngày (vụ Xuân); dòng mẹ D3 đạt 106 - 109 ngày (vụ Thu Đông) và 110 - 120 ngày (vụ Xuân). Khoảng cách tung phấn - phun râu (ASI) duy trì ở mức tối ưu từ 1 đến 2 ngày, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho quá trình thụ phấn thụ tinh.

Thứ hai, mật độ gieo trồng và mức phân bón có ảnh hưởng quyết định đến cấu thành năng suất của dòng bố D6 và dòng mẹ D3. Năng suất hạt tăng dần khi tăng mật độ từ 7,1 vạn cây/ha lên 8,3 vạn cây/ha, nhưng giảm rõ rệt khi mật độ đạt mức 10,0 vạn cây/ha do hiện tượng cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng. Mức mật độ tối ưu là M2 (8,3 vạn cây/ha tương ứng 60 x 20 cm) kết hợp cùng công thức phân bón PB3 (2 tấn phân hữu cơ vi sinh + 170 kg N + 110 kg P2O5 + 110 kg K2O/ha), cho năng suất thực thu và các yếu tố như số hàng hạt/bắp, số hạt/hàng và khối lượng 1000 hạt đạt giá trị cao nhất.

Thứ ba, kết quả đánh giá con lai F1 vụ Xuân 2017 khẳng định lô hạt giống bố mẹ thu được qua quy trình nhân dòng đạt chất lượng rất cao. Tổ hợp ngô lai lá đứng VNUA36 thể hiện khả năng chịu mật độ vượt trội, duy trì chỉ số diện tích lá LAI cao, tỷ lệ đổ gãy dưới 5% và cho năng suất thực thu vượt trội so với giống ngô đối chứng tán xòe LVN14 ở dải mật độ từ 7,1 đến 8,3 vạn cây/ha.

Thảo luận kết quả

Sự biến động về thời gian sinh trưởng giữa hai vụ xuất phát từ tác động của nền nhiệt độ và quang chu kỳ. Vụ Thu Đông có nhiệt độ cao giai đoạn đầu giúp cây con phát triển nhanh, trong khi vụ Xuân gặp rét đầu vụ kéo dài thời gian sinh trưởng thêm từ 7 đến 11 ngày. Việc dòng bố D6 tung phấn sớm hơn dòng mẹ D3 phun râu khoảng 2 đến 4 ngày đòi hỏi biện pháp gieo so le dòng bố trước dòng mẹ từ 2 đến 5 ngày tùy theo mùa vụ để đảm bảo hoa nở trùng khớp.

Về mặt nông học, kiểu hình lá đứng của dòng D6 và D3 đóng vai trò then chốt trong việc tiếp nhận ánh sáng tầng dưới tán. Khi tăng mật độ lên 8,3 vạn cây/ha, tán lá thông thoáng giúp hạn chế sâu bệnh hại (sâu đục thân, bệnh đốm lá lớn đốm lá nhỏ đều ở mức điểm 1-2) và giảm tỷ lệ bắp kẹ. Trên các đồ thị tương quan hồi quy parabol giữa mật độ và năng suất hạt, đỉnh năng suất cực đại đạt được tại mật độ 8,3 vạn cây/ha; khi nâng lên 10,0 - 11,0 vạn cây/ha, đường cong năng suất có xu hướng đi xuống.

Biểu đồ so sánh năng suất lý thuyết và năng suất thực thu qua các mức phân bón minh chứng rõ ràng việc bổ sung 170 kg N kết hợp phân hữu cơ vi sinh đã đáp ứng hoàn hảo nhu cầu trao đổi chất của quần thể lá đứng mật độ cao, củng cố nhận định của các công trình chọn giống ngô hiện đại trên thế giới về mối quan hệ cộng hưởng giữa kiểu gen lá đứng, mật độ dày và thâm canh dinh dưỡng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa lịch thời vụ gieo trồng: Viện Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng cùng các trung tâm giống cây trồng cần áp dụng thống nhất khung thời vụ nhân dòng D6 và D3 từ 12/8 - 22/8 cho vụ Thu Đông và 25/1 - 5/2 cho vụ Xuân tại đồng bằng sông Hồng. Bố trí gieo dòng bố D6 trước dòng mẹ D3 từ 2 đến 4 ngày để đảm bảo chỉ số ASI luôn đạt 1 - 2 ngày, hoàn thành chuyển giao lịch thời vụ chi tiết trong quý 1 năm 2018.
2. Thiết lập mật độ gieo trồng 8,3 vạn cây/ha: Các cơ sở sản xuất giống ngô cần chuyển đổi mật độ gieo nhân dòng từ khoảng cách truyền thống 70 x 20 cm sang khoảng cách tối ưu 60 x 20 cm (đạt mật độ 83.000 cây/ha), giúp nâng cao năng suất thu hoạch hạt thuần trên 15%, áp dụng ngay từ vụ gieo trồng năm 2018.
3. Ứng dụng quy trình bón phân cân đối PB3: Người sản xuất cần thực hiện nghiêm ngặt định mức bón 2 tấn phân hữu cơ vi sinh + 170 kg N + 110 kg P2O5 + 110 kg K2O/ha cho đất phù sa không bồi; tiến hành bón lót toàn bộ phân hữu cơ, lân và bón thúc đạm, kali chia làm 2 đợt (giai đoạn 3-5 lá và 7-9 lá kết hợp vun cao chống đổ) nhằm bảo đảm tỷ lệ hạt chắc đạt trên 85%.
4. Siết chặt kiểm soát cách ly và khử lẫn 4 giai đoạn: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật cùng các đơn vị nhân giống phải duy trì cự ly cách ly không gian tối thiểu 500 m hoặc cách ly thời gian 20 ngày; tổ chức khử lẫn triệt để 100% cây khác dạng, cây sâu bệnh qua 4 giai đoạn (cây con, xoắn nõn, trỗ cờ, thu hoạch) nhằm đảm bảo độ thuần di truyền của hạt giống đạt trên 99% theo chuẩn quốc gia.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà chọn tạo giống và nghiên cứu di truyền thực vật: Tiếp cận nguồn tư liệu thực nghiệm về kỹ thuật phát triển dòng thuần S8 lá đứng, cơ chế đồng pha nở hoa (ASI) và phương pháp đánh giá ưu thế lai phục vụ công tác tạo giống ngô chịu mật độ cao.
2. Kỹ sư nông học và cán bộ khuyến nông: Ứng dụng gói kỹ thuật đồng ruộng chi tiết về thời vụ, mật độ gieo hàng hẹp (60 x 20 cm) và quy trình thụ phấn cưỡng bức half-sib để xây dựng mô hình trình diễn và hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân.
3. Doanh nghiệp và hợp tác xã sản xuất kinh doanh hạt giống: Khai thác các định mức kỹ thuật phân bón PB3 và mật độ 8,3 vạn cây/ha để lập dự toán chi phí, hoạch định kế hoạch sản xuất hạt bố mẹ và hạ giá thành hạt lai F1 VNUA36 thương phẩm.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Khoa học cây trồng: Sử dụng luận văn như tài liệu học thuật tham khảo về phương pháp thiết kế thí nghiệm Split-plot, kỹ thuật đánh giá nông sinh học theo chuẩn UPOV/CIMMYT và kỹ năng xử lý số liệu phương sai bằng phần mềm IRRISTAT 5.0.

Câu hỏi thường gặp

1. Thời vụ gieo trồng nào tại Hà Nội giúp dòng bố D6 và dòng mẹ D3 trùng khớp tung phấn và phun râu tốt nhất?
   Thời vụ thích hợp nhất là từ 12/8 đến 22/8 trong vụ Thu Đông và từ 25/1 đến 5/2 trong vụ Xuân. Ở khung thời vụ này, điều kiện nhiệt độ và ẩm độ thuận lợi giúp chỉ số chênh lệch ASI đạt tối ưu từ 1 đến 2 ngày, tạo sự trùng khớp tuyệt đối giữa giai đoạn dòng bố D6 tung phấn rộ và dòng mẹ D3 phun râu.

2. Tại sao mật độ 8,3 vạn cây/ha lại cho năng suất nhân dòng vượt trội so với mật độ 10,0 vạn cây/ha?
   Dòng ngô lá đứng có tán gọn giúp tăng khả năng quang hợp tầng dưới, song mật độ 10,0 vạn cây/ha (khoảng cách 50 x 20 cm) vượt quá ngưỡng chịu tải sinh thái, gây cạnh tranh gay gắt về dinh dưỡng và nước, làm giảm đường kính bắp và tăng tỷ lệ bắp kẹ. Mật độ 8,3 vạn cây/ha (60 x 20 cm) đạt điểm cân bằng sinh học hoàn hảo, tối đa hóa năng suất hạt thực thu.

3. Công thức phân bón nào đem lại hiệu quả kinh tế và kỹ thuật cao nhất trong nhân dòng bố mẹ VNUA36?
   Công thức PB3 gồm 2 tấn phân hữu cơ vi sinh + 170 kg N + 110 kg P2O5 + 110 kg K2O/ha mang lại hiệu quả cao nhất. Lượng đạm 170 kg N kết hợp cân đối với lân, kali và phân hữu cơ vi sinh giúp cây sinh trưởng khỏe, tăng kích thước bắp, số hạt/hàng và trọng lượng 1000 hạt của cả dòng D6 và D3.

4. Kỹ thuật cách ly và thụ phấn trong nhân dòng bố mẹ được thực hiện như thế nào để bảo đảm độ thuần hạt giống?
   Thí nghiệm áp dụng khoảng cách cách ly không gian 500 m so với các ruộng ngô khác và sử dụng bao giấy kraft bọc cờ, bắp trước khi trỗ. Quá trình nhân dòng sử dụng phương pháp half-sib, hỗn phấn toàn bộ số cây trên cùng hàng và thụ chéo sang hàng khác, kết hợp khử lẫn nghiêm ngặt ở 4 giai đoạn sinh trưởng để đạt độ thuần di truyền trên 99%.

5. Tổ hợp ngô lai F1 VNUA36 có những ưu điểm nổi trội gì khi trồng ở mật độ cao so với giống đối chứng LVN14?
   VNUA36 sở hữu cấu trúc lá đứng thẳng di truyền từ dòng bố mẹ D6 và D3, giúp cây tận dụng tối đa ánh sáng mặt trời, lưu thông không khí tốt và chống đổ ngã vượt trội. Khi trồng ở dải mật độ dày từ 7,1 đến 8,3 vạn cây/ha, VNUA36 duy trì chỉ số diện tích lá LAI cao và đạt năng suất hạt cao hơn hẳn so với giống ngô tán xòe LVN14.

Kết luận

• Xác lập chính xác thời vụ nhân dòng bố D6 và dòng mẹ D3 tại Gia Lâm, Hà Nội: vụ Thu Đông gieo từ 12/8 đến 22/8; vụ Xuân gieo từ 25/1 đến 5/2.
• Xác định mật độ gieo trồng tối ưu cho cả hai dòng bố mẹ là 8,3 vạn cây/ha với khoảng cách hàng cách hàng 60 cm và cây cách cây 20 cm.
• Hoàn thiện công thức phân bón thâm canh hiệu quả cao nhất PB3: 2 tấn phân hữu cơ vi sinh + 170 kg N + 110 kg P2O5 + 110 kg K2O cho 1 ha đất phù sa không bồi.
• Kiểm nghiệm chất lượng con lai F1 VNUA36 khẳng định hạt giống bố mẹ nhân dòng đạt độ thuần di truyền cao, cây lai thừa hưởng tính trạng lá đứng và cho năng suất vượt trội giống đối chứng LVN14.
• Đóng góp quy trình kỹ thuật nhân dòng bố mẹ hoàn chỉnh, tạo nền tảng vững chắc để sản xuất thương phẩm giống ngô lai lá đứng VNUA36 tại Việt Nam.

Lộ trình tiếp theo là mở rộng mô hình trình diễn kỹ thuật nhân dòng bố mẹ tại các vùng sinh thái trọng điểm phía Bắc trong giai đoạn 2018 - 2019 và hoàn thiện hồ sơ công nhận giống quốc gia cho tổ hợp lai VNUA36 vào năm 2020. Các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất hạt giống hãy liên hệ và áp dụng ngay gói kỹ thuật nhân dòng bố mẹ chuẩn hóa này để nâng cao năng suất và chất lượng hạt lai F1 phục vụ sản xuất vụ mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHAMPHANH XAYYALAT NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT NHÂN DÒNG BỐ MẸ TỔ HỢP NGÔ LAI LÁ ĐỨNG VNUA36 TẠI GIA LÂM, HÀ NỘI Nghành: Khoa học cây trồng Mã số: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: GS. Vũ Văn Liết NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 01 tháng 11 năm 2017 Tác giả luận văn KHAMPHANH XAYYALAT i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. Vũ Văn Liết đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Di truyền và chọn giống cây trồng, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Viện Nghiên cứu và phát triển Cây trồng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 01 tháng 11 năm 2017 Tác giả luận văn KHAMPHANH XAYYALAT ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt .v Danh mục bảng.

vi Danh mục biểu đồ, hình, đồ thị. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục đích nghiên cứu, yêu cầu. Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam.

Nghiên cứu dòng thuần và phương pháp phát triển dòng thuần. Ưu thế lai và ứng dụng trong chọn tạo giống ngô lai. Nghiên cứu di truyền và chọn tạo giống ngô lai lá đứng. Nghiên cứu tính trạng lá đứng ở ngô.

Nghiên cứu cấu trúc ngô lá đứng. Nghiên cứu bón phân cho ngô trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu bón phân cho ngô trên thế giới. Nghiên cứu bón phân cho ngô ở Việt Nam.

Nghiên cứu về mật độ và khoảng cách trồng ngô trên thế giới và Việt Nam .17 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nghiên cứu về mật độ và khoảng cách trồng ngô trên thế giới. Nghiên cứu về mật độ và khoảng cách trồng ngô ở Việt Nam. Mối quan hệ giữa giống, mật độ và sử dụng phân bón trong trồng ngô.

Kỹ thuật nhân dòng và sản xuất hạt lai F1. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm, thời gian và vật liệu nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp bố trí thí nghiệm. Các chỉ tiêu theo dõi các thí nghiệm. Phương pháp kỹ thuật áp dụng. Phương pháp sử lý số liệu.

Kết quả và thảo luận. Điều kiện thời tiết khí hậu trong các vụ thí nghiệm. Kết quả nghiên cứu xác định thời vụ trồng thích hợp đối với dòng bố D6 và mẹ D3 tại Gia Lâm, Hà Nội trong vụ thu đông 2016 và vụ xuân 2017. Sinh trưởng, phát triển, năng suất và khả năng chống chịu của dòng bố D6 và dòng mẹ D3 trong thí nghiệm nhà lưới vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Thí nghiệm 2: nghiên cứu ảnh hưởng của các mức phân bón và mật độ khác nhau đến sinh trưởng phát triển và năng suất của dòng bố D6 và dòng mẹ D3 thu đông 2016 và vụ xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Thí nghiệm 3: Đánh giá con lai để đánh giá chất lượng nhân dòng. Kết luận và kiến nghị .79 Tài liệu tham khảo .86 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ASI Chênh lệch tung phấn-phun râu B/C Số bắp/cây CCCC Chiều cao cây cuối cùng CCĐB Chiều cao đóng bắp CDB Chiều dài bắp CDĐC Chiều dài đuôi chuột DH Dòng đơn bội kép ĐKB Đường kính bắp ĐKG Đường kính gốc ĐKT Đường kính thân FAO Tổ chức Nông nghiệp và lương thực Liên hợp quốc GEI Tương tác giữa kiểu gen và môi trường H/H Số hạt/hàng Inbred line Dòng tự phối LA Diện tích lá LAI Chỉ số diện tích lá MARKER Chỉ thị phân tử MĐC Mật độ cao NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu PR Phun râu P1000 Khối lượng 1000 hạt QTL Locus tính trạng số lượng SHH Số hàng hạt SLCC Số lá cuối cùng TGST Thời gian sinh trưởng TP Tung phấn THL Tổ hợp lai v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới giai đoạn 2009 – 2014.

Tình hình sản xuất ngô của Việt Nam giai đoạn 2010 – 2015. Các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của dòng bố D6 và dòng mẹ D3 qua các trà gieo khác nhau trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của các thời vụ trồng khác nhau đến đặc điểm hình thái thân của dòng bố D6 và dòng mẹ D3 qua các trà gieo khác nhau trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017tại Gia Lâm, Hà Nội. Một số đặc điểm bộ lá của dòng D6 và D3 qua các trà gieo khác nhau trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Khả năng chống chịu một số sâu bệnh của dòng bố D6 và dòng mẹ D3 qua các trà gieo khác nhau trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Một số yếu tố cấu thành năng suất của dòng D6 và D3 qua các trà gieo khác nhau vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Năng suất của dòng D6 và D3 qua các trà gieo khác nhau vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Một số chỉ tiêu chất lượng hạt sau thu hoạch của các trà gieo khác nhau trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Ảnh hưởng của phân bón và mật độ khác nhau đến sinh trưởng phát triển của dòng D6 và D3 vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ trồng và phân bón khác nhau đến đặc điểm hình thái thân của dòng bố D6 trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ trồng và phân bón khác nhau đến đặc điểm hình thái thân của dòng mẹ D3 trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ và phân bón khác nhau đến đặc điểm bộ lá của dòng bố D6 trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội .60 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Ảnh hưởng của mật độ và phân bón đến đặc điểm bộ lá của dòng mẹ D3 trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ trồng và phân bón khác nhau đến khả năng chống chịu một số sâu bệnh của dòng bố D6 và dòng mẹ D3 trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ phân bón khác nhau đến một số yếu tố cấu thành năng suất của dòng bố D6 trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ phân bón khác nhau đến một số yếu tố cấu thành năng suất của dòng mẹ D3 trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Ảnh hưởng của mật độ, phân bón khác nhau đến năng suất của dòng bố D6 trong vụ Thu Đông 2016 và Vụ Xuân 2017 tai Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ, phân bón khác nhau đến năng suất của dòng mẹ D3 trong vụ Thu Đông 2016 và Vụ Xuân 2017 tai Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ trồng tới thời gian sinh trưởng của THL VNUA36 và giống LVN14 trong vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ tới một số đặc điểm hình thái cây của THL VNUA36, giống LVN14 trong vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Ảnh hưởng của mật độ tới diện tích lá và chỉ số diện tích lá LAI của hai THL VNUA36, giống LVN14 trong vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ tới khả năng chống chịu sâu bệnh và gẫy đổ của hai THL VNUA36, giống LVN14 trong vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ tới các yếu tố cấu thành năng suất hai THL VNUA36, giống LVN14 trong vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh hưởng của mật độ tới năng suất của THL VNUA36 và giống LVN14 đối chứng .78 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH, ĐỒ THỊ Biểu đồ 4.

Biểu đồ năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của hai dòng bố D6 và dòng mẹ D3 qua 3 trà gieo khác nhau vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Biểu đồ năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của dòng bố D6 ở 3 mức phân bón và 3 mật độ trong vụ Thu Đông 2016 và vụ Xuân 2017 tạ Gia Lâm, Hà Nội .