Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu - Chương 2: Cơ sở lý luận về xuất khẩu và các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu đối với doanh nghiệp - Chương 3: Thực trạng hoạt động xuất khẩu mặt hàng nông, lâm sản của công ty TNHH Ngọc Diệp sang thị trường Trung Quốc - Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng nông, lâm sản của Công ty TNHH Ngọc Diệp sang thị trường Trung Quốc. 4 Luan van CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XUẤT KHẨU VÀ CÁC GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP 2.1 Cơ sở lý luận về hoạt động xuất khẩu 2.1 Khái niệm xuất khẩu Theo lý luận Thương mại quốc tế, xuất khẩu là việc bán hàng hóa và dịch vụ cho nước ngoài nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng nước ngoài. Theo Luật Thương mại Việt Nam 2005 (khoản 1 – Điều 28): “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Xuất khẩu là hoạt động nhằm mục đích tiêu thụ một phần tổng sản phẩm xã hội ra nước ngoài.
Xuất khẩu là một hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế. Xuất khẩu không chỉ là những hành vi buôn bán riêng lẻ mà là cả một hệ thống các quan hệ mua bán trong thương mại có tổ chức nhằm mục đích đẩy mạnh sản xuất hàng hóa, chuyển đổi cơ cấu kinh tế ổn định và từng bước nâng cao đời sống cho nhân dân. Hoạt động xuất khẩu diễn ra trên diện rộng về không gian và thời gian, trong thời gian ngắn hoặc kéo dài hàng năm. Có thể trên phạm vi quốc gia hay trên nhiều quốc gia khác nhau.2 Đặc điểm hoạt động xuất khẩu Hoạt động xuất khẩu là hoạt động kinh doanh trong đó hàng hóa và dịch vụ được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
Vì vậy, hoạt động xuất khẩu có những đặc điểm riêng biệt như sau: - Nguồn lực áp dụng: HĐXK là hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ của các thương nhân trong và ngoài nước. Do vậy, hai bên phải tuân thủ các hiệp định thương mại, điều ước quốc tế và luật pháp của hai nước cũng như của nước thứ ba. - Chủ thể của hợp đồng xuất khẩu: Là những tổ chức, cá nhân có trụ sở kinh doanh đặt tại hai quốc gia khác nhau. - Sự di chuyển hàng hóa: Hàng hóa được dịch chuyển qua biên giới từ nước xuất khẩu sang nước nhập khẩu hay được di chuyển ra vào trong các khu vực hải quan đặc biệt thông qua thủ tục hải quan,.
Phương tiện vận chuyển có thể là tàu thủy, tàu hỏa, máy bay, xe vận tải tùy theo thỏa thuận của hai bên để phù hợp với điều kiện của từng 5 Luan van công ty. - Hình thức mua bán: Thường là mua bán qua hợp đồng xuất nhập khẩu với khối lượng mua lớn sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. - Phương thức thanh toán: Đồng tiền thanh toán trong hoạt động xuất khẩu là ngoại tệ hay có nguồn gốc ngoại tệ đối với một hay cả hai bên ký kết hợp đồng. Thông thường tiền tệ được gửi đi từ nước nhập khẩu sang nước xuất khẩu qua hệ thống ngân hàng.
Khi có tranh chấp thì hai bên tự giải quyết hoặc đưa ra trọng tài thương mại quốc tế của một trong hai quốc gia đã được quy định cụ thể tại hợp đồng mua bán hàng hóa.3 Hình thức xuất khẩu Trong kinh doanh quốc tế có nhiều phương thức xuất khẩu khác nhau, mỗi phương thức có đặc điểm riêng và kỹ thuật tiến hành riêng. Tuy nhiên trong thực tế, xuất khẩu thường sử dụng một trong những phương thức chủ yếu sau: Xuất khẩu trực tiếp Đây là hình thức mà việc xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ do chính doanh nghiệp sản xuất ra hoặc thu mua từ các đơn vị sản xuất trong nước tới khách hàng nước ngoài thông qua các tổ chức của mình. Trong trường hợp doanh nghiệp tham gia xuất khẩu là doanh nghiệp thương mại không tự sản xuất ra sản phẩm thì việc xuất khẩu bao gồm hai công đoạn: - Thu mua tạo nguồn hàng xuất khẩu với các đơn vị, địa phương trong nước - Đàm phán ký kết với doanh nghiệp nước ngoài, giao hàng và thanh toán tiền hàng với đối tác. Đây là hình thức xuất khẩu chủ yếu trong thương mại quốc tế.
Với hình thức này, người xuất khẩu sẽ giảm được chi phí trung gian do đó tăng thêm lợi nhuận cho doanh nghiệp, có nhiều điều kiện phát huy tính độc lập của doanh nghiệp và chủ động trong việc tiêu thụ hàng hóa của mình. Xuất khẩu gián tiếp Xuất khẩu gián tiếp là việc cung ứng hàng hoá ra thị trường nước ngoài thông qua các trung gian xuất khẩu như người đại lý hoặc người môi giới. Đó có thể là các cơ quan, văn phòng đại diện, các công ty uỷ thác xuất nhập khẩu. Xuất khẩu gián tiếp sẽ hạn chế mối liên hệ với bạn hàng của nhà xuất khẩu, đồng thời khiến nhà xuất khẩu phải chia sẻ một phần lợi nhuận cho người trung gian.
Tuy nhiên, trên thực tế phương 6 Luan van thức này được sử dụng rất nhiều, đặc biệt là ở các nước kém phát triển, vì các lý do: + Người trung gian thường hiểu biết rõ thị trường kinh doanh còn các nhà kinh doanh thường rất thiếu thông tin trên thị trường nên người trung gian tìm được nhiều cơ hội kinh doanh thuận lợi hơn. + Người trung gian có khả năng nhất định về vốn, nhân lực cho nên nhà xuất khẩu có thể khai thác để tiết kiệm phần nào chi phí trong quá trình vận tải. Xuất khẩu ủy thác Xuất khẩu ủy thác là hình thức kinh doanh trong đó đơn vị xuất nhập khẩu đóng vai trò là người trung gian thay cho đơn vị sản xuất, tiến hành ký kết hợp đồng xuất khẩu, tiến hành làm các thủ tục cần thiết để xuất khẩu cho nhà sản xuất và qua đó nhận được một số tiền nhất định gọi là phí ủy thác. Hình thức này bao gồm các bước sau: - Ký kết hợp đồng xuất khẩu ủy thác với đơn vị trong nước - Ký hợp đồng xuất khẩu, giao hàng và thanh toán tiền hàng với bên nước ngoài - Nhận phí ủy thác xuất khẩu từ đơn vị trong nước Với hình thức này, người nhận ủy thác hiểu rõ thị trường pháp luật và tập quán địa phương, do đó họ có khả năng đẩy mạnh việc buôn bán và giảm bớt rủi ro cho người ủy thác.
Người nhận ủy thác không cần bỏ vốn vào kinh doanh, vừa tạo ra công ăn việc làm cho nhân viên đồng thời thu về một khoản lợi nhuận đáng kể cho doanh nghiệp. Buôn bán đối lưu Buôn bán đối lưu là một trong những phương thức giao dịch xuất khẩu trong đó xuất khẩu kết hợp chặt chẽ với nhập khẩu, người bán hàng đồng thời là người mua hàng, lượng trao đổi với nhau có giá trị tương đương. Các bên tham gia luôn phải quan tâm đến sự cân bằng trong trao đổi hàng hóa. Sự cân bằng này được thể hiện ở những khía cạnh sau: - Cân bằng về mặt hàng - Cân bằng về tổng giá trị hàng hóa giao nhau - Cân bằng về điều kiện giao hàng Hình thức buôn bán đối lưu này có các loại hình như nghiệp vụ hàng đổi hàng, nghiệp vụ bù trừ và nghiệp vụ mua đối lưu.
7 Luan van Xuất khẩu theo nghị định thư Đây là hình thức xuất khẩu hàng hoá (thường là trả nợ) được ký theo nghị định thư giữa hai chính phủ. Xuất khẩu theo nghị định thư có nhiều ưu điểm như khả năng thanh toán chắc chắn (do Nhà nước trả cho đơn vị xuất khẩu), giá cả hàng hóa tương đối cao, việc sản xuất thu mua có nhiều ưu tiên. Xuất khẩu tại chỗ Đây là hình thức mới và đang phổ biến rộng rãi. Đặc điểm của hình thức này là hàng hoá không bắt buộc vượt qua biên giới quốc gia mới đến tay khách hàng.
Do vậy giảm được chi phí cũng như rủi ro trong quá trình vận chuyển và bảo quản hàng hoá. Các thủ tục trong hình thức này cũng đơn giản hơn, trong nhiều trường hợp không nhất thiết phải có hợp đồng phụ trợ như: hợp đồng vận tải, bảo hiểm hàng hoá, thủ tục hải quan. Gia công quốc tế Gia công quốc tế là hình thức kinh doanh trong đó một bên gọi là bên nhận gia công nguyên vật liệu hoặc bán thành phẩm của một bên khác gọi là bên đặt gia công. Bên nhận gia công sẽ chế biến ra thành phẩm giao cho bên đặt gia công và nhận thù lao gọi là phí gia công.
Đối với bên đặt gia công: Hình thức này giúp họ lợi dụng về giá rẻ của nguyên phụ liệu và nhân công của nước nhận gia công. Đối với bên nhận gia công: Hình thức này giúp họ giải quyết công ăn việc làm cho nhân công lao động trong nước hoặc nhập được thiết bị hay công nghệ mới về nước mình, nhằm xây dựng một nền công nghiệp dân tộc văn minh hơn. Tạm nhập, tái xuất Giao dịch tái xuất bao gồm nhập khẩu và xuất khẩu với mục đích thu về một số ngoại tệ lớn hơn vốn bỏ ra ban đầu. Giao dịch này luôn luôn thu hút được ba nước: nước xuất khẩu, nước tái xuất và nước nhập khẩu.
Vì vậy người ta gọi giao dịch tái xuất là giao dịch ba bên hay giao dịch tam giác (triangular transaction) Ưu điểm của hình thức này là doanh nghiệp có thể thu được lợi nhuận cao mà không cần phải tổ chức sản xuất, đầu tư vào nhà xưởng, thiết bị, khả năng thu hồi vốn cũng nhanh hơn. 8 Luan van Tạm xuất, tái nhập. Ngược lại với hình thức tạm nhập tái xuất, hình thức này là hàng hóa đưa đi triểm lãm, đi sửa chữa rồi lại mang về. Chuyển khẩu Chuyển khẩu là hình thức mua hàng của nước này bán cho nước khác mà không phải làm thủ tục xuất nhập khẩu.4 Vai trò hoạt động xuất khẩu 2.Đối với nền kinh tế quốc gia - Thứ nhất, xuất khẩu là một trong những tố đòn bẩy, giúp thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.
Xuất khẩu giúp tạo ra nguồn vốn rất quan trọng, tạo tiền đề cho nhập khẩu, nó quyết định đến quy mô và tốc độ tăng trưởng của hoạt động nhập khẩu. Nguồn vốn từ xuất khẩu giúp đất nước đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa hơn. - Thứ hai, xuất khẩu thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển.