Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh do histomonas gây ra trên gà thả vườn tại huyện thường tín hà tây

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh do histomonas gây ra trên gà thả vườn tại huyện thường tín hà, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Văn Cường
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Thọ
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh do Histomonas gây ra trên gà nuôi thả vườn tại Huyện Thường Tín – Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis extract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.10. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.11. Tổng quan tài liệu
• 1.11.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.11.2. Đặc điểm sinh học của đơn bào Histomonas meleagridis ký sinh ở gia cầm
• 1.11.2.1. Vị trí của đơn bào Histomonas meleagridis trong hệ thống phân loại động vật nguyên sinh
• 1.11.2.2. Hình thái học của đơn bào Histomonas meleagridis
• 1.12. Địa điểm, thời gian, đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu
• 1.12.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.12.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.12.1.3. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 1.12.1.4. Dụng cụ và hóa chất
• 1.12.2. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở gà nuôi thả vườn tại một số địa điểm nghiên cứu
• 1.12.3. Nghiên cứu bệnh đầu đen do Histomonas meleagridis
• 1.12.4. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và nhiễm giun kim ở gà
• 1.12.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.5.1. Chẩn đoán phát hiện gà mắc bệnh do Histomonas meleagridis
• 1.12.5.2. Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis trên gà
• 1.12.5.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.13. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.13.1. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở gà nuôi thả vườn
• 1.13.1.1. Tỷ lệ mắc Histomonosis ở gà tại các điểm nghiên cứu
• 1.13.1.2. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo mùa vụ
• 1.13.1.3. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo tuổi
• 1.13.1.4. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo quy mô chăn nuôi
• 1.13.2. Nghiên cứu bệnh lý bệnh đầu đen trên gà do Histomonas meleagridis gây ra
• 1.13.2.1. Triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu
• 1.13.2.2. Bệnh tích đại thể của gà mắc bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu
• 1.13.3. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và bệnh giun kim ở gà
• 1.13.3.1. Tỷ lệ nhiễm giun kim của đàn gà được theo dõi
• 1.13.3.2. Tìm hiểu mối quan hệ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim với tỷ lệ nhiễm bệnh do Histomonas meleagridis trên đàn gà
• 1.14. Đề xuất biện pháp phòng chống
• 1.14.1. Phòng bệnh
• 1.15. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan bệnh Histomonas trên gà thả vườn Thường Tín

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi gia cầm Việt Nam ngày càng phát triển, đặc biệt là mô hình gà nuôi thả vườn, việc hiểu rõ về các dịch bệnh là vô cùng quan trọng. Bệnh Histomonas (hay còn gọi là bệnh đầu đen) là một bệnh ký sinh trùng nguy hiểm, gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Bệnh do đơn bào Histomonas meleagridis gây ra, ảnh hưởng chủ yếu đến gà và gà tây. Tại huyện Thường Tín, Hà Nội, nơi có nhiều hộ gia đình chăn nuôi gà theo hình thức thả vườn, bệnh Histomonas đã được ghi nhận và gây ra những lo ngại đáng kể. Việc nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh này là cần thiết để đưa ra các biện pháp phòng chống hiệu quả, bảo vệ đàn gà ta, gà ri, gà mía và nâng cao năng suất chăn nuôi.

1.1. Tầm quan trọng của chăn nuôi gà thả vườn tại Thường Tín

Chăn nuôi gà nuôi thả vườn là một hình thức chăn nuôi truyền thống và phổ biến tại Thường Tín, Hà Nội. Mô hình này phù hợp với điều kiện tự nhiên, xã hội và địa lý của địa phương, đồng thời đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân. Sản phẩm gà ta thả vườn được ưa chuộng bởi chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc. Tuy nhiên, hình thức chăn nuôi này cũng đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề dịch bệnh, trong đó có bệnh Histomonas.

1.2. Bệnh Histomonas Mối đe dọa tiềm ẩn cho gà thả vườn

Bệnh Histomonas, hay còn gọi là bệnh đầu đen, là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do đơn bào Histomonas meleagridis gây ra. Bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của gà nuôi thả vườn. Triệu chứng lâm sàng thường thấy là ủ rũ, lông xù, tiêu chảy phân vàng, và bệnh tích đặc trưng ở gan và manh tràng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây tỷ lệ tử vong cao, ảnh hưởng lớn đến kinh tế của người chăn nuôi.

II. Thách thức kiểm soát bệnh Histomonas trên gà thả vườn

Mặc dù bệnh Histomonas đã được biết đến từ lâu, việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong điều kiện chăn nuôi gà nuôi thả vườn. Các yếu tố như điều kiện vệ sinh chuồng trại kém, mật độ chăn nuôi cao, và sự lây lan của mầm bệnh qua giun kim có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Bên cạnh đó, việc chẩn đoán bệnh sớm và chính xác cũng là một thách thức, do triệu chứng lâm sàng có thể nhầm lẫn với các bệnh khác. Do đó, cần có những nghiên cứu sâu hơn về dịch tễ học, bệnh lý học, và các biện pháp phòng chống bệnh Histomonas hiệu quả.

2.1. Yếu tố nguy cơ làm tăng tỷ lệ mắc bệnh Histomonas

Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Histomonas ở gà nuôi thả vườn. Điều kiện vệ sinh chuồng trại kém tạo môi trường thuận lợi cho mầm bệnh phát triển và lây lan. Mật độ chăn nuôi cao làm tăng khả năng tiếp xúc giữa các con vật, từ đó làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Ngoài ra, sự lây lan của Histomonas meleagridis qua giun kim cũng là một yếu tố quan trọng cần được kiểm soát.

2.2. Khó khăn trong chẩn đoán sớm bệnh Histomonas ở gà

Việc chẩn đoán sớm bệnh Histomonas ở gà nuôi thả vườn có thể gặp nhiều khó khăn. Triệu chứng lâm sàng của bệnh có thể không rõ ràng hoặc dễ nhầm lẫn với các bệnh khác, đặc biệt là ở giai đoạn đầu của bệnh. Để chẩn đoán chính xác, cần kết hợp giữa quan sát triệu chứng lâm sàng, mổ khám bệnh tích, và xét nghiệm phân tích bệnh phẩm.

2.3. Thiếu thông tin và biện pháp phòng bệnh Histomonas hiệu quả

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc kiểm soát bệnh Histomonas là sự thiếu hụt thông tin và các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Nhiều người chăn nuôi chưa có đầy đủ kiến thức về bệnh, cũng như các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh. Do đó, cần tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn, và cung cấp thông tin cho người chăn nuôi về bệnh Histomonas.

III. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh Histomonas tại Thường Tín

Nghiên cứu được thực hiện tại huyện Thường Tín, Hà Nội nhằm xác định đặc điểm dịch tễ của bệnh Histomonas trên gà nuôi thả vườn. Các yếu tố như tỷ lệ mắc bệnh theo địa điểm, mùa vụ, tuổi, và quy mô chăn nuôi được phân tích. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh Histomonas có sự khác biệt giữa các xã, mùa vụ, và lứa tuổi khác nhau. Quy mô chăn nuôi càng lớn thì tỷ lệ mắc bệnh càng cao. Những phát hiện này cung cấp thông tin quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng chống bệnh phù hợp với từng điều kiện cụ thể.

3.1. Tỷ lệ mắc bệnh Histomonas theo địa điểm nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh Histomonas có sự khác biệt giữa các xã tại huyện Thường Tín. Xã Thư Phú có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (8,85%), tiếp theo là xã Hồng Vân (7,06%), và xã Tự Nhiên có tỷ lệ mắc bệnh thấp nhất (5,21%). Sự khác biệt này có thể do điều kiện chăn nuôi, vệ sinh chuồng trại, và mật độ chăn nuôi khác nhau giữa các xã.

3.2. Ảnh hưởng của mùa vụ đến tỷ lệ mắc bệnh Histomonas

Mùa vụ có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ mắc bệnh Histomonas ở gà nuôi thả vườn. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào mùa hè (9,21%), tiếp theo là mùa xuân (8,21%), mùa thu (6,28%), và thấp nhất là mùa đông (5,12%). Điều này có thể do điều kiện thời tiết nóng ẩm vào mùa hè tạo môi trường thuận lợi cho mầm bệnh phát triển và lây lan.

3.3. Tỷ lệ mắc bệnh Histomonas theo lứa tuổi của gà

Gà ở các lứa tuổi khác nhau có tỷ lệ mắc bệnh Histomonas khác nhau. Tỷ lệ mắc bệnh thấp nhất ở giai đoạn dưới 4 tuần tuổi (1,23%), sau đó tăng lên cao nhất ở giai đoạn trên 4 đến 12 tuần tuổi (12,63%), và giảm dần ở giai đoạn trên 12 tuần tuổi (6,57%). Điều này có thể do hệ miễn dịch của gà chưa phát triển đầy đủ ở giai đoạn đầu đời, và khả năng miễn dịch tăng lên khi gà lớn hơn.

IV. Nghiên cứu bệnh lý bệnh Histomonas trên gà tại Thường Tín

Nghiên cứu cũng tập trung vào việc mô tả các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể của bệnh Histomonas trên gà nuôi thả vườn tại Thường Tín. Gà mắc bệnh thường có các triệu chứng như ủ rũ, lông xù, tiêu chảy phân vàng, và sưng đầu. Bệnh tích đặc trưng là manh tràng sưng to có kén rắn chắc, màu trắng, và gan có nhiều ổ hoại tử. Những thông tin này giúp cho việc chẩn đoán bệnh sớm và chính xác hơn.

4.1. Triệu chứng lâm sàng thường gặp ở gà mắc bệnh Histomonas

Gà mắc bệnh Histomonas thường có các triệu chứng lâm sàng như ủ rũ, lông xù, giảm ăn hoặc bỏ ăn, uống nhiều nước, run rẩy, rụt cổ, rúc đầu vào cánh, và sưng đầu. Tiêu chảy phân loãng, phân màu vàng lưu huỳnh cũng là một triệu chứng đặc trưng của bệnh.

4.2. Bệnh tích đại thể đặc trưng của bệnh Histomonas ở gà

Bệnh tích đại thể của bệnh Histomonas thể hiện rõ ở manh tràng và gan. Manh tràng sưng to có kén rắn chắc, màu trắng. Gan có nhiều ổ hoại tử. Ngoài ra, một số cơ quan khác cũng có biến đổi như viêm phúc mạc, ruột xuất huyết, lách sưng, thận sưng, xuất huyết.

V. Mối liên hệ giữa bệnh Histomonas và giun kim ở gà

Nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa bệnh Histomonas và nhiễm giun kim ở gà nuôi thả vườn. Tỷ lệ nhiễm giun kim cao có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Histomonas. Giun kim đóng vai trò là vật trung gian truyền bệnh, giúp Histomonas meleagridis tồn tại và lây lan trong môi trường. Do đó, việc kiểm soát giun kim là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa bệnh Histomonas.

5.1. Giun kim Vật trung gian truyền bệnh Histomonas quan trọng

Giun kim đóng vai trò quan trọng trong việc truyền bệnh Histomonas. Histomonas meleagridis có thể tồn tại và phát triển trong cơ thể giun kim, và lây lan sang gà khi gà ăn phải giun kim hoặc trứng giun kim có chứa mầm bệnh.

5.2. Tỷ lệ nhiễm giun kim và ảnh hưởng đến bệnh Histomonas

Tỷ lệ nhiễm giun kim cao có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Histomonas ở gà nuôi thả vườn. Nghiên cứu cho thấy có mối tương quan chặt chẽ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim và tỷ lệ mắc bệnh Histomonas.

VI. Giải pháp phòng và điều trị bệnh Histomonas hiệu quả

Để phòng chống bệnh Histomonas hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp tổng hợp, bao gồm cải thiện vệ sinh chuồng trại, kiểm soát giun kim, và sử dụng thuốc phòng bệnh. Việc điều trị bệnh cần được thực hiện sớm và theo đúng phác đồ của thú y. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn cho người chăn nuôi về bệnh Histomonas và các biện pháp phòng chống bệnh.

6.1. Biện pháp phòng bệnh Histomonas tổng hợp cho gà thả vườn

Để phòng bệnh Histomonas hiệu quả, cần áp dụng các biện pháp tổng hợp, bao gồm cải thiện vệ sinh chuồng trại, kiểm soát giun kim, và sử dụng thuốc phòng bệnh theo hướng dẫn của thú y. Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ giúp giảm thiểu mầm bệnh trong môi trường. Kiểm soát giun kim giúp ngăn chặn sự lây lan của Histomonas meleagridis.

6.2. Phác đồ điều trị bệnh Histomonas hiệu quả cho gà

Việc điều trị bệnh Histomonas cần được thực hiện sớm và theo đúng phác đồ của thú y. Các loại thuốc điều trị bệnh Histomonas có thể được sử dụng theo đường uống hoặc tiêm. Cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian điều trị để đạt hiệu quả tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam, gà nuôi thả vườn luôn chiếm ưu thế vượt trội trong tiêu dùng thực phẩm với sản lượng đạt khoảng 560.000 tấn thịt vào năm 2014, cao hơn nhiều so với mức 393.000 tấn của gà công nghiệp. Tuy nhiên, phương thức chăn nuôi thả vườn truyền thống đang đối mặt với nguy cơ dịch bệnh ký sinh trùng phức tạp, nổi bật là bệnh đầu đen (Histomonosis) do đơn bào Histomonas meleagridis gây ra. Kể từ đợt bùng phát diện rộng vào tháng 3 năm 2010 tại một số tỉnh miền Bắc, bệnh đã gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng cho người chăn nuôi với tỷ lệ chết trên đàn gia cầm dao động từ 10% đến 20%, thậm chí xóa sổ toàn bộ đàn gà tây mẫn cảm.

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục tiêu xác định có hệ thống các đặc điểm dịch tễ học và bệnh lý học của bệnh do đơn bào Histomonas meleagridis trên đàn gà nuôi thả vườn tại huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội. Đây là địa bàn trọng điểm có tổng đàn gia cầm đạt hơn 1.850.000 con (trong đó đàn gà chiếm khoảng 457.000 con) và sở hữu chợ đầu mối gia cầm Hà Vỹ giao thương lớn nhất cả nước. Khảo sát thực địa được triển khai liên tục từ tháng 8 năm 2015 đến tháng 8 năm 2016 trên quy mô 2.705 cá thể gà thuộc 3 xã chăn nuôi truyền thống gồm Hồng Vân, Thư Phú và Tự Nhiên. Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ tỷ lệ mắc bệnh trung bình 7,25%, cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về mối liên hệ giữa dịch bệnh với mùa vụ, lứa tuổi và quy mô đàn. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hỗ trợ cơ quan thú y địa phương và các trang trại xây dựng quy trình phòng trừ dịch bệnh chủ động, giảm thiểu rủi ro sinh học và nâng cao hiệu quả kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống phân loại học và sinh học đơn bào của Cepicka và cộng sự (2010), xác định vị trí của Histomonas meleagridis thuộc ngành Parabasalia, lớp Tritrichomonadea, bộ Tritrichomonadida và họ Dientamoebidae. Sinh vật đơn bào kỵ khí này có đặc tính lưỡng hình rõ rệt: dạng amip di động bằng chân giả với kích thước 8 đến 15 micromet khu trú chủ yếu trong mô tổn thương ở gan, và dạng trùng roi với kích thước 10 đến 20 micromet vận động xoay tròn nhờ một roi đơn ở đầu khi cư trú trong lòng manh tràng.

Mô hình lan truyền dịch tễ học được xây dựng dựa trên thuyết vật chủ trung gian truyền bệnh của Graybill (1921) và Lund (1960). Theo lý thuyết này, đơn bào Histomonas meleagridis xâm nhập vào đường sinh dục của giun kim Heterakis gallinarum và được bao bọc an toàn bên trong trứng giun kim đã thụ tinh. Vỏ trứng giun kim có sức đề kháng cao, giúp bảo vệ đơn bào sống sót từ 3 đến 4 năm trong môi trường đất ẩm trước sự tác động của dịch vị axit dạ dày gia cầm. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp thuyết ký chủ dự trữ của Curtice (1907) và Kemp cùng cộng sự (1975), chứng minh ấu trùng giun kim chứa mầm bệnh có thể tồn tại trong các xoang mô của giun đất tới 1 năm. Đây là mắt xích dịch tễ cốt lõi dẫn đến hiện tượng gà thả vườn bị nhiễm bệnh hàng loạt khi bới đất tìm mồi.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra dịch tễ học mô tả cắt ngang kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng có chủ đích. Tổng cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 2.705 con gà nuôi thả vườn tại 3 xã đại diện: Thư Phú (927 con), Hồng Vân (895 con) và Tự Nhiên (883 con). Việc phân tầng mẫu được thiết kế chặt chẽ theo 3 nhóm tuổi (dưới 4 tuần tuổi, từ 4 đến 12 tuần tuổi, trên 12 tuần tuổi), 4 mùa thời tiết trong năm và 3 nhóm quy mô chăn nuôi (dưới 500 con, từ 500 đến 1.000 con, trên 1.000 con) trong suốt chu kỳ 12 tháng từ tháng 8/2015 đến tháng 8/2016. Cách tiếp cận phân tầng này đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ tập quán chăn nuôi nông hộ tại vùng đồng bằng sông Hồng.

Chẩn đoán xác định bệnh được thực hiện thông qua việc kết hợp theo dõi triệu chứng lâm sàng đặc trưng với phương pháp mổ khám toàn diện của K.I. Skrijabin (1928). Tiêu chuẩn đánh giá dựa trên các biến đổi đại thể điển hình tại gan (hoại tử lõm hình hoa cúc) và manh tràng (tạo kén bã đậu trắng đục). Toàn bộ chất chứa niêm dịch manh tràng được kiểm tra trực tiếp bằng mắt thường và kính lúp quang học để định lượng tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis. Toàn bộ số liệu thu thập được xử lý bằng thống kê sinh học trên phần mềm Minitab 16 và Microsoft Excel 2010. Phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính đơn biến và kiểm định Chi-square được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác mức độ ảnh hưởng của các biến số dịch tễ và thiết lập hàm tương quan toán học giữa tỷ lệ nhiễm giun kim và tỷ lệ mắc bệnh đầu đen.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát trên 2.705 cá thể gà thả vườn tại huyện Thường Tín ghi nhận 196 con mắc bệnh đầu đen do Histomonas meleagridis, tương ứng tỷ lệ mắc chung toàn huyện là 7,25%. Tỷ lệ mắc có sự phân hóa rõ rệt theo từng địa bàn: xã Thư Phú có tỷ lệ cao nhất với 8,85% (82/927 con), tiếp theo là xã Hồng Vân với 7,60% (68/895 con), và thấp nhất là xã Tự Nhiên với 5,21% (46/883 con). Kiểm định thống kê cho thấy sự khác biệt về tỷ lệ mắc giữa xã Thư Phú, Hồng Vân so với xã Tự Nhiên có ý nghĩa thống kê rõ ràng với P < 0,05.

Biến động theo mùa vụ thể hiện quy luật dịch tễ rõ nét: tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào mùa hè đạt 9,21% (64/695 con) và mùa xuân đạt 8,21% (55/670 con), sau đó giảm xuống 6,28% (45/716 con) vào mùa thu và chạm mức thấp nhất vào mùa đông với 5,12% (32/624 con). Về độ tuổi, đàn gà mẫn cảm nhất ở giai đoạn từ 4 đến 12 tuần tuổi với tỷ lệ mắc lên tới 12,63% (129/1021 con), cao hơn gấp 10 lần so với giai đoạn nuôi úm dưới 4 tuần tuổi chỉ đạt 1,23% (10/816 con) và giảm về mức 6,57% (57/868 con) ở gà trên 12 tuần tuổi (P < 0,001). Xét theo quy mô, các hộ nuôi trên 1.000 con có tỷ lệ mắc cao nhất là 9,12%, vượt trội so với quy mô 500 đến 1.000 con (6,42%) và quy mô dưới 500 con (5,94%). Đặc biệt, tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis trung bình ở đàn gà kiểm tra lên tới 46,94% (Thư Phú đạt 54,88%, Hồng Vân 44,12%, Tự Nhiên 36,96%). Phân tích hồi quy xác lập mối tương quan rất chặt chẽ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim và tỷ lệ mắc bệnh do Histomonas meleagridis với hệ số tương quan R = 0,957 qua phương trình y = -1,666 + 0,1960x.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ mắc bệnh tăng vọt trong mùa hè và mùa xuân (8,21% đến 9,21%) được lý giải bởi điều kiện khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều tại miền Bắc, tạo môi trường thuận lợi cho ấu trùng giun kim phát triển và kích thích giun đất ngoi lên tầng đất mặt. Gà thả vườn ăn phải giun đất chứa mầm bệnh sẽ bị cảm nhiễm nhanh chóng. Ngược lại, nền nhiệt độ thấp và hanh khô của mùa đông (5,12%) hạn chế đáng kể sự tồn tại của trứng ký sinh trùng ngoài môi trường. Sự khác biệt theo lứa tuổi phản ánh tập tính sinh học: gà từ 4 đến 12 tuần tuổi bắt đầu ra sân vườn, nhu cầu đào bới tìm kiếm thức ăn tăng cao trong khi hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh. Nhận định này hoàn toàn đồng nhất với các nghiên cứu trước đây của Hu và cộng sự (2004) cũng như Lê Văn Năm (2011).

Về mặt bệnh lý học, 100% mẫu mổ khám gà bệnh đều xuất hiện bệnh tích đặc trưng: manh tràng sưng to chứa kén fibrin đông đặc màu trắng ngà và gan hoại tử lõm trung tâm hình hoa cúc. Các dữ liệu dịch tễ này có thể được mô hình hóa trực quan thông qua hai biểu đồ chuẩn: biểu đồ cột ghép so sánh tương quan tỷ lệ mắc bệnh giữa các mùa vụ theo từng nhóm tuổi, và biểu đồ phân tán (scatter plot) thể hiện đường hồi quy tuyến tính y = -1,666 + 0,1960x. Việc trực quan hóa này giúp các nhà nghiên cứu nhận diện chính xác điểm bùng phát dịch tễ để đưa ra cảnh báo sớm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực địa, nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh đầu đen xuống dưới mức 3% trên toàn bộ đàn gia cầm thả vườn, 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cần được triển khai đồng bộ:

Tiến hành tẩy giun kim Heterakis định kỳ cho đàn gà. Người chăn nuôi cần sử dụng thuốc chứa hoạt chất Fenbendazole hoặc Albendazole với liều lượng theo khuyến cáo, tẩy lần đầu tiên khi gà đạt 4 tuần tuổi ngay trước khi thả ra vườn và lặp lại định kỳ 4 đến 6 tuần một lần. Giải pháp này hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ nhiễm giun kim toàn đàn từ 46,94% xuống dưới mức 15%.

Khử trùng và xử lý triệt để môi trường sân vườn chăn thả. Thực hiện rắc vôi bột định kỳ 2 tuần một lần với mật độ 100 đến 150 gram trên một mét vuông sân chơi trong các tháng cao điểm mùa xuân và mùa hè để diệt trứng giun và xua đuổi giun đất. Đồng thời, kết hợp phun sát trùng bằng dung dịch sulfat đồng hoặc thuốc tím xung quanh chuồng nuôi để triệt tiêu nguồn mầm bệnh tự do.

Kiểm soát mật độ và điều chỉnh quy mô chăn thả hợp lý. Các hộ chăn nuôi nên duy trì quy mô đàn dưới 1.000 con trên mỗi khu vực nuôi, mật độ sân chơi tối thiểu đạt từ 1,5 đến 2 mét vuông một con. Cần thực hiện phương thức luân phiên sân chăn thả để đất có khoảng thời gian phơi nắng, khô thoáng, giúp bức xạ mặt trời tiêu diệt mầm bệnh tự nhiên.

Tăng cường công tác giám sát dịch tễ của cơ quan thú y. Trạm Thú y huyện Thường Tín cùng cán bộ thú y cơ sở tại các xã cần tổ chức các đợt tập huấn chuyên đề trong quý 1 hàng năm, hướng dẫn 100% hộ chăn nuôi kỹ thuật nhận biết sớm dấu hiệu phân vàng lưu huỳnh và thực hiện mổ khám kiểm tra bệnh tích gan manh tràng nhằm cách ly, xử lý kịp thời đàn gà nghi nhiễm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị khoa học và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Chủ trang trại và hộ chăn nuôi gà thả vườn: Giúp người nuôi nhận diện chính xác các dấu hiệu bệnh sớm như gà ủ rũ, xù lông, tiêu chảy phân vàng để kịp thời can thiệp, áp dụng đúng lịch tẩy giun kim nhằm bảo vệ đàn gà và nâng cao tỷ lệ sống đạt trên 95%.

Bác sĩ thú y và cán bộ khuyến nông cơ sở: Cung cấp tài liệu chuẩn mực về bệnh lý đại thể để chẩn đoán phân biệt chính xác bệnh đầu đen với bệnh Newcastle, Gumboro, Marek, Leucosis và Cầu trùng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phục hồi chức năng gan ruột hiệu quả cho đàn vật nuôi.

Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Thú y - Chăn nuôi: Cung cấp phương pháp luận nghiên cứu dịch tễ thực địa chuẩn xác, làm tài liệu tham khảo giá trị về mô hình toán học hồi quy tuyến tính R = 0,957 trong phân tích mối tương quan giữa ký sinh trùng đường ruột và đơn bào truyền nhiễm.

Doanh nghiệp sản xuất và phân phối thuốc thú y: Đóng vai trò là dữ liệu thực tế định hướng nghiên cứu, phát triển các sản phẩm tẩy giun chuyên dụng, các chất sát trùng nền đất an toàn và các dòng thuốc thảo dược hỗ trợ kiểm soát bệnh Histomonosis thay thế kháng sinh.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh đầu đen ở gà thả vườn lây truyền chủ yếu qua con đường nào? Bệnh truyền lây chủ yếu qua đường tiêu hóa khi gà nuốt phải trứng giun kim Heterakis gallinarum có phôi hoặc ăn phải giun đất mang ấu trùng giun kim chứa đơn bào Histomonas meleagridis. Ngoài ra, mầm bệnh còn có thể lây trực tiếp qua tiếp xúc lỗ huyệt giữa gà bệnh và gà khỏe khi nhốt chung chuồng có chất độn dính phân tươi.

Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đặc trưng nhất của bệnh là gì? Triệu chứng lâm sàng rõ nhất là gà sốt cao 43 đến 44 độ C, ủ rũ, rúc đầu vào cánh và tiêu chảy phân màu vàng lưu huỳnh. Về bệnh tích mổ khám, tổn thương đặc trưng tập trung tại manh tràng với kén bã đậu màu trắng rắn chắc như pho mát và gan sưng to xuất hiện các ổ hoại tử lõm hình hoa cúc.

Vì sao gà ở giai đoạn 4 đến 12 tuần tuổi lại có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất? Đây là giai đoạn gà chuyển từ chuồng nuôi úm kín sang môi trường chăn thả tự do ngoài vườn. Cường độ bới đất tìm kiếm thức ăn tăng cao khiến gà thường xuyên tiếp xúc với trứng giun kim và giun đất trong đất ẩm, trong khi hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, khiến tỷ lệ nhiễm bệnh đạt đỉnh 12,63%.

Tỷ lệ nhiễm giun kim có quyết định trực tiếp đến nguy cơ bùng phát bệnh đầu đen không? Có, nghiên cứu đã chứng minh mối quan hệ tương quan thuận rất chặt chẽ với hệ số R = 0,957 qua phương trình y = -1,666 + 0,1960x. Tại xã Thư Phú, khi tỷ lệ nhiễm giun kim lên cao nhất toàn huyện ở mức 54,88% thì tỷ lệ mắc bệnh đầu đen trên đàn gà cũng ghi nhận ở mức kỷ lục 8,85%.

Có nên nuôi nhốt chung gà ta với gà tây trong cùng một khu vực không? Tuyệt đối không nên nuôi chung vì gà ta là vật chủ mang lượng lớn giun kim và trứng giun chứa đơn bào nhưng ít biểu hiện triệu chứng nặng. Khi gà tây tiếp xúc với mầm bệnh này từ gà ta, bệnh sẽ bùng phát dữ dội với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 80% đến 100%, gây thiệt hại nặng nề.

Kết luận

• Xác định tỷ lệ mắc bệnh đầu đen trung bình trên đàn gà thả vườn tại huyện Thường Tín là 7,25%, trong đó xã Thư Phú có tỷ lệ mắc cao nhất (8,85%) và xã Tự Nhiên thấp nhất (5,21%).
• Ghi nhận quy luật dịch tễ biến động mạnh theo mùa vụ với tỷ lệ mắc cao nhất vào mùa hè (9,21%) và thấp nhất vào mùa đông (5,12%); lứa tuổi từ 4 đến 12 tuần tuổi là giai đoạn mẫn cảm nhất với tỷ lệ mắc đạt 12,63%.
• Chứng minh quy mô đàn càng lớn thì nguy cơ nhiễm bệnh càng cao, nhóm trang trại trên 1.000 con ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh đạt 9,12%.
• Thiết lập phương trình hồi quy tuyến tính y = -1,666 + 0,1960x với hệ số tương quan R = 0,957, khẳng định giun kim Heterakis gallinarum là vector truyền bệnh mang tính chất quyết định.
• Đề xuất hệ thống giải pháp phòng trừ toàn diện gồm tẩy giun kim định kỳ từ 4 tuần tuổi, khử trùng nền đất bằng vôi bột và quản lý mật độ nuôi hợp lý.

Đóng góp trọng tâm của luận văn là đã hoàn thiện cơ sở dữ liệu dịch tễ học và bệnh lý học của bệnh do Histomonas meleagridis tại khu vực phía Bắc. Trong định hướng nghiên cứu giai đoạn 2026-2027, việc thử nghiệm các dòng vắc xin nhược độc đường uống và chế phẩm sinh học kiểm soát ký sinh trùng trung gian sẽ là bước đi đột phá. Hãy áp dụng ngay các biện pháp quản lý an toàn sinh học và tẩy giun định kỳ để bảo vệ sức khỏe đàn gà, tối ưu hóa năng suất chăn nuôi bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN CƯỜNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA BỆNH DO HISTOMONAS GÂY RA TRÊN GÀ THẢ VƯỜN TẠI HUYỆN THƯỜNG TÍN – HÀ NỘI Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Văn Thọ NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa từng dùng để bảo vệ lấy học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Cƣờng i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.

Nguyễn Văn Thọ – người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban quản lý đào tạo, Bộ môn Ký sinh trung, Khoa Thú y – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điền kiện và giúp đỡ để tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạoTrạm thú Huyện Thường Tín, Ban Chăn nuôi Thú y và cá hộ chăn nuôi các xã Hồng Vân, Tự Nhiên, Thư Phú đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, những người luôn ở bên và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Xin trân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 10 tháng 11 năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Cƣờng ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis extract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của đề tài.

Đặc điểm sinh học của đơn bào Histomonas meleagridis ký sinh ở gia cầm. Bệnh đầu đen (Histomonosis) ở gà. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu trong nước.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Địa điểm, thời gian, đôí tƣợng, nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Dụng cụ và hóa chất. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở ở gà nuôi thả vườn tại một số địa điểm nghiên cứu.

Nghiên cứu bệnh đầu đen do Histomonas melleagridis. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và nhiễm giun kim ở gà. Phương pháp nghiên cứu. Chẩn đoán phát hiện gà mắc bệnh do Histomonas meleagridis.

Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis trên gà. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở gà nuôi thả vườn.

Tỷ lệ mắc Histomonosis ở gà tại các điểm nghiên cứu. Tỷ lệ gà mắc Histomonois theo mùa vụ. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo tuổi. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo quy mô chăn nuôi.

Nghiên cứu bệnh lý bệnh đầu đen trên gà do Histomonas meleagridis gây ra. Triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu. Bệnh tích đại thể của gà mắc bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu. Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và bệnh giun kim ở gà.

Tỷ lệ nhiễm giun kim của đàn gà được theo dõi. Tìm hiểu mối quan hệ giữa tỷ lệ nhiễm giun kim với tỷ lệ nhiễm bệnh do Histomonas melliagridis trên đàn gà. Đề xuất biện pháp phòng chống. Phòng bệnh.

Kết luận và đề nghị. 50 Tài liệu tham khảo. 51 iv c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ H. meleagridis Histomonas meleagridis H.

gallinarum Heterakis gallinarum PCR Polymerase Chain Reaction v c DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis trên gà tại các điểm nghiên cứu. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis ở gà theo mùa vụ. Tỷ lệ gà mắc Histomonosis theo tuổi.

Tỷ lệ mắc Histomonosis theo quy mô chăn nuôi. Triệu chứng lâm sàng của gà bị bệnh đầu đen tại điểm ghiên cứu. Bệnh tích đại thể bị bệnh đầu đen tại điểm nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm giun kim ở gà mổ khám.

Tương quan tỷ lệ gà mắc bệnh do H. meleagridis và tỷ lệ gà nhiễm giun kim. 46 vi c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình thái của Histomonas meleagridis.

Vòng đời của Histomonas meleagridis. Bản đồ hành chính huyện Thường Tín – Hà Nội. Gà bệnh sưng đầu. Phân gà bệnh có màu vàng lưu huỳnh.

Chất chứa trong manh tràng có màu trắng đục, rắn chắc. Manh tràng tạo thành kén rắn chắc. Gan gà bệnh hoại tử. 44 vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Văn Cƣờng Tên luận văn: “Nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh do Histomonas gây ra trên gà nuôi thả vườn tại Huyện Thường Tín – Hà Nội”.

Ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Xác định được một số đặc điểm dịch tễ và bệnh lý của bệnh đầu đen ở gà. Phƣơng pháp nghiên cứu: Nội Dung: Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh đầu đen ở ở gà nuôi thả vườn. Bao gồm: nghiên cứu tỷ lệ mắc bệnh đầu đen theo các điểm nghiên cứu, theo mùa vụ, theo tuổi và theo quy mô chăn nuôi. Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý về triệu chứng lâm sàng, bệnh tích đại thể của gà mắc bệnh đầu đen tại các điểm nghiên cứu Nghiên cứu sự liên quan giữa bệnh đầu đen và tỷ lệ nhiễm giun kim ở gà Phƣơng pháp: Chọn mẫu nghiên cứu theo phương pháp ngẫu nhiên, phân tầng có chủ đích.

Tại huyện Thường Tín chọn 3 xã có truyền thống chăn nuôi thả vườn: Hồng Vân, Thư Phú và Tự Nhiên. Tiến hành khảo sát thực trạng mắc bệnh đầu đen trên đàn gà thả vườn tại các điểm nghiên cứu vào các mùa khác nhau với các quy mô chăn nuôi khác nhau và trên các lứa tuổi khác nhau. Chẩn đoán phát hiện gà mắc bệnh đầu đen bằng sự kết hợp giữa quan sát triệu chứng lâm sàng, mổ khám quan sát bệnh tích. Xác định tỷ lệ nhiễm giun kim Heterakis trên gà.

Khi mổ khám bệnh tích gà mắc bệnh đầu đen đồng thời kiểm tra manh tràng gà bệnh. Kiểm tra toàn bộ chất chứa, niêm dịch trong manh tràng bằng mắt thường và kính lúp tìm giun kim. Phương pháp xử lý số liệu. Số liệu thu được xử lý bằng thống kê sinh học trên phần mềm Microsoft Excel 2010, minitab 16.

Kết quả chính và kết luận Tỷ lệ gà thả vườn mắc bệnh do H. meleagridis tính chung tại 3 xã của huyện Thường Tín là 7,25 %. Trong đó, tỷ lệ bệnh cao nhất tại xã Thư Phú là 8,85%, sau đó đến xã Hồng Vân: 7,06 %, xã Tự Nhiên tỷ lệ gà mắc bệnh thấp nhất: 5,21 %. viii c Gà được nuôi ở mùa hè có tỷ lệ mắc Histomonosis cao nhất là 9,21%, tiếp theo là mùa xuân: 8,21 %, mùa thu: 6,28 % và thấp nhất là mùa đông: 5,12 %.

Không có sự khác nhau về tỷ lệ gà mắc Histomonosis giữa mùa hè và mùa xuân, giữa mùa xuân và mùa Thu (P > 0,05). Sự khác biệt giữa tỷ lệ mắc Histomonosis ở gà được nuôi mùa xuân và hè với mùa đông là rất rõ rệt (P < 0,05). Gà ở các lứa tuổi khác nhau đều mắc Histomonosis, nhưng ở các lứa tuổi khác nhau có tỷ lệ mắc bệnh khác nhau (P < 0,001). Tỷ lệ mắc Histomonosis ở gà thấp nhất ở giai đoạn dưới 4 tuần tuổi: 1,23 %, sau đó tăng lên cao nhất ở gà trong giai đoạn trên 4 đến 12 tuần tuổi là 12,63 %, tới giai đoạn trên 12 tuần tuổi tỷ lệ mắc giảm dần: 6,57 %.

Quy mô chăn nuôi có ảnh hưởng tới tỷ lệ mắc bệnh đầu đen ở gà. Quy mô chăn nuôi càng lớn tỷ lệ mắc bệnh càng cao. Quy mô chăn nuôi lớn trên 1000 gà có tỷ mắc H. meleagridis cao nhất với 9,12%, sau đó tới quy mô từ 500 đến 1000 gà với tỷ lệ mắc là 6,42 %, quy mô nhỏ dưới 500 có tỷ lệ mắc bệnh thấp nhất là 5,94%.

Sự khác biệt tỷ lệ gà mắc bệnh do H. meleagridis giữa quy mô từ 500 – 1000 con với quy dưới 500 không có sự khác biệt rõ (P > 0,05), nhưng sự khác biệt giữa quy mô trên 1000 con và hai quy mô dưới 500 con và từ 500 – 1000 con là rõ rệt (P < 0,05). Gà mắc bệnh đầu đen có triệu chứng ủ rũ, lông xù, giảm ăn hoặc bỏ ăn uống nhiều nước, gà run rẩy, rụt cổ, rúc đầu vào cánh, sưng đầu và bệnh tích đặc trưng là tiêu chảy phân loãng, phân màu vàng lưu. Bệnh tích gà mắc bệnh đầu đen thể hiện rõ ở manh tràng và gan, đây cơ quan có bệnh tích đặc trưng: manh tràng sưng to có kén rắn chắc, màu trắng, gan có nhiều ổ hoại tử.

Ngoài ra, một số cơ quan khác cũng có biến đổi như viêm phúc mạc, ruột xuất huyết, lách sưng, thận sưng, xuất huyết. Tỷ lệ gà nhiễm giun kim tính chung tại các xã Thư Phú, Hồng Vân, Tự Nhiên là 46,94 %. Tỷ lệ nhiễm giun kim xã Thư Phú là cao nhất 54,88 %, xã Hồng Vân 44,12 % và thấp nhất là xã Tự Nhiên 36,96 %. Qua phương pháp thống kê hồi quy tuyến tính cho thấy: tỷ lệ gà mắc bệnh đầu đen có liên quan tới tỷ lệ nhiễm giun kim ở gà, tương quan khá chắt với hệ số tương quan R = 0,957, theo phương trình hồi quy y = - 1,666 + 0,1960x.

ix c THESIS EXTRACT Author: Nguyen Van Cuong Thesis title: "Study on some characteristics of Histomonosis in backyard chickens in Thuong Tin district, Hanoi.