Chương 1, cuốn sách giới thiệu tổng quan về bối cảnh xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XXI với những bước phát triển mạnh mẽ. Tình hình xã hội Việt Nam có sự chuyển đổi rõ rệt (từ xã hội bao cấp chuyển hẳn sang nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế). Theo đó, những chính sách, đường lối đổi mới (về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội) của Nhà nước từ giữa những năm 80 của thế kỷ XX đang dần dần thay đổi bộ mặt xã hội Việt Nam góp phần tạo nên bức tranh đa sắc màu của một giai đoạn xã hội chuyển đổi. Điều này đã tác động không nhỏ và là nền tảng quan trọng cho việc hình thành, phát triển cũng như sự ảnh hưởng của văn hóa mạng đối với cả xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa và giao lưu, hội nhập quốc tế.
Ở Chương 2, tác giả tập trung phân tích tác động của bối cảnh xã hội với sự đổi mới toàn diện về kinh tế - xã hội tới thực trạng và thói quen sử dụng Internet của giới trẻ qua khảo sát nhóm thanh niên (tuổi từ 16 -30) ở Hà Nội, Huế, thành phố 8 Hồ Chí Minh dựa vào các chỉ báo đo lường: Sở hữu phương tiện truy cập Internet; Thời điểm truy cập Internet; Thời gian sử dụng Internet trong ngày; Chi phí sử dụng Internet; Mục đích truy cập Internet; Các trang mạng phổ biến; Các hoạt động trực tuyến phổ biến; Ngôn ngữ sử dụng trên Internet; Quan điểm về việc sử dụng Internet. Chương 3 tập trung lý giải khía cạnh đa chiều, sâu sắc văn hóa mạng của giới trẻ xuất phát từ những trải nghiệm về sự thay đổi thời gian, không gian, phương thức giao tiếp qua kết nối mạng lưới xã hội trực tuyến đã tạo nên một thế giới giao tiếp ảo bên cạnh thế giới giao tiếp thực tế. Bên cạnh đó, tác giả khẳng định những lợi ích từ mạng lưới xã hội trực tuyến mang lại: (1) Dễ dàng có được mạng lưới quan hệ rộng; (2) Mọi vấn đề trong cuộc sống đều được chia sẻ nhanh chóng; (3) Có được sự tự do bình đẳng trong các mối quan hệ; (4) Tiết kiệm chi phí cho việc đầu tư quan hệ. Chương 4, tác giả đi sâu tìm hiểu giới trẻ thể hiện bản sắc cá nhân và bản sắc nhóm và nhu cầu khẳng định cái tôi nhằm tạo dựng phong cách hiện đại xuất phát từ: đam mê công nghệ, ăn ngủ cùng Internet, cởi mở và thoáng trong các mối quan hệ, dễ bị chi phối bởi tâm lý đám đông, năng động, thực tế, táo bạo, dám thể hiện bản thân, thích khám phá, sáng tạo cũng như thử nghiệm những cái mới, cái khác lạ.
Đặc biệt, Internet và mạng lưới xã hội thực sự mang đến những trải nghiệm đa dạng hóa thân vào nhiều vai trò, vị trí, tính cách không có thực như đi vào một thế giới đa bản sắc, đa phong cách. Chương 5 bình luận kết hợp đề xuất những vấn đề đặt ra từ sự kết nối mạng lưới xã hội: mở rộng và gia tăng đa chiều thể hiện bản sắc của giới trẻ hiện nay trong không gian Internet thực và ảo; tính hai mặt, đặc biệt là sự lệ thuộc trong quá trình xây dựng hình ảnh, khẳng định bản thân thông qua Internet. Nhìn chung, cuốn sách phản ánh bức tranh toàn cảnh về thực trạng sử dụng Internet và những trải nghiệm thể hiện bản sắc của giới trẻ qua mạng lưới xã hội tạo nên diện mạo mới của văn hóa mạng trong bối cảnh xã hội đương đại. Đồng thời, giá trị thực tiễn công trình này còn thể hiện qua việc khai thác những vấn đề triển vọng cần nghiên cứu trong thời gian tới: Giáo dục qua Internet; Internet và sự trải 9 nghiệm tính hiện đại; Cuộc sống online: sự hòa nhập và chia rẽ; Biên giới, ranh giới trong không gian của Internet; Phong cách sử dụng Internet; Quyền lực và Internet; Sự bất cập trong sử dụng Internet hiện nay; Định hướng về văn hóa cho giới trẻ.
Qua đó, đưa ra những cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách về phát triển, quản lý Internet, những nhà giáo dục và cả xã hội tham khảo để từ đó có cách nhìn khách quan, chính xác hơn về văn hóa mạng góp phần xây dựng văn hóa mạng lành mạnh, phù hợp với xu hướng phát triển của xã hội đương đại. Đề tài “Tác động của Game online đối với việc học tập và nâng cao kiến thức của học sinh đô thị hiện nay” luận văn thạc sỹ xã hội học của Nguyễn Thị Phương Thảo (2013) đã mô tả được chân dung của những người chơi game online trong độ tuổi đi học. Đồng thời phân tích những nguyên nhân tác động tới việc lựa chọn và thực hiện hành vi chơi game của những học sinh tại thành phố Ninh Bình trên các khía cạnh: thâm niên chơi, mức độ chơi, thời gian chơi, thời điểm chơi, chi phí phải trả. Qua đó rút ra được những tác động tích cực và tiêu cực của game online đối với vấn đề học tập và nâng cao kiến thức của học sinh trên địa bàn thành phố Ninh Bình cũng như một số vấn đề liên quan đến thời gian, tiền bạc, sức khỏe, tâm sinh lý, những sinh hoạt thường ngày.không chỉ đối với những học sinh này mà còn với gia đình họ.
Đề tài ‘Nhu cầu sử dụng mạng xã hội của sinh viên Cao đẳng Sư phạm Thái Bình”, luận văn thạc sỹ Tâm lý học của Đặng Thị Nga (2013) mô tả tình hình chung về việc sử dụng mạng xã hội của sinh viên trường Cao đẳng Sư phạm Thái Bình. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra mạng xã hội đóng một vai trò nhất định cũng như có ảnh hưởng lớn đối với hoạt động sống và học tập của sinh viên. Những mạng xã hội mà sinh viên thường xuyên sử dụng nhất là facebook, Zingme, Youtube với mục đích truy cập phong phú như giải trí, học tập và tìm kiếm việc làm. Bên cạnh đó ssinh viên ít được tiếp thu một cách khoa học những kiến thức về mạng xã hội, đây chính là lý do mà họ chưa biết cách để phát huy tối đa những lợi ích từ mạng xã hội và giảm thiểu những tác hại của nó.
Với việc tìm hiểu nhu cầu sử dụng mạng xã hội của sinh viên, tác giả đưa ra kết luận: nhu cầu sử dụng mạng 10 xã hôi của sinh viên trường Cao đẳng Thái Bình là rất cao và có sự khác biệt giữa mức độ và biểu hiện nhu cầu sử dụng giữa các nhóm khách thể nghiên cứu. Bài viết của tác giả Đào Lê Hòa An với tựa đề “Nghiên cứu về hành vi sử dụng Facebook của con người- một thách thức mới cho tâm lý học”- đăng trên Tạp chí Khoa học, trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh, số 49 (2013). Bài viết đã đề cập đến một số công trình nghiên cứu về mạng xã hội Facebook trên thế giới, đồng thời trình bày những nghiên cứu về hành vi sử dụng Internet nói chung và Facebook nói riêng tại Việt Nam. Từ đó tác giả cho rằng rất cần thiết có thêm những nghiên cứu chuyên sâu về hành vi sử dụng Facebook, đặc biệt là lý giải dưới góc độ tâm lý học đối với một vấn đề mang tính chuyên biệt này.
Trong đề tài nghiên cứu khoa học “Ảnh hưởng của mạng xã hội Facebook đối với người dùng là sinh viên” tại trường Đại học Kinh tế- Luật, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (2012) của nhóm sinh viên Trương Thanh Hằng, Trương Thanh Hà, Nguyễn Thị Yến Trinh, Nguyễn Trần Khánh Phượng. Nghiên cứu đã đưa ra những nhìn nhận nghiêm túc về thược trạng sử dụng mạng xã hội của giới trẻ Việt Nam hiện nay, mà cụ thể ở đây là sinh viên trường Đại học Kinh tế- Luật cũng như mức độ ảnh hưởng của mạng xã hội Facebook đến sinh viên thông qua việc kiểm chứng các giả thuyết đã được đặt ra. Kết luận của nghiên cứu cho thấy, thời gian sử dụng Facebook mỗi ngày có ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình học tập và rèn luyện của mỗi sinh viên, từ đó đưa ra những khuyến nghị đối với các bạn sinh viên nên có kế hoạch, thời gian biểu cụ thể để dành thời gian hợp lý vào Facebook, tránh lạm dụng quá mức trang mạng xã hội này dẫn đến lãng phí thời gian và ảnh hưởng đến học tập, rèn luyện. Ý nghiã khoa ho ̣c và thực tiễn của đề tài Về lý luâ ̣n, đề tài giúp tôi kiể m chứng và vâ ̣n du ̣ng những kiế n thức liên quan đế n các lý thuyế t xã hô ̣i ho ̣c vào thực tiễn.
Đây sẽ là kinh nghiệm quý báu để tôi tích lũy, hoàn thiện thêm kiến thức của mình và thêm vững vàng trong lập luận cho những nghiên cứu về sau. 11 Nghiên cứu cũng góp phần vào việc tìm hiểu một cách khách quan thực tra ̣ng sử du ̣ng ma ̣ng internet của ho ̣c sinh trung ho ̣c phổ thông ở nông thôn hiê ̣n nay. Việc nghiên cứu này bổ sung thêm hiểu biết về những ảnh hưởng của ma ̣ng internet trong cuộc sống nói chung và đố i với ho ̣c sinh THPT nông thôn nói riêng. Những nhận thức đúng đắn mang ý nghĩa thực tiễn này giúp cho gia đình, nhà trường và xã hội có những điề u chin ̉ h thić h hơ ̣p để viê ̣c sử du ̣ng ma ̣ng internet của ho ̣c sinh THPT ngày càng hiê ̣u quả hơn.
Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 4. Mục đích nghiên cứu Đề tài hướng tới việc tìm hiểu thực tra ̣ng sử du ̣ng ma ̣ng internet của ho ̣c sinh THPT nông thôn. Đồng thờithấy được những ảnh hưởng của việc sử dụng mạng Internet trong đời sống của học sinh THPT và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng mạng internet. Từ đó rút ra những khuyến nghị nhằm nâng cao hiệu qủa của việc sử dụng mạng internet trong học tập của học sinh THPT.
Nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài tìm hiểu thực tra ̣ng sử du ̣ng ma ̣ng Internet của ho ̣c sinh THPT khu vực nông thôn thông qua các chỉ báo về mă ̣t mục đích truy câ ̣p, nô ̣i dung truy câ ̣p, điạ điể m, cách thức truy câ ̣p, thời gian và tần suấ t sử du ̣ng Internet. Chỉ rõ ảnh hưởng của việc sử dụng ma ̣ng internet đế n đời số ng của ho ̣c sinh trên ba khía ca ̣nh ho ̣c tâ ̣p, giải trí và giao lưu kế t ba ̣n. Phân tích các yếu tốảnh hưởng đến việc sử dụng mạng internet của học sinh THPT nông thôn.Từ đó rút ra những khuyến nghị cụ thểđể việc sử dụng mạng internet của học sinh THPT được hiệu quả.
