Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và đánh giá kết quả mở khí quản trên bệnh nhân viêm phổi thở máy tại bệnh viện đa khoa thành phố cần thơ năm 2019 2021

Chuyên khảo y tế phân tích Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và đánh giá kết quả mở khí quản trên bệnh nhân viêm phổi thở máy tại, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Võ Minh Lộc
• Người hướng dẫn: TS.BS Nguyễn Triều Việt
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Tai Mũi Họng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng và Kết Quả Mở Khí Quản Trên Bệnh Nhân Viêm Phổi Thở Máy Tại Bệnh Viện Đa Khoa Cần Thơ (2019-2021)
• Loại tài liệu: luận văn bác sĩ nội trú
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sơ lược giải phẫu vùng cổ trước và sinh lý khí quản
• 1.1.1. Giải phẫu vùng cổ trước
• 1.1.2. Sinh lý khí quản
• 1.2. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
• 1.2.1. Định nghĩa viêm phổi thở máy
• 1.2.2. Các đường xâm nhập của vi sinh vật gây bệnh
• 1.2.3. Một số yếu tố nguy cơ
• 1.2.4. Chẩn đoán viêm phổi thở máy
• 1.3. Phẫu thuật mở khí quản
• 1.3.1. Ưu và nhược điểm của phẫu thuật mở khí quản
• 1.3.1.1. Ưu điểm
• 1.3.1.2. Nhược điểm
• 1.3.2. Kỹ thuật mở khí quản
• 1.3.2.1. Đường rạch trên da
• 1.3.2.2. Vị trí mở khí quản
• 1.3.2.3. Đường mở trên khí quản
• 1.3.3. Các tai biến thường gặp trong khi mở khí quản
• 1.3.4. Tai biến trong thời gian hậu phẫu
• 3. KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Viêm Phổi Thở Máy

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kết quả mở khí quản trên bệnh nhân viêm phổi thở máy tại Bệnh viện Đa khoa Cần Thơ giai đoạn 2019-2021 là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực y học. Viêm phổi thở máy là một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất của việc thở máy, ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng hồi phục của bệnh nhân. Việc hiểu rõ các đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân viêm phổi thở máy sẽ giúp cải thiện quy trình điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Bệnh Nhân Viêm Phổi

Bệnh nhân viêm phổi thở máy thường có các triệu chứng như sốt, ho, và khó thở. Các chỉ số sinh tồn như SpO2, PaO2, và PaCO2 cũng cần được theo dõi chặt chẽ để đánh giá tình trạng hô hấp của bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy rằng việc phát hiện sớm các triệu chứng này có thể giúp cải thiện kết quả điều trị.

1.2. Tình Hình Viêm Phổi Thở Máy Tại Bệnh Viện Đa Khoa Cần Thơ

Tại Bệnh viện Đa khoa Cần Thơ, tỷ lệ bệnh nhân viêm phổi thở máy gia tăng trong giai đoạn 2019-2021. Các yếu tố như thời gian thở máy kéo dài và tình trạng sức khỏe tổng quát của bệnh nhân có thể làm tăng nguy cơ mắc viêm phổi. Việc nghiên cứu tình hình này giúp xác định các biện pháp can thiệp kịp thời.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Viêm Phổi Thở Máy

Viêm phổi thở máy không chỉ là một biến chứng nghiêm trọng mà còn đặt ra nhiều thách thức trong điều trị. Các vấn đề như nhiễm trùng, khó khăn trong việc cai máy thở, và sự phát triển của kháng thuốc là những yếu tố cần được xem xét. Để cải thiện kết quả điều trị, cần có các biện pháp phòng ngừa và can thiệp hiệu quả.

2.1. Nguyên Nhân Gây Viêm Phổi Thở Máy

Nguyên nhân chính gây viêm phổi thở máy bao gồm sự xâm nhập của vi sinh vật qua ống nội khí quản và sự ứ đọng dịch tiết trong phổi. Các yếu tố nguy cơ như đặt ống nội khí quản lâu dài và tình trạng miễn dịch kém cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

2.2. Các Thách Thức Trong Quá Trình Điều Trị

Điều trị viêm phổi thở máy gặp nhiều thách thức như việc lựa chọn kháng sinh phù hợp, quản lý dịch tiết và duy trì thông khí hiệu quả. Sự phát triển của kháng thuốc cũng làm cho việc điều trị trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi các bác sĩ phải có kiến thức và kỹ năng chuyên môn cao.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong nghiên cứu này bao gồm việc thu thập dữ liệu lâm sàng từ bệnh nhân viêm phổi thở máy tại Bệnh viện Đa khoa Cần Thơ. Các chỉ số như SpO2, PaO2, và PaCO2 sẽ được ghi nhận và phân tích để đánh giá tình trạng hô hấp của bệnh nhân trước và sau khi mở khí quản.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp hồi cứu, thu thập dữ liệu từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân viêm phổi thở máy. Việc này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của dữ liệu thu thập được.

3.2. Đánh Giá Kết Quả Mở Khí Quản

Kết quả mở khí quản sẽ được đánh giá dựa trên các chỉ số lâm sàng như cải thiện SpO2, PaO2, và PaCO2 sau phẫu thuật. Việc này giúp xác định hiệu quả của phẫu thuật mở khí quản trong việc điều trị bệnh nhân viêm phổi thở máy.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mở Khí Quản

Kết quả nghiên cứu cho thấy phẫu thuật mở khí quản có tác động tích cực đến tình trạng hô hấp của bệnh nhân viêm phổi thở máy. Nhiều bệnh nhân đã cải thiện đáng kể các chỉ số hô hấp sau khi thực hiện phẫu thuật. Điều này cho thấy mở khí quản là một giải pháp hiệu quả trong điều trị viêm phổi thở máy.

4.1. Cải Thiện Chỉ Số Hô Hấp Sau Mở Khí Quản

Sau khi mở khí quản, nhiều bệnh nhân cho thấy sự cải thiện rõ rệt về SpO2 và PaO2. Điều này chứng tỏ rằng phẫu thuật mở khí quản giúp cung cấp đường thở ổn định và cải thiện khả năng thông khí cho bệnh nhân.

4.2. Tỷ Lệ Biến Chứng Sau Mở Khí Quản

Mặc dù phẫu thuật mở khí quản mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng có một số biến chứng có thể xảy ra như nhiễm trùng và chảy máu. Việc theo dõi và quản lý các biến chứng này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng và kết quả mở khí quản trên bệnh nhân viêm phổi thở máy tại Bệnh viện Đa khoa Cần Thơ đã chỉ ra rằng phẫu thuật mở khí quản là một phương pháp hiệu quả trong điều trị. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu để cải thiện quy trình điều trị và giảm thiểu biến chứng.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin quý giá về đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân viêm phổi thở máy mà còn giúp xác định các biện pháp can thiệp hiệu quả. Điều này có thể góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân.

5.2. Định Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả mở khí quản. Việc này sẽ giúp cải thiện quy trình điều trị và nâng cao hiệu quả chăm sóc bệnh nhân viêm phổi thở máy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Sơ lược giải phẫu vùng cổ trước và sinh lý khí quản 1. Giải phẫu vùng cổ trước Khí quản là ống dẫn khí nằm trên đường giữa, từ đốt sống cổ 6 xuống dưới và ra sau theo đường cong của cột sống, hơi lệch sang phải, đến đốt sống ngực 4 hoặc 5 thì chia làm hai phế quản chính phải và chính trái. Khí quản được cấu tạo bởi sụn và các dây chằng, nối thanh quản ở trên và phế quản ở dưới.

Sụn khí quản không tạo thành một vòng trọn vẹn quanh khí quản mà có hình chữ C và được phủ kín phía sau bởi một lớp cơ trơn. Có khoảng 16-20 vòng sụn khí quản [4], chiều cao của hai vòng sụn bằng 1cm. Sụn Biểu mô hô hấp Lớp dưới niêm Cơ trơn Hình 1.1 Hình dạng mặt cắt ngang của khí quản (Nguồn: Gabrielle D. Ở người trưởng thành, đường kính trong khí quản ở nữ thường nhỏ hơn so với nam.

Điều này là do khí quản nữ đã đạt được kích thước đầy đủ ở tuổi 14, trong khi khí quản 4 nam tiếp tục mở rộng đường kính cho đến khi tăng trưởng hoàn toàn ở tuổi 17- 18. Khí quản nam đạt diện tích trung bình là 2,3 x 1,8cm, và khí quản nữ là 2,0 x 1,4cm [41]. Cân cơ vùng cổ trước [8]: Bụng trước cơ nhị thân Cơ hàm móng Cơ trâm móng Cơ giáp móng Bụng sau cơ nhị thân Cơ ức đòn chũm (đã cắt) Cơ ức móng Cơ ức giáp Bụng trước cơ vai móng Bụng sau cơ vai móng Hình 1.2 Các cơ vùng cổ trước (Nguồn: Jean D, 2007 [32]) - Lớp cân cơ tầng sâu cấu tạo bởi cơ ức giáp, cơ này hướng đi chếch xuống dưới vào trong. - Lớp cân cơ tầng giữa gồm cơ ức đòn móng, cơ này hướng chếch xuống dưới và ra ngoài.

- Lớp cân cơ tầng nông gồm cơ ức đòn chũm được bọc trong cân cổ nông. Cân này hợp với lớp cân cổ giữa để tạo thành đường cân trắng giữa là điểm mốc quan trọng để mở đường tìm chỗ bộc lộ khí quản. Các nguy hiểm về mạch máu [8]: 5 - Các cung mạch giáp trạng trên eo, nối các động và tĩnh mạch (TM) giáp trạng trên. Mở khí quản (MKQ) cao phải tách vén cung mạch này xuống dưới.

- Các cung mạch giáp trạng dưới eo, nối các động và TM giáp trạng giữa và dưới. MKQ thấp thường bị vướng vào cung mạch này. TM cảnh trong Xương móng Màng giáp móng Cơ giáp móng TM giáp trên ĐM giáp trên Sụn giáp Cơ nhẫn giáp Dây chằng nhẫn giáp Tuyến giáp TM giáp giữa ĐM giáp dưới Khí quản TK quặt ngược Thân ĐM giáp cổ thanh quản TM giáp dưới TK lang thang TM cánh tay đầu phải TM cánh tay đầu trái Cung ĐM chủ TM chủ trên Hình 1.3 Các mạch máu của tuyến giáp (Nguồn: Drake R. Ở đây có những TM nông và TM cảnh trước.

- Ngoài cùng là lớp da và tổ chức liên kết dưới da có nhiều tổ chức mỡ, đặc biệt dày ở trẻ nhỏ. 6 Tuyến giáp nằm phía trước cổ, áp sát vào vòng sụn khí quản, mặt ngoài mảnh sụn giáp, sụn nhẫn và các cấu trúc khác ở vùng cổ. Tuyến giáp được bọc trong một bao xơ gọi là mạc tạng. Tuyến giáp có dạng chữ H, gồm hai thùy phải và thùy trái, nối với nhau bởi eo tuyến giáp.

Eo tuyến giáp dính chặt vào các vòng sụn 2, 3, 4. Phía dưới eo tuyến giáp có đám rối TM dưới eo nhận máu của các TM nhỏ dưới eo tuyến giáp [4]. Phía sau là thực quản nằm chếch về bên trái so với khí quản, cho nên thành sau khí quản là cơ thay vì là sụn, để khi thức ăn qua thực quản, thực quản phồng lên và thành màng phía trước phải lõm vào để thức ăn đi xuống. TK quặt ngược thanh quản nằm trong vách giữa thực quản và khí quản [4].

Sinh lý khí quản Lớp biểu mô của niêm mạc khí quản có các tế bào biểu mô trụ giả tầng, chủ yếu gồm các tế bào có lông chuyển (chiếm 30% tổng số), xen kẽ với các tế bào đài tiết nhầy (chiếm 28% tổng số) [5]. Mỗi tế bào trụ lông chứa 200-300 vi nhung mao, nhu động 1000 lần/phút hoạt động nhịp nhàng với các tế bào khác tạo nên sóng nhu động. Các tế bào tiết nhầy tiết mucin mang tính a xít với đủ lượng và độ nhớt tối ưu góp phần tối quan trọng trong việc thanh thải của lớp nhầy lông [10]. Ngoài chức năng là đường dẫn khí đơn thuần, khí quản còn tham gia vào các chức năng bảo vệ: - Làm ẩm không khí đưa vào phổi góp phần làm khí vào phổi được bão hòa hơi nước.

- Điều chỉnh nhiệt độ khí hít vào: dù nhiệt độ khí hít vào rất nóng hay rất lạnh khi vào đến phế nang cũng gần bằng nhiệt độ cơ thể. Hai chức năng trên nhằm bảo vệ phế nang mỏng manh không bị tác hại. Tuy nhiên hai chức năng trên chủ yếu do mũi, hầu, miệng đảm trách. - Ngăn cản vật lạ vào đường hô hấp: chất tiết của khí quản có chứa immunoglobulin và những chất khác để tránh nhiễm trùng và giữ cho niêm mạc 7 bền vững.

Các hạt nhỏ từ 2-10µm không bị đường dẫn khí trên giữ lại sẽ bị dính vào lớp nhầy của khí quản. Sau đó chúng sẽ được đưa lên vùng hầu với vận tốc 10mm/phút. Đây là cơ chế làm sạch nhẹ nhàng và quan trọng hơn phản xạ ho [12]. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu 1.

Định nghĩa viêm phổi thở máy Viêm phổi thở máy hay còn gọi là viêm phổi có liên quan đến máy thở được định nghĩa là tình trạng viêm phổi xuất hiện sau 48 giờ bệnh nhân được chỉ định thở máy mà trước đó không có bằng chứng của viêm phổi [1]. Các đường xâm nhập của vi sinh vật gây bệnh Các đường vào của vi sinh vật gây bệnh thường từ [1]: - Các chất tiết từ vùng hầu họng. - Dịch dạ dày bị trào ngược. - Các dụng cụ hỗ trợ hô hấp hoặc bàn tay nhân viên y tế bị ô nhiễm.

- Đường máu, bạch mạch. Một số yếu tố nguy cơ Các yếu tố nguy cơ của viêm phổi thở máy do can thiệp y tế [1]: - Đặt nội khí quản (NKQ) hoặc MKQ. - Đặt ống thông mũi dạ dày: tăng nguy cơ trào ngược. - Các bệnh lý cần thở máy kéo dài: làm tăng nguy cơ tiếp xúc với các dụng cụ và bàn tay bị nhiễm bẩn.

Do mất cơ chế bảo vệ bình thường do ống NKQ ngăn cản cơ chế bảo vệ bình thường của cơ thể và là nơi vi khuẩn đến cư trú và phát triển, ngoài ra vi khuẩn phát triển từ chất tiết ứ đọng phía trên bóng của ống NKQ đi vào khí quản. Lòng ống NKQ bị phủ lớp màng sinh học cũng là yếu tố làm gia tăng nhiễm khuẩn. - Các yếu tố cản trở quá trình khạc đờm: phẫu thuật vùng đầu, cổ, ngực, bụng, bất động do chấn thương hoặc bệnh, dùng thuốc an thần hay hôn mê. 8 - Nuôi ăn qua đường tiêu hóa có thể gây lây chéo vi khuẩn thông qua quá trình chuẩn bị dung dịch nuôi ăn và làm cho pH dạ dày tăng lên, ngoài ra sự trào ngược và viêm phổi hít dễ xảy ra khi dạ dày gia tăng về thể tích và áp lực.

Chẩn đoán viêm phổi thở máy Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm phổi thở máy theo Hiệp hội Lồng ngực Hoa Kỳ (American Thoracic Society) năm 2005, chẩn đoán xác định khi có 2 tiêu chuẩn (1), (2) và ít nhất có 2 trong các tiêu chuẩn (3), (4), (5), (6) và (7) [18]: (1) Đặt ống NKQ thở máy trên 48 giờ. (2) X quang phổi có hình ảnh thâm nhiễm mới, tiến triển hoặc kéo dài. (3) Nhiệt độ ≥ 38,5oC hoặc < 35oC. (4) Dịch phế quản có mủ hoặc màu vàng đặc.

(5) Bạch cầu máu ngoại vi > 10G/L hoặc < 4G/L. (7) Điểm lâm sàng nhiễm trùng phổi ≥ 6.1 Bảng điểm lâm sàng nhiễm trùng phổi (Clinical Pulmonary Infection Score-CPIS) [20] Điểm 0 1 2 Tiết đờm Ít Nhiều Nhiều + đục Thâm nhiễm trên X Không Lan tỏa Khu trú quang Nhiệt độ 36,5-38,4 38,5-38,9 ≥ 39 hoặc ≤ 36 < 4 hoặc > 11 và < 4 hoặc > Bạch cầu (T/L) 4-11 Bạch cầu đũa ≥ 11 500 >240 hoặc có ≤240 và không PaO2/FiO2 suy hô hấp cấp suy hô hấp cấp Cấy khuẩn dịch phế Âm tính Dương tính quản 9 1. Phẫu thuật mở khí quản 1. Ưu và nhược điểm của phẫu thuật mở khí quản 1.

Ưu điểm Mục đích chính của phẫu thuật MKQ là cung cấp đường thở an toàn. Các ưu điểm của phẫu thuật MKQ bao gồm [46]: - Bỏ qua tắc nghẽn đường thở trên. - Cung cấp phương tiện hỗ trợ thở máy. - Cho phép vệ sinh phổi hiệu quả hơn.

- Loại bỏ không gian chết của phổi, giảm sức cản của luồng không khí: giảm 30-50% không gian chết (không gian chết bình thường là 150mL) [42]. Nhược điểm MKQ cũng có những bất lợi cho bệnh nhân như [19]: - Loại bỏ khỏi bộ máy hô hấp toàn bộ đường hô hấp trên đảm nhiệm chủ yếu chức năng làm ẩm, làm ấm và làm sạch không khí vào phổi. - Không khí lạnh và khô trực tiếp vào phổi kích thích niêm mạc chế tiết nhiều chất nhầy hơn và lâu ngày dẫn đến teo niêm mạc khí quản. Chất nhầy chế tiết quá mức có thể gây bít tắc các tiểu phế quản phía dưới.

- Bệnh nhân ho nhiều do các phế nang bị kích thích, nhưng cơn ho không còn hiệu quả do phổi không tạo được áp suất cần thiết vì không còn sự hỗ trợ của cơ chế gia tăng áp lực khi đóng thanh môn. - Bệnh nhân bị khó nuốt do ống MKQ nẹp vào thanh quản và ngăn chặn thanh quản đi lên bình thường. Kỹ thuật mở khí quản 1. Đường rạch trên da Đường vào dưới da có thể là vết rạch ngang hoặc vết rạch dọc.

Có nhiều ý kiến cho rằng ở người trẻ vết rạch ngang sẽ thẩm mỹ hơn, tuy nhiên không có bằng chứng vết sẹo của đường rạch ngang sẽ mang tính thẩm mỹ cao hơn 10 đường rạch dọc [19], thông thường các phẫu thuật viên sẽ thích đường rạch dọc hơn vì khi tiến hành đi vào đường trắng giữa nên sẽ ít chảy máu hơn. Đường mổ trên da được thực hiện giữa sụn nhẫn và khuyết cảnh xương ức. Độ dài của vết mổ này phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm của bác sĩ phẫu thuật và độ sâu của mô dưới da qua khí quản. Thông thường, vết mổ dài từ 2 đến 4cm [19].