Nghiên Cứu Chú Ý Của Học Sinh Trung Học Cơ Sở Theo Trắc Nghiệm Bourdon

Khóa luận phân tích tâm lý học chú ý của học sinh trung học cơ sở qua trắc nghiệm Bourdon, cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự phát triển tâm lý.

• Tác giả: Đặng Vương Trúc
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Thị Thanh Trà
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tâm Lý Học Giáo Dục
• Đề tài: Nghiên Cứu Chú Ý Của Học Sinh Trung Học Cơ Sở Qua Trắc Nghiệm Bourdon
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÚ Ý CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về chú ý và chú ý của học sinh
• 1.2. Một số nghiên cứu trên thế giới về chú ý và chú ý của học sinh
• 1.3. Phân loại chú ý
• 1.4. Học sinh trung học cơ sở và đặc điểm tâm sinh lý của học sinh trung học cơ sở
• 1.5. Đánh giá chú ý của học sinh trung học cơ sở bằng trắc nghiệm Bourdon
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÚ Ý CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 2.1. Thể thức nghiên cứu
• 2.2. Công cụ nghiên cứu
• 2.3. Mô tả tiền trình nghiên cứu
• 2.4. Một số bảng đối chiếu kết quả trong trắc nghiệm Bourdon
• 2.5. Kết quả nghiên cứu chú ý của học sinh trung học cơ sở qua trắc nghiệm Bourdon
• 2.6. Kết quả khảo sát chú ý của học sinh trung học cơ sở qua trắc nghiệm Bourdon toàn mẫu
• 2.7. Tốc độ chú ý của học sinh trung học cơ sở
• 2.8. Hệ số năng suất tỉnh thần của học sinh trung học cơ sở
• 2.9. Hiệu suất tỉnh thần của học sinh
• 2.10. Độ ổn định tập trung chú ý của học sinh trung học cơ sở
• 2.11. Mức độ chú ý của học sinh trung học cơ sở
• 2.12. Tốc độ xử lý của học sinh trung học cơ sở
• 2.13. Kiểm định One-Way Anova để nhận xét mức độ chú ý với biên trường học
• 3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu chú ý của học sinh trung học cơ sở

Nghiên cứu chú ý của học sinh trung học cơ sở là một lĩnh vực quan trọng trong tâm lý học giáo dục. Chú ý không chỉ ảnh hưởng đến khả năng học tập mà còn quyết định sự thành công trong tương lai của học sinh. Việc hiểu rõ về chú ý giúp giáo viên và phụ huynh có những phương pháp hỗ trợ phù hợp. Trắc nghiệm Bourdon là một công cụ hữu ích để đánh giá mức độ chú ý của học sinh, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện hiệu quả học tập.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chú ý trong học tập

Chú ý được định nghĩa là khả năng tập trung vào một đối tượng cụ thể trong khi loại bỏ các yếu tố phân tán. Trong học tập, chú ý đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp thu kiến thức và kỹ năng. Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh có khả năng chú ý tốt thường đạt kết quả học tập cao hơn.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu chú ý ở học sinh

Nghiên cứu chú ý giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tập trung của học sinh. Điều này không chỉ giúp cải thiện phương pháp giảng dạy mà còn hỗ trợ học sinh phát triển kỹ năng tự học. Việc nắm bắt thực trạng chú ý của học sinh là cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu chú ý của học sinh

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về chú ý, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc đánh giá chính xác mức độ chú ý của học sinh. Các yếu tố như môi trường học tập, tâm lý cá nhân và phương pháp giảng dạy đều có thể ảnh hưởng đến kết quả. Việc thiếu công cụ đánh giá hiệu quả cũng là một vấn đề lớn trong nghiên cứu này.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chú ý của học sinh

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng chú ý của học sinh, bao gồm môi trường học tập, sự hứng thú với môn học và áp lực từ gia đình. Những yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng trong quá trình nghiên cứu để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.2. Khó khăn trong việc đánh giá chú ý

Việc đánh giá chú ý của học sinh thường gặp khó khăn do sự đa dạng trong cách thức thể hiện chú ý. Trắc nghiệm Bourdon, mặc dù hữu ích, nhưng cũng có những hạn chế nhất định. Cần có thêm các công cụ và phương pháp khác để có cái nhìn toàn diện hơn về chú ý của học sinh.

III. Phương pháp nghiên cứu chú ý của học sinh qua trắc nghiệm Bourdon

Trắc nghiệm Bourdon là một trong những phương pháp phổ biến để đánh giá chú ý của học sinh. Phương pháp này giúp đo lường tốc độ và độ chính xác trong việc xử lý thông tin. Qua đó, giáo viên có thể nhận diện được những học sinh gặp khó khăn trong việc tập trung và có những biện pháp hỗ trợ kịp thời.

3.1. Cách thức thực hiện trắc nghiệm Bourdon

Trắc nghiệm Bourdon được thực hiện thông qua việc yêu cầu học sinh xác định và đánh dấu các ký tự trong một khoảng thời gian nhất định. Kết quả sẽ cho thấy tốc độ và độ chính xác của học sinh trong việc tập trung vào nhiệm vụ.

3.2. Đánh giá kết quả từ trắc nghiệm Bourdon

Kết quả từ trắc nghiệm Bourdon sẽ được phân tích để xác định mức độ chú ý của học sinh. Các chỉ số như tốc độ chú ý và độ chính xác sẽ giúp giáo viên hiểu rõ hơn về khả năng tập trung của từng học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu chú ý trong giáo dục

Nghiên cứu chú ý không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong giáo dục. Việc áp dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tế giảng dạy sẽ giúp nâng cao hiệu quả học tập của học sinh. Các phương pháp giảng dạy có thể được điều chỉnh dựa trên kết quả đánh giá chú ý.

4.1. Cải thiện phương pháp giảng dạy dựa trên kết quả nghiên cứu

Giáo viên có thể điều chỉnh phương pháp giảng dạy của mình dựa trên kết quả từ trắc nghiệm Bourdon. Việc này giúp tạo ra môi trường học tập phù hợp hơn với nhu cầu của học sinh, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.

4.2. Hỗ trợ học sinh phát triển kỹ năng chú ý

Các chương trình hỗ trợ học sinh phát triển kỹ năng chú ý có thể được triển khai dựa trên kết quả nghiên cứu. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh cải thiện khả năng tập trung mà còn nâng cao kết quả học tập.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu chú ý trong giáo dục

Nghiên cứu chú ý của học sinh trung học cơ sở qua trắc nghiệm Bourdon đã mở ra nhiều hướng đi mới trong giáo dục. Việc hiểu rõ về chú ý sẽ giúp giáo viên và phụ huynh có những phương pháp hỗ trợ phù hợp. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn để phát triển các công cụ đánh giá hiệu quả hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu chú ý trong giáo dục

Nghiên cứu chú ý là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Việc nắm bắt thực trạng chú ý của học sinh sẽ giúp cải thiện phương pháp giảng dạy và hỗ trợ học sinh tốt hơn.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu chú ý

Cần tiếp tục phát triển các công cụ và phương pháp nghiên cứu chú ý để có cái nhìn toàn diện hơn về khả năng tập trung của học sinh. Điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và giúp học sinh phát triển toàn diện.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Chú ý là hiện tượng tâm lý giữ vai trò quan trọng trong việc định hướng hoạt động, giúp con người tiếp nhận tri thức khoa học và tiến hành lao động có tổ chức, kỷ luật. Đối với học sinh trung học cơ sở (THCS), đây là giai đoạn chuyển tiếp phức tạp về tâm sinh lý, khi chú ý có chủ định bắt đầu phát triển mạnh mẽ và chiếm ưu thế nhưng đồng thời cũng chịu tác động từ những rung cảm, xung động cảm xúc dẫn đến tính thiếu bền vững. Thực tế giáo dục cho thấy tình trạng học sinh phân tán chú ý, suy giảm khả năng tập trung diễn ra tương đối phổ biến; theo các dẫn liệu được trích dẫn trong công trình, chỉ có khoảng 8% đến 31% học sinh khẳng định duy trì được sự tập trung chuyên tâm trong giờ học. Sự thiếu tập trung ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập, làm gia tăng mức độ căng thẳng tâm lý của học sinh.

Xuất phát từ thực tiễn trên, việc khảo sát thực chứng trạng thái chú ý của học sinh THCS bằng một công cụ đo lường tiêu chuẩn có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc. Đề tài "Chú ý của học sinh trung học cơ sở theo trắc nghiệm Bourdon" do tác giả Đặng Vương Trúc thực hiện (người hướng dẫn khoa học: TS. Kiều Thị Thanh Trà, Khoa Tâm lý học, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh) nhằm xác lập bức tranh khách quan về các chỉ số chú ý của học sinh lứa tuổi này.

Mục tiêu, câu hỏi và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Xác định thực trạng chú ý của học sinh trung học cơ sở theo trắc nghiệm Bourdon.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận liên quan đến đề tài bao gồm: chú ý, đặc điểm tâm lý của học sinh trung học cơ sở, và phương pháp đánh giá chú ý của học sinh trung học cơ sở bằng trắc nghiệm Bourdon.
  2. Nghiên cứu thực trạng chú ý của học sinh trung học cơ sở thông qua trắc nghiệm Bourdon.
• Giả thuyết nghiên cứu:
  1. Tính ổn định của sự tập trung chú ý của đa số học sinh trung học cơ sở ở mức độ trung bình.
  2. Mức độ chú ý của đa số học sinh trung học cơ sở ở mức độ trung bình.
  3. Học sinh lớp 9 có mức độ chú ý cao hơn học sinh lớp 6.
  4. Có sự khác biệt trong chỉ số năng suất tinh thần ($E$) theo thang Bourdon phiên bản chữ cái và phiên bản số ở học sinh trung học cơ sở.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Học sinh trung học cơ sở trên địa bàn Thành phố Bà Rịa.
• Đối tượng nghiên cứu: Chú ý của học sinh trung học cơ sở theo trắc nghiệm Bourdon.
• Giới hạn về nội dung: Đề tài tiếp cận và đánh giá thực trạng chú ý thông qua hệ thống các chỉ báo định lượng của trắc nghiệm Bourdon trực tuyến (phiên bản chữ cái và phiên bản số).
• Giới hạn về khách thể: Khảo sát thực hiện trên mẫu 150 học sinh (thuộc khối 6 và khối 9) tại 3 trường THCS trên địa bàn Thành phố Bà Rịa gồm: THCS Trần Đại Nghĩa, THCS Phước Nguyên và THCS Nguyễn Trãi.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm công cụ

Đề tài xác lập khái niệm làm việc: "Chú ý là khả năng tập trung vào một hay một nhóm sự vật, hiện tượng để định hướng cho hoạt động và đảm bảo điều kiện tâm lý cần thiết để hoạt động đó diễn ra hiệu quả". Tuổi học sinh THCS được định nghĩa là giai đoạn từ lớp 6 đến lớp 9 (khoảng 11–12 tuổi đến 14–15 tuổi), gắn liền với mốc dậy thì về mặt thể chất và biến đổi hoạt động thần kinh cấp cao.

Khung lý luận về chú ý được xây dựng dựa trên các nghiên cứu kinh điển và hiện đại:

• Lý thuyết về nhận thức và chú ý: Quan điểm của Wilhelm Wundt, Ganperin (chú ý là một phần của quá trình nhận thức, có thể kiểm soát và thay đổi thông qua huấn luyện), Mackworth (đo lường sự chú ý qua biến số sinh lý và theo dõi chuyển động mắt), Cherry (hiệu ứng Cocktail Party về chú ý chọn lọc âm thanh), Broadbent (1958), Kahneman (1973 - giới hạn tài nguyên chú ý), Reason (1979), Gelade (lý thuyết tích hợp đặc tính).
• Phân loại chú ý: Hệ thống phân loại 3 dạng chú ý gồm chú ý không chủ định, chú ý có chủ định và chú ý sau chủ định (theo Huỳnh Văn Sơn và các cộng sự).
• Các thuộc tính cơ bản của chú ý: Sức tập trung, sự phân phối, tính bền vững, sự di chuyển, sự dao động, khối lượng nhận thức, mức độ chú ý và sự chọn lọc của giác quan.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận kết hợp đồng bộ các nhóm phương pháp nghiên cứu chuyên ngành:

1. Phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các nguồn tài liệu trong và ngoài nước về chú ý, tâm sinh lý lứa tuổi thiếu niên và trắc nghiệm tâm lý.
2. Phương pháp trắc nghiệm thực nghiệm (Bourdon Test Online): Sử dụng hai phiên bản trắc nghiệm Bourdon trực tuyến để đo lường các chỉ số chú ý:
   • Phiên bản chữ cái: Ma trận 40 dòng $\times$ 40 chữ cái (tổng 1.600 ký tự), thực hiện thao tác xóa ký tự chỉ định tương ứng với ký tự đầu dòng trong thời gian giới hạn 5 phút.
   • Phiên bản số: Tìm và chọn các chữ số kiểm tra theo yêu cầu trong thời gian 3 phút.
3. Phương pháp thống kê toán học: Dữ liệu thô từ trang kết quả Bourdon được số hóa và xử lý bằng phần mềm SPSS, sử dụng các thuật toán: tính điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD), kiểm định $t$-test (so sánh sự khác biệt theo khối lớp, giới tính, phiên bản đo) và kiểm định One-Way ANOVA (so sánh mức độ chú ý giữa các trường học).

Các chỉ số định lượng của trắc nghiệm Bourdon

Trắc nghiệm Bourdon được lượng hóa qua hệ thống các công thức tính toán tường minh:

Tên chỉ số	Ký hiệu / Công thức	Ý nghĩa đo lường
Tốc độ chú ý (Hiệu quả chú ý)	$N / t$ (ký tự/giây)	Tốc độ xử lý thông tin, đo bằng số lượng ký tự đã quét ($N$) trên thời gian làm bài ($t$).
Độ chính xác công việc	$T_1 = M / n$ $T_2 = S / n$ $T_3 = (M - O) / (M + P)$	Tỷ lệ số ký tự đánh dấu đúng ($M$), đúng có tính thời gian ($S$) hoặc chỉ số Whipp loại trừ lỗi chọn nhầm ($O$) và bỏ sót ($P$).
Hệ số năng suất tinh thần	$E = N \times T_2$	Khả năng hoàn thành công việc theo yêu cầu trong một đơn vị thời gian với trạng thái tinh thần nhất định.
Hiệu suất tinh thần	$A_u = (N / t) \times [(M - (O + P)) / n]$	Hiệu quả làm việc thực tế tính bằng ký tự/giây sau khi khấu trừ lỗi sai và lỗi bỏ sót.
Độ ổn định tập trung chú ý	$K_u = C \times [C / (P + O + 1)]$	Khả năng duy trì sự tập trung dựa trên tổng số dòng quét ($C$) và tổng lỗi ($P+O$).
Nồng độ / Mức độ chú ý	$K = [(M - O) / n] \times 100\ (%)$	Tỷ lệ phần trăm ký tự chọn chính xác trên tổng số ký tự cần phân bổ.
Lượng thông tin trực quan	$V = 0{,}5936 \times N \times \log_2(M)$ (bit)	Dung lượng thông tin trực quan xử lý được trong quá trình thực hiện test.
Tốc độ xử lý	$Q = (V - P) / t$	Tốc độ xử lý thông tin trực quan chính xác trên một đơn vị thời gian.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về chú ý của học sinh trung học cơ sở

Chương 1 tập trung xây dựng nền tảng lý luận toàn diện thông qua 4 nội dung chính:

1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu:
   • Nghiên cứu quốc tế: Điểm qua các mốc phát triển lý thuyết từ Wundt, Ganperin, Mackworth, Broadbent, Kahneman đến các thực nghiệm trường học gần đây như nghiên cứu của George Polevoy (2022) tại Nga về tác động của giáo dục thể chất lên chỉ số chú ý (cải thiện từ 14,9% lên 17,1%), và nghiên cứu của Inge van der Wurff cùng cộng sự (2021) trên học sinh tiểu học Hà Lan bằng bài kiểm tra Bourdon-Vos kết hợp công cụ xử lý cảm giác.
   • Nghiên cứu tại Việt Nam: Điểm luận các công trình của Lê Văn Hồng (1998), Trần Thị Loan (2002 - phương pháp Ochan Bourdon cho lứa tuổi 6–17), Phạm Quang Lịch (2003), Võ Thị Minh Chí (2003 - tỷ lệ rối loạn tăng động giảm chú ý ở THCS là 0,73%), Nguyễn Thị Hồng Nga (2004 - liệu pháp hành vi nhận thức), Hoàng Mộc Lan (2009), Nguyễn Thị Vân Thanh (2010), Trần Long Giang (2017), Hồ Thị Nhất và cộng sự (2018), Thanh Phương Tán (2022). Tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu: tại Việt Nam còn thiếu vắng các nghiên cứu thực nghiệm đo lường chuyên sâu về chú ý ở học sinh THCS bằng trắc nghiệm Bourdon chuẩn hóa.
2. Một số vấn đề lý luận về chú ý: Phân tích bản chất tâm lý của chú ý; làm rõ 8 thuộc tính cơ bản (sức tập trung, sự phân phối, tính bền vững, sự di chuyển, sự dao động, khối lượng nhận thức, mức độ chú ý, sự chọn lọc của giác quan); phân biệt 3 loại hình chú ý (không chủ định, có chủ định, sau chủ định).
3. Đặc điểm tâm sinh lý học sinh THCS:
   • Đặc điểm thể lý và thần kinh: Sự tăng trưởng nhảy vọt về chiều cao (5–6 cm/năm), mất cân đối cơ - xương và hệ tuần hoàn (tim phát triển nhanh hơn mạch máu dẫn đến dễ mệt mỏi, chóng mặt); hoạt động thần kinh cấp cao có quá trình hưng phấn chiếm ưu thế, hưng tính tăng, dễ bốc đồng, khó kiềm chế cảm xúc.
   • Đặc điểm nhận thức và nhân cách: Trí nhớ từ ngữ - logic và tư duy trừu tượng phát triển; ngôn ngữ phong phú hơn; sự tự ý thức hình thành mạnh mẽ gắn liền với nhu cầu khẳng định cái tôi, nguyện vọng làm người lớn và vị trí trong tập thể bạn bè.
4. Phương pháp đánh giá chú ý bằng trắc nghiệm Bourdon: Giới thiệu nguồn gốc trắc nghiệm do B. Bourdon đề xuất năm 1895, các biến thể hiệu đính (bảng Ivanov-Smolensk, Bourdon-Anfimov, vòng Landolt) và quy chuẩn các công thức tính toán chỉ báo chú ý.

Chương 2: Kết quả nghiên cứu chú ý của học sinh trung học cơ sở theo trắc nghiệm Bourdon

Chương 2 trình bày quy trình thực nghiệm và các kết quả thống kê thu được:

1. Mô tả thể thức và tiến trình nghiên cứu:
   • Khảo sát thực hiện trên 150 học sinh phân bổ đều tại 3 trường (THCS Trần Đại Nghĩa, THCS Phước Nguyên, THCS Nguyễn Trãi), mỗi trường gồm 30 học sinh lớp 6 và 30 học sinh lớp 9.
   • Tiến trình thu thập dữ liệu gồm 8 bước nghiêm ngặt tại phòng máy vi tính: ổn định trật tự $\rightarrow$ thu thập thông tin nhân khẩu $\rightarrow$ tạo thư mục lưu trữ dữ liệu $\rightarrow$ thực hiện bài test chữ cái (5 phút) $\rightarrow$ chụp màn hình trang kết quả $\rightarrow$ nghỉ giải lao 5 phút $\rightarrow$ thực hiện bài test số (3 phút) $\rightarrow$ chụp màn hình kết quả và tổng hợp dữ liệu lên Google Drive.
2. Kết quả định lượng các chỉ báo chú ý:
   • Khảo sát và đối chiếu toàn mẫu về tốc độ chú ý ($N/t$), hệ số năng suất tinh thần ($E$), hiệu suất tinh thần ($A_u$), độ ổn định tập trung chú ý ($K_u$), mức độ chú ý ($K$), lượng thông tin trực quan ($V$) và tốc độ xử lý ($Q$).
   • Kiểm định $t$-test so sánh sự khác biệt về các chỉ số chú ý giữa học sinh lớp 6 và lớp 9 ở cả hai phiên bản chữ cái và số.
   • Kiểm định $t$-test so sánh mức độ chú ý theo biến số giới tính (nam và nữ) trong từng khối lớp.
   • Kiểm định One-Way ANOVA phân tích mối tương quan giữa mức độ chú ý và biến số trường học.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Về mặt lý luận: Khóa luận đã hệ thống hóa được khung cơ sở lý thuyết đầy đủ về bản chất, phân loại, thuộc tính của chú ý; xác lập mối liên hệ mật thiết giữa sự biến đổi hoạt động thần kinh cấp cao ở tuổi dậy thì với các phẩm chất chú ý của học sinh THCS. Đồng thời, công trình chuẩn hóa được quy trình ứng dụng trắc nghiệm Bourdon trực tuyến và hệ thống công thức toán học đo lường tâm lý trong bối cảnh trường học.
• Về mặt thực tiễn: Khảo sát thành công trên 150 học sinh THCS tại Thành phố Bà Rịa, thu được dữ liệu định lượng cụ thể về tốc độ chú ý, độ chính xác, hiệu suất tinh thần, độ ổn định tập trung và tốc độ xử lý thông tin trên cả hai dạng kích thích trực quan (chữ cái và chữ số). Dữ liệu kiểm định thống kê ($t$-test và ANOVA) giúp làm sáng tỏ mức độ chú ý phân hóa theo độ tuổi (lớp 6 và lớp 9), giới tính và môi trường trường học.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Đối với nhà trường và giáo viên: Cần nắm vững đặc điểm chú ý và nhịp điệu sinh học của học sinh THCS để thiết kế tiến trình bài giảng hợp lý; tổ chức đa dạng hóa các hình thức hoạt động học tập, chuyển tiếp nhịp nhàng giữa các thao tác nhằm kích thích chú ý sau chủ định và giảm thiểu sự đơn điệu, mệt mỏi thần kinh.
• Về công tác đánh giá tâm lý học đường: Khuyến khích ứng dụng các công cụ đo lường tâm lý chuẩn hóa như Bourdon Test Online vào phòng tư vấn tâm lý học đường để phát hiện sớm các trường hợp học sinh suy giảm tập trung hoặc gặp khó khăn trong xử lý thông tin trực quan, từ đó có biện pháp can thiệp, hỗ trợ kịp thời.

Đóng góp mới của đề tài

• Khóa luận là một trong những công trình thực nghiệm tiên phong tại Việt Nam sử dụng trắc nghiệm Bourdon trực tuyến (Bourdon Test Online) kết hợp cả hai phiên bản chữ cái và số để đo lường toàn diện các phẩm chất chú ý chuyên biệt cho đối tượng học sinh trung học cơ sở.
• Bổ sung bộ dữ liệu thực chứng và quy trình đo lường chuẩn hóa vào hệ thống tài liệu nghiên cứu tâm lý học giáo dục lứa tuổi thiếu niên tại Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Mẫu nghiên cứu được chọn theo phương thức thuận tiện với quy mô 150 học sinh, giới hạn trong phạm vi 3 trường THCS tại Thành phố Bà Rịa, do đó tính đại diện cho toàn bộ học sinh THCS ở các vùng miền khác nhau còn ở mức độ nhất định.
  • Điều kiện cơ sở vật chất phòng máy tin học (đường truyền mạng, độ ổn định máy tính, tiếng ồn ngoại cảnh) đôi lúc còn gây khó khăn cục bộ trong quá trình học sinh thao tác bài trắc nghiệm trực tuyến.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng quy mô khách thể khảo sát trên nhiều địa bàn, tỉnh thành khác nhau nhằm tăng cường tính khái quát hóa của dữ liệu chuẩn.
  • Nghiên cứu sâu hơn về mối tương quan giữa các chỉ số chú ý của trắc nghiệm Bourdon với kết quả học tập thực tế và các yếu tố môi trường gia đình, phương pháp dạy học của giáo viên.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho:

1. Sinh viên và học viên chuyên ngành Tâm lý học, Tâm lý học Giáo dục, Giáo dục học: Tham khảo khung lý thuyết chuyên sâu về chú ý, tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THCS và phương pháp luận thiết kế một nghiên cứu thực nghiệm tâm lý học định lượng.
2. Cán bộ tâm lý học đường và giáo viên THCS: Tham khảo quy trình tổ chức, cách thức vận hành bài kiểm tra Bourdon trực tuyến (bản chữ cái và bản số) cùng hệ thống công thức giải đoán chỉ số chú ý để đánh giá năng lực tập trung của học sinh trong thực tế sư phạm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng những phiên bản trắc nghiệm Bourdon nào và thời gian thực hiện của mỗi phiên bản là bao lâu?
Khóa luận sử dụng hai phiên bản trắc nghiệm Bourdon trực tuyến: phiên bản chữ cái (ma trận 40 dòng $\times$ 40 chữ cái, thực hiện trong thời gian 5 phút) và phiên bản số (chọn các chữ số kiểm tra theo điều kiện yêu cầu, thực hiện trong thời gian 3 phút). Học sinh được nghỉ giải lao 5 phút giữa hai bài test.

2. Mẫu nghiên cứu thực nghiệm của đề tài được phân bổ như thế nào?
Mẫu gồm 150 học sinh thuộc khối lớp 6 và khối lớp 9, được thu thập bằng phương pháp lấy mẫu thuận tiện tại 3 trường trên địa bàn Thành phố Bà Rịa: THCS Trần Đại Nghĩa (30 em lớp 6, 30 em lớp 9), THCS Phước Nguyên (30 em lớp 6, 30 em lớp 9) và THCS Nguyễn Trãi (30 em lớp 6, 30 em lớp 9).

3. Công thức tính Hệ số năng suất tinh thần ($E$) và Hiệu suất tinh thần ($A_u$) trong trắc nghiệm Bourdon được xác định ra sao?

• Hệ số năng suất tinh thần: $E = N \times T_2$ (trong đó $N$ là số ký tự hoàn thành trong đơn vị thời gian, $T_2 = S / n$ là độ chính xác tùy chọn 2 dựa trên số ký tự đúng và thời gian phản ứng).
• Hiệu suất tinh thần: $A_u = (N / t) \times [(M - (O + P)) / n]$ (trong đó $N/t$ là tốc độ chú ý, $M$ là ký tự đúng, $O$ là ký tự sai, $P$ là ký tự bỏ sót, $n$ là tổng ký tự phân bổ).

4. Khóa luận sử dụng các thuật toán thống kê nào trên phần mềm SPSS để xử lý dữ liệu?
Tác giả sử dụng các đại lượng thống kê mô tả gồm điểm trung bình (Mean) và độ lệch chuẩn (SD); thống kê suy luận gồm kiểm định so sánh giá trị trung bình $t$-test (Independent Samples T-Test so sánh theo khối lớp 6/9, giới tính nam/nữ, và giữa hai phiên bản đo) cùng kiểm định phân tích phương sai One-Way ANOVA để đánh giá sai biệt mức độ chú ý theo biến trường học.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Vương Trúc đã hệ thống hóa vững chắc cơ sở lý luận về phẩm chất chú ý và đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học cơ sở. Thông qua việc ứng dụng công cụ trắc nghiệm Bourdon trực tuyến (phiên bản chữ cái và số) trên 150 học sinh tại Thành phố Bà Rịa, đề tài đã định lượng hóa thành công các chỉ số về tốc độ, năng suất tinh thần, độ ổn định và mức độ chú ý. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở thực chứng giá trị cho công tác tham vấn tâm lý học đường và gợi mở các giải pháp sư phạm nhằm nâng cao hiệu quả tập trung của học sinh trong dạy học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HO CHÍ MINH KHOA TÂM LÝ HỌC wollLics DANG VUONG TRUC KHOA LUAN TOT NGHIEP CHUYEN NGANH: TAM LY HỌC GIÁO DỤC Thanh phố Hồ Chi Minh, tháng 4 năm 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHAM THÀNH PHO HO CHÍ MINH KHOA TÂM LÝ HỌC wollLics DANG VUONG TRUC KHOA LUAN TOT NGHIEP CHUYEN NGANH: TAM LY HOC GIAO DUC NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HỌC: TS. KIỂU THỊ THANH TRA Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 23 tháng 04 năm 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan dé tài “Cha ý của học sinh trung học cơ sở theo trắc nghiệm Bourdon" là công trình khoa học do tôi thực hiện. Các số liệu và kết quả trình bảy trong đề tải nghiên cứu là trung thực và chưa từng được công bé trong bat kì một công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả khóa luận tốt nghiệp Đặng Vương Trúc LỜI CẢM ƠN Đề có thé hoan thảnh được khóa luận tốt nghiệp dé tải “Cha ý của học sinh trung học cơ sở theo trắc nghiệm Bourdon”, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý thay cô khoa Tâm lý học thuộc trường Đại học Sư Phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện, hướng dẫn và truyền đạt kiến thức dé tôi có thể hoan thành khóa luận tốt nghiệp của mình.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS. Kiều Thị Thanh Trà — giảng viên hướng dẫn của tôi. Cô đã giúp tôi vượt qua những khó khăn trong đề tài nghiên cứu của mình cũng như có thêm nguồn tri thức mới, hiểu hơn về lĩnh vực nghiên cứu. Nhờ sự quan tâm, hỗ trợ và hướng dẫn tận tình của cô mà tôi có thê hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này một cách tốt nhất.

Tôi xin chân thành cám ơn Ban giám hiệu, quý thầy cô giáo tại trường THCS Trần Đại Nghĩa, trường THCS Phước Nguyên, THCS Nguyễn Trãi trên địa bản Thành phố Bả Rịa đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện công tác thu thập dữ liệu tại trường và chân thành cảm ơn các bạn học sinh khối 6 và khối 9 ở 3 trường kê trên đã tham gia thực hiện trắc nghiệm Bourdon của đê tài. Cuỗi củng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến nhóm các bạn sinh viên khoa Tâm Lý Học, gia đình, những anh chị và những người bạn thân thiết đã giúp đỡ, hỗ trợ, động viên tôi rất nhiều dé tôi có thé hoàn thành tốt đẻ tài nghiên cứu của mình. Dang Vương Trúc MỤC LỤC LOI CAM DOAN LOL CAM ON MUC LUC DANH MUC CAC KY HIEU VA CHU VIET TAT TRONG DE TAI DANH MUC CAC BANG MƠ DAN sccssccsccsasssssscssscasscnnassgassscscssscasccensngasssssscspsuassaqnscaassssssssangpcqssuqssassssssassstecsesqesaaasss 1 OL EG đo chạn MEG RAN agggggagagggnnibiiii6i641010003100010100000316034663003880108560380006010838)1430186 l 2. Mục đích nghiên CỨU.

-- «<< Ăn HnHÝ nh nang ng. Khách thé và đối tượng nghiên cứu.---«-s- + se vxe£vseEvtreerxerxeerserssrrsrrserre 5 3. Khách thể nghiên cứu. ôiitượng NAMEN CỨU:::::::cc:coccictponicnisnii1612511036131122131361885518588651553588581658555615558 2 á.(GH:thuyÊLHgHÌNS CỨNG: ccckenicieonintiiintiitt01510050003300505G014G014GG1061311381633003308030123080146g:4GÓ 2 Š.

Nhiệm vụ nghiên CỨU. TH cọ HH. Giới hạn nghiên CỨu. căn ng nh ngưng ng gerve 3 GIÌ, VỀ HỘI HD cca cscsacessatsccsacaszessasaccsacssscsscasavessscassacssacssaasaeesseassanssseasseasansiseauseausiansaeas 3 6.

Về khách thé nghiên cứu. Phương pháp nghiên CỨU. HH HH ng g1 18080880. Phương phap nghiên cứu (ý TUẬN:s.:::--is<ii2cc2200210004001121253112313251153516586 5855 3 7.

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn. Phương pháp thống kê toán học. CƠ SỞ LÝ LUẬN VE CHÚ Ý CUA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 5845986335595846939638386333838383B91334633359881638363838986363865384304565584539983354363843985359363895386328538386335838339883831353485 4 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về chú ý và chú ý của học sinh.

Một số nghiên cứu trên thế giGi. Một số nghiên cứu tại Việt Nam. co ch g2 1 se 8 1. Một số vẫn đề lý luận về Chil F.cosccossccssccossccnsecsnssssssconseconeconsccnsccsnscsnsecsnsessnecensesanees 13 V2 Dial HENS 6hÚ:istosioatoanoaniatiiatiitiititiitiii118110411051184818313833833138138518858368:383818818 13 DDD: Cc ithuGe th Cha CHWY:.

Phân loại chú ý.--- sàn HH TH Hưng tưng ni 17 1.