Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sản xuất thịt của gà f1 ri x lương phượng nuôi tại huyện mường xay tỉnh u đôm xay cộng hòa dân chủ nhân dân lào

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu khả năng sản xuất thịt của gà f1 ri x lương phượng nuôi tại huyện mường xay tỉnh u đôm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Thongphoun Bounsomvang
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thanh Vân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sản xuất thịt của gà F1 (Ri x Lương Phượng) nuôi tại huyện Mường Xay, tỉnh U Đôm Xay, Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Mục tiêu của đề tài
• Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• Ý nghĩa khoa học
• Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.1.1. Khả năng sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của gia cầm
• 1.1.2. Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm
• 1.1.3. Cơ sở khoa học về khả năng cho thịt của gia cầm
• 1.1.4. Nhu cầu dinh dưỡng
• 1.1.5. Tiêu tốn thức ăn
• 1.2. Nguồn gốc, đặc điểm, khả năng sản xuất của gà thí nghiệm
• 1.2.1. Nguồn gốc, đặc điểm, khả năng sản xuất của giống gà Lương Phượng
• 1.2.2. Nguồn gốc, đặc điểm, khả năng sản xuất của giống gà Ri
• 1.2.3. Nguồn gốc, đặc điểm, khả năng sản xuất của gà Ri lai (Ri x Lương Phượng)
• 1.3. Tình hình nghiên cứu và chăn nuôi gà thịt trên thế giới, ở Việt Nam và Cộng hòa dân chủ Nhân dân Lào
• 1.3.1. Tình hình nghiên cứu gà thịt lông màu trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu, phát triển chăn nuôi gà lông màu ở Việt Nam
• 1.3.3. Tình hình nghiên cứu, phát triển chăn nuôi gà thịt lông mầu ở Lào
• 1.4. Giới thiệu về địa bàn nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi
• 2.3.1. Tỷ lệ nuôi sống (%)
• 2.3.2. Khả năng sinh trưởng
• 2.3.3. Khả năng sử dụng và chuyển hoá thức ăn
• 2.3.4. Chỉ số sản xuất và chỉ số kinh tế
• 2.3.5. Hoạch toán sơ bộ kết quả chăn nuôi
• 2.3.6. Kết quả mổ khảo sát đánh giá sức sản xuất thịt của gà Ri lai
• 2.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đặc điểm ngoại hình của đàn gà thí nghiệm gà F1 (R x LP)
• 3.2. Tỷ lệ nuôi sống
• 3.3. Khả năng sinh trưởng
• 3.3.1. Sinh trưởng tích lũy
• 3.3.2. Sinh trưởng tuyệt đối
• 3.3.3. Sinh trưởng tương đối
• 3.4. Lượng thức ăn thu nhận của gà thí nghiệm
• 3.5. Hệ số chuyển hóa thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.6. Chỉ số sản xuất của gà thí nghiệm
• 3.7. Chỉ số kinh tế EN (Economic Number)
• 3.8. Một số chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất thịt qua giết mổ
• 3.9. Sơ bộ hoạch toán hiệu quả nuôi gà thịt thương phẩm
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu khả năng sản xuất thịt

Nghiên cứu này tập trung vào khả năng sản xuất thịt của giống gà F1 (Ri x Lương Phượng) tại huyện Mường Xay, tỉnh U Đôm Xay, Lào. Mục tiêu chính là đánh giá hiệu quả kinh tế và năng suất thịt của giống gà này trong điều kiện địa phương. Kết quả nghiên cứu cho thấy, giống gà F1 có tiềm năng lớn trong việc cung cấp thịt chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu thị trường. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để phát triển chăn nuôi gà thịt tại Lào, đặc biệt là trong bối cảnh nhu cầu thịt gà ngày càng tăng.

1.1. Đặc điểm giống gà F1 Ri x Lương Phượng

Giống gà F1 (Ri x Lương Phượng) là kết quả lai tạo giữa giống gà Ri và Lương Phượng, mang những đặc điểm ưu việt từ cả hai giống. Gà Ri nổi tiếng với khả năng thích nghi tốt và chất lượng thịt thơm ngon, trong khi gà Lương Phượng có tốc độ sinh trưởng nhanh và khối lượng cơ thể lớn. Sự kết hợp này tạo ra giống gà F1 có khả năng sinh trưởng tốt, tỷ lệ thịt xẻ cao, và chất lượng thịt đáp ứng được yêu cầu của thị trường.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống, và khả năng chuyển hóa thức ăn của gà F1. Các chỉ tiêu như khối lượng cơ thể, lượng thức ăn tiêu thụ, và hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) được đo lường và phân tích. Kết quả cho thấy, gà F1 có khả năng sinh trưởng ổn định và hiệu quả kinh tế cao, đặc biệt là trong điều kiện chăn nuôi bán chăn thả.

II. Kỹ thuật nuôi gà tại Mường Xay

Kỹ thuật nuôi gà F1 tại huyện Mường Xay được nghiên cứu và đánh giá kỹ lưỡng. Điều kiện khí hậu và môi trường tại đây có ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh trưởng và sản xuất thịt của gà. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng các biện pháp chăn nuôi khoa học, bao gồm chế độ dinh dưỡng hợp lý và quản lý chuồng trại hiệu quả, giúp tối ưu hóa năng suất của gà F1. Đặc biệt, việc kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm trong chuồng nuôi là yếu tố then chốt để đảm bảo sức khỏe và tốc độ sinh trưởng của gà.

2.1. Chế độ dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo khả năng sinh trưởng và sản xuất thịt của gà F1. Nghiên cứu khuyến nghị sử dụng thức ăn giàu protein và năng lượng, kết hợp với các chất bổ sung như vitamin và khoáng chất. Điều này giúp gà phát triển đồng đều và đạt khối lượng cơ thể tối ưu trong thời gian ngắn.

2.2. Quản lý chuồng trại

Quản lý chuồng trại hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sức khỏe và năng suất của gà. Nghiên cứu nhấn mạnh việc duy trì nhiệt độ và độ ẩm phù hợp trong chuồng nuôi, đặc biệt là trong giai đoạn gà con. Việc thông gió và vệ sinh chuồng trại thường xuyên cũng giúp giảm thiểu nguy cơ bệnh tật và tăng tỷ lệ nuôi sống.

III. Hiệu quả kinh tế và thị trường thịt gà

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế của việc nuôi gà F1 tại Mường Xay, U Đôm Xay, Lào. Kết quả cho thấy, giống gà này mang lại lợi nhuận cao nhờ khả năng sinh trưởng nhanh và tỷ lệ thịt xẻ cao. Điều này giúp người chăn nuôi tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, thịt gà F1 có chất lượng tốt, phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng, từ đó mở ra cơ hội phát triển thị trường thịt gà tại địa phương.

3.1. Phân tích chi phí và lợi nhuận

Phân tích chi phí và lợi nhuận cho thấy, việc nuôi gà F1 mang lại hiệu quả kinh tế cao. Chi phí đầu tư ban đầu bao gồm giống, thức ăn, và chuồng trại, nhưng lợi nhuận thu được từ việc bán thịt gà đủ để bù đắp và tạo ra lợi nhuận đáng kể. Điều này khẳng định tiềm năng lớn của giống gà F1 trong việc phát triển chăn nuôi tại Lào.

3.2. Tiềm năng thị trường

Thịt gà F1 có chất lượng tốt, thơm ngon, và phù hợp với khẩu vị của người tiêu dùng địa phương. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc phát triển thị trường thịt gà F1 không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn có tiềm năng xuất khẩu sang các nước lân cận. Điều này mở ra cơ hội lớn cho ngành chăn nuôi gà tại Lào.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Bắc Lào, điển hình là tỉnh U Đôm Xay với 85% diện tích là đồi núi và tỷ lệ hộ nghèo chiếm khoảng 25,44%, ngành chăn nuôi gia cầm đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm an ninh lương thực và sinh kế nông hộ. Tuy nhiên, hơn 80% tổng đàn gia cầm địa phương vẫn được nuôi theo phương thức quảng canh truyền thống với các giống bản địa cho năng suất thấp, thời gian nuôi kéo dài từ 20 tuần trở lên nhưng khối lượng chỉ đạt khoảng 1,06 - 1,48 kg/con. Sự thiếu hụt nguồn giống gia cầm thương phẩm chất lượng cao cùng với tập quán nhập con giống tiểu ngạch trôi nổi, không rõ nguồn gốc đã khiến năng suất chăn nuôi không ổn định và tiềm ẩn nhiều rủi ro dịch bệnh.

Nhằm giải quyết bài toán này, đề tài nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu đánh giá toàn diện sức sản xuất thịt, khả năng sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống và hiệu quả kinh tế của tổ hợp lai F1 giữa gà trống Ri và gà mái Lương Phượng trong điều kiện thực tế tại huyện Mường Xay, tỉnh U Đôm Xay, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Nghiên cứu được triển khai liên tục trong chu kỳ 15 tuần (105 ngày), từ tháng 10 năm 2015 đến tháng 2 năm 2016 tại trang trại Lắt Xa Mỷ thuộc bản Đon Xay.

Ý nghĩa khoa học của đề tài thể hiện qua việc cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về biểu hiện ưu thế lai của giống gà lông màu nhiệt đới khi di thực sang tiểu vùng khí hậu miền núi Lào. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu mở ra hướng đi mới giúp nâng cao tỷ lệ nuôi sống của đàn gia cầm đạt mức 96%, rút ngắn chu kỳ nuôi thịt xuống 11 - 15 tuần với khối lượng xuất chuồng đạt từ 1,67 đến 2,10 kg/con, góp phần trực tiếp gia tăng giá trị sản xuất nông nghiệp và cải thiện thu nhập cho người dân bản địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng di truyền số lượng và học thuyết về ưu thế lai trong chăn nuôi gia cầm. Theo mô hình kiểu hình $P = G + E$ (trong đó $P$ là giá trị kiểu hình, $G$ là kiểu gen và $E$ là môi trường), năng suất thịt và tốc độ sinh trưởng của gia cầm chịu sự chi phối chặt chẽ của các gen cộng gộp, gen trội và tương tác gen $G = A + D + I$. Tổ hợp lai F1 (trống Ri x mái Lương Phượng) tận dụng triệt để ưu thế lai giữa dòng bố Ri nổi tiếng với khả năng chống chịu bệnh tật, chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc và dòng mẹ Lương Phượng có tầm vóc lớn, tăng trọng nhanh và khả năng thích ứng cao với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm.

Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng lý thuyết cân bằng năng lượng và nhu cầu dinh dưỡng gia cầm theo mô hình của Siegel (1978) với phương trình năng lượng thuần duy trì $NEm = 83 \times W^{0,75}$ kết hợp với các chỉ tiêu dinh dưỡng theo Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 2265:2007. Các khái niệm cốt lõi được vận hành bao gồm: sinh trưởng tích lũy (khối lượng cơ thể theo các tuần tuổi), sinh trưởng tuyệt đối (gam tăng trọng/con/ngày), hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR - lượng thức ăn tiêu tốn trên một đơn vị tăng khối lượng) và chỉ số sản xuất (PI), phản ánh tương quan giữa sức sống, tăng trọng và khả năng tiêu tốn thức ăn.

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm được thiết kế theo mô hình một nhân tố có nhắc lại với tổng quy mô mẫu là 200 con gà F1 (trống Ri x mái Lương Phượng) 1 ngày tuổi khỏe mạnh, nhập trực tiếp từ nguồn giống chuẩn tại Việt Nam. Đàn gà được phân ngẫu nhiên thành 4 lô thí nghiệm tương đồng (50 con/lô, tỷ lệ trống mái tự nhiên) nhằm triệt tiêu các sai số ngẫu nhiên phát sinh từ tiểu khí hậu chuồng nuôi. Lý do lựa chọn mô hình bố trí này là nhằm bảo đảm tính đồng nhất về mặt ngoại cảnh và dinh dưỡng, giúp kết quả đánh giá mang tính khách quan và có độ tin cậy thống kê cao.

Quy trình chăm sóc áp dụng phương thức kết hợp: giai đoạn 1 - 42 ngày tuổi nuôi nhốt hoàn toàn với mật độ 7 con/m² chuồng và sử dụng thức ăn công nghiệp hoàn chỉnh (năng lượng trao đổi 2900 - 3100 kcal/kg, protein thô 17 - 21%); giai đoạn 43 - 105 ngày tuổi chuyển sang phương thức nuôi bán chăn thả với mật độ sân chơi 0,5 con/m² (1 con/2 m²), khẩu phần sử dụng thức ăn tự phối trộn gồm 30% thức ăn đậm đặc, 50% ngô nghiền và 20% cám gạo địa phương (năng lượng trao đổi 3175 kcal/kg, protein thô 15%).

Dữ liệu được thu thập bằng phương pháp cân khối lượng cá thể định kỳ hàng tuần vào buổi sáng trước khi cho ăn với cân kỹ thuật có độ chính xác từ 0,1g đến 5g. Toàn bộ thức ăn thu nhận và thức ăn thừa được cân đo hàng ngày. Dữ liệu thực nghiệm được xử lý bằng các thuật toán thống kê sinh vật học trên phần mềm chuyên dụng để xác định giá trị trung bình, sai số tiêu chuẩn ($m_x$), độ lệch chuẩn ($S_x$) và hệ số biến dị ($Cv%$), bảo đảm ngưỡng ý nghĩa thống kê $P < 0,05$.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi và phân tích thực nghiệm từ giai đoạn sơ sinh đến 15 tuần tuổi (105 ngày) đã chỉ ra các kết quả nổi bật về sức sản xuất của gà lai F1 (Ri x Lương Phượng) tại Mường Xay:

• Tỷ lệ nuôi sống vượt trội: Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn toàn đàn đến 15 tuần tuổi đạt mức 96,0% đồng đều ở cả 4 lô thí nghiệm. Hao hụt 4% duy nhất chỉ xảy ra trong 2 tuần tuổi đầu tiên do ảnh hưởng của quá trình vận chuyển đường dài và điều kiện thời tiết đầu vụ Thu - Đông; từ tuần thứ 3 đến khi xuất chuồng đạt tỷ lệ bảo toàn đàn tuyệt đối 100%.
• Tốc độ sinh trưởng tích lũy ấn tượng: Khối lượng sơ sinh bình quân đạt 32,0 g/con. Gà đạt 234,22 g/con lúc 3 tuần tuổi; 673,18 g/con lúc 6 tuần tuổi; 1669,00 g/con lúc 11 tuần tuổi; 1813,00 g/con lúc 12 tuần tuổi và chạm mốc 2097,00 g/con tại thời điểm kết thúc 15 tuần tuổi.
• Tăng trọng bình quân giai đoạn bứt phá: Sinh trưởng tuyệt đối của đàn gà tăng mạnh từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 10, đạt đỉnh điểm trên 24,5 g/con/ngày ở giai đoạn 7 - 9 tuần tuổi, chứng minh khả năng khai thác dinh dưỡng từ thức ăn phối trộn địa phương rất tốt.
• Ngoại hình và cảm quan đồng nhất: Gà thương phẩm có ngoại hình đẹp, thân hình cân đối, lông màu vàng hoa mơ óng ả, chân và da vàng, mào cờ đỏ tươi. Chất lượng thịt đậm đà, săn chắc và thơm ngon, khắc phục hoàn toàn nhược điểm thịt nhão của gà công nghiệp nhập ngoại.

Thảo luận kết quả

Khi so sánh với các giống gà nội địa tại Lào qua các công bố khoa học gần đây, gà F1 (Ri x Lương Phượng) thể hiện ưu thế vượt bậc. Các giống bản địa như gà U, gà Giộc, gà Xương Đen, gà Tre khi nuôi đến 20 tuần tuổi chỉ đạt khối lượng từ 1060g đến 1480g với tỷ lệ nuôi sống dao động từ 82,5% đến 91,3%. Trong khi đó, gà F1 trong nghiên cứu này chỉ mất 15 tuần để đạt 2097g (cao hơn từ 41,7% đến 97,8% về khối lượng) cùng tỷ lệ sống cao hơn từ 4,7% đến 13,5%.

So sánh với các nghiên cứu nuôi gà Ri lai tại Việt Nam, khối lượng 12 tuần tuổi của gà thí nghiệm tại Mường Xay (1813 g/con) cao hơn mức 1490,77 - 1517,4 g/con trong các khảo nghiệm tại vùng Đông Bắc Việt Nam và cao hơn mức 1685,6 g/con ở 15 tuần tuổi của các mô hình nuôi chăn thả tại đồng bằng Bắc Bộ. Sự tăng trưởng vượt trội này phản ánh mức độ thích nghi sinh thái tối ưu của tổ hợp lai khi được cung cấp khẩu phần phối trộn giàu ngô và cám tại chỗ kết hợp không gian vận động tự nhiên.

Dữ liệu tăng trưởng theo thời gian có thể được mô hình hóa sinh động qua biểu đồ đường cong sinh trưởng dạng sigmoid, trong đó đồ thị tăng vọt từ tuần thứ 6 đến tuần thứ 11, tạo cơ sở thực nghiệm vững chắc để người chăn nuôi tính toán điểm hòa vốn và thời điểm xuất bán đạt hiệu quả sinh khối cao nhất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình úm và kiểm soát nhiệt độ giai đoạn sơ sinh: Đề nghị các hộ chăn nuôi và chủ trang trại duy trì nhiệt độ chuồng úm nghiêm ngặt từ 32 - 33°C trong 3 ngày đầu và giảm dần về 25°C ở tuần thứ 4, kết hợp bổ sung điện giải và vitamin chống stress vận chuyển nhằm giảm thiểu tỷ lệ hao hụt trong 14 ngày đầu xuống dưới mức 2,0%.
2. Áp dụng công thức thức ăn tự phối trộn tiết kiệm chi phí: Khuyến nghị người chăn nuôi tại tỉnh U Đôm Xay chuyển đổi toàn bộ sang khẩu phần 30% thức ăn đậm đặc + 50% ngô hạt nghiền + 20% cám gạo địa phương từ ngày tuổi thứ 43 trở đi, giúp giảm khoảng 18 - 22% chi phí thức ăn trực tiếp so với việc mua thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh mà vẫn bảo đảm mức năng lượng trao đổi trên 3100 kcal/kg.
3. Tối ưu hóa thời điểm xuất chuồng thương phẩm: Định hướng các nông hộ xuất bán gà thịt trong khung thời gian từ 11 đến 13 tuần tuổi (tương đương khối lượng 1,65 - 1,85 kg/con). Đây là giai đoạn hệ số chuyển hóa thức ăn đạt mức tối ưu, tỷ lệ thịt xẻ và cơ ức/cơ đùi cân đối nhất, mang lại tỷ suất lợi nhuận trên chi phí cao nhất trước khi tốc độ tăng trọng bước vào giai đoạn bão hòa.
4. Xây dựng chuỗi cung ứng giống F1 an toàn dịch bệnh: Đề nghị Sở Nông Lâm nghiệp tỉnh U Đôm Xay phối hợp cùng các trạm khuyến nông địa phương thiết lập kênh cung ứng con giống bố mẹ và thương phẩm chính ngạch từ các viện nghiên cứu chăn nuôi uy tín, đồng thời triển khai tiêm phòng bắt buộc 100% vắc xin phòng bệnh Newcastle và Gumboro theo đúng lịch trình khuyến cáo trong vòng 6 - 12 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Chủ trang trại và các hộ nông dân chăn nuôi gia cầm tại miền núi: Cung cấp tài liệu hướng dẫn kỹ thuật chi tiết từ quy trình úm gà, lịch vắc xin phòng bệnh đến công thức tự phối trộn thức ăn tận dụng nguồn ngô và cám địa phương nhằm tối đa hóa lợi nhuận.
• Cán bộ khuyến nông và cơ quan quản lý nông nghiệp địa phương: Nguồn dữ liệu thực chứng phục vụ công tác xây dựng đề án phát triển chăn nuôi hàng hóa, chuyển đổi phương thức từ thả rông quảng canh sang bán thâm canh bền vững tại các tỉnh miền núi Bắc Lào.
• Các nhà nghiên cứu, chuyên gia di truyền và dinh dưỡng động vật: Cơ sở tham chiếu khoa học về tính năng sản xuất, quy luật sinh trưởng và mức độ đáp ứng dinh dưỡng của tổ hợp gà lai lông màu nhiệt đới trong điều kiện sinh thái đặc thù.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y: Tài liệu mẫu chuẩn mực về phương pháp luận thiết kế thí nghiệm dinh dưỡng một nhân tố, phương pháp mổ khảo sát thân thịt và kỹ thuật xử lý số liệu sinh trắc học ứng dụng trong thực nghiệm nông nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Gà lai F1 (Ri x Lương Phượng) có thích nghi tốt với điều kiện thời tiết khắc nghiệt tại Bắc Lào không? Đàn gà thích nghi rất tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa tại tỉnh U Đôm Xay. Nhờ thừa hưởng sức đề kháng cao từ gà Ri bản địa và tầm vóc khỏe khoắn từ gà Lương Phượng, gà F1 đạt tỷ lệ nuôi sống đến 15 tuần tuổi là 96,0%, không phát sinh dịch bệnh truyền nhiễm trong suốt quá trình nuôi bán chăn thả.

Tại sao nên nuôi kết hợp nhốt chuồng 6 tuần đầu và bán chăn thả từ tuần thứ 7 trở đi? Phương thức nuôi nhốt hoàn toàn trong 42 ngày đầu giúp bảo đảm nhiệt độ úm ổn định, kiểm soát chế độ dinh dưỡng cao cấp để gà phát triển khung xương và hoàn thiện hệ thống miễn dịch. Từ ngày thứ 43, việc thả vườn giúp gà tăng cường vận động, thịt săn chắc, hạn chế tích mỡ thừa và tận dụng được nguồn vi khoáng tự nhiên.

Chất lượng thịt của gà F1 này có đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng địa phương không? Thịt gà F1 có cấu trúc sợi cơ săn chắc, da vàng giòn, vị ngọt đậm đà và mùi thơm đặc trưng tương đương các giống gà thả vườn truyền thống. Khảo sát thực tế tại thị trường huyện Mường Xay cho thấy người tiêu dùng đánh giá cao chất lượng thịt của tổ hợp lai này hơn hẳn các giống gà công nghiệp thịt mềm nhão.

Lịch vắc xin phòng bệnh bắt buộc trong suốt chu kỳ nuôi gồm những mốc nào? Quy trình phòng dịch nghiêm ngặt bao gồm: phòng Lasota và Gumboro lần 1 lúc 3 ngày tuổi, chủng đậu màng cánh lúc 7 ngày tuổi, Gumboro lần 2 và lần 3 vào các ngày 10 và 25, nhắc lại Lasota lần 2 lúc 28 ngày tuổi và tiêm vắc xin Newcastle hệ I lúc 45 ngày tuổi để bảo đảm miễn dịch tối đa.

Thời điểm xuất chuồng nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho người nuôi? Thời điểm xuất chuồng đạt hiệu quả sinh khối và kinh tế cao nhất là từ 11 đến 13 tuần tuổi (khối lượng đạt 1,65 - 1,85 kg/con). Kéo dài thời gian nuôi đến 15 tuần giúp gà đạt trên 2,09 kg nhưng hệ số tiêu tốn thức ăn trên mỗi kg tăng trọng sẽ tăng cao, làm giảm biên độ lợi nhuận ròng của nông hộ.

Kết luận

• Tổ hợp lai F1 (Ri x Lương Phượng) hoàn toàn thích nghi với điều kiện khí hậu và tập quán chăn nuôi tại tỉnh U Đôm Xay, đạt tỷ lệ nuôi sống cộng dồn ấn tượng 96,0% sau 15 tuần nuôi thực nghiệm.
• Khối lượng cơ thể tăng trưởng mạnh mẽ, đạt 673,18 g/con lúc 6 tuần tuổi, 1669,00 g/con lúc 11 tuần tuổi và cán mốc 2097,00 g/con lúc 15 tuần tuổi, vượt trội từ 40% đến 90% so với các giống gà địa phương của Lào.
• Khẩu phần phối trộn tận dụng 70% ngô nghiền và cám gạo địa phương kết hợp 30% thức ăn đậm đặc bảo đảm đầy đủ giá trị dinh dưỡng (ME 3175 kcal/kg, CP 15%), giúp hạ giá thành sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.
• Ngoại hình gà thương phẩm đẹp mắt với lông vàng hoa mơ, chân và da vàng nhạt, chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc, hoàn toàn tương thích với thị hiếu tiêu dùng cao cấp tại khu vực miền núi.
• Luận văn đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho chiến lược tái cơ cấu giống gia cầm tại Lào; bước tiếp theo cần mở rộng mô hình trình diễn quy mô 1.000 - 5.000 con tại các huyện lân cận và hoàn thiện chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm gà thịt an toàn sinh học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Khả năng sinh tr ưởng và các y ếu t ố ảnh hưởng đến sinh tr ưởng của gia cầm 1. Khái niệm sinh trưởng Sinh trưởng là quá trình tích luỹ chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá của cơ thể, là sự tăng lên về chiều cao, dài, bề ngang, thể tích khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể của con vật, đồng thời sinh trưởng chính là sự tích luỹ dần các chất dinh dưỡng chủ yếu là protein (Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường, 1992 [35]).

Các yếu tố ảnh hưởng của đặc điểm di truyền, dòng và giống đến sinh trưởng * Di truyền là một trong những yếu tố quan trọng nhất, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cơ thể gia cầm. Trần Đình Miên và cs (1975) [34] dẫn theo tài liệu của Swright chia các gen ảnh hưởng đến sinh trưởng của động vật thành ba loại: + Gen ảnh hưởng đến sự phát triển nói chung, đến các chiều, đến tính năng lý học các chiều. + Gen ảnh hưởng theo nhóm. + Gen ảnh hưởng đến một vài tính trạng riêng rẽ.

Theo Nguyễn Ân và cs (1983) [1]; thì các tính trạng năng suất là các tính trạng số lượng như khối lượng cơ thể, kích thước chiều đo. Nguyễn Văn Thiện (1995) [47] cho biết: các tính trạng số lượng chi phối bởi nhiều gen hay còn gọi đa gen. Các gen này hoạt động theo ba phương thức, đó là sự cộng gộp, trội, lặn và tương tác giữa các gen. G=A+D+I Trong đó: G là giá trị kiểu gen (genotypic value); A là giá trị cộng gộp (additive value); D là giá trị sai lệch trội (dominance deviation value); 4 I là giá trị sai lệch tương tác (Interaction deviation value) Trong thực tế sản xuất cũng như nghiên cứu, để xác định mức độ ảnh hưởng của di truyền đến sinh trưởng của vật nuôi, người ta sử dụng đại lượng hệ số di truyền (h2).

Đặng Hữu Lanh và cs (1999) [19] khái quát: Hệ số di truyền là tỷ lệ của phần do gen quy định trong việc tạo nên giá trị kiểu hình. Sự tồn tại của các gen hoặc nhóm gen trong các dòng và giống gia cầm rất khác nhau. Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước đã chứng minh rất rõ vấn đề này. Nguyễn Huy Đạt và cs (1996) [3] nghiên cứu so sánh chỉ tiêu năng suất của gà thương phẩm thịt trên 4 giống AA, Lohmann, ISA Vedete và Avian nuôi trong cùng một điều kiện cho thấy, chỉ số sản xuất PN của gà broiler tại 49 ngày tuổi ở 4 giống gà là khác nhau: gà broiler AA: 187,97; gà broiler Lohmann: 215,33; gà broiler ISA Vedete: 211,83; gà broiler Avian: 204,95.

Với gà lông màu qua các công trình nghiên cứu của Trần Công Xuân và cs (1997) [64] nghiên cứu hai dòng gà Tam Hoàng 882 và Jang Cun vàng đều cho kết luận rất rõ là các giống khác nhau và thậm chí trong cùng một giống thì các dòng khác nhau có sinh trường khác nhau. * Ảnh hưởng của dòng, giống, tính biệt và tuổi - Dòng, giống Dòng, giống có ảnh hưởng tới quá trình sinh trường của gia súc gia cầm Letner và Asmundsen (1998) [73] đã so sánh sinh trường của các giống gà Leghorn trắng và Plymouth Rock tới 24 tuần tuổi, cho rằng Plymouth Rock sinh trưởng nhanh hơn giống gà Leghorn ở 2 – 6 tuần và sau đó không có sự khác biệt. Trần Thânh Vân (2002) [59], khi nghiên cứu sức sản xuất thịt gà lông màu Kabir, Lương Phượng và Sasso cho biết: khối lượng cơ thể ở gà 10 tuần tuổi đạt lần lượt là 1990,28g/con; 1993,27 g/con và 2189,29 g/con. Gà Tam Hoàng 882 ở 12 tuần tuổi khối lượng cơ thể đạt 1557,83 g/con (Nguyễn Thị Khánh, Trần Công Xuân và cs, 2000 [16]).

Nguyễn Thị Thúy Mỵ (1997) [37], khi nghiên cứu 3 giống gà AA, Avian và BE88 nuôi tại Thái Nguyên cho thấy khối lượng của 3 giống gà khác nhau ở 49 ngày tuổi lần lượt là: 2501,09 g/con; 2423,28 g/con và 2305,14 g/con. 5 Theo Nguyễn Mạnh Hùng và cs (1994) [12], thì sự sai khác về khối lượng của gia cầm rất lớn, giống gà kiêm dụng nặng hơn giống gà hướng trứng từ 13 – 38 %. Như một quy luật, hầu hết khối lượng sống của giống hướng trứng đều nhẹ hơn giống hướng thịt tới gần 2 lần và giống kiêm dụng 1,3 – 1,7 lần. - Ảnh hưởng của tính biệt Các loại gia cầm khác nhau về giới tính thì có sinh trưởng khác nhau, con đực lớn nhanh hơn, (riêng chim cút con trống nhỏ hơn con mái).

North và Bell, (1990) [75] cho biết khối lượng gà con 1 ngày tuổi có sự tương quan dương với khối lượng trứng giống đưa vào ấp, song không có ảnh hưởng đến khối lượng cơ thể lúc thành thục và cường độ sinh trường ở 4 tuần tuổi. Song, lúc mới sinh con trống có khối lượng lớn hơn con mái 1%, tuổi càng cao sự khác nhau càng lớn, ở 2 tuần tuổi khác nhau hơn 5%, ở 3 tuần hơn 11%, ở 8 tuổi hơn 27% 1. Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng, môi trường và điều kiện nuôi dưỡng Các tính trạng số lượng, trong đó sinh trường và khối lượng cơ thể gà chịu ảnh hưởng rất lớn các tác động của môi trường E (Environment). Theo Nguyễn Văn Thiện, Nguyễn Khánh Quắc (1998) [48], quan hệ giữa kiểu hình P (Phenotype), kiểu gen G (Genotype) và môi trường E (Environment) được biểu thị bằng công thức: P=G+E Đặng Hữu Lanh và cs (1999) [19], Nguyễn Văn Thiện, Nguyễn Khánh Quắc (1998) [48], cho rằng căn cứ vào mức độ, tính chất ảnh hưởng lên cơ thể gia cầm, môi trường (E) được chia làm hai loại: Môi trường chung Eg (General environment) tác động thường xuyên, liên tục đến tất cả các cá thể trong quần thể.

Môi trường đặc biệt Es (Special environment) tác động đến một số cá thể riêng biệt nào đó trong quần thể trong một thời gian ngắn. Theo Lê Đình Lương, Phan Cự Nhân (1994) [28], các giống gia cầm đều nhận được từ tổ tiên, bố mẹ chúng một số gen quyết định tính trạng giống hoặc dòng, 6 nhưng những khả năng đó có phát huy được hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào môi trường sống của chúng như thức ăn, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng và khí hậu. - Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng đến khả năng sinh trưởng Dinh dưỡng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp, lâu dài đến toàn bộ các giai đoạn sinh trưởng và phát dục của gia cầm. Đặc biệt đối với gia cầm non, do không được bú mẹ như ở động vật có vú nên thức ăn của chúng ở giai đoạn đầu có tác dụng quyết định đến khả năng sinh trưởng và khối lượng cơ thể của chúng sau này.

Theo Trần Đình Miên, Nguyễn Văn Thiện (1975) [34] thì việc nuôi dưỡng mà chủ yếu là thức ăn có tác dụng rất lớn đối với sự sinh trưởng của gia cầm. Tác giả Bùi Đức Lũng và cs (1996) [24] đã nghiên cứu bổ sung khoáng và vitamin vào khẩu phần nuôi gà HV85 cho thấy khối lượng cơ thể gà ở 7 tuần tuổi tăng 85,3g so với đối chứng. Đề phát huy tối đa khả năng sinh trường của gia cầm cần phải cung cấp thức ăn tối ưu với đầy đủ dinh dưỡng, cân bằng nghiêm ngặt giữa protein, acid amin và năng lượng. Ngoài ra, thức ăn cho gà nuôi thịt cần phải bổ sung hàng loạt chế phẩm sinh học không mang ý nghĩa dinh dưỡng nhưng nó kích thích sinh trường, làm tăng chất lượng thịt (Bùi Đức Lũng và Lê Hồng Mận, 1993 [25]) - Ảnh hưởng của thời tiết, mùa vụ đến sinh trưởng Yếu tố thời tiết và mùa vụ cũng là một tác nhân quan trọng của môi trường ảnh hưởng đến sinh trường, của gia cầm.

Đặc biệt là nhiệt độ, độ ẩm và ánh sáng. + Ảnh hưởng của yếu tố nhiệt độ Gà con ở giai đoạn còn nhỏ (30 ngày tuổi đầu), cơ quan điều khiển nhiệt chưa hoàn chỉnh, cho nên yêu cầu về nhiệt độ tương đối cao. Nó rất nhạy cảm với tác động của điều kiện khí hậu thay đổi. Những ngày đầu tiên thân nhiệt của gà con mới nở không ổn định và phụ thuộc vào nhiệt độ chuồng nuôi.

Vì thế nhiệt độ chuồng nuôi trong giai đoạn đầu của gà cần phải quan tâm giữ ấm, nếu nhiệt độ quá thấp gà con sẽ tụ đống lại, không ăn, gà sinh trưởng kém hoặc chết do tụ đống dẫm đạp lên nhau. Song ở các giai đoạn sau nếu nhiệt độ môi trường quá cao thì sẽ hạn chế việc sử dụng thức ăn, gà uống nhiều nước, bài tiết phân lỏng, hạn chế khả năng sinh 7 trưởng và gà dễ mắc bệnh các đường tiêu hóa. Ở thời kỳ sau ấp nở, nhiệt độ môi trường có ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng và hệ số chuyển hóa thức ăn của gà thịt. Khi nhiệt độ tăng lên năng lượng của khẩu phần duy trì giảm xuống, sau khi ấp nở nếu tăng nhiệt độ từ 7oC - 21 oC sẽ làm giảm hệ số chuyển hóa thức ăn 0,87% cho mỗi độ C tăng lên.

Nếu nhiệt độ tiếp tục tăng lên mức tối ưu thì hệ số chuyển hóa thức ăn được cải thiện cho đến khi đạt đến điểm stress nhiệt làm giảm sinh trường của gia cầm. + Gia cầm có thân nhiệt tương đối ổn định, sự ổn định này là do chúng có sự điều hòa nhiệt hoàn chỉnh. Nhiệt độ của các cơ quan bên trong và của não luôn thay đổi, nó cao hơn nhiệt độ trung bình của thân, nhiệt độ của da thấp hơn và có thể bị thay đổi, thân nhiệt của gia cầm trung bình 40o - 42oC. Nhiệt độ của cơ thể dao động do các yếu tố nuôi dưỡng, tuổi, giống gia cầm, thời gian trong ngày cũng như mức độ hoạt động của gà.

Sự ổn định tương đối nhiệt độ của cơ thể gia cầm (đẳng nhiệt) được giữ lại chỉ trong điều kiện cân bằng giữa sự tạo nhiệt và sự mất nhiệt. Điều này đạt được nhờ sự điều hòa hóa học (thông qua quá trình trao đổi chất) và điều hòa lý học (sự thay đổi cường độ tỏa nhiệt của cơ thể vào môi trường xung quanh). Bất cứ sự thay đổi nào về nhiệt độ của môi trường đều ảnh hưởng đến cơ chế điều tiết nhiệt của gia cầm và nó ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát dục của chúng. Ảnh hưởng của yếu tố nhiệt độ là những tác động của nó liên quan đến việc tiêu thụ thức ăn, ngoài ra còn làm tăng hoạt động sinh lý của hệ tuần hoàn, hô hấp gây stress mạnh.

Nhiệt độ thích hợp nhất cho gà 15oC - 25oC. Những thay đổi nhiệt độ trên và dưới ngưỡng này đều có thể gây stress và ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển của gà.