Nghiên cứu đặc điểm hình thái phân loại và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật răng khôn hàm dưới mọc lệch ngầm dựa vào sự thay đổi mô nha chu kế cận tại bệnh viện trường đại học y d

Chuyên khảo y tế phân tích Nghiên cứu đặc điểm hình thái phân loại và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật răng khôn hàm dưới, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Hà Nhật Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Nhựt Khuê
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Hình Thái, Phân Loại Và Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Phẫu Thuật Răng Khôn Hàm Dưới Mọc Lệch, Ngầm Dựa Vào Sự Thay Đổi Mô Nha Chu Kế Cận Tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Bác Sĩ Nội Trú
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Thuật ngữ răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm
• 1.2. Quá trình và nguyên nhân hình thành răng khôn hàm dưới
• 1.3. Đặc điểm hình thái và phân loại răng khôn hàm dưới
• 1.4. Chỉ định, chống chỉ định và ảnh hưởng của phẫu thuật răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm lên tình trạng mô nha chu
• 1.5. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Tiêu chuẩn chọn mẫu
• 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.1.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp chọn mẫu
• 2.2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.4. Phương pháp thu thập và đánh giá số liệu
• 2.2.5. Phương pháp kiểm soát sai số
• 2.2.6. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm hình thái, phân loại răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm
• 3.2. Đánh giá kết quả phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm
• 3.2.1. Sự thay đổi của tình trạng mô nha chu kế cận
• 3.2.2. Đánh giá kết quả điều trị
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm mẫu nghiên cứu
• 4.2. Đặc điểm hình thái, phân loại răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm
• 4.3. Đánh giá kết quả phẫu thuật nhổ răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm
• 4.3.1. Sự thay đổi của tình trạng mô nha chu kế cận
• 4.3.2. Đánh giá kết quả điều trị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Răng Khôn Hàm Dưới

Nghiên cứu về phẫu thuật răng khôn hàm dưới mọc lệch tại Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ đã chỉ ra rằng tình trạng răng khôn mọc lệch, ngầm là một vấn đề phổ biến. Răng khôn hàm dưới thường gặp phải tình trạng không đủ chỗ để mọc, dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Việc phẫu thuật răng khôn không chỉ giúp loại bỏ răng mà còn ảnh hưởng đến tình trạng mô nha chu của các răng lân cận. Nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá kết quả phẫu thuật và sự thay đổi của mô nha chu sau khi thực hiện phẫu thuật.

1.1. Đặc Điểm Hình Thái Răng Khôn Hàm Dưới

Răng khôn hàm dưới có thể mọc lệch hoặc ngầm, gây ra nhiều vấn đề cho bệnh nhân. Theo nghiên cứu, tỷ lệ răng mọc lệch gần chiếm cao nhất, lên đến 49,2%. Việc hiểu rõ đặc điểm hình thái của răng khôn là rất quan trọng để có kế hoạch điều trị phù hợp.

1.2. Tình Hình Nghiên Cứu Trên Thế Giới

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra rằng tỷ lệ răng khôn mọc lệch rất cao. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc phẫu thuật răng khôn hàm dưới có thể giúp cải thiện tình trạng mô nha chu, giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phẫu Thuật Răng Khôn Hàm Dưới

Phẫu thuật răng khôn hàm dưới không chỉ đơn thuần là một thủ thuật đơn giản. Nhiều thách thức có thể xảy ra trong quá trình phẫu thuật, bao gồm tổn thương mô nha chu và các biến chứng sau phẫu thuật. Việc đánh giá đúng tình trạng răng và lập kế hoạch phẫu thuật cẩn thận là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro.

2.1. Biến Chứng Sau Phẫu Thuật Răng Khôn

Các biến chứng như viêm mô tế bào, tiêu chân răng 7 có thể xảy ra sau phẫu thuật. Việc chăm sóc sau phẫu thuật không đúng cách có thể làm tăng nguy cơ biến chứng, ảnh hưởng đến sức khỏe của bệnh nhân.

2.2. Thời Gian Hồi Phục Sau Phẫu Thuật

Thời gian hồi phục sau phẫu thuật răng khôn hàm dưới có thể khác nhau tùy thuộc vào tình trạng của từng bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy rằng việc chăm sóc hậu phẫu tốt có thể giúp rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện tình trạng mô nha chu.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Răng Khôn

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong nghiên cứu này bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu từ bệnh nhân đã phẫu thuật răng khôn hàm dưới tại Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ. Các chỉ số như chỉ số nướu (GI) và chỉ số mảng bám (PlI) được sử dụng để đánh giá tình trạng mô nha chu trước và sau phẫu thuật.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp hồi cứu, thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.2. Phương Pháp Đánh Giá Kết Quả

Kết quả phẫu thuật được đánh giá dựa trên sự thay đổi của các chỉ số nha chu. Việc so sánh các chỉ số trước và sau phẫu thuật giúp xác định hiệu quả của can thiệp phẫu thuật.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Về Phẫu Thuật Răng Khôn

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật răng khôn hàm dưới có thể mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân. Việc loại bỏ răng khôn không chỉ giúp giảm thiểu biến chứng mà còn cải thiện tình trạng mô nha chu của các răng lân cận. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

4.1. Cải Thiện Tình Trạng Mô Nha Chu

Nghiên cứu cho thấy rằng sau phẫu thuật, tình trạng mô nha chu của các răng kế cận được cải thiện rõ rệt. Điều này giúp giảm thiểu nguy cơ viêm nhiễm và các biến chứng khác.

4.2. Lợi Ích Về Sức Khỏe Răng Miệng

Việc nhổ răng khôn sớm có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe răng miệng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh nhân có thể hồi phục nhanh chóng hơn và tình trạng sức khỏe răng miệng được cải thiện đáng kể.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Kết Quả Phẫu Thuật Răng Khôn

Nghiên cứu về kết quả phẫu thuật răng khôn hàm dưới mọc lệch tại Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ đã cung cấp nhiều thông tin quý giá về tình trạng mô nha chu sau phẫu thuật. Kết quả cho thấy rằng phẫu thuật răng khôn có thể mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân nếu được thực hiện đúng cách.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Răng Khôn

Nghiên cứu trong tương lai cần tiếp tục khai thác sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật răng khôn. Việc này sẽ giúp cải thiện quy trình điều trị và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe răng miệng.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Bệnh Nhân

Bệnh nhân cần được tư vấn kỹ lưỡng về quy trình phẫu thuật và chăm sóc hậu phẫu. Việc này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo kết quả điều trị tốt nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Thuật ngữ răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm Thuật ngữ răng khôn hàm dưới (RKHD) được dùng để chỉ răng cối lớn thứ ba hàm dưới, là răng mọc trễ nhất và có mức độ lệch cao nhất so với các răng còn lại trên cung hàm [12]. Theo Ủy ban Phẫu thuật miệng của Mỹ năm 1971 [6]: - Răng mọc chìm: là răng không mọc một phần hoặc hoàn toàn do vướng răng khác bên cạnh, xương ổ hay mô mềm ngăn cản sự mọc lên của răng đó. - Răng mọc lệch: là răng đã mọc nhưng nằm ở tư thế bất thường trên hàm, do không đủ chỗ trên cung hàm hoặc do di truyền. - Răng không mọc: là răng không xuyên qua được niêm mạc miệng sau khi đã qua thời kỳ mọc.

Một số định nghĩa khác [6]: - Răng ngầm trong xương: là răng nằm hoàn toàn trong xương. - Răng ngầm dưới niêm mạc: phần lớn thân răng đã mọc ra khỏi xương, nhưng vẫn bị niêm mạc bao bọc một phần hay toàn bộ. - Răng kẹt: một phần thân răng đã mọc ra khỏi xương nhưng bị kẹt không thể mọc thêm được nữa.2 Quá trình và nguyên nhân hình thành răng khôn hàm dưới 1.1 Quá trình hình thành Mầm RKHD có chung thừng liên bào với răng cối lớn thứ nhất và thứ hai. Từ tuần lễ thứ 16 bào thai, từ bó tự do phía xa của lá răng nguyên thủy cối sữa thứ hai, xuất hiện một dây biểu bì.

Đó là nụ biểu bì của mầm răng cối lớn vĩnh viễn thứ nhất. Sau đó dây biểu bì vẫn tiếp tục phát triển lan về phía xa, cho nụ 4 biểu bì răng 7 vào khoảng tháng thứ 9 của bào thai. Cuối cùng nụ biểu bì của RKHD được hình thành khoảng 4-5 tuổi [6]. Quá trình hình thành và phát triển của RKHD cũng trải qua các giai đoạn tương tự các răng khác.

Giai đoạn hoàn thiện thân răng và calci hóa lúc khoảng 12-15 tuổi, giai đoạn hoàn thiện chân răng khoảng 18-25 tuổi [6]. Quá trình phát triển của cành lên xương hàm dưới bị lùi về phía xa. Vì vậy mầm RKHD cũng bị xoay chuyển theo ở giai đoạn hình thành thân răng từ 4- 13 tuổi. Thời kỳ hình thành chân răng, thân răng xoay dần đứng ở phía xa răng 7 để mọc.

Quá trình này có nhiều yếu tố tác động đến, vì vậy mà RKHD có thể không mọc được ở vị trí bình thường và thẳng đứng như các răng khác. Chúng có thể mọc lệch, lạc chỗ, kẹt, thậm chí không mọc lên được [6].2 Nguyên nhân răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm  Nguyên nhân tại chỗ - Do mầm răng không đủ các yếu tố để mọc: không có cơ quan tạo men, không có dây chằng Sharpey, … [6]. - Do niêm mạc và mô mềm phủ trên xương quá dày, quá chắc làm răng không mọc lên được [6], [12]. - Do RKHD mọc khoảng từ 18 đến 25 tuổi, là những răng mọc sau cùng khi xương hàm không còn tăng trưởng, đồng thời lúc này xương đã trưởng thành có độ cứng cao, vì vậy răng khôn thường bị lệch và ngầm [12].

 Nguyên nhân toàn thân - Do các bệnh gây rối loạn quá trình tăng trưởng xương hàm và quá trình mọc răng: loạn sản xương, giang mai, suy dinh dưỡng, … [12]. - Do những dị tật bẩm sinh vùng hàm mặt hoặc một số bệnh lý làm rối loạn hoặc kém phát triển sọ mặt [6]. - Yếu tố chủng tộc: người châu Âu có kích thước hàm lớn hơn người châu Á nên tỷ lệ này cũng thấp hơn người châu Á [12].3 Đặc điểm hình thái và phân loại răng khôn hàm dưới 1.1 Đặc điểm hình thái của răng khôn hàm dưới Theo Mai Đình Hưng tổng kết từ 6/1971-10/1972 tại khoa Răng Hàm Mặt bệnh viện Bạch Mai thì răng 8 lệch gần chiếm tỷ lệ cao nhất 69,9%, trong khi đó răng 8 mọc thẳng bình thường chỉ chiếm 13,5%. Đến năm 1991, báo cáo trên 72 sinh viên răng hàm mặt ở Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh cho thấy: RKHD lệch gần chiếm 43,2% và răng mọc thẳng chỉ chiếm 6,8% [6].

Nghiên cứu của Lưu Văn Hồng năm 2006 trên 2650 bệnh nhân (BN) tại bệnh viện Việt Nam-Cu Ba cho thấy RKHD có trục lệch gần chiếm 44,0%, ngầm trong xương chiếm 2,0% và trục răng thẳng chiếm 34,0% [6]. Lê Anh Chiến, Nguyễn Mạnh Hà nghiên cứu trên 206 BN với 393 RKHD qua phim toàn cảnh cho thấy có 55,6% lệch gần, mọc ngầm chiếm 1,9% và mọc thẳng chiếm 34,4% [6]. Nghiên cứu của Hoàng Việt Hải (2016) [8] trên 126 BN tại bệnh viện Đại học Y Hà Nội ghi nhận: răng khôn mọc lệch gần chiếm 64,29%, trong đó tỷ lệ chân răng cong là 53,97%, đa số có 2 chân răng 60,32%. Nguyễn Thị Bảo Ngọc (2014) [17] thực hiện nghiên cứu trên 337 phim toàn cảnh lứa tuổi từ 17 đến 25 với sự hiện diện của 674 răng khôn tại Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận 50,4% răng nghiêng gần, vị trí B chiếm đa số với 55,8%.2 Phân loại răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm RKHD có thể mọc một phần hay mọc hoàn toàn trong miệng.

Lệch lạc RKHD rất đa dạng trên lâm sàng, có thể được phân loại dựa vào thăm khám lâm sàng, hình ảnh X quang hay phương pháp phẫu thuật. Mục đích chính để tiên lượng và vạch ra kế hoạch điều trị thích hợp cho từng trường hợp cụ thể. 6  Phân loại răng khôn hàm dưới theo Pell-Gregory (1933), Archer (1975) và Kruger (1984) [6], [12], [34] - Dựa vào tương quan giữa khoảng cách từ mặt xa răng 7 đến bờ trước cành đứng xương hàm dưới (a) và chiều dài gần xa thân RKHD (b): + Loại I: a > b: phía xa răng 7 có đủ khoảng cho phép răng khôn có thể mọc lên hoàn toàn nếu hướng mọc thích hợp. + Loại II: a < b: khoảng cách giữa răng 7 và cành đứng quá nhỏ không cho phép răng khôn mọc hoàn toàn.

+ Loại III: a rất nhỏ hoặc bằng 0: phần lớn hoặc toàn bộ thân răng khôn nằm hoàn toàn trong cành đứng. - Dựa vào độ sâu của RKHD so với răng 7: + Vị trí A: điểm cao nhất của RKHD nằm ngang hay cao hơn so với mặt nhai răng 7. + Vị trí B: điểm cao nhất của RKHD nằm ở khoảng giữa của mặt nhai và cổ răng 7. + Vị trí C: điểm cao nhất của RKHD nằm thấp hơn cổ răng 7.1: Phân loại răng khôn hàm dưới theo Pell-Gregory.

(Nguồn: Oral Surgery, pp. 126 [34]) 7 - Dựa vào vị trí của trục RKHD so với trục răng 7: trục RKHD thẳng, nằm ngang, lệch gần, lệch xa, lệch về phía má (lệch ngoài), lệch về phía lưỡi (lệch trong), lộn ngược.2: Phân loại răng khôn hàm dưới theo Archer và Kruger. (Nguồn: Oral Surgery, pp. 126 [34])  Phân loại răng khôn hàm dưới theo Montero (2011) [44] - Dựa vào tương quan giữa RKHD theo chiều ngang và chiều sâu với răng 7 và cành đứng xương hàm dưới, chia làm 2 loại: + Răng khôn vị trí nông.

+ Răng khôn vị trí sâu.  Phân loại hình dáng chân răng theo J.C Donesnard (1977) [2] - Chân loại 1: chân hội tụ, đường kính chân răng nhỏ hơn thân. - Chân loại 2: chân cong xuôi chiều bẩy. - Chân loại 3: răng lệch gần chân ngược chiều (cong về phía gần).

- Chân loại 4: hai chân răng cong ngược chiều. - Chân loại 5: đường kính chân răng to hơn thân răng (răng hình khối). - Chân loại 6: răng nhiều chân phân kỳ. 8  Phân loại theo mức độ khó nhổ [6] Để đánh giá và tiên lượng mức độ khó nhổ của RKHD, Pederson (1988) dựa vào 4 tiêu chí sau: Bảng 1.1: Phân loại theo mức độ khó nhổ của Pederson Điểm  Tương quan với cành đứng Loại I 1 Loại II 2 Loại III 3  Tương quan theo độ sâu Vị trí A1 1 Vị trí A2 2 Vị trí B 3 Vị trí C 4  Trục răng Lệch gần hay thẳng ở vị trí A 1 Răng nằm ngang hay lệch má, lưỡi hay xa ở vị trí A 2 Răng đứng thẳng ở vị trí B hoặc C 3 Răng lệch xa ở vị trí B hoặc C 4  Chân răng Một chân răng hay nhiều chân chụm thon, xuôi chiều bẩy 1 Hai chân dang xuôi chiều hay một chân có phần chóp mảnh 2 Ba chân dang xuôi chiều, một hay nhiều chân chụm ngược 3 chiều, một chân to hay mảnh cong kiểu móc câu Hai hay nhiều chân dang ngược chiều nhau 4 Thang điểm đánh giá mức độ khó nhổ như sau: - Khó nhổ: từ 1 đến 5 điểm.

- Khó nhổ trung bình: từ 6 đến 10 điểm. - Rất khó: từ 11 đến 15 điểm. 9  Phân loại theo quan điểm phẫu thuật của Parant (1981) [6], [12] Parant phân phẫu thuật RKHD ra làm 4 loại: - Loại I: chỉ cần mở rộng một phần xương tạo điểm tựa cho bẩy bằng cách khoan một rãnh ở mặt ngoài gần răng 8. Chỉ định: RKHD mọc lệch gần, kẹt răng 7, hai chân tách rời nhưng thuôn và thuận chiều bẩy hoặc chân răng chụm và cong xuôi chiều bẩy.3: Phẫu thuật răng khôn hàm dưới loại I theo Parant.

(Nguồn: Oral Surgery, pp. 130-131 [34]) - Loại II: cần mở một phần xương ổ răng và cắt cổ răng. Chỉ định: + RKHD lệch gần ngang, thấp, kẹt răng 7, chân chụm thẳng hay cong. + RKHD ngầm đứng, nằm chìm sâu, chân răng chụm to hay hai chân cong.

+ RKHD chìm sâu, lệch xa hay răng nằm ngang. + RKHD lệch về phía lưỡi.4: Phẫu thuật răng khôn hàm dưới loại II theo Parant. (Nguồn: Oral Surgery, pp. 133-135 [34]) 10 - Loại III: cần mở xương ổ răng, cắt cổ răng và chia chân.

Chỉ định: + RKHD kẹt, hai chân RKHD choãi ngược chiều nhau. + RKHD chìm, nằm ngang, hai chân choãi ngược chiều nhau. + RKHD kẹt, hai chân choãi ngược chiều nhau, chân răng nhỏ. + RKHD kẹt, hai chân cong ngược chiều bẩy.5: Phẫu thuật răng khôn hàm dưới loại III theo Parant.

(Nguồn: Oral Surgery, pp. 137-139 [34]) - Loại IV: những răng nhổ khó cần mở xương, chia cắt răng tùy trường hợp + RKHD nằm thấp sát răng 7 đứng một mình do mất răng 6. + RKHD nhiều chân, mảnh, choãi ra theo nhiều hướng khác nhau khó xác định trên phim X quang. + RKHD to, kích thước chân răng lớn hơn kích thước thân răng.

+ RKHD lệch gần ít nhưng rất thấp. + RKHD nằm ngay trên ống răng dưới hay ống răng dưới nằm giữa hai chân răng, chân răng cong ôm lấy ống răng dưới hoặc chân răng dính vào xương ổ.4 Chỉ định, chống chỉ định và ảnh hưởng của phẫu thuật răng khôn hàm dưới mọc lệch, ngầm lên tình trạng mô nha chu 1.