Luận án tiến sĩ giáo dục học nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho vđv nam đội tuyển trẻ đua huyền canoeing trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia cần thơ

Luận án tiến sĩ giáo dục nghiên cứu nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho vđv nam đội tuyển trẻ đua huyền, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết,

• Tác giả: Đoàn Thu Ánh Điểm
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Hồng Quang
• Trường học: Trường Đại học Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho vận động viên nam trẻ đua thuyền Canoeing tại Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia Cần Thơ
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nước về phát triển thể thao thành tích cao
• 1.2. Cơ sở lý luận về huấn luyện sức mạnh
• 1.2.1. Khái niệm sức mạnh
• 1.2.2. Phân loại sức mạnh
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tố chất sức mạnh
• 1.2.4. Một số quan điểm về vai trò huấn luyện sức mạnh
• 1.3. Cơ sở khoa học của huấn luyện sức mạnh
• 1.3.1. Phân loại hoạt động cơ bắp
• 1.3.2. Tập luyện sức mạnh và sự thích nghi của hệ thần kinh, hệ cơ, hệ xương
• 1.3.3. Tính chu kỳ trong huấn luyện sức mạnh
• 1.4. Đặc điểm môn Canoeing
• 1.4.1. Đặc điểm về cự ly thi đấu và năng lượng
• 1.4.2. Đặc trưng mang tính bản chất – đua tốc độ
• 1.4.3. Đặc trưng thể hiện năng lực thể thao
• 1.4.4. Các yếu tố quyết định thành công của VĐV trong môn Canoeing
• 1.5. Đặc điểm giải phẫu tâm sinh lý lứa tuổi 15-17
• 1.5.1. Đặc điểm tâm lý của lứa tuổi 15-17
• 1.5.2. Đặc điểm sinh lý của lứa tuổi 15-17
• 1.6. Khái quát sự phát triển của môn Canoeing
• 1.6.1. Sự hình thành và phát triển môn Canoeing trên thế giới
• 1.6.2. Sự hình thành và phát triển môn Canoeing tại Việt Nam
• 1.6.3. Sự phát triển môn Canoeing tại Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 1.7. Một số công trình nghiên cứu liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Khách thể nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp đọc, phân tích và tổng hợp tài liệu
• 2.2.2. Phương pháp điều tra xã hội học
• 2.2.3. Phương pháp nhân trắc học
• 2.2.4. Phương pháp kiểm tra sư phạm
• 2.2.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 2.2.6. Phương pháp toán học thống kê
• 2.3. Tổ chức nghiên cứu
• 2.3.1. Phạm vi, thời gian nghiên cứu
• 2.3.2. Kế hoạch nghiên cứu
• 2.3.3. Quy trình thực hiện nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Đánh giá thực trạng sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.1.1. Xác định test đánh giá sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.1.2. Thực trạng hình thái của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.1.3. Đánh giá thực trạng sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.1.4. So sánh thực trạng sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ với một số đối tượng khác
• 3.1.5. Bàn luận về thực trạng sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.2. Nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.2.1. Thực trạng sử dụng bài tập sức mạnh trong huấn luyện VĐV nam đua thuyền Canoeing ở Việt Nam
• 3.2.2. Xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đua thuyền Canoeing đội tuyển trẻ của Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.2.3. Xây dựng chương trình huấn luyện sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.2.4. Tổ chức thực nghiệm các bài tập phát triển sức mạnh VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.2.5. Bàn luận về hệ thống các bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.3. Đánh giá hiệu quả xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• 3.3.1. Đánh giá sự thay đổi về hình thái của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ sau chương trình thực nghiệm
• 3.3.2. Đánh giá sự phát triển sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ sau thực nghiệm 1 (chu kỳ 1)
• 3.3.3. Đánh giá sự phát triển sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ sau khi thực nghiệm 2 (chu kỳ 2)
• 3.3.4. Đánh giá sự thay đổi về sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ giữa 2 lần thực nghiệm
• 3.3.5. Đánh giá sự phát triển sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ sau chương trình thực nghiệm
• 3.3.6. Bàn luận về hiệu quả xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc xây dựng hệ thống bài tập nhằm phát triển sức mạnh cho VĐV nam trẻ trong môn đua thuyền Canoeing tại Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia Cần Thơ. Mục tiêu chính là cải thiện thành tích thi đấu của các VĐV trẻ, từ đó nâng cao vị thế của môn thể thao này trong nước và quốc tế. Theo quan điểm của Đảng và Nhà nước, thể thao thành tích cao là một trong những lĩnh vực cần được đầu tư và phát triển. Việc xây dựng một hệ thống bài tập phù hợp sẽ giúp các VĐV phát triển thể lực, từ đó nâng cao khả năng thi đấu. Đặc biệt, trong bối cảnh thể thao Việt Nam đang ngày càng hội nhập quốc tế, việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp huấn luyện hiện đại là rất cần thiết.

1.1. Tầm quan trọng của sức mạnh trong thể thao

Sức mạnh là một trong những yếu tố quyết định thành công trong thể thao, đặc biệt là trong môn Canoeing. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, sức mạnh không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thi đấu mà còn quyết định đến sự phát triển bền vững của VĐV. Việc phát triển sức mạnh cơ bắp sẽ giúp VĐV cải thiện tốc độ và sức bền, từ đó nâng cao thành tích thi đấu. Hệ thống bài tập được xây dựng cần phải phù hợp với đặc điểm sinh lý và tâm lý của VĐV nam trẻ, nhằm tối ưu hóa hiệu quả tập luyện. Các bài tập này không chỉ giúp tăng cường sức mạnh mà còn cải thiện khả năng phối hợp và linh hoạt của VĐV.

II. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong luận án bao gồm các phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu, điều tra xã hội học và thực nghiệm sư phạm. Đối tượng nghiên cứu là các VĐV nam trẻ tại Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia Cần Thơ. Các phương pháp này giúp thu thập dữ liệu chính xác về thực trạng sức mạnh của VĐV, từ đó xây dựng hệ thống bài tập phù hợp. Việc áp dụng các phương pháp khoa học trong nghiên cứu sẽ đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả. Hệ thống bài tập được xây dựng sẽ được thử nghiệm và đánh giá hiệu quả qua các chỉ số sức mạnh cụ thể, nhằm đảm bảo rằng các bài tập này thực sự mang lại lợi ích cho VĐV.

2.1. Đối tượng và khách thể nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các VĐV nam trẻ đang tập luyện tại Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia Cần Thơ. Khách thể nghiên cứu bao gồm các chỉ số sức mạnh cơ bắp, thể lực và khả năng thi đấu của VĐV. Việc xác định rõ đối tượng và khách thể nghiên cứu sẽ giúp quá trình thu thập dữ liệu diễn ra hiệu quả hơn. Các chỉ số sức mạnh được đo lường sẽ bao gồm sức mạnh tối đa, sức mạnh bền và sức mạnh nhanh. Những thông tin này sẽ là cơ sở để xây dựng hệ thống bài tập phù hợp, nhằm phát triển sức mạnh cho VĐV.

III. Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh đã mang lại hiệu quả tích cực cho VĐV nam trẻ đua thuyền Canoeing tại Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia Cần Thơ. Các chỉ số sức mạnh của VĐV đã được cải thiện rõ rệt sau khi thực hiện chương trình huấn luyện. Điều này chứng tỏ rằng việc xây dựng một hệ thống bài tập khoa học và hợp lý là rất cần thiết. Bên cạnh đó, việc tổ chức thực nghiệm các bài tập cũng giúp VĐV làm quen với các phương pháp huấn luyện mới, từ đó nâng cao khả năng thi đấu. Kết quả này không chỉ có ý nghĩa trong việc nâng cao thành tích cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển chung của môn thể thao này tại Việt Nam.

3.1. Đánh giá hiệu quả của hệ thống bài tập

Đánh giá hiệu quả của hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam trẻ cho thấy sự thay đổi tích cực về hình thái và sức mạnh. Các VĐV đã có sự cải thiện rõ rệt về sức mạnh tối đa và sức mạnh bền. Điều này cho thấy rằng các bài tập được xây dựng không chỉ phù hợp với đặc điểm của VĐV mà còn đáp ứng được yêu cầu của môn thể thao đua thuyền Canoeing. Việc áp dụng các bài tập này trong huấn luyện sẽ giúp VĐV phát triển toàn diện hơn, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trong các giải đấu quốc gia và quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình khoa học mang tên "Nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho vận động viên nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia Cần Thơ" được nghiên cứu sinh Đoàn Thu Ánh Điểm thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trần Hồng Quang và TS. Nguyễn Thị Mỹ Linh, bảo vệ năm 2022 tại Trường Đại học Thể dục Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh. Luận án thuộc chuyên ngành Giáo dục học, hướng tiếp cận hỗn hợp thiên về thực nghiệm sư phạm và đo lường thể chất trong khoa học huấn luyện thể dục thể thao.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Môn Canoeing du nhập vào Việt Nam từ năm 1997 do Hà Nội khởi xướng và nhanh chóng khẳng định vị thế tại các đấu trường khu vực như SEA Games. Môn thể thao này được xếp vào nhóm 22 môn thể thao trọng điểm loại 2 theo Chiến lược phát triển thể dục thể thao Việt Nam đến năm 2020. Tại Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia Cần Thơ (HLTTQG Cần Thơ) – một trong bốn trung tâm trọng điểm quốc gia, công tác đào tạo vận động viên (VĐV) trẻ đua thuyền Canoeing được chú trọng đầu tư tham gia thi đấu các giải Cúp Câu lạc bộ, Đại hội Thể dục Thể thao Đồng bằng sông Cửu Long, giải Vô địch trẻ và Vô địch Quốc gia.

Mặc dù đã có những bước khởi sắc nhất định, thành tích xếp hạng toàn đoàn của đội tuyển trẻ Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ trên toàn quốc vẫn chưa đạt kỳ vọng. Tố chất sức mạnh là một trong những yếu tố then chốt quyết định thành tích thi đấu thể thao chu kỳ nói chung và Canoeing nói riêng. Tuy nhiên, công tác huấn luyện sức mạnh tại cơ sở thực tế còn thiếu một hệ thống bài tập chuyên biệt, chưa được chuẩn hóa theo chu kỳ huấn luyện và chưa bám sát đặc điểm lứa tuổi 15–17. Khoảng trống này đòi hỏi phải nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học để xây dựng, ứng dụng và kiểm chứng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh phù hợp nhằm cải thiện thành tích thi đấu cho lực lượng VĐV trẻ.

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu

Mục đích của luận án là thông qua nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh phù hợp cho VĐV nam đua thuyền Canoeing đội tuyển trẻ Trung tâm HLTTQG Cần Thơ, hướng tới nâng cao thành tích thể thao cho đối tượng này.

Để hoàn thành mục đích trên, luận án xác định và giải quyết 3 mục tiêu nghiên cứu:

1. Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ.
2. Mục tiêu 2: Nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ.
3. Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ.

Giả thuyết khoa học

Quá trình phát triển sức mạnh của VĐV nói chung và VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ nói riêng chịu tác động bởi nhiều yếu tố, trong đó xây dựng hệ thống bài tập huấn luyện sức mạnh phù hợp đóng vai trò quan trọng. Nếu xây dựng được hệ thống bài tập huấn luyện sức mạnh phù hợp với đặc điểm của VĐV nam Trung tâm HLTTQG Cần Thơ thì sẽ góp phần tích cực vào sự phát triển sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing tại trung tâm này.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ.
• Khách thể nghiên cứu: VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing lứa tuổi 15–17 đang tập huấn tại Trung tâm HLTTQG Cần Thơ.
• Phạm vi không gian: Trung tâm HLTTQG Cần Thơ, với các đối tượng đối chứng so sánh từ đội tuyển TP. Hồ Chí Minh, đội tuyển Thuyền Rồng Bình Thuận và Đội tuyển Quốc gia.
• Phạm vi thời gian: Quá trình theo dõi, thu thập dữ liệu và tổ chức thực nghiệm sư phạm triển khai theo 2 chu kỳ huấn luyện năm gắn với hệ thống giải thi đấu năm 2018.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu lý luận và thực tiễn đã điểm lại

Tác giả đã hệ thống hóa các tài liệu khoa học liên quan đến lý luận huấn luyện thể thao, sinh lý học vận động và đặc thù chuyên môn môn đua thuyền Canoeing theo các trục nội dung chính:

1. Chủ trương, chính sách phát triển thể thao thành tích cao: Văn bản trích dẫn các quan điểm của Đảng và Nhà nước tại Chỉ thị 36 CT/TW (1994), Luật Thể dục Thể thao (Điều 33), Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, XII, Chiến lược phát triển thể dục thể thao Việt Nam đến năm 2020 và Nghị định 36/2019/NĐ-CP ngày 14/06/2019 về chế độ ưu tiên tuyển dụng, đào tạo nghề, bảo hiểm cho VĐV, HLV đạt thành tích quốc tế.
2. Lý luận và phương pháp huấn luyện sức mạnh:
   • Lịch sử nghiên cứu sức mạnh cơ bắp từ Archibald Mclaren (1860) biên soạn hệ thống bài tập tạ đòn, tạ tay cho quân đội Anh; các mốc phát triển đo lường sức mạnh những năm 1880–1900 và bước chuyển biến giải phẫu học cuối thập niên 1950 – đầu thập niên 1960.
   • Khái niệm bản chất của sức mạnh theo Harre (1996), Nguyễn Toán và Phạm Danh Tốn (2000).
   • Phân loại sức mạnh theo Bompa (1996) gồm: sức mạnh chung (general strength) và sức mạnh chuyên môn (specific strength); sức mạnh tuyệt đối (absolute strength), sức mạnh tối đa (maximum strength – 1RM), sức mạnh tương đối (relative strength), sức mạnh dự trữ (strength reserve); sức mạnh tĩnh lực (static), sức mạnh động lực (dynamic); sức mạnh bền (muscular endurance) và sức mạnh tốc độ/công suất (power).
   • Quan điểm về mối quan hệ giữa sức mạnh và các tố chất khác được Bompa tổng hợp từ các tác giả Atha (1984), Dudley & Fleck (1987), Hickson (1988), MacDougall (1987), Micheli (1988), Nelson (1990), Sale (1990), khẳng định tập luyện sức mạnh kết hợp không làm suy giảm công suất ưa khí (aerobic power) hay độ mềm dẻo khớp.
   • Các công trình của TS. Bùi Trọng Toại, Carol A., Chad Tackett về các yếu tố chi phối năng lực co cơ (loại sợi cơ, thời gian trong ngày, bức xạ tử ngoại, nhiệt độ, thiếu oxy mô vùng núi).
3. Cơ sở chu kỳ hóa huấn luyện sức mạnh: Kế thừa lý thuyết chu kỳ huấn luyện của L.P. Matveyev (chia 3 giai đoạn: chuẩn bị, thi đấu, chuyển tiếp), sự bổ sung pha chuẩn bị thi đấu của Stone & O'Bryant, và nguyên lý chu kỳ hóa sức mạnh 2 thành phần của Tudor Bompa (1996).
4. Đặc điểm sinh lý năng lượng và thi đấu môn Canoeing:
   • Nghiên cứu của Csaba Szanto (1979) – Giám đốc kỹ thuật Liên đoàn Canoe Quốc tế (ICF) – về đường biểu diễn tỷ lệ 3 hệ thống cung cấp năng lượng ATP, CP và Ưa khí/Yếm khí.
   • Báo cáo số liệu nội bộ của Liên đoàn Canoe Thế giới (2001, trích dẫn qua Lê Nguyệt Nga và cộng sự, 2012) về nhu cầu oxy và trao đổi chất ở các cự ly đua thuyền 200m, 500m, 1000m, 2000m, 5000m, 10000m.
   • Quan điểm của InSSurin về vai trò hạn chế ban đầu của các chỉ số hình thái cơ thể đối với VĐV đua thuyền ưu tú.
   • Khảo sát tâm lý thi đấu của Csaba Szanto và Einar Rasmussen (HLV trưởng Đội tuyển Canoeing Quốc gia Na Uy) về 3 nhân tố: động cơ, kỹ thuật và năng lực thể chất.
   • Lịch sử môn Canoeing từ thời kỳ cổ đại (6000 TCN) đến dấu mốc John MacGregor truyền bá thuyền có boong (Kayak) và Đại hội thành lập Liên đoàn Canoe Quốc tế (ICF) tại Stockholm (7–10/06/1946).

Khoảng trống luận án giải quyết

Qua tổng quan tài liệu, luận án chỉ ra rằng dù lý luận chung về huấn luyện sức mạnh và đặc thù năng lượng môn Canoeing đã được thế giới nghiên cứu sâu sắc, nhưng việc áp dụng cụ thể vào đối tượng VĐV trẻ nam lứa tuổi 15–17 tại Việt Nam – cụ thể là Trung tâm HLTTQG Cần Thơ – vẫn còn mang tính kinh nghiệm, thiếu hệ thống bài tập có cấu trúc logic theo chu kỳ huấn luyện năm và thiếu hệ thống tiêu chí kiểm tra đánh giá toàn diện 3 dạng thức sức mạnh (sức mạnh tối đa, sức mạnh tốc độ, sức mạnh bền). Luận án định vị nghiên cứu của mình nhằm trực tiếp giải quyết khoảng trống ứng dụng này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và sinh lý học vận động

Luận án vận dụng các nền tảng lý thuyết và cơ sở khoa học sau:

• Cơ chế co cơ sinh hóa - tế bào: Luận giải hoạt động của cầu nối ngang giữa sợi myosin và sợi actin dưới tác động của ion Canxi ($Ca^{2+}$), troponin, tropomyosin và hoạt hóa men Myosin ATPase phân giải ATP; vận dụng "Học thuyết thiếu hụt ATP" để giải thích cơ chế phì đại cơ thời gian dài (hypertrophy) sau kích thích lượng vận động lớn.
• Phân loại chế độ hoạt động cơ: Phân tích 4 hình thức co cơ: co cơ hướng tâm (đẳng trương – isotonic), co cơ đẳng trường (tĩnh lực), co cơ ly tâm (sinh công âm, dễ gây đau nhức cơ vi thể) và co cơ đẳng động (isokinetic – tương tự động tác quạt tay dưới nước).
• Cơ chế thích nghi của cơ thể: Sự thích nghi giải phẫu của hệ xương, gân và sự thích nghi thần kinh – cơ (tăng cường huy động các đơn vị vận động, ức chế xung động cản trở, phối hợp nhịp nhàng giữa cơ đồng vận và cơ đối kháng).
• Học thuyết thi đấu môn Canoeing: Vận tốc trung bình toàn cự ly được xác định bởi công thức: $v_{TB} = f_{chèo} \times L_{bước\ chèo}$. Luận án ứng dụng khái niệm "Hệ số biện chứng" giữa tần số chèo (phụ thuộc nhiều vào kiểu thần kinh và loại sợi cơ di truyền) và bước chèo (phụ thuộc vào sức mạnh chuyên môn tối đa và sức mạnh bền chuyên môn, có thể phát triển thông qua huấn luyện).
• Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 15–17: Giai đoạn hệ vận động bước vào ổn định cột sống, cơ bắp phát triển sau xương; buồng tim hoàn chỉnh, mạch đập dao động 70–90 lần/phút; thông khí phổi tối đa tăng từ 15–16 lần so với chuyển hóa cơ sở; quá trình dị hóa chiếm ưu thế so với đồng hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phối hợp 6 phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành thể dục thể thao:

1. Phương pháp đọc, phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập, phân tích các văn kiện chính sách, giáo trình lý luận huấn luyện, công trình nghiên cứu sinh lý học thể thao trong và ngoài nước.
2. Phương pháp điều tra xã hội học: Thiết kế phiếu phỏng vấn xin ý kiến các chuyên gia, giảng viên, HLV thể thao có trình độ chuyên môn nhằm lựa chọn hệ thống test đánh giá và hệ thống bài tập phát triển sức mạnh. Sử dụng kỹ thuật tính hệ số tương quan giữa 2 lần phỏng vấn để kiểm định độ tin cậy.
3. Phương pháp nhân trắc học: Đo lường các chỉ số hình thái cơ bản của VĐV (chiều cao đứng, chiều cao ngồi, cân nặng, chỉ số BMI, chiều dài chi, vòng ngực, vòng đùi...) theo quy chuẩn nhân trắc học TDTT.
4. Phương pháp kiểm tra sư phạm: Đo đạc và thu thập số liệu thực tế qua hệ thống test đánh giá hình thái và 3 nhóm test năng lực sức mạnh:
   • Sức mạnh tối đa (1RM các bài tập tạ).
   • Sức mạnh tốc độ (các bài tập phát lực nhanh trong thời gian ngắn).
   • Sức mạnh bền (số lần lặp lại cực hạn hoặc duy trì lượng vận động kéo dài).
5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm có đối chứng và so sánh dọc trên nhóm VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ qua 2 chu kỳ huấn luyện (chu kỳ 1 và chu kỳ 2).
6. Phương pháp toán học thống kê: Xử lý số liệu đo đạc thực nghiệm bằng các tham số thống kê cơ bản: giá trị trung bình ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($SD$), so sánh sai khác giữa các lần đo và giữa các nhóm đối tượng qua kiểm định $t$-Student ($p$-value), đánh giá tốc độ tăng trưởng ($W%$).

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu thực nghiệm thu thập trực tiếp từ VĐV nam đội tuyển trẻ Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ lứa tuổi 15–17.
• Dữ liệu so sánh đối chiếu thu thập từ VĐV Canoeing đội tuyển TP. Hồ Chí Minh, VĐV Đội tuyển Thuyền Rồng Bình Thuận, VĐV Đội tuyển Canoeing Quốc gia và dữ liệu chuẩn hình thái của VĐV Canoeing ưu tú quốc tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương 1 thiết lập khung lý luận toàn diện cho đề tài qua 6 tiểu mục chính:

• Quan điểm chính sách: Khẳng định vai trò của thể thao thành tích cao trong việc nâng cao tầm vóc, thể lực người Việt Nam và hội nhập quốc tế theo các Nghị quyết Đại hội Đảng và Chiến lược TDTT đến năm 2020.
• Cơ sở lý luận và khoa học về sức mạnh: Phân tích bản chất co rút sợi cơ, vai trò của huấn luyện sức mạnh đối với thành tích thể thao; làm rõ tính chu kỳ huấn luyện theo Matveyev và Tudor Bompa; phân định 3 dạng thức sức mạnh cần tác động trong Canoeing gồm sức mạnh tối đa, sức mạnh tốc độ và sức mạnh bền.
• Đặc điểm chuyên môn môn Canoeing: Luận giải bản chất môn thể thao lấy thể năng làm chủ đạo, chuyển động chu kỳ bất đối xứng (Canoe) hoặc đối xứng (Kayak). Phân tích cấu trúc thời gian kỹ thuật: động tác kéo mái chèo và hồi phục chiếm 70% ở Kayak và 77% ở Canoeing, đòi hỏi khả năng phối hợp cơ bắp toàn thân lấy thân người làm trục truyền lực từ chân qua hông lên tay chèo.
• Tổng hợp tỷ lệ cung cấp năng lượng theo cự ly: Dẫn chứng bảng số liệu nhu cầu oxy và chuyển hóa năng lượng trong thi đấu:

STT	Cự ly thi đấu (m)	Tiêu hao oxy (lít)	Tỷ lệ Ưa khí (%)	Tỷ lệ Yếm khí (%)
1	200	25	20	80
2	500	35	50	50
3	1000	50	65	35
4	2000	80	70	30
5	5000	180	90	10
6	10000	280	95	5

• Tổng hợp các yếu tố quyết định thành công của VĐV Canoeing:
  • Hình thái: Chiều cao, độ dài sải tay ngồi/quỳ, chất lượng hệ cơ xương phù hợp yêu cầu lực học.
  • Chức năng cơ thể: Dung tích sống, ngưỡng trao đổi chất ưa khí cao kết hợp yếm khí mạnh ở giai đoạn xuất phát và rút đích.
  • Tố chất thể lực: Sức mạnh chuyên môn tối đa tạo tốc độ tuyệt đối; sức mạnh bền chuyên môn quyết định tốc độ trung bình.
  • Kỹ thuật chuyên môn: Tính kinh tế, tính hiệu quả và nhịp điệu động tác ổn định.
  • Chiến thuật: Tổ chức phối hợp tối ưu giữa tần số chèo và bước chèo theo 3 phương án (dẫn đầu, tốc độ đều, phân đoạn).
  • Tâm lý: Ý chí kiên cường, động cơ tập luyện mạnh mẽ, khả năng chịu đựng lượng vận động lớn.
• Đặc điểm lứa tuổi 15–17 và lịch sử môn thể thao: Trình bày biến đổi tâm sinh lý lứa tuổi thanh thiếu niên; hệ thống hóa lịch sử Canoeing thế giới từ năm 6000 TCN, cơ cấu tổ chức của Liên đoàn Canoe Quốc tế (ICF - 11 phân môn) và thực tiễn phát triển tại Việt Nam, Trung tâm HLTTQG Cần Thơ.

Chương 2: Phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu qua sơ đồ công nghệ và kế hoạch triển khai gồm các nội dung:

• Quy định tiêu chí tuyển chọn khách thể nghiên cứu là VĐV nam trẻ lứa tuổi 15–17 có tình trạng sức khỏe bình thường, đang tập luyện chính quy tại Trung tâm HLTTQG Cần Thơ.
• Thiết lập quy trình 3 giai đoạn: (1) Khảo sát thực trạng và xây dựng test đánh giá; (2) Lựa chọn bài tập và xây dựng chương trình huấn luyện sức mạnh theo chu kỳ năm; (3) Tiến hành thực nghiệm sư phạm 2 chu kỳ và kiểm tra đánh giá hiệu quả.
• Mô tả quy chuẩn thực hiện các test nhân trắc học và test kiểm tra sư phạm; phương pháp phỏng vấn chuyên gia bằng phiếu hỏi 2 vòng nhằm đảm bảo độ tin cậy của công cụ đo lường; thuật toán xử lý thống kê trên máy tính.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm và bàn luận khoa học theo 3 nhóm nội dung tương ứng với 3 mục tiêu nghiên cứu:

1. Đánh giá thực trạng sức mạnh của VĐV nam đội tuyển trẻ Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ

• Xác định hệ thống test: Qua 2 lần phỏng vấn chuyên gia và phân tích tương quan thống kê, luận án lựa chọn được hệ thống các chỉ số hình thái và test đánh giá tố chất sức mạnh chuyên môn có độ tin cậy và tính giá trị cao.
• Thực trạng hình thái: Kết quả đo đạc cho thấy các chỉ số hình thái của VĐV nam đội tuyển trẻ Cần Thơ đạt mức trung bình khá so với lứa tuổi nhưng còn khoảng cách nhất định khi so sánh với VĐV Canoeing ưu tú quốc tế và VĐV Đội tuyển Quốc gia.
• Thực trạng sức mạnh: Đánh giá ban đầu chỉ ra trình độ sức mạnh của VĐV còn thấp và chưa đồng đều giữa các nhóm cơ. Khi so sánh với VĐV nam đội tuyển TP. Hồ Chí Minh và đội tuyển Thuyền Rồng Bình Thuận, VĐV trẻ Cần Thơ còn thua kém ở các test sức mạnh chuyên môn tối đa và sức mạnh bền chuyên môn.
• Thực trạng huấn luyện: Khảo sát sự phân chia nội dung huấn luyện trong 4 giai đoạn (chuẩn bị chung, chuẩn bị chuyên môn, thi đấu, chuyển tiếp) cho thấy tỷ lệ bài tập phát triển sức mạnh còn ít, chưa cân đối giữa sức mạnh tối đa, sức mạnh tốc độ và sức mạnh bền.

2. Xây dựng hệ thống bài tập và chương trình huấn luyện sức mạnh

• Lựa chọn bài tập: Thông qua phỏng vấn chuyên gia, luận án đã lựa chọn và chuẩn hóa hệ thống các bài tập phát triển sức mạnh chuyên biệt cho VĐV nam đội tuyển trẻ Canoeing, bao gồm:
  • Nhóm bài tập phát triển sức mạnh tối đa (các bài tập với tạ trọng lượng lớn từ 80–100% 1RM, lặp lại ít lần).
  • Nhóm bài tập phát triển sức mạnh tốc độ (các bài tập khắc phục tải trọng vừa và nhỏ với tốc độ co cơ tối đa).
  • Nhóm bài tập phát triển sức mạnh bền (các bài tập lặp lại số lần lớn trên cạn và bài tập chèo có lực cản trên nước).
• Thiết kế chương trình: Xây dựng thông số tập luyện chi tiết (trọng lượng tải, số tổ, số lần lặp lại, quãng nghỉ hồi phục) và phân bổ khối lượng bài tập khoa học theo từng giai đoạn của kế hoạch huấn luyện năm 2018 (Chu kỳ 1 và Chu kỳ 2).

3. Đánh giá hiệu quả của hệ thống bài tập qua thực nghiệm sư phạm

• Sự thay đổi về hình thái: Sau quá trình thực nghiệm, các chỉ số hình thái (vòng ngực, vòng đùi, tỷ lệ cơ bắp) của VĐV đều có sự chuyển biến tích cực, phản ánh sự thích nghi sinh lý và hiện tượng phì đại cơ bắp dài hạn dưới tác động của lượng vận động sức mạnh.
• Sự phát triển sức mạnh qua các chu kỳ:
  • Sau Chu kỳ thực nghiệm 1: Thành tích thực hiện các test sức mạnh tối đa, sức mạnh tốc độ và sức mạnh bền của nhóm VĐV thực nghiệm đều tăng trưởng có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$).
  • Sau Chu kỳ thực nghiệm 2: Tố chất sức mạnh tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định, thành tích các bài kiểm tra chuyên môn nâng cao rõ rệt so với trước thực nghiệm.
  • So sánh giữa 2 lần thực nghiệm: Thể hiện tính lũy tiến vững chắc của năng lực sức mạnh cơ bắp và sự thích nghi của hệ thần kinh – cơ qua từng chu kỳ huấn luyện.
• Bàn luận tổng thể: Kết quả thực nghiệm chứng minh hệ thống bài tập được xây dựng phù hợp với quy luật phát triển thể chất của lứa tuổi 15–17, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bước chèo và tần số chèo, tạo tiền đề nâng cao thành tích thi đấu môn Canoeing.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận, sinh học và sinh cơ học của quá trình huấn luyện sức mạnh chuyên môn môn Canoeing cho đối tượng VĐV trẻ lứa tuổi 15–17 tại Việt Nam.
• Xác lập cơ sở khoa học cho việc phân định và kết hợp 3 dạng thức sức mạnh (tối đa, tốc độ, bền) trong mối quan hệ với "hệ số biện chứng" (tần số chèo và bước chèo) và các chu kỳ huấn luyện năm.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

• Lựa chọn và chuẩn hóa được hệ thống các chỉ số hình thái và test sư phạm đặc thù có độ tin cậy cao nhằm kiểm tra, đánh giá trình độ phát triển sức mạnh của VĐV nam trẻ Canoeing.
• Xây dựng thành công hệ thống bài tập phát triển sức mạnh chuyên biệt kèm theo các thông số lượng vận động định lượng (tải trọng, số lần, quãng nghỉ) được phân bổ cụ thể theo từng giai đoạn huấn luyện (chuẩn bị chung, chuẩn bị chuyên môn, thi đấu, chuyển tiếp).
• Chứng minh bằng số liệu thực nghiệm thực tế về hiệu quả nâng cao rõ rệt các chỉ số sức mạnh và hình thái của VĐV nam đội tuyển trẻ Trung tâm HLTTQG Cần Thơ sau 2 chu kỳ áp dụng chương trình.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

• Đề nghị Trung tâm HLTTQG Cần Thơ và các đơn vị đào tạo Canoeing trên toàn quốc chính thức đưa hệ thống bài tập và chương trình huấn luyện sức mạnh của luận án vào kế hoạch huấn luyện thường niên cho VĐV trẻ.
• Khuyến nghị các HLV thường xuyên sử dụng hệ thống test sư phạm đã được chuẩn hóa để kiểm tra định kỳ, theo dõi diễn biến thể lực và điều chỉnh lượng vận động kịp thời cho VĐV.
• Đề xuất tăng cường đầu tư trang thiết bị tập tạ và dụng cụ đo lường chuyên dụng nhằm hỗ trợ tối ưu hóa quá trình tập luyện sức mạnh trên cạn và dưới nước.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung thực nghiệm chuyên biệt trên đối tượng VĐV nam đội tuyển trẻ lứa tuổi 15–17 tại Trung tâm HLTTQG Cần Thơ trong khuôn khổ chu kỳ thi đấu năm 2018; chưa mở rộng khảo sát trên đối tượng VĐV nữ hoặc các nhóm tuổi khác.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng nghiên cứu xây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nữ Canoeing trẻ và VĐV các nhóm lứa tuổi nhỏ hơn (năng khiếu ban đầu).
  • Ứng dụng công nghệ cảm biến sinh cơ học và đo lường trực tiếp công suất phát lực của mái chèo trong điều kiện thi đấu trên mặt nước để nâng cao độ chính xác trong kiểm soát lượng vận động.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên ngành Giáo dục học, Huấn luyện thể thao: Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị về phương pháp luận nghiên cứu thực nghiệm sư phạm, kỹ thuật chu kỳ hóa huấn luyện sức mạnh và cách thức xây dựng công cụ đo lường thể chất trong thể thao thành tích cao.
• Đối với huấn luyện viên môn Canoeing và các môn đua thuyền: Cung cấp trực tiếp danh mục bài tập phát triển sức mạnh đã được kiểm chứng, kèm theo bảng phân bổ thông số lượng vận động theo chu kỳ chuẩn bị và thi đấu, có thể áp dụng ngay vào giáo án huấn luyện thực tế.
• Đối với các nhà quản lý thể thao tại các Trung tâm HLTTQG và Sở Văn hóa, Thể thao: Cung cấp căn cứ khoa học để chuẩn hóa quy trình đào tạo VĐV trẻ, định hướng đầu tư cơ sở vật chất phục vụ tập luyện thể lực chuyên môn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ cung cấp năng lượng ưa khí và yếm khí trong thi đấu môn Canoeing thay đổi như thế nào theo độ dài các cự ly?
Trả lời: Theo số liệu của Liên đoàn Canoe Thế giới được luận án tổng hợp, tỷ lệ năng lượng thay đổi theo độ dài cự ly: ở cự ly 200m tỷ lệ là 20% ưa khí và 80% yếm khí (tiêu hao 25 lít $O_2$); cự ly 500m là 50% ưa khí và 50% yếm khí (tiêu hao 35 lít $O_2$); cự ly 1000m là 65% ưa khí và 35% yếm khí (tiêu hao 50 lít $O_2$); cự ly 5000m đạt 90% ưa khí và 10% yếm khí (tiêu hao 180 lít $O_2$).

2. "Hệ số biện chứng" trong môn Canoeing được tác giả lý giải như thế nào?
Trả lời: Tác giả lý giải tốc độ trung bình toàn cự ly bằng tích số giữa tần số chèo trung bình và bước chèo (cự ly 1 lần chèo). Khi tốc độ không đổi, tần số chèo và bước chèo có quan hệ nghịch biến. Do tần số chèo chịu ảnh hưởng lớn bởi yếu tố di truyền (loại hình thần kinh và sợi cơ), việc nâng cao thành tích phụ thuộc chủ yếu vào cải thiện bước chèo thông qua huấn luyện sức mạnh chuyên môn tối đa và sức mạnh bền chuyên môn.

3. Cấu trúc chu kỳ động tác kỹ thuật của Kayak và Canoeing khác nhau ra sao?
Trả lời: Chu kỳ động tác của Kayak gồm 3 giai đoạn chính (vào nước, kéo mái chèo, hồi phục), trong khi Canoeing gồm 4 giai đoạn chính (vào nước, kéo mái chèo, đưa mái chèo ra khỏi mặt nước, hồi phục). Thời gian kéo mái chèo và hồi phục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong một chu kỳ: ước tính 70% ở Kayak và 77% ở Canoeing.

4. Ba dạng thức sức mạnh chính được luận án tập trung phát triển trong hệ thống bài tập là gì?
Trả lời: Luận án tập trung xây dựng bài tập cho 3 dạng thức: (1) Sức mạnh tối đa (khả năng phát lực lớn nhất thông qua các bài tập tạ tải trọng 80–100% 1RM); (2) Sức mạnh tốc độ/công suất (khả năng phát lực lớn trong thời gian ngắn nhất); và (3) Sức mạnh bền (khả năng duy trì năng lực phát lực kéo dài chống lại mệt mỏi).

5. Luận án đã sử dụng những nhóm phương pháp nào để lựa chọn và kiểm định hệ thống bài tập?
Trả lời: Luận án đã sử dụng phương pháp điều tra xã hội học (phỏng vấn chuyên gia qua 2 vòng và tính tương quan kiểm định), phương pháp nhân trắc học, phương pháp kiểm tra sư phạm (đo lường bằng hệ thống test hình thái và thể lực), và phương pháp thực nghiệm sư phạm so sánh kết quả qua 2 chu kỳ huấn luyện năm gắn với xử lý toán học thống kê.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Đoàn Thu Ánh Điểm là công trình nghiên cứu thực nghiệm có hệ thống, giải quyết thành công vấn đề xây dựng và ứng dụng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh cho VĐV nam đội tuyển trẻ đua thuyền Canoeing Trung tâm HLTTQG Cần Thơ. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở sinh học vận động, lý thuyết chu kỳ hóa huấn luyện và thực tiễn kiểm tra sư phạm, đề tài đã chứng minh tính hiệu quả của chương trình can thiệp trong việc cải thiện toàn diện các tố chất sức mạnh tối đa, sức mạnh tốc độ và sức mạnh bền cho VĐV lứa tuổi 15–17. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng và bộ công cụ huấn luyện thiết thực cho công tác đào tạo thể thao thành tích cao môn Canoeing tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHI N CỨU 1. Qua đ ểm của Đả v N ước về p t tr ể t ể t a t tíc ca Chăm sóc sức khỏe, tăng cường thể chất của nhân dân được coi là một nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Chính phủ. “Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đòi hỏi nhân dân ta phải có sức khỏe dồi dào, thể chất cường tráng… Vận động thể dục, thể thao là một biện pháp hiệu quả để tăng cường lực lượng sản xuất và lực lượng quốc phòng của nước nhà” [6], đó chính là quan điểm của Đảng ta về phát triển sự nghiệp thể dục, thể thao Việt Nam và cũng là lời khuyến cáo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với toàn dân ta trong lời kêu gọi toàn dân tập thể dục từ những ngày đầu tiên xây dựng nước Việt Nam dân chủ cộng hòa “Dân cường thì nước thịnh” [40]. Cho đến nay, Đảng và Nhà nước ta v n không ngừng quan tâm, chỉ đạo ngành TDTT nước nhà nỗ lực phấn đấu thực hiện bằng được mục tiêu quan trọng này.

Tại điều 33, luật TDTT nêu rõ “Thể thao thành tích cao là hoạt động huấn luyện và thi đấu thể thao có hệ thống của HLV, VĐV nhằm đạt được thành tích, kỷ lục thể thao.” Thực hiện đường lối của Đảng ta về phát triển công tác TDTT trong thời kỳ đổi mới, “Xây dựng chiến lược Quốc gia về nâng cao sức khỏe, tầm vóc con người Việt Nam, tăng tuổi thọ và cải thiện chất lượng giống nòi. Tăng cường thể lực của thanh niên. Phát triển mạnh thể dục, thể thao, kết hợp thể thao phong trào và thể thao thành tích cao, dân tộc và hiện đại. Có chính sách và cơ chế phù hợp để bồi dưỡng và phát triển tài năng, đưa thể thao nước ta đạt vị trí cao ở khu vực, từng bước tiếp cận với châu lục và thế giới ở những bộ môn Việt Nam có ưu thế” [46].

Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2020 đề ra những nhiệm vụ, bước đi cụ thể nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng ta đối với sự nghiệp phát triển thể dục, thể thao Việt Nam thời kỳ hội nhập Quốc tế trong 10 năm tới là cần thiết, góp phần tạo dựng đội ngũ nhân lực có đủ trí tuệ và sức lực đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệ theo hướng hiện đại vào năm 5 2020 [51]. Chiến lược cũng nêu rõ Canoe-Kayak là 1 trong 22 môn thể thao trọng điểm loại 2. Theo đó, đội ngũ quản l , HLV được khuyến khích tích cực đổi mới cơ chế tổ chức và nội dung tuyển chọn và đào tạo theo định hướng chuyên nghiệ , đẩy mạnh ứng dụng nghiên cứu khoa học, y học thể thao cho công tác huấn luyện VĐV. Trung tâm HLTTQG Cần thơ được x c định là 1 trong 4 trung tâm trọng điểm huấn luyện nâng cao thành tích thể thao của cả nước, được tiến hành chuẩn hóa cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị phục vụ thi đấu thể thao quốc gia và quốc tế, tập huấn đội tuyển, đội tuyển trẻ quốc gia, đào tạo vận động viên cấp cao, vận động viên trẻ cấp tỉnh và ngành.

Cùng với xu thế phát triển của xã hội, TDTT được xem là một di sản, một bộ phận quan trọng trong nền văn hóa nhân loại. Tập luyện TDTT giú con người tăng cường sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, góp phần làm hong hú đời sống sinh hoạt văn hóa, giáo dục và phát triển con người toàn diện về các mặt Đức – Trí – Thể – Mỹ. Đồng thời, TDTT cũng là hương tiện để giao lưu văn hóa của các dân tộc, các Quốc gia trên thế giới, nhằm xây dựng một xã hội văn minh hơn, tiến bộ hơn, hợp tác cùng nhau phát triển. Chương trình hành động của Ngành Văn ho , Thể thao và Du lịch thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng "được ban hành đã x c định 7 nhiệm vụ trọng tâm trong lĩnh vực TDTT, với mục tiêu chung của Chương trình là quán triệt đường lối, quan điểm chỉ đạo của Đảng đã được x c định tại văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng [6], cụ thể hóa thành những nhiệm vụ cụ thể để tổ chức thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ về văn hóa, gia đình, thể dục thể thao, du lịch; Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã x c định cụ thể các nhiệm vụ của từng lĩnh vực, trong đó lĩnh vực Thể dục thể thao có 7 nhiệm vụ cụ thể cần đạt được.

Có thể thấy, các chủ trương về công tác TDTT thành tích cao của Đảng và Nhà nước, xuyên suốt trong c c văn iện của các kỳ Đại hội Đảng đều có đề cập và định hướng phát triển như sau: “Tích cực xây dựng đội ngũ VĐV ngày càng đông đảo, có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt và đạt thành tích kỷ lục cao…”, “Củng cố 6 và mở rộng hệ thống trường lớp năng khiếu thể thao, phát triển lực lượng VĐV trẻ, lựa chọn và tập trung sức nâng cao thành tích một số môn thể thao, coi trọng việc giáo dục đạo đức, phong cách TDTT xã hội chủ nghĩa, cố gắng bảo đảm các điều kiện về nguồn cán bộ, về khoa học kỹ thuật, về cơ sở vật chất và nhất là về tổ chức, quản lý cho công tác TDTT” [5,6,7,8]. Nghị định 36/2019/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TDTT có hiệu lực từ ngày 14-6-2019 [18] được xem là sự bổ sung rất cần thiết, kịp thời đối với c c VĐV hiện nay. VĐV đội tuyển thể thao Quốc gia, đội tuyển thể thao ngành, tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hi thôi làm VĐV nếu có nhu cầu đào tạo nghề và đủ điều kiện được hỗ trợ đào tạo nghề thì được hỗ trợ đào tạo nghề. Nghị định quy định trường hợp VĐV, HLV đội tuyển Quốc gia đã tốt nghiệ THPT, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác nhận đã hoàn thành nhiệm vụ tham gia thi đấu các giải thể thao khu vực, Quốc tế như: Olympic, Giải vô địch thế giới, Cúp thế giới, ASIAD, SEA Games, Giải vô địch Đông Nam Á.

được ưu tiên: Xét tuyển đặc cách vào làm việc tại c c cơ sở thể thao công lập phù hợp với vị trí việc làm cần tuyển dụng (c c trường đại học, cao đẳng chuyên ngành TDTT hoặc cử tham gia các hóa đào tạo HLV); được cộng điểm ưu tiên trong tuyển dụng lao động tại c c cơ sở thể thao hi có đủ trình độ, năng lực chuyên môn phù hợ. Trường hợ VĐV giải nghệ, nếu có nhu cầu đào tạo nghề và đủ điều kiện sẽ được hỗ trợ đào tạo nghề. Ngoài ra, c c VĐV cũng sẽ được hưởng chế độ về tiền lương, tiền tập huấn, thi đấu, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệ. theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, bên cạnh việc đầu tư vào nhân lực, hiện nay, Nhà nước ta có chính sách phát triển mảng này qua việc đầu tư tập trung xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại; đào tạo; tổ chức thi đấu thể thao thành tích cao, và các chính sách phát triển phong trào thể thao tại c c đơn vị cơ sở. 7 Tóm lại, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước ta đã đạt những thành tựu rất quan trọng trên các mặt: văn hóa, xã hội, kinh tế,… Đặc biệt, Đại Hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X đã định hướng toàn diện công việc đổi mới đường lối phát triển TDTT trong những năm tới. Vì vậy, việc xây dựng chiến lược phát triển TDTT đến năm 2020 hông chỉ phù hợp với tinh thần của Nghị Quyết mà góp phần đưa TDTT Việt Nam tránh tụt hậu so với Quốc tế, tiếp tục hội nhập với phong trào Olympic. Cơ ở lý luậ về uấ luyệ ức mạ 1.

K ệm ức mạ Các công trình nghiên cứu về lịch sử tập luyện phát triển sức mạnh cơ đã khẳng định việc áp dụng các bài tập trong huấn luyện sức mạnh đã có từ lâu đời và trong nhiều lĩnh vực h c nhau như c c chiến binh Hy Lạp, La Mã tập luyện sức mạnh để chiến đấu; tại Thế vận hội Olympic lần 1 năm 776 trước công nguyên, VĐV c c môn Thể thao đã biết kết hợp các bài tập sức mạnh cơ và c c bài tập chuyên môn trong chương trình tập luyện để thi đấu [85]. Vào những năm đầu của thế kỷ thứ IX sau công nguyên, môn Cử tạ là môn thể thao thi đấu tại các cuộc thi sức mạnh tại Mỹ. Đến năm 860, Archibald Mclaren đã biên soạn hệ thống các bài tập phát triển thể chất đầu tiên với dụng cụ là tạ đòn và tạ tay cho quân đội Anh. Đo lường sức mạnh cơ là hương h dùng để đ nh gi năng lực thể chất của học sinh Trung học, Cao đẳng Mỹ vào những năm 1880.

Đến năm 1900, c c chuyên gia gi o dục thể chất và VĐV c c môn thể thao như Cử tạ, Điền kinh, Vật… đã bắt đầu luyện tập với tạ, nhưng đa số VĐV c c môn Thể thao khác rất hạn chế tập với trọng lượng phụ vì sợ làm giảm tính mềm dẻo và linh hoạt khớp. Cuối năm thậ niên 1950 đầu thập niên 1960, các nghiên cứu đã chứng minh việc tập luyện với trọng lượng phụ không làm giảm độ mềm dẻo khớp, mà còn làm tăng tốc độ và công suất cơ bắp; cùng với sự phát triển của giải ph u học, sinh lý học mà con người biết rõ hơn về cấu trúc cơ, động học, sự chuyển hóa năng lượng, khả năng thích ứng của cơ bắp. Các vấn đề này tạo cơ sở cho việc nghiên cứu và xây dựng bài tậ , chương trình huấn luyện phát triển sức mạnh cơ thuận lợi hơn [47]. 8 Qúa trình nghiên cứu về vấn đề này, các tác giả như: Harre (1996), Nguyễn Toán và Phạm Danh Tốn (2000),… đã thống nhất quan điểm và cho rằng: Sức mạnh là khả năng con người sinh ra lực cơ học bằng nỗ lực cơ bắp hay sức mạnh của con người là khả năng hắc phục lực đối kháng bên ngoài hoặc đề kháng lại nó bằng sự nỗ lực của cơ bắp [30, 61].