Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng và đánh giá kết quả phẫu thuật nội soi điều trị xẹp nhĩ tại bệnh viện tai mũi họng cần thơ năm 2018 2020

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả phẫu thuật nội soi điều trị xẹp nhĩ tại bệnh viện tai mũi họng Cần Thơ giai đoạn 2018-2020.

• Tác giả: Trần Như Ý
• Người hướng dẫn: TS. Châu Chiêu Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Tai mũi họng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Phẫu Thuật Nội Soi Điều Trị Xẹp Nhĩ Tại Bệnh Viện Tai Mũi Họng Cần Thơ (2018-2020)
• Loại tài liệu: Luận văn bác sĩ nội trú
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giải phẫu và chức năng tai giữa
• 2.1.1. Hòm nhĩ
• 2.1.2. Các thành hòm nhĩ
• 2.1.3. Các tầng hòm nhĩ
• 2.1.4. Màng nhĩ
• 2.1.4.1. Hình dạng, màu sắc
• 2.1.4.2. Kích thước và góc
• 2.1.4.3. Cấu tạo màng nhĩ
• 2.1.5. Hệ thống xương con
• 2.1.6. Vòi nhĩ
• 2.1.7. Chức năng tai giữa
• 2.1.7.1. Chức năng nghe của tai giữa
• 2.1.7.2. Chức năng bảo vệ của tai giữa
• 2.2. Bệnh sinh của xẹp nhĩ
• 2.2.1. Mô bệnh học
• 2.2.2. Hậu quả xẹp nhĩ
• 2.2.3. Các thể lâm sàng của xẹp nhĩ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Xẹp Nhĩ

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của xẹp nhĩ tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Cần Thơ giai đoạn 2018-2020 là một bước tiến quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về tình trạng này. Xẹp nhĩ là một bệnh lý phổ biến, ảnh hưởng đến chức năng nghe và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân. Việc nắm rõ các đặc điểm lâm sàng sẽ giúp các bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Xẹp Nhĩ

Đặc điểm lâm sàng của xẹp nhĩ bao gồm triệu chứng như nghe kém, ù tai và cảm giác đầy tai. Các triệu chứng này thường không rõ ràng, dẫn đến việc chẩn đoán muộn. Theo nghiên cứu, tỷ lệ bệnh nhân có triệu chứng rõ ràng chỉ chiếm khoảng 20%.

1.2. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Xẹp Nhĩ

Các yếu tố nguy cơ gây xẹp nhĩ bao gồm viêm tai giữa, rối loạn chức năng vòi nhĩ và nhiễm trùng đường hô hấp. Những yếu tố này có thể làm tăng áp lực âm trong hòm nhĩ, dẫn đến tình trạng xẹp nhĩ.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Xẹp Nhĩ

Chẩn đoán xẹp nhĩ gặp nhiều thách thức do triệu chứng không điển hình và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Việc thiếu hiểu biết về tình trạng này có thể dẫn đến chẩn đoán sai và điều trị không hiệu quả. Do đó, cần có các phương pháp chẩn đoán chính xác hơn.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Phát Hiện Sớm

Nhiều bệnh nhân không nhận ra triệu chứng của xẹp nhĩ cho đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng. Việc phát hiện sớm là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng.

2.2. Sự Cần Thiết Của Các Phương Pháp Chẩn Đoán Hiện Đại

Sử dụng các phương pháp chẩn đoán hiện đại như nội soi tai mũi họng và đo thính lực có thể giúp phát hiện xẹp nhĩ sớm hơn, từ đó cải thiện kết quả điều trị.

III. Phương Pháp Phẫu Thuật Nội Soi Điều Trị Xẹp Nhĩ

Phẫu thuật nội soi là phương pháp điều trị chính cho xẹp nhĩ. Phương pháp này giúp khôi phục chức năng nghe và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy phẫu thuật nội soi có tỷ lệ thành công cao và ít biến chứng.

3.1. Quy Trình Phẫu Thuật Nội Soi

Quy trình phẫu thuật nội soi bao gồm việc sử dụng các dụng cụ chuyên dụng để tiếp cận và sửa chữa màng nhĩ. Phẫu thuật này thường được thực hiện dưới gây mê toàn thân.

3.2. Lợi Ích Của Phẫu Thuật Nội Soi

Phẫu thuật nội soi mang lại nhiều lợi ích như giảm đau, thời gian hồi phục nhanh và tỷ lệ biến chứng thấp. Điều này giúp bệnh nhân sớm trở lại với cuộc sống bình thường.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Phẫu Thuật Nội Soi Xẹp Nhĩ

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật nội soi điều trị xẹp nhĩ tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Cần Thơ đạt tỷ lệ thành công cao. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng 85% bệnh nhân phục hồi chức năng nghe sau phẫu thuật.

4.1. Tỷ Lệ Thành Công Sau Phẫu Thuật

Tỷ lệ thành công của phẫu thuật nội soi điều trị xẹp nhĩ là 85%, cho thấy hiệu quả của phương pháp này trong việc khôi phục chức năng nghe.

4.2. Đánh Giá Hài Lòng Của Bệnh Nhân

Phần lớn bệnh nhân cảm thấy hài lòng với kết quả phẫu thuật, với 90% bệnh nhân cho biết họ cảm thấy cải thiện rõ rệt về chất lượng cuộc sống.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Xẹp Nhĩ Tại Bệnh Viện Cần Thơ

Nghiên cứu về xẹp nhĩ tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Cần Thơ đã cung cấp nhiều thông tin quý giá về đặc điểm lâm sàng và kết quả phẫu thuật. Những phát hiện này có thể giúp cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị cho bệnh nhân.

5.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Xẹp Nhĩ

Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và cải thiện quy trình chẩn đoán để nâng cao hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Bác Sĩ

Các bác sĩ cần nâng cao nhận thức về xẹp nhĩ và áp dụng các phương pháp chẩn đoán hiện đại để phát hiện sớm và điều trị hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xẹp nhĩ là một bệnh lý mạn tính nguy hiểm của tai giữa thuộc nhóm viêm tai giữa màng nhĩ đóng kín, đặc trưng bởi tình trạng màng nhĩ bị co lõm về phía trong làm suy giảm nghiêm trọng thể tích hòm tai. Các thống kê dịch tễ học quốc tế chỉ ra rằng xẹp nhĩ chiếm khoảng 14% đến 26% ở trẻ em độ tuổi 5–16, trong đó đỉnh điểm đạt 17,5% ở nhóm 9–10 tuổi. Đáng chú ý, có khoảng 30% các trường hợp xẹp nhĩ không được điều trị kịp thời sẽ tiến triển thành khối cholesteatoma phá hủy xương nguy hiểm. Trong giai đoạn đầu, bệnh tiến triển vô cùng âm thầm với chỉ khoảng 10% đến 20% biểu hiện triệu chứng rõ ràng tại tai, dẫn đến nguy cơ cao bị bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm với xơ nhĩ và viêm tai giữa thanh dịch.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ bệnh cảnh lâm sàng, các biến đổi thính học cận lâm sàng và đánh giá hiệu quả của can thiệp phẫu thuật nội soi trong việc phục hồi giải phẫu hòm nhĩ cũng như sức nghe. Mục tiêu cụ thể của công trình là mô tả toàn diện đặc điểm lâm sàng, hình thái nội soi, chức năng thính lực đồ và đánh giá kết quả phẫu thuật nội soi điều trị xẹp nhĩ tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Cần Thơ giai đoạn 2018–2020.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên 67 tai xẹp nhĩ của 61 bệnh nhân nhập viện phẫu thuật trong thời gian 26 tháng. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nằm ở việc lượng hóa hiệu quả điều trị thông qua các chỉ số mục tiêu: tái tạo khoảng trống hòm nhĩ đạt trên 90%, kiểm soát thương tổn chuỗi xương con và thu hẹp khoảng cách khí cốt đạo xuống dưới 20 dB, mang lại giải pháp can thiệp ít xâm lấn nhưng đạt độ chính xác cao cho bệnh nhân khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai nền tảng lý thuyết bệnh sinh và phân loại học tai mũi họng kinh điển:

• Thuyết bệnh sinh rối loạn chức năng vòi Eustache và biến đổi mô học màng nhĩ: Xẹp nhĩ phát sinh do sự phối hợp giữa ba yếu tố tiên quyết gồm áp lực âm kéo dài trong hòm tai do tắc nghẽn thông khí vòi nhĩ, sự suy giảm độ cứng vững đàn hồi do tiêu hủy lớp sợi collagen của màng nhĩ và phản ứng viêm loét niêm mạc tai giữa. Hậu quả là màng nhĩ mỏng đi, mất sức căng sinh lý và bị hút sâu vào thành trong hòm nhĩ.
• Hệ thống phân loại xẹp nhĩ của Sadé (1976, 1981): Đây là mô hình phân loại chuẩn mực chia xẹp nhĩ thành hai thể: xẹp nhĩ toàn bộ và xẹp nhĩ khu trú (ở màng chùng hoặc góc sau trên) với 4 cấp độ tiến triển từ Độ 1 (màng nhĩ lõm nhẹ chưa chạm cấu trúc) đến Độ 4 (màng nhĩ dính chặt vào ụ nhô, chui vào các ngách hòm tai và tiêu hủy chuỗi xương con).
• Các khái niệm thính học then chốt: Ngưỡng nghe trung bình đường khí (Pure Tone Average - PTA tính ở các tần số 500Hz, 1000Hz, 2000Hz, 4000Hz), Khoảng cách khí cốt đạo (Air-Bone Gap - ABG biểu thị mức độ tổn thương dẫn truyền cơ học) và Độ thông thuận nhĩ lượng đồ theo hệ thống phân loại Jerger (dạng A, As, Ad, B, C).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, tiến cứu có can thiệp lâm sàng.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Cỡ mẫu lý thuyết được tính theo công thức ước lượng một tỷ lệ trong quần thể với độ tin cậy 95% ($\alpha = 0,05$, $Z = 1,96$), sai số tuyệt đối $c = 0,07$ và tỷ lệ thành công tham chiếu $p = 92,4%$ từ các công trình trước đó, cho ra cỡ mẫu tối thiểu là 56 tai. Trên thực tế, nghiên cứu đã thu thập mẫu thuận tiện gồm 67 tai trên 61 bệnh nhân thỏa mãn đầy đủ tiêu chuẩn chọn mẫu (có hình ảnh nội soi, thính lực đồ, nhĩ lượng đồ hoàn chỉnh) và loại trừ các ca có thủng nhĩ hoặc cholesteatoma lan rộng.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Thiết kế tiến cứu cho phép kiểm soát chặt chẽ quy trình thu thập dữ liệu từ lúc thăm khám tiền phẫu, can thiệp phẫu thuật nội soi (đặt ống thông khí hoặc tạo hình màng nhĩ bằng sụn bình tai) đến theo dõi hậu phẫu sau 1 tháng và 3 tháng một cách khách quan.
• Xử lý số liệu: Toàn bộ thông tin được mã hóa, nhập liệu và phân tích bằng phần mềm thống kê SPSS 20.0, áp dụng kiểm định Chi-square ($\chi^2$) để so sánh tỷ lệ phần trăm và Student t-test để so sánh giá trị trung bình với ngưỡng ý nghĩa thống kê $p < 0,05$.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Đặc điểm nhân khẩu học và phân bố bệnh: Tỷ lệ bệnh nhân nữ mắc bệnh chiếm ưu thế áp đảo với 76,1% (51/67 trường hợp), cao gấp hơn 3 lần so với nam giới chiếm 23,9% (16/67 trường hợp) với sự khác biệt có ý nghĩa thống kê cao ($p < 0,001$). Độ tuổi trung bình của nhóm nghiên cứu là 37,2 ± 14,9 tuổi (trải dài từ 11 đến 74 tuổi), trong đó nhóm tuổi lao động từ 31 đến 45 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 38,8%. Về địa dư, bệnh nhân sinh sống tại khu vực nông thôn chiếm 59,7%, cao hơn rõ rệt so với thành thị chiếm 40,3% ($p = 0,001$).
• Đặc điểm thời gian bệnh và triệu chứng lâm sàng: Có tới 94,0% bệnh nhân có thời gian mắc bệnh kéo dài từ 1 năm trở lên ($p < 0,001$), trong khi nhóm dưới 1 năm chỉ chiếm 6,0%. Triệu chứng cơ năng phổ biến nhất là ù tai xuất hiện ở 100% bệnh nhân (và là lý do nhập viện hàng đầu chiếm 65,7%), tiếp theo là nghe kém chiếm 94,0% (lý do nhập viện chiếm 17,9%), đau tai chiếm 56,7% và chảy tai gặp ở 23,9%. Tỷ lệ chảy tai tăng dần theo độ xẹp nhĩ và có ý nghĩa thống kê ($p = 0,03$).
• Hình thái giải phẫu màng nhĩ: Thể xẹp nhĩ toàn bộ chiếm đa số với 74,6% (50 tai), vượt trội so với xẹp nhĩ khu trú chiếm 25,4% (17 tai) với $p < 0,001$. Khi phân độ theo Sadé, xẹp nhĩ Độ 4 chiếm tỷ lệ cao nhất với 35,8% (24 tai), Độ 2 chiếm 32,9% (22 tai), Độ 3 chiếm 22,3% (15 tai) và thấp nhất là Độ 1 chiếm 9,0% (6 tai).
• Biến đổi thính lực và khoảng cách khí cốt đạo: Nghe kém dẫn truyền chiếm tỷ lệ cao nhất với 53,7%, nghe kém hỗn hợp chiếm 31,4% và chỉ có 14,9% bệnh nhân có sức nghe trong giới hạn bình thường. Ngưỡng nghe trung bình đường khí PTA toàn mẫu là 47,6 ± 22,5 dB (dao động từ 20 đến 100 dB) và khoảng cách khí cốt đạo ABG trung bình là 26,6 ± 11,9 dB (từ 10 đến 60 dB). Sức nghe suy giảm tỷ lệ thuận với mức độ xẹp nhĩ: PTA ở Độ 1 là 33,7 ± 18,3 dB, Độ 2 là 38,3 ± 19,5 dB, Độ 3 là 48,7 ± 22,5 dB và Độ 4 lên tới 58,9 ± 21,5 dB ($p = 0,008$).

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nét tính chất tiến triển âm thầm nhưng kéo dài của bệnh lý xẹp nhĩ. Tỷ lệ 94% bệnh nhân có thời gian bệnh trên 1 năm cùng với tỷ lệ phát hiện ở giai đoạn muộn (Độ 4 chiếm tới 35,8%) cho thấy người bệnh thường chỉ đi khám khi triệu chứng ù tai và giảm thính lực đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt. Biểu đồ phân bố triệu chứng cơ năng cho thấy ù tai là dấu hiệu chỉ điểm nhạy nhất xuất hiện ở 100% ca bệnh.

Về mặt thính học, bảng tương quan giữa phân độ Sadé và các chỉ số PTA, ABG chứng minh mối liên hệ mật thiết giữa thương tổn cơ học và chức năng nghe. Ở giai đoạn Độ 1 và Độ 2, ABG trung bình dao động khoảng 20,8–20,9 dB do màng nhĩ mới bắt đầu tiếp xúc cành xuống xương đe. Tuy nhiên, khi chuyển sang Độ 3 và Độ 4, màng nhĩ dính sát vào ụ nhô và ăn mòn cấu trúc xương con, khiến ABG tăng vọt lên 30,0–31,2 dB và PTA đạt mức 58,9 dB.

Kết quả này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu trong nước của Đào Trung Dũng và Lương Hồng Châu, khẳng định tính tất yếu của việc chỉ định phẫu thuật nội soi đặt ống thông khí cho Độ 1–2 nhằm cân bằng áp lực hòm nhĩ và phẫu thuật tạo hình vá màng nhĩ bằng sụn bình tai có/không kèm chỉnh hình xương con cho Độ 3–4 nhằm ngăn chặn triệt để nguy cơ thủng dính và hình thành cholesteatoma.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình sàng lọc và chẩn đoán sớm: Triển khai quy trình nội soi tai kết hợp đo nhĩ lượng định kỳ tại tất cả các cơ sở khám chữa bệnh Tai Mũi Họng cho 100% bệnh nhân có biểu hiện ù tai kéo dài trên 3 tháng hoặc viêm tai giữa tái phát. Mục tiêu giảm tỷ lệ bệnh nhân phát hiện muộn ở giai đoạn Độ 3 và Độ 4 từ mức 58,1% hiện tại xuống dưới 30% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng tuyến cơ sở và tuyến tỉnh.
• Áp dụng chiến lược phẫu thuật nội soi cá thể hóa: Thiết lập chỉ định can thiệp nghiêm ngặt theo phân độ Sadé: thực hiện phẫu thuật nội soi đặt ống thông khí màng nhĩ cho bệnh nhân Độ 1, Độ 2 có $ABG < 30\text{ dB}$; thực hiện phẫu thuật nội soi tạo hình hòm nhĩ bằng vạt sụn màng sụn bình tai cho bệnh nhân Độ 3, Độ 4. Mục tiêu đạt tỷ lệ phục hồi khoảng trống hòm nhĩ trên 90% và đưa ABG hậu phẫu về mức $\le 20\text{ dB}$ sau 3 tháng. Chủ thể thực hiện: Phẫu thuật viên tai mũi họng tại các bệnh viện chuyên khoa.
• Tăng cường đào tạo chuyên môn và chuyển giao kỹ thuật: Tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo mỗi năm về kỹ năng soi tai chẩn đoán hình ảnh phóng đại và kỹ thuật vi phẫu nội soi tai cho đội ngũ y bác sĩ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt ưu tiên nhân lực y tế vùng nông thôn nơi chiếm tới 59,7% lượng bệnh nhân. Chủ thể thực hiện: Bệnh viện Tai Mũi Họng Cần Thơ phối hợp với Bộ môn Tai Mũi Họng Trường Đại học Y Dược Cần Thơ.
• Thiết lập phác đồ theo dõi thính lực hậu phẫu định kỳ: Xây dựng quy chuẩn quản lý bệnh nhân sau mổ với lịch tái khám cố định vào các mốc ngày thứ 14 (rút Merocel, làm sạch Gelaspon), 1 tháng và 3 tháng để đo lại thính lực đồ đơn âm và đánh giá độ thông thuận vòi nhĩ, đảm bảo xử lý kịp thời các trường hợp tắc ống thông khí hoặc xẹp nhĩ tái phát. Chủ thể thực hiện: Khoa Thính học và Phòng khám ngoại trú Bệnh viện Tai Mũi Họng Cần Thơ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng và Phẫu thuật viên tai: Tiếp cận chi tiết quy trình kỹ thuật phẫu thuật nội soi điều trị xẹp nhĩ từ đường rạch da chữ V, kỹ thuật bóc tách vạt màng nhĩ khỏi ụ nhô đến phương pháp lấy và đặt mảnh ghép sụn bình tai để tái tạo lớp sợi màng nhĩ an toàn, hiệu quả.
• Học viên Bác sĩ nội trú, Cao học và Sinh viên Y khoa: Sử dụng công trình như một tài liệu học thuật mẫu mực về phương pháp nghiên cứu tiến cứu trong nhĩ học, nắm vững mối tương quan giữa hình ảnh nội soi giải phẫu với các biểu đồ thính lực đơn âm và nhĩ lượng đồ.
• Cán bộ quản lý y tế và Lãnh đạo bệnh viện chuyên khoa: Tham khảo các số liệu dịch tễ học thực tiễn (tỷ lệ nữ giới 76,1%, phân bố nông thôn 59,7%) để xây dựng kế hoạch đầu tư trang thiết bị đo sức nghe buồng cách âm và bộ dụng cụ vi phẫu nội soi phù hợp với nhu cầu điều trị tại địa phương.
• Các nhà nghiên cứu thính học và bệnh lý tai giữa: Khai thác kho dữ liệu về ngưỡng nghe PTA, khoảng cách khí cốt đạo ABG và thương tổn chuỗi xương con để tiếp tục phát triển các nghiên cứu sâu rộng hơn về vật liệu sinh học trong tạo hình tai giữa và cơ chế phòng ngừa cholesteatoma.

Câu hỏi thường gặp

Xẹp nhĩ là gì và tại sao bệnh lý này lại được xếp vào nhóm nguy hiểm?

Xẹp nhĩ là tình trạng màng nhĩ bị co lõm vào trong hòm tai do rối loạn chức năng vòi nhĩ và tiêu hủy lớp sợi collagen màng nhĩ. Bệnh nguy hiểm vì diễn tiến âm thầm, có tới 30% ca bệnh tiến triển thành khối cholesteatoma gây ăn mòn chuỗi xương con, dẫn đến nghe kém dẫn truyền nặng và nguy cơ biến chứng nội sọ.

Những dấu hiệu lâm sàng nào cảnh báo một người có thể đang bị xẹp nhĩ?

Triệu chứng xuất hiện nhiều nhất là ù tai (chiếm 100% trường hợp trong nghiên cứu và là lý do đi khám chính của 65,7% bệnh nhân), tiếp đến là nghe kém chiếm 94,0%. Bệnh nhân cũng có thể gặp cảm giác đau tức sâu trong tai (56,7%) hoặc chảy dịch tai khi có hiện tượng viêm nhiễm bội nhiễm phối hợp (23,9%).

Thang phân loại Sadé đánh giá mức độ xẹp nhĩ như thế nào?

Thang đo Sadé chia xẹp nhĩ thành 4 độ: Độ 1 là màng nhĩ lõm nhẹ chưa chạm cấu trúc; Độ 2 là màng nhĩ chạm cành xuống xương đe; Độ 3 là màng nhĩ chạm ụ nhô nhưng chưa dính; Độ 4 là màng nhĩ dính chặt vào ụ nhô, chui sâu vào các ngách hòm tai và gây tiêu hủy chuỗi xương con.

Khi nào bệnh nhân xẹp nhĩ được chỉ định phẫu thuật nội soi?

Phẫu thuật được chỉ định khi màng nhĩ co lõm dính làm suy giảm sức nghe rõ rệt. Xẹp nhĩ Độ 1–2 có $ABG < 30\text{ dB}$ được chỉ định đặt ống thông khí màng nhĩ. Xẹp nhĩ Độ 3–4 hoặc có tổn thương tiêu hủy xương con được chỉ định phẫu thuật tạo hình hòm nhĩ bằng mảnh ghép sụn màng sụn bình tai.

Hiệu quả phục hồi thính lực sau phẫu thuật được đánh giá qua những tiêu chí nào?

Hiệu quả phục hồi được đánh giá dựa trên tiêu chuẩn quốc tế với ngưỡng nghe trung bình đường khí PTA sau mổ đạt $\le 30\text{ dB}$ và khoảng cách khí cốt đạo ABG sau mổ đạt $\le 20\text{ dB}$. Nghiên cứu cho thấy can thiệp phẫu thuật nội soi giúp cải thiện đáng kể ABG từ mức trung bình 26,6 dB ban đầu về mức an toàn.

Kết luận

• Bệnh lý xẹp nhĩ có diễn tiến âm thầm kéo dài với 94,0% bệnh nhân mắc bệnh trên 1 năm, gặp chủ yếu ở nữ giới (76,1%) và người dân sinh sống tại khu vực nông thôn (59,7%).
• Ù tai (100%) và nghe kém (94,0%) là hai triệu chứng cơ năng điển hình nhất, trong đó hình thái xẹp nhĩ toàn bộ chiếm 74,6% và giai đoạn muộn Độ 4 chiếm tỷ lệ cao nhất với 35,8%.
• Tổn thương giải phẫu màng nhĩ có mối tương quan thuận rõ rệt với mức độ suy giảm thính lực, biểu hiện qua chỉ số PTA trung bình 47,6 dB và tăng vọt lên 58,9 dB ở nhóm bệnh nhân Độ 4 ($p = 0,008$).
• Phẫu thuật nội soi đặt ống thông khí hoặc tạo hình tai giữa bằng sụn bình tai chứng minh tính ưu việt vượt trội trong việc tái lập thông khí, giải phóng dính ụ nhô và bảo tồn chức năng dẫn truyền âm thanh.
• Công trình cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc giúp chuẩn hóa phác đồ chẩn đoán, phân loại và điều trị bệnh lý tai giữa tại các bệnh viện chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Để tiếp tục hoàn thiện phác đồ can thiệp, các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng quy mô theo dõi thính lực đồ sau mổ ở mốc 6 đến 12 tháng. Quý đồng nghiệp và bạn đọc quan tâm có thể tra cứu toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả các kỹ thuật vi phẫu nội soi vào thực tiễn điều trị lâm sàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Giải phẫu và chức năng tai giữa 1.1 Hòm nhĩ Hòm nhĩ là một hốc xương nằm trong xương đá, phía trước thông với thành bên họng – mũi bởi vòi nhĩ, phía sau thông với hệ thống thông bào xương chũm bởi một cống nhỏ gọi là sào đạo. Hòm nhĩ nhìn nghiêng như một thấu kính phân kỳ lõm 2 mặt chạy chếch xuống dưới, ra ngoài và ra trước. Hòm nhĩ là một phần quan trọng của tai giữa, trong hòm nhĩ có chứa hệ thống xương con. Màng nhĩ và hệ thống xương con có chức năng tiếp nhận và biến đổi từ sóng âm chuyển thành chuyển động cơ học để truyền vào tai trong [16],[17].

Hòm nhĩ có 6 thành và 3 tầng Hình 1.1 Giải phẫu tai giữa (Nguồn: Alats Giải phẫu học) [6] 4 1.1 Các thành hòm nhĩ Thành ngoài: Thành ngoài gồm có màng nhĩ ở dưới, tường xương ở trên. Tường xương và màng nhĩ ngăn cách tai giữa và tai ngoài. Thành trong (hay thành mê nhĩ): + Ở giữa: lồi trên gọi là ụ nhô, do ốc tai lồi vào thành trong hòm nhĩ. + Dưới ụ nhô: có lỗ của dây thần kinh Jacobson.

+ Sau ụ nhô: ở trên là cửa sổ bầu dục; ở dưới là cửa sổ tròn; ở sau cửa sổ bầu dục có 3 đoạn của cống Fallope, trong đó có dây thần kinh VII; ở trên và trước ụ nhô cũng có một lồi xương gọi là mỏm thìa, có gân cơ búa chui ra. Thành trên: Là một thành xương mỏng, chia cách hòm nhĩ với hố não giữa do xương trai và xương đá tạo thành, nên ở đó có một khớp gọi là khớp trai – đá. Thành dưới (hay thành tĩnh mạch cảnh): Thành dưới như một cái rãnh, sâu 2mm, thấp hơn thành dưới ống tai ngoài khoảng 1mm. Vì vậy, trong viêm tai giữa mạn mủ dịch thường ứ đọng ở đây.

Thành này được tạo bởi một mảnh xương mỏng, mặt dưới của nó là tĩnh mạch cảnh trong. Thành trước (hay thành động mạch cảnh trong): + Phần thấp nhất cách động mạch cảnh trong bởi một mảnh xương mỏng. Vì vậy trong một số bệnh lý của tai có thể nghe tiếng mạch đập. + Phía trên là lỗ trên của vòi nhĩ.

+ Ở trên vòi nhĩ là ống thừng nhĩ, mỏm thìa và ống cơ búa. Thành sau (hay thành chũm) + Ở trên có một ống thông với sào bào gọi là sào đạo. + Có một lỗ vào của dây thừng nhĩ chạy vào hòm nhĩ. + Ở ngay dưới sào đạo là mỏm tháp.2 Các tầng hòm nhĩ Hòm nhĩ chia làm 3 tầng: Tầng trên (hay còn gọi là tầng thượng nhĩ): có hệ thống xương con.

Tầng dưới (hay hạ nhĩ): là phần thấp nhất của hòm nhĩ. Trung nhĩ: ở giữa tầng trên và tầng dưới. Giữa thượng nhĩ và trung nhĩ ngăn cách nhau bởi eo thượng nhĩ – nhĩ, do phía trong là ụ nhô và phía ngoài là cán búa và ngành xuống xương đe. Đây là chỗ hẹp nhất của hòm nhĩ có kích thước trong – ngoài là 1,5 - 2 mm [17].2 Màng nhĩ Trong tất cả các thành của hòm nhĩ thì màng nhĩ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tai giữa.1 Hình dạng, màu sắc Màng nhĩ là một màng mỏng, nhưng dai, chắc và cứng ngăn cách giữa ống tai ngoài và hòm nhĩ.

Màu sắc: có màu hơi xám, sáng bóng, trong. Hình dạng: đa số tác giả cho rằng màng nhĩ có 2 dạng là hình tròn và hình bầu dục. Màng nhĩ lõm ở giữa, chỗ lõm nhiều nhất gọi là rốn nhĩ. Rốn nhĩ chính là đầu tận cùng của cán búa.

Độ lõm rốn nhĩ màng nhĩ ở người Việt Nam là 1,79 ± 0,4mm [16].