chương I. Hiệu quả và phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Bắt kỳ một doanh nghiệp nào từ khi bắt đầu xây dựng đều có mục đích chung là đem lại lợi nhuận cho công ty. Lợi nhuận thu về có đạt kỳ vọng hay không là do việc doanh nghiệp đó có sử dụng hợp lý các nguồn lực mà doanh nghiệp đã đầu tư. Việc sử dụng hợp lý các nguồn lực này có thé nói là hiệu quả sử dụng nguồn lực, trong tổng thể doanh nghiệp bao gồm nhiều nguôồn lực được coi như hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh.
Do vậy, việc phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh rất cần thiết khi nó đáp ứng được nhu cầu nghiên cứu mức độ khai thác nguồn lực của doanh nghiệp.1 gồm các tiểu mục: e 1. Quan điểm về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp e 1. Phân loại hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp 1. Quan điểm về hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp e_ Khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh Khi nghe đến khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh, rất nhiều người nghĩ đó là hoạt động kinh doanh làm ăn có lãi, doanh thu thu được lớn hơn chi phí hay có lợi nhuận đạt mức kỳ vọng.
Nhưng cách hiểu này chỉ mang tính “sơ sài” khi chỉ đề cập các kết quả cuối Page 14 CHUYEN DE TOT NGHIỆP Lé Thity Linh - 11152471 cùng của quá trình sản xuất kinh doanh trong ky. Đồng thời chưa có cơ sở dé dẫn người đọc hiểu sâu hơn về hiệu quả sản xuất kinh doanh và còn chưa mang tính thuyết phục. Trên thực tế phạm trù hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh được hiểu và được biểu đạt dưới nhiều khía cạnh khác nhau. Trong phạm vi nghiên cứu này có thể hiểu hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh là một phạm trù kinh tế biểu hiện sự phát triển kinh tế theo chiều sâu, phản ánh trình độ khai thác các nguồn lực đầu vào trong quá trình tái sản xuất nhằm thực hiện mục tiêu kinh doanh thu được lợi nhuận của doanh nghiệp.
Ngày nay, thị trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt xuất hiện nhiều mặt hàng thay thế cùng những đối thủ cạnh tranh “đáng gờm”. Đánh giá hiệu quả sản kinh doanh trên cơ sở các kết quả và chi phí đã thực hiện trong kỳ có thể cho thấy được những mặt trái doanh nghiệp còn gặp phải khi tiến hành sản xuất kinh doanh. Có những hạn chế nào cần khắc phục và có những điểm mạnh nào cần phát huy. Đưa ra quyết định kinh doanh là nhiệm vụ quan trọng nhất của các nhà quản lý.
© Cac quan điểm khác nhau vê hiệu qua sản xuất kinh doanh Như đã đề cập, thước đo của sự phát triển đó chính là hiệu quả sản xuất kinh doanh. Những cách đánh giá khách quan không thể bao quát hết nội dung tình hình doanh nghiệp mà cần phải có những phân tích báo cáo cụ thê. Hiệu quả sản xuất kinh doanh luôn là tiêu chí mà mọi doanh nghiệp đặt lên hàng đầu. Trên thực tế, phạm trù hiệu quả được hiểu dưới nhiều quan điểm khác nhau.
Có thé hiểu phạm trù hiệu quả theo 2 quan điểm sau đây: - _ Hiệu quả là chỉ tiêu tuyệt đối: Được gọi là hiệu quả tuyệt đối vì sự gia tăng được biểu hiện bang số tuyệt đối. Có thé hiểu sự gia tăng ở đây chính là sự gia tăng của các chỉ tiêu kết quả của kỳ nghiên cứu so với kỳ gốc hay chính là sự gia tăng của của một chỉ tiêu kết quả nào đó với một tiêu chuẩn hay chuan mực kinh tế- xã hội nao đó. Hiệu quả sản xuất kinh doanh được hiểu theo cách này dễ hiểu và tính toán có phần dễ dàng nhưng kết quả tính toán chưa thực sự phản ánh chiều sâu và bao quát hết tình hình chung của doanh nghiệp. Qua đó chưa có cơ sở đưa ra các quyết định phù hợp với doanh nghiệp.
Một phần có thé hiểu cách tính này chưa dé cập đến chi phí kinh doanh nên chỉ phán ánh chưa được trọn vẹn những khía cạnh mà doanh nghiệp quan tâm. Nếu một doanh nghiệp có tốc độ tăng chi phí nhanh hơn so với tốc độ tăng kết quả sản xuất kinh doanh thì chắc chắn doanh nghiệp đang lâm vào tình trạng làm ăn thô lỗ, tình trạng này Page 15 CHUYEN DE TOT NGHIỆP Lé Thity Linh - 11152471 kéo dai sẽ dẫn đến phá san. Song cũng có thé hiểu rằng nếu rơi vào tinh trạng này doanh nghiệp cũng không được coi là làm ăn có hiệu quả. Do đó, muốn đạt được hiểu quả theo quan điểm này thì doanh nghiệp luôn cần phải duy trì tốc độ tăng kết quả sản xuất kinh doanh lớn hơn so với tốc độ tăng chỉ phí.
Đây mạnh xúc tiến sản phẩm tuy nhiên không vì vậy mà sản xuất dịch vụ hàng hoá bữa bãi mà cần phải phù hợp với nhu cầu và tình hình thị trường. - Hiệu quả là chỉ tiêu biểu hiện quan hệ so sánh Theo quan điểm này, hiệu quả có thể biểu hiện dưới dạng hiệu số và thương số , thể hiện quan hệ so sánh giữa kết quả và chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đây có thể được coi là cánh đánh giá đầy đủ và bao quát hơn khi đề cập đến cả chi phí, phân tích so sánh yếu tô đầu vào và đầu ra từ đó có cái nhìn 2 chiều bao quát toàn doanh nghiệp. s* So sánh dưới dạng hiệu sé Theo cách hiểu này có thé thay, chỉ tiêu hiệu quả chính là hiệu số giữa kết quả và chi phi của hoạt động sản xuất kinh doanh.
Nếu hiệu số mang dấu âm tức doanh nghiệp chưa được coi làm ăn có hiệu quả. Ngược lại nếu hiệu số mang dấu dương thì có thể coi doanh nghiệp đang làm ăn có hiệu quả. s* So sánh dưới dạng thương Có thê thấy hiệu quả được hiểu một cách bao quát nhất khi hiệu quả sản xuất kinh doanh được trình bày dưới dang thương sé, thé hiện quan hệ so sánh giữa kết quả và chi phí sản xuất (dạng thuận) hoặc thê hiện quan hệ so sánh giữa chỉ phí và kết quả sản xuất kinh doanh (dạng nghịch). Bởi lẽ đây được coi là chỉ tiêu bao quát và được sử dụng rộng rãi bởi vì theo quan điểm này chỉ tiêu hiệu quả đã được xem xét dưới dạng phát triển hay được biểu hiện dưới trạng thái động.
Theo cách hiểu này, hiểu quả sản xuất kinh doanh được khai thác sâu hơn. Các chỉ tiêu hiệu quả theo quan điểm này là cơ sở xây dựng các mô hình phân tích thống kê phân tích tình hình hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Từ đó đưa ra được cái nhìn tong quan nhất mà các nhà hoạch định chính sách đang hướng tới. Khi đi phân tích các quan điểm của hiệu quả sản xuất kinh doanh, bản thân em thấy ủng hộ quan điểm khi hiệu quả được xem xét là chỉ tiêu biểu hiện quan hệ so sánh.
Bởi lẽ, hoạt động sản xuất kinh doanh chính là sử dụng yếu tổ đầu vào (chi phí) qua quá trình sản xuất, lao động của nhân công trở thành các sản phẩm đầu ra (kết quả) do vậy muốn xem xét toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh phải xét trên tổng thé tức phải tính đến cả yếu tố chi phí và kết quả trong mối quan hệ qua lại với nhau. Đồng thời xét tác động Page 16 CHUYEN DE TOT NGHIỆP Lé Thity Linh - 11152471 trong quan hệ thời gian, quan hệ không gian và theo quan điểm trên có thé đáp ứng được những tiêu chí xem xét này. e Ban chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh Nhu đã đề cập ở các phần trên, bản chất của hiệu quả sản xuất kinh doanh có thé hiểu tóm gọn lại chính là thước đo phản ánh trình độ sử dụng các nhân tố đầu vào đề thu được các nhân t6 đầu ra. Mối quan hệ này được thể hiện tương quan giữa chi phí đầu vào và kết quả đầu ra mà doanh nghiệp thu được.
Trên thực tế, có rất nhiều trường hợp nhằm lẫn giữa 2 khái niệm kết quả và hiệu quả Muôn hiệu rõ bản chat của hiệu quả sản xuât kinh doanh cân phải phân biệt rõ dau là chi tiêu hiệu quả và đâu là chỉ tiêu kêt quả. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh chính là chỉ tiêu tuyệt đối thời kỳ, là kết quả của hoạt động sản xuất kinh doanh được xác định trong 1 thời ky nhất định. Nó là sản phẩm hữu ích và là thành quả đo lao động của doanh nghiệp tạo ra. Đây chính là những kết quả đầu ra mà doanh nghiệp đạt được.
Trong khi đó, các chỉ tiêu hiệu quả sản xuất kinh doanh lại được xây dựng trên chính các chỉ tiêu kết quả sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp luôn muốn dung hòa giữa yếu tố đầu vào và yếu tố đầu ra sao cho đem lại hiểu quả cao nhất nhưng vấn đề đặt ra doanh nghiệp cần xem xét hiệu quả sản xuất kinh doanh như thế nào mới có thể khai thác được hết kết quả mà phương pháp này đem lại. - _ VỀ không gian : Can đảm bảo kiểm soát thong nhất giữa các yếu tố đầu vào và các yếu tô đầu ra giữa các cơ sở, phòng ban. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp cần có cái nhìn nhất quán và chính xác nhất về hiệu quả.
- Về thời gian : Kết quả hoạt động sản xuất kì gốc không được ảnh hưởng gây giảm sút tới kết quả của hoạt động sản xuất kì nghiên cứu. Doanh nghiệp cần có đường đi, nước bước mang tính chất dài hạn. Không vì mục tiêu hiện tại mà trước mắt mà quên đi lợi ích bền vững, lâu dài của doanh nghiệp. Không thể vì mục tiêu cắt giảm chi phí tối thiểu mà cắt giảm chi phí một cách bừa bãi, ảnh hưởng đến cơ hội đầu tư của doanh nghiệp.
Các quyết định này cần xem xét tình hình công ty trong các thời kỳ cùng những biến động của thị trường. Song xét trong dài hạn, muốn thu được hiệu quả sản xuất kinh doanh lâu dài không chỉ có những phân tích yếu tố định lượng là chủ yêu mà cần có những yếu tố định tính như định vị thương hiệu, xác định phân khúc khách hàng, đánh giá sự hài long,.Day cũng là công việc mà doanh nghiệp cần chú trọng. Page 17 CHUYEN DE TOT NGHIỆP Lé Thity Linh - 11152471 1. Phân loại hiệu qua sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Tuỳ từng mục đích nghiên cứu mà hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được phân chia theo nhiều tiêu thức khác nhau.