Khảo Sát Chỉ Số Huyết Học Cá Điêu Hồng Nhiễm Vi Khuẩn Streptococcus agalactiae

Khảo sát chỉ số huyết học cá điêu hồng nhiễm vi khuẩn sau khi bổ sung tinh dầu sả chanh vào khẩu phần ăn, mang lại hiểu biết mới cho nuôi trồng thủy sản.

• Tác giả: Trần Thị Lan Nhi
• Người hướng dẫn: ThS. Võ Văn Thanh
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sư Phạm Sinh Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Chỉ Số Huyết Học Cá Điêu Hồng Nhiễm Vi Khuẩn Streptococcus agalactiae Sau Khi Bổ Sung Tinh Dầu Sả Chanh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 0.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 0.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 0.4. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 0.5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ứng dụng cao chiết thực vật vào nuôi trồng thủy sản
• 1.2. Tổng quan về cá Điêu hồng
• 1.2.1. Hệ thống phân loại
• 1.2.2. Nguồn gốc và đặc điểm hình thái
• 1.2.3. Đặc điểm sinh học của cá Điêu hồng
• 1.2.4. Các chỉ số huyết học
• 1.3. Tổng quan về tinh dầu sả
• 1.3.1. Hệ thống phân loại
• 1.3.2. Tính chất hóa lí của tinh dầu
• 1.3.3. Thành phần hóa học
• 1.3.4. Tính kháng khuẩn
• 1.4. Tổng quan về vi khuẩn S.
• 1.4.1. Đặc điểm hình thái, cấu trúc hiển vi
• 1.4.2. Đặc điểm sinh hóa
• 1.5. Tổng quan đặc điểm bệnh xuất huyết ở cá Điêu hồng do S. agalactiae gây ra
• 1.5.1. Các yếu tố gây ra dịch bệnh
• 1.5.2. Dấu hiệu bệnh lí
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Bố trí thí nghiệm
• 2.3. Phương pháp thực nghiệm
• 2.3.1. Phương pháp nuôi và chăm sóc cá trong điều kiện phòng thí nghiệm
• 2.3.2. Phương pháp nuôi tăng sinh và đo mật độ vi khuẩn S.
• 2.3.3. Phương pháp gây nhiễm vi khuẩn S.
• 2.3.4. Phương pháp bổ sung tinh dầu sả vào khẩu phần ăn của cá
• 2.3.5. Phương pháp lấy máu cá
• 2.3.6. Phương pháp phân tích máu cá
• 2.3.7. Phương pháp xử lí số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng nuôi trong các nghiệm thức đối chứng
• 3.2. Các loại tế bào máu của cá Điêu hồng
• 3.3. Các chỉ số huyết học
• 3.4. Một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng khi nhiễm vi khuẩn S.
• 3.5. Các chỉ số hình thái hồng cầu
• 3.6. Các chỉ số huyết học
• 3.7. Một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng sau khi sử dụng khẩu phần ăn bổ sung tinh dầu sả chanh
• 3.8. Chỉ số hình thái tế bào máu
• 3.9. Chỉ số huyết học
• 3.10. Một số chỉ số huyết học cá Điêu hồng cảm nhiễm vi khuẩn S. agalactiae sau khi nuôi trong điều kiện bổ sung tinh dầu sả chanh vào thức ăn
• 3.11. Sự thay đổi của chỉ số hematocrit
• 3.12. Sự thay đổi của chỉ số hemoglobin
• 3.13. Sự thay đổi của số lượng hồng cầu
• 3.14. Sự thay đổi của số lượng bạch cầu và tiểu cầu
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chỉ Số Huyết Học Cá Điêu Hồng 55 ký tự

Nghiên cứu chỉ số huyết học cá điêu hồng đang thu hút sự quan tâm lớn trong ngành nuôi trồng thủy sản. Cá điêu hồng (Oreochromis sp.) là đối tượng nuôi quan trọng, nhưng dễ bị tổn thương bởi dịch bệnh, đặc biệt là do vi khuẩn Streptococcus agalactiae. Nhiễm khuẩn gây ra những thay đổi đáng kể trong chỉ số huyết học, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của cá. Việc bổ sung các chất tự nhiên như tinh dầu sả chanh vào thức ăn có thể là một giải pháp tiềm năng để tăng cường miễn dịch cá điêu hồng và giảm thiểu tác động tiêu cực của bệnh. Nghiên cứu này tập trung vào việc khảo sát những thay đổi trong chỉ số huyết học của cá sau khi nhiễm khuẩn và được bổ sung tinh dầu sả chanh, nhằm đánh giá hiệu quả của phương pháp này.

1.1. Tầm quan trọng của phân tích máu cá điêu hồng

Phân tích máu cá điêu hồng cung cấp thông tin quan trọng về tình trạng sức khỏe, khả năng miễn dịch và phản ứng của cá đối với các yếu tố môi trường, bệnh tật và thức ăn. Các chỉ số như số lượng hồng cầu, bạch cầu, hematocrit và hemoglobin có thể chỉ ra dấu hiệu của nhiễm trùng, thiếu máu hoặc các vấn đề sức khỏe khác. Việc theo dõi thường xuyên các chỉ số huyết học giúp người nuôi phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn và có biện pháp can thiệp kịp thời. Nghiên cứu này sẽ giúp làm rõ hơn giá trị tham chiếu chỉ số huyết học cá điêu hồng khỏe mạnh và bị bệnh.

1.2. Streptococcus agalactiae Mối đe dọa cho cá điêu hồng nuôi

Streptococcus agalactiae là một loại vi khuẩn gram dương gây bệnh xuất huyết nghiêm trọng ở cá điêu hồng nuôi. Bệnh này có thể gây chết hàng loạt, dẫn đến thiệt hại kinh tế lớn cho người nuôi. Vi khuẩn tấn công hệ thống miễn dịch của cá, gây ra các triệu chứng như lờ đờ, bỏ ăn, xuất huyết da và phù mắt. Việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh do Streptococcus agalactiae gây ra là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành nuôi cá điêu hồng.

II. Thách Thức Giải Pháp Chống Nhiễm Khuẩn ở Cá Điêu Hồng 59 ký tự

Việc điều trị bệnh do Streptococcus agalactiae gây ra thường sử dụng kháng sinh cho cá điêu hồng, nhưng việc lạm dụng có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc, gây khó khăn cho việc điều trị và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Do đó, việc tìm kiếm các giải pháp thay thế an toàn và hiệu quả hơn là rất cần thiết. Tinh dầu sả chanh đã được chứng minh là có khả năng kháng khuẩn và tăng cường miễn dịch cá điêu hồng. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tiềm năng của tinh dầu sả chanh như một phương pháp phòng bệnh cá điêu hồng tự nhiên và bền vững, giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh.

2.1. Vấn đề kháng sinh trong điều trị bệnh cá điêu hồng

Sử dụng kháng sinh để điều trị bệnh cá điêu hồng là một giải pháp nhanh chóng và hiệu quả trong nhiều trường hợp. Tuy nhiên, việc sử dụng không kiểm soát dẫn đến nhiều hệ lụy. Vi khuẩn Streptococcus agalactiae có thể phát triển khả năng kháng thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị. Bên cạnh đó, tồn dư kháng sinh trong sản phẩm có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe người tiêu dùng và ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường nuôi. Cần có các biện pháp thay thế kháng sinh để giải quyết bài toán này.

2.2. Liệu pháp tự nhiên từ tinh dầu sả chanh cho cá điêu hồng

Tinh dầu sả chanh là một lựa chọn đầy hứa hẹn nhờ khả năng kháng khuẩn tự nhiên và an toàn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tinh dầu sả chanh có chứa các hợp chất có khả năng ức chế sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn, bao gồm cả Streptococcus agalactiae. Ngoài ra, tinh dầu sả chanh còn có thể kích thích hệ thống miễn dịch của cá, giúp cá chống lại bệnh tật. Đây là một liệu pháp tự nhiên tiềm năng cho cá điêu hồng.

III. Nghiên Cứu Chỉ Số Huyết Học Sau Bổ Sung Sả Chanh 53 ký tự

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung tinh dầu sả chanh vào khẩu phần ăn đối với chỉ số huyết học cá điêu hồng sau khi nhiễm Streptococcus agalactiae. Cá được chia thành các nhóm, trong đó một nhóm được cho ăn thức ăn bổ sung tinh dầu sả chanh với các nồng độ khác nhau, nhóm còn lại là đối chứng. Sau khi gây nhiễm vi khuẩn, chỉ số huyết học của các nhóm được theo dõi và so sánh để đánh giá hiệu quả bảo vệ của tinh dầu sả chanh. Mục tiêu là xác định liều lượng tối ưu của tinh dầu sả chanh để cải thiện sức khỏe cá điêu hồng và tăng cường khả năng chống lại bệnh tật.

3.1. Phương pháp bổ sung tinh dầu sả chanh vào thức ăn

Phương pháp bổ sung tinh dầu sả chanh cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Tinh dầu sả chanh được trộn đều vào thức ăn viên với các nồng độ khác nhau (200mg/kg, 300mg/kg và 400mg/kg), theo tài liệu gốc. Thức ăn được bảo quản đúng cách để tránh mất đi hoạt tính của tinh dầu sả chanh. Cá được cho ăn theo chế độ ăn hàng ngày, đảm bảo đủ dinh dưỡng và lượng tinh dầu sả chanh cần thiết. Nghiên cứu này tuân theo bố trí thí nghiệm đã được thiết lập trong tài liệu gốc.

3.2. Quy trình phân tích máu cá điêu hồng trong nghiên cứu

Quy trình phân tích máu cá điêu hồng được thực hiện theo các tiêu chuẩn khoa học để đảm bảo tính chính xác và tin cậy. Máu được lấy từ tĩnh mạch đuôi của cá bằng kim tiêm vô trùng. Các chỉ số huyết học như số lượng hồng cầu, bạch cầu, hematocrit, hemoglobin và các chỉ số hình thái tế bào máu được đo bằng các thiết bị chuyên dụng. Dữ liệu được thu thập và xử lý thống kê để phân tích sự khác biệt giữa các nhóm. Đây là bước quan trọng để đánh giá ảnh hưởng của nhiễm khuẩn đến chỉ số huyết học cá.

IV. Kết Quả Tác Dụng Của Sả Chanh Đến Huyết Học Cá 56 ký tự

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc bổ sung tinh dầu sả chanh có ảnh hưởng tích cực đến chỉ số huyết học cá điêu hồng sau khi nhiễm Streptococcus agalactiae. Các chỉ số như số lượng hồng cầu, bạch cầu và hemoglobin có xu hướng cải thiện ở các nhóm được bổ sung tinh dầu sả chanh so với nhóm đối chứng. Điều này cho thấy tinh dầu sả chanh có thể giúp tăng cường khả năng miễn dịch và phục hồi sức khỏe của cá sau khi bị nhiễm bệnh. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để xác định cơ chế hoạt động và liều lượng tối ưu của tinh dầu sả chanh.

4.1. Ảnh hưởng của sả chanh đến số lượng hồng cầu cá

Số lượng hồng cầu là một chỉ số quan trọng để đánh giá khả năng vận chuyển oxy của máu. Nghiên cứu cho thấy tinh dầu sả chanh có thể giúp duy trì hoặc tăng số lượng hồng cầu ở cá bị nhiễm Streptococcus agalactiae. Điều này có thể giúp cá chống lại tình trạng thiếu máu do nhiễm trùng. Tuy nhiên, sự thay đổi cụ thể về số lượng hồng cầu cần được phân tích kỹ lưỡng để đưa ra kết luận chính xác.

4.2. Tác động của sả chanh đến hệ miễn dịch bạch cầu

Bạch cầu đóng vai trò quan trọng trong hệ thống miễn dịch của cá. Việc bổ sung tinh dầu sả chanh có thể kích thích sản xuất bạch cầu, giúp cá chống lại vi khuẩn Streptococcus agalactiae. Tỷ lệ bạch cầu trung tính, bạch cầu ưa axit, bạch cầu lympho và bạch cầu đơn nhân cũng có thể thay đổi, cho thấy sự điều chỉnh của hệ thống miễn dịch. Việc theo dõi sự thay đổi của các loại bạch cầu này cung cấp thông tin chi tiết về phản ứng miễn dịch của cá.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Bí Quyết Dùng Sả Chanh Hiệu Quả 58 ký tự

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng vào thực tiễn nuôi trồng cá điêu hồng để cải thiện an toàn sinh học trong nuôi trồng thủy sản và giảm thiểu thiệt hại do bệnh tật. Người nuôi có thể bổ sung tinh dầu sả chanh vào khẩu phần ăn của cá như một biện pháp phòng ngừa hoặc hỗ trợ điều trị bệnh do Streptococcus agalactiae gây ra. Tuy nhiên, cần tuân thủ đúng liều lượng và phương pháp sử dụng để đảm bảo hiệu quả và an toàn. Việc kết hợp tinh dầu sả chanh với các biện pháp quản lý ao nuôi tốt có thể giúp tăng cường sức khỏe cá điêu hồng và nâng cao năng suất.

5.1. Hướng dẫn sử dụng tinh dầu sả chanh trong nuôi cá

Việc sử dụng tinh dầu sả chanh cần tuân thủ các hướng dẫn sau: Chọn loại tinh dầu sả chanh chất lượng, đảm bảo không chứa các chất phụ gia độc hại. Trộn tinh dầu sả chanh đều vào thức ăn viên với liều lượng phù hợp (từ 200-400mg/kg thức ăn, theo nghiên cứu). Cho cá ăn thức ăn bổ sung tinh dầu sả chanh hàng ngày, đặc biệt là trong giai đoạn có nguy cơ nhiễm bệnh cao. Theo dõi sát tình trạng sức khỏe của cá và điều chỉnh liều lượng khi cần thiết.

5.2. Lưu ý khi kết hợp sả chanh với quy trình nuôi

Việc sử dụng tinh dầu sả chanh cần được kết hợp với các biện pháp quản lý ao nuôi tốt để đạt hiệu quả tối ưu. Đảm bảo chất lượng nước tốt, duy trì nhiệt độ và độ pH ổn định. Quản lý mật độ nuôi hợp lý, tránh quá tải. Thực hiện vệ sinh ao nuôi định kỳ, loại bỏ chất thải và thức ăn thừa. Sử dụng các chế phẩm sinh học để cải thiện chất lượng nước và tăng cường hệ miễn dịch cho cá. Điều này góp phần vào nuôi trồng thủy sản bền vững.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Cá Điêu Hồng Bền Vững 56 ký tự

Nghiên cứu này đã cung cấp thêm bằng chứng về tiềm năng của tinh dầu sả chanh trong việc cải thiện sức khỏe cá điêu hồng và phòng ngừa bệnh do Streptococcus agalactiae gây ra. Việc sử dụng tinh dầu sả chanh có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh và góp phần vào phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững. Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ cơ chế hoạt động, xác định liều lượng tối ưu và đánh giá hiệu quả lâu dài của tinh dầu sả chanh trên cá điêu hồng.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo về sả chanh và cá điêu hồng

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào: Nghiên cứu cơ chế hoạt động của tinh dầu sả chanh trên hệ thống miễn dịch của cá điêu hồng. Đánh giá ảnh hưởng của tinh dầu sả chanh đến các bệnh khác trên cá điêu hồng. So sánh hiệu quả của tinh dầu sả chanh với các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh khác. Phát triển các sản phẩm thức ăn bổ sung tinh dầu sả chanh có hiệu quả cao và dễ sử dụng.

6.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu khoa học về cá điêu hồng

Nghiên cứu khoa học về cá điêu hồng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng và tính bền vững của ngành nuôi trồng. Các nghiên cứu về dinh dưỡng, di truyền, bệnh tật và quản lý ao nuôi có thể giúp người nuôi tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu rủi ro. Việc đầu tư vào nghiên cứu khoa học là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành cá điêu hồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cá Điêu hồng (Oreochromis sp.), hay còn gọi là cá Diêu hồng, là đối tượng thủy sản nước ngọt có giá trị thương phẩm cao nhờ chất lượng thịt thơm ngon, ít xương dăm và hàm lượng chất béo cao. Với đặc tính sinh trưởng nhanh, chi phí sản xuất thấp và thị trường tiêu thụ ổn định, cá Điêu hồng cùng cá Rô phi đã được đưa vào quy hoạch phát triển nuôi trồng thủy sản của Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 theo Quyết định số 1639/QĐ-BNN-TCTS của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Tuy nhiên, nghề nuôi cá Điêu hồng thâm canh trong ao và lồng bè đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng về ô nhiễm môi trường và dịch bệnh bùng phát.

Trong số các tác nhân gây bệnh, vi khuẩn Streptococcus agalactiae là nguyên nhân chính gây ra hội chứng phù mắt, xuất huyết và viêm màng não trên cá Điêu hồng ở mọi giai đoạn phát triển, dẫn đến tỷ lệ chết cao và nhanh chóng. Việc lạm dụng kháng sinh hóa dược để xử lý dịch bệnh đã dẫn đến hiện tượng vi khuẩn kháng thuốc, làm tồn dư hóa chất trong sản phẩm thủy sản, đe dọa sức khỏe người tiêu dùng và gây ô nhiễm môi trường sinh thái. Nhằm tìm kiếm giải pháp thay thế an toàn và bền vững, các nghiên cứu ứng dụng tinh dầu thảo mộc tự nhiên giàu hoạt chất kháng khuẩn đang được chú trọng. Tinh dầu sả chanh (Cymbopogon citratus) chứa hàm lượng lớn citral (α-citral và β-citral) đã được chứng minh có hoạt tính ức chế vi sinh vật gây bệnh. Mặc dù vậy, các dữ liệu thực nghiệm về đáp ứng sinh lý huyết học của cá Điêu hồng khi sử dụng tinh dầu sả kết hợp với thử thách cảm nhiễm S. agalactiae vẫn còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát sự biến đổi một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) nhiễm vi khuẩn Streptococcus agalactiae sau khi bổ sung tinh dầu sả chanh vào khẩu phần ăn với các liều lượng khác nhau.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Xác định chỉ số hình thái tế bào máu (hình dạng, kích thước trục lớn, trục bé, chu vi, diện tích) và chỉ số huyết học (Hematocrit, hàm lượng Hemoglobin, số lượng hồng cầu, tổng số bạch cầu và tiểu cầu) của cá Điêu hồng trong điều kiện bình thường và sau khi nhiễm vi khuẩn S. agalactiae.
2. Xác định các chỉ số hình thái tế bào máu và chỉ số huyết học của cá Điêu hồng trong điều kiện nuôi bằng khẩu phần ăn có bổ sung tinh dầu sả chanh ở các nồng độ khảo sát (200 mg/kg, 300 mg/kg, 400 mg/kg thức ăn).
3. Khảo sát sự biến động của các chỉ số hình thái tế bào máu và chỉ số huyết học của cá Điêu hồng trong điều kiện nuôi bằng khẩu phần ăn bổ sung tinh dầu sả chanh kết hợp gây nhiễm vi khuẩn S. agalactiae.
4. Đánh giá khả năng kháng vi khuẩn S. agalactiae gây bệnh xuất huyết ở cá Điêu hồng thông qua sự thay đổi của các chỉ số huyết học tương ứng với từng nồng độ tinh dầu sả bổ sung.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Máu ngoại vi thu nhận từ cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) khỏe mạnh, giai đoạn khoảng 2,5 tháng tuổi, không phân biệt giới tính, được cung cấp bởi Trung tâm Quốc gia Giống Thủy sản Nước ngọt Nam Bộ (Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 2, Cái Bè, Tiền Giang).
• Vật liệu sinh học và hóa chất: Chủng vi khuẩn Streptococcus agalactiae được cung cấp bởi Phòng thí nghiệm Bệnh học Thủy sản, Khoa Thủy sản – Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh; tinh dầu sả chanh thương phẩm do Công ty TNHH Heber Việt Nam cung ứng.
• Phạm vi không gian: Phòng thí nghiệm Giải phẫu – Sinh lý học Người và Động vật kết hợp khu nuôi thực nghiệm tại Vườn sinh học, Khoa Sinh học – Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài thực hiện từ tháng 11/2021 đến tháng 04/2022; chu kỳ nuôi thử nghiệm và theo dõi huyết học kéo dài 60 ngày cho mỗi nghiệm thức.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm khoa học

Nghiên cứu dựa trên nền tảng sinh lý học động vật thủy sản và bệnh học thủy sản:

• Đặc điểm huyết học cá xương (Teleostei): Hồng cầu cá Điêu hồng là tế bào có nhân, thực hiện chức năng vận chuyển khí và có mức độ trao đổi chất nội bào cao. Hệ thống bạch cầu gồm bạch cầu hạt (chủ yếu là bạch cầu trung tính - neutrophils), bạch cầu không hạt (lymphocytes, monocytes) và tiểu cầu (thrombocytes), đóng vai trò then chốt trong đáp ứng miễn dịch tự nhiên và thực bào vi sinh vật xâm nhập.
• Tác nhân gây bệnh Streptococcus agalactiae: Liên cầu khuẩn Gram dương, dạng hình cầu hoặc oval đường kính 0,5–1 µm, không di động, không sinh bào tử, thuộc nhóm liên cầu nhóm B (GBS), phản ứng catalase và oxidase âm tính, không gây tan huyết trên thạch máu nhưng có độc lực cao gây tổn thương mô nội tạng, vỡ mạch và xuất huyết.
• Thành phần hóa thực vật của tinh dầu sả chanh (Cymbopogon citratus): Chứa các hợp chất terpenoid bay hơi với thành phần chủ yếu là α-citral (geranial, 31,80%–40,84%) và β-citral (neral, 27,75%–28,49%), cùng myrcene, geraniol và linalool, có cơ chế phá hủy màng sinh chất vi khuẩn và điều hòa hệ miễn dịch của vật chủ.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

Nghiên cứu áp dụng phương pháp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn toàn gồm 5 nghiệm thức (mật độ 60 cá thể/nghiệm thức, nuôi trong bể composite $200 \times 80 \times 60\text{ cm}$, sục khí liên tục, thay 2/3 thể tích nước 2 lần/tuần, dùng nước máy khử chlorine):

• Nghiệm thức đối chứng 1 (NTĐC1): Cá ăn thức ăn công nghiệp thông thường, không bổ sung tinh dầu, không gây nhiễm vi khuẩn.
• Nghiệm thức đối chứng 2 (NTĐC2): Cá ăn thức ăn công nghiệp thông thường, có gây nhiễm vi khuẩn.
• Nghiệm thức thí nghiệm 1 (NT1): Bổ sung 200 mg tinh dầu sả chanh/kg thức ăn, có gây nhiễm vi khuẩn.
• Nghiệm thức thí nghiệm 2 (NT2): Bổ sung 300 mg tinh dầu sả chanh/kg thức ăn, có gây nhiễm vi khuẩn.
• Nghiệm thức thí nghiệm 3 (NT3): Bổ sung 400 mg tinh dầu sả chanh/kg thức ăn, có gây nhiễm vi khuẩn.

Quy trình cảm nhiễm vi khuẩn được tiến hành bằng phương pháp ngâm cá trong 60 phút ở nồng độ vi khuẩn $10^6\text{ CFU/mL}$ (được tăng sinh trong môi trường lỏng Brain Heart Infusion - BHI ở 28°C, chuẩn hóa mật độ quang phổ $\text{OD}_{620} = 1$ tương đương $10^8\text{ CFU/mL}$ rồi pha loãng).

Quy trình thu mẫu và xét nghiệm máu được thực hiện qua 3 đợt (đợt 1: sau 3 tuần thuần dưỡng; đợt 2: sau 20 ngày cho ăn thức ăn bổ sung tinh dầu; đợt 3: sau 5 ngày cảm nhiễm vi khuẩn):

• Thu thập máu: Tiêm hút tĩnh mạch cuống đuôi bằng kim tiêm tráng dung dịch chống đông Natri Citrat 0,05%, chuyển vào ống chứa EDTA chuyên dụng.
• Đo kích thước và hình thái tế bào: Phết lam máu, cố định bằng cồn tuyệt đối, nhuộm Giemsa, chụp ảnh hiển vi và phân tích bằng phần mềm ImageJ. Chu vi ($C$) và diện tích ($S$) hồng cầu được tính toán theo công thức elip: $$C = 2\pi \sqrt{\frac{(a/2)^2 + (b/2)^2}{2}}$$ $$S = \pi \left(\frac{a}{2}\right) \left(\frac{b}{2}\right)$$ (với $a$ là trục lớn, $b$ là trục bé).
• Định lượng tế bào máu: Định lượng số lượng hồng cầu bằng buồng đếm Neubauer ($HC = A \times 10.000\text{ tế bào/mm}^3$ máu ngoại vi). Định lượng tổng số bạch cầu và tiểu cầu bằng phương pháp đếm tương đối trên 1.500 tế bào của lam nhuộm Giemsa kết hợp số lượng hồng cầu.
• Định lượng Hemoglobin (Hb): Phương pháp Sahli so màu hematin chlohydrate tạo thành khi kết hợp máu với dung dịch $\text{HCl } 0,1\text{N}$, đọc kết quả theo thang đơn vị $\text{g}%$.
• Xác định Hematocrit (HCT): Quay ly tâm máu trong ống mao dẫn chuyên dụng ở tốc độ 1.200 vòng/phút trong 5 phút, đo tỷ lệ phần trăm thể tích khối hồng cầu lắng đọng.

Phương pháp xử lý số liệu

Toàn bộ số liệu thu thập được tính toán giá trị trung bình và độ lệch chuẩn ($\bar{X} \pm SD$), kiểm định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê bằng phân tích phương sai (ANOVA) trên phần mềm Minitab 18 với mức ý nghĩa $p \le 0,05$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Mở đầu

Phần mở đầu xác lập tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trong nghề nuôi cá Điêu hồng tại Đồng bằng sông Cửu Long; trình bày mục đích, đối tượng, 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể và giới hạn phạm vi thực nghiệm tại Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2021–2022.

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp cơ sở khoa học từ các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước:

• Ứng dụng chiết xuất thực vật trong thủy sản: Điểm qua các nghiên cứu về cao chiết cỏ mực (Eclipta alba), lá trầu không (Piper betle), vỏ quế (Cinnamomum), gừng (Zingiber officinale) và bột lá Andrographis paniculata trong việc kích thích miễn dịch và ức chế vi khuẩn Aeromonas và Streptococcus.
• Đặc điểm sinh học cá Điêu hồng: Hệ thống phân loại học, nguồn gốc nhập nội từ AIT (1990), giới hạn sinh thái về nhiệt độ (thích hợp 25–30°C, giới hạn 20–35°C), pH (6,5–8,5), độ mặn (5–12‰) và nhu cầu oxy hòa tan (3–8 mg/L).
• Huyết học cá Rô phi và Điêu hồng: Cấu trúc hình thái hồng cầu có nhân và các phân lớp bạch cầu (trung tính, ưa acid, lympho, mono); tổng hợp các bảng khoảng tham chiếu chỉ số huyết học từ các công trình của Hrubec (2000), Dương Thành Long (2008), Bailone (2010), Brum (2017) và Shokr (2019).
• Đặc tính tinh dầu sả chanh: Khái quát hóa lý (tỷ trọng $d = 0,8865$), thành phần hóa học phân tích qua GC/MS với hoạt chất ưu thế là α-citral và β-citral; cơ chế kháng khuẩn và điều hòa miễn dịch.
• Bệnh học do Streptococcus agalactiae: Phân tích hình thái hiển vi liên cầu không có lông/roi, đặc tính sinh hóa (API 20 Strep âm tính với esculin, dương tính với VP), dịch tễ học mùa vụ xuất hiện bệnh tại An Giang, Tiền Giang, Vĩnh Long và các biến đổi bệnh lý giải phẫu vi thể (xung huyết nội tạng, tổn thương tế bào nội mô mạch máu).

Chương 2: Vật liệu và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết quy trình thiết kế và tiến hành thực nghiệm:

• Tiêu chuẩn hóa điều kiện nuôi dưỡng cá thí nghiệm tại bể composite.
• Kỹ thuật nuôi tăng sinh và xác định nồng độ vi khuẩn S. agalactiae bằng máy quang phổ kế ở bước sóng 540 nm ($\text{OD}_{620} = 1$).
• Cơ sở chọn liều cảm nhiễm $10^6\text{ CFU/mL}$ dựa trên các công bố về $\text{LD}_{50}$ của Trần Minh Mẫn (2011) và Đặng Thụy Mai Thy (2012).
• Phương pháp phối trộn tinh dầu sả chanh vào thức ăn viên nổi bằng máy ép chuyên dụng ở các mức 200, 300, 400 mg/kg.
• Chi tiết các thao tác kỹ thuật đo đạc huyết học (phương pháp buồng đếm Neubauer, huyết sắc kế Sahli, ống vi ly tâm Hematocrit) và quy trình xử lý hình ảnh tế bào trên ImageJ.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương kết quả tập trung phân tích 4 nội dung chính:

• Chỉ số huyết học cá Điêu hồng đối chứng: Nhận diện 3 loại bạch cầu trong máu ngoại vi gồm monocyte, lymphocyte và bạch cầu trung tính (không ghi nhận bạch cầu ưa base và ưa acid). Các chỉ số sinh lý cơ sở: $\text{HCT} = 32,62 \pm 3,36%$; $\text{Hb} = 8,05 \pm 1,19\text{ g}%$; $\text{HC} = (1,38 \pm 0,29) \times 10^6/\text{mm}^3$; tổng số $\text{BC và TC} = (4,06 \pm 1,28) \times 10^4/\text{mm}^3$, các giá trị đều tương thích với khoảng tham chiếu quốc tế.
• Biến đổi hình thái và chỉ số huyết học khi nhiễm vi khuẩn: Sau 5 ngày cảm nhiễm S. agalactiae, xuất hiện các tế bào hồng cầu dị hình (hình giọt nước, hình nón, hồng cầu hai nhân, hồng cầu đa sắc tiền trưởng thành, hồng cầu răng cưa). Kích thước hồng cầu suy giảm rõ rệt: trục lớn giảm 12,36% (từ $10,18\ \mu\text{m}$ xuống $9,06\ \mu\text{m}$), trục bé giảm 18,78% (từ $7,97\ \mu\text{m}$ xuống $6,71\ \mu\text{m}$), diện tích tế bào giảm từ $258,33\ \mu\text{m}^2$ xuống $191,37\ \mu\text{m}^2$ ($p < 0,05$). Các chỉ số HCT giảm còn $28,53%$, Hb giảm xuống $5,48\text{ g}%$, số lượng hồng cầu tụt xuống $(0,98 \pm 0,36) \times 10^6/\text{mm}^3$, trong khi tổng BC và TC tăng 21,43% đạt $(4,93 \pm 2,44) \times 10^4/\text{mm}^3$.
• Tác động của khẩu phần ăn bổ sung tinh dầu sả chanh (sau 20 ngày): Các nghiệm thức NT1, NT2, NT3 đều kích thích sự gia tăng các chỉ số huyết học so với đối chứng. Nồng độ 400 mg/kg (NT3) đạt hiệu quả cao nhất: $\text{HCT} = 39,82 \pm 6,90%$; $\text{Hb} = 8,86 \pm 0,89\text{ g}%$; $\text{HC} = (1,57 \pm 0,38) \times 10^6/\text{mm}^3$; tổng BC và TC tăng mạnh lên $(7,12 \pm 3,97) \times 10^4/\text{mm}^3$ (tăng 75,4% so với NTĐC).
• Khả năng duy trì chỉ số huyết học sau thử thách cảm nhiễm: Sau 5 ngày nhiễm khuẩn, cá ở nghiệm thức NT3 duy trì độ ổn định sinh lý tốt nhất: chỉ số Hb duy trì ở mức $8,51 \pm 1,25\text{ g}%$ (không suy giảm so với trước nhiễm), HCT đạt $37,28 \pm 6,59%$, số lượng hồng cầu đạt $(1,37 \pm 0,36) \times 10^6/\text{mm}^3$ và tổng BC+TC giữ ở mức $(7,14 \pm 2,68) \times 10^4/\text{mm}^3$, cao hơn đáng kể so với nghiệm thức đối chứng bị nhiễm khuẩn.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu tổng hợp thực nghiệm

Bảng dưới đây tổng hợp sự biến thiên của các chỉ số huyết học cá Điêu hồng qua các giai đoạn nghiên cứu tại các nghiệm thức:

Nghiệm thức	Thời điểm khảo sát	HCT (%)	Hàm lượng Hb (g%)	Số lượng HC ($\times 10^6/\text{mm}^3$)	Tổng số BC và TC ($\times 10^4/\text{mm}^3$)
NTĐC (0 mg/kg)	Trước gây nhiễm	$32,62 \pm 3,36$	$8,05 \pm 1,19$	$1,38 \pm 0,29$	$4,06 \pm 1,28$
	Sau 5 ngày nhiễm	$28,53 \pm 6,47$	$5,48 \pm 1,12$	$0,98 \pm 0,36$	$4,93 \pm 2,44$
NT1 (200 mg/kg)	Trước gây nhiễm	$36,60 \pm 5,14$	$8,58 \pm 1,25$	$1,53 \pm 0,27$	$6,83 \pm 1,58$
	Sau 5 ngày nhiễm	$30,04 \pm 6,91$	$7,11 \pm 1,42$	$1,25 \pm 0,36$	$5,69 \pm 2,05$
NT2 (300 mg/kg)	Trước gây nhiễm	$37,15 \pm 6,23$	$7,95 \pm 1,44$	$1,54 \pm 0,54$	$6,58 \pm 3,69$
	Sau 5 ngày nhiễm	$34,84 \pm 3,43$	$7,01 \pm 1,48$	$1,22 \pm 0,25$	$5,31 \pm 1,29$
NT3 (400 mg/kg)	Trước gây nhiễm	$39,82 \pm 6,90$	$8,86 \pm 0,89$	$1,57 \pm 0,38$	$7,12 \pm 3,97$
	Sau 5 ngày nhiễm	$37,28 \pm 6,59$	$8,51 \pm 1,25$	$1,37 \pm 0,36$	$7,14 \pm 2,68$

Đóng góp học thuật và thực tiễn của tác giả

• Đóng góp học thuật: Cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm có hệ thống về các chỉ số hình thái tế bào máu (trục lớn, trục bé, chu vi, diện tích) và chỉ số sinh lý máu (HCT, Hb, HC, BC, TC) của cá Điêu hồng tại Việt Nam trong điều kiện bình thường, điều kiện bổ sung tinh dầu sả chanh và điều kiện bệnh lý do S. agalactiae.
• Làm sáng tỏ cơ chế sinh lý - bệnh học: Chứng minh rằng sự xâm nhập của S. agalactiae gây hội chứng thiếu máu nghiêm trọng thông qua việc làm suy giảm kích thước hồng cầu, gây biến dạng màng tế bào và tụt giảm mật độ hồng cầu, hemoglobin; đồng thời kích hoạt sự tăng sinh bạch cầu để thực hiện phản ứng miễn dịch.
• Giải pháp ứng dụng: Xác định mức bổ sung tinh dầu sả chanh $400\text{ mg/kg}$ thức ăn mang lại hiệu quả phòng bệnh tối ưu nhất, giúp duy trì hàm lượng hemoglobin ổn định ($8,51\text{ g}%$) và hạn chế tối đa các tổn hại huyết học khi cá bị vi khuẩn tấn công.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên các phân tích và kiến nghị trực tiếp từ văn bản khóa luận:

• Hạn chế của nghiên cứu: Nghiên cứu mới dừng lại ở việc đánh giá các chỉ số huyết học ngoại vi trong điều kiện phòng thí nghiệm sau 5 ngày cảm nhiễm ngâm tắm; chưa theo dõi tỷ lệ sống sót lũy kế dài ngày của đàn cá và chưa phân tích cấu trúc tổn thương mô bệnh học vi thể (gan, thận, lách, não) của các nghiệm thức có tinh dầu.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  1. Khảo sát biến động tỷ lệ sống và khả năng bảo vệ tương đối (RPS) của cá Điêu hồng được bổ sung tinh dầu sả chanh sau thời gian cảm nhiễm kéo dài.
  2. Phân tích các lát cắt mô bệnh học ở gan, thận kẽ và màng não nhằm làm rõ mức độ bảo vệ vi cấu trúc cơ quan nội tạng của tinh dầu sả chanh.
  3. Mở rộng thử nghiệm điều trị (sử dụng tinh dầu sả chanh sau khi cá đã phát bệnh) và đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật trong điều kiện nuôi lồng bè thực địa.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên ngành hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên cao học: Thuộc các ngành Sư phạm Sinh học, Sinh học thực nghiệm, Bệnh học Thủy sản và Nuôi trồng Thủy sản; cung cấp quy trình chuẩn hóa từ khâu thuần dưỡng cá, phối trộn tinh dầu, nuôi tăng sinh vi khuẩn đến kỹ thuật xét nghiệm máu động vật thủy sản.
• Nghiên cứu viên lĩnh vực dược liệu thủy sản: Tham khảo phương pháp đo đạc hình thái tế bào máu bằng phần mềm mã nguồn mở ImageJ, công thức toán học tính diện tích/chu vi hồng cầu dạng elip, cũng như kỹ thuật định lượng huyết học kinh điển bằng buồng đếm Neubauer và huyết sắc kế Sahli.
• Kỹ sư và cán bộ kỹ thuật thủy sản: Tham khảo cơ sở liều lượng ($400\text{ mg/kg}$ thức ăn) để xây dựng các quy trình phòng bệnh sinh học bằng tinh dầu thảo mộc nhằm giảm thiểu sử dụng kháng sinh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tinh dầu sả chanh được thử nghiệm với các liều lượng nào và dựa trên cơ sở khoa học nào để lựa chọn?

Khóa luận thử nghiệm 3 mức nồng độ bổ sung vào thức ăn là $200\text{ mg/kg}$ (NT1), $300\text{ mg/kg}$ (NT2) và $400\text{ mg/kg}$ (NT3). Cơ sở lựa chọn dựa trên công bố của Al-Sagheer và cộng sự (2018) trên cá Rô phi (O. niloticus) khi ghi nhận mức $200\text{ mg/kg}$ và $400\text{ mg/kg}$ cải thiện tốt tăng trưởng và hoạt tính chống oxy hóa; từ đó tác giả bổ sung thêm mức trung gian $300\text{ mg/kg}$ để đánh giá chi tiết đáp ứng huyết học khi nhiễm khuẩn.

2. Phương pháp và nồng độ cảm nhiễm vi khuẩn Streptococcus agalactiae trong đề tài được tiến hành như thế nào?

Vi khuẩn S. agalactiae được tăng sinh trong môi trường lỏng BHI ở 28°C trong 24–48 giờ, đo quang phổ ở bước sóng 540 nm ($\text{OD}_{620} = 1$) rồi pha loãng về nồng độ cảm nhiễm $10^6\text{ CFU/mL}$. Cá được gây nhiễm bằng phương pháp ngâm tắm với mật độ 20 cá thể/bể chứa 20 lít dung dịch vi khuẩn trong thời gian 60 phút, sau đó đưa trở lại môi trường nuôi ban đầu.

3. Sau khi nhiễm vi khuẩn S. agalactiae 5 ngày, hình thái tế bào hồng cầu cá Điêu hồng biến đổi ra sao?

Kính hiển vi ghi nhận sự xuất hiện của các dạng hồng cầu bất thường gồm: hồng cầu hình giọt nước (chiếm ưu thế), hồng cầu hình nón, hồng cầu răng cưa, hồng cầu hai nhân và hồng cầu đa sắc tiền trưởng thành. Kích thước tế bào hồng cầu suy giảm có ý nghĩa thống kê: trục lớn giảm từ $10,18\ \mu\text{m}$ xuống $9,06\ \mu\text{m}$, trục bé giảm từ $7,97\ \mu\text{m}$ xuống $6,71\ \mu\text{m}$, chu vi giảm từ $28,87\ \mu\text{m}$ xuống $25,09\ \mu\text{m}$ và diện tích giảm từ $258,33\ \mu\text{m}^2$ xuống $191,37\ \mu\text{m}^2$.

4. Liều lượng tinh dầu sả chanh nào mang lại hiệu quả bảo vệ huyết học tốt nhất khi cá bị nhiễm khuẩn?

Nghiệm thức bổ sung $400\text{ mg}$ tinh dầu sả chanh/kg thức ăn (NT3) cho hiệu quả tối ưu nhất. Sau 5 ngày cảm nhiễm, cá ở NT3 duy trì hàm lượng Hb ở mức $8,51 \pm 1,25\text{ g}%$ (không suy giảm so với mức $8,86\text{ g}%$ trước nhiễm), chỉ số HCT đạt $37,28%$, số lượng hồng cầu đạt $1,37 \times 10^6/\text{mm}^3$ và tổng số bạch cầu + tiểu cầu đạt mức cao nhất ($7,14 \times 10^4/\text{mm}^3$), giúp cá hạn chế tối đa tình trạng thiếu máu do vi khuẩn gây ra.

5. Nghiên cứu đã nhận diện được những loại bạch cầu nào trong máu ngoại vi của cá Điêu hồng?

Quan sát tiêu bản nhuộm Giemsa dưới kính hiển vi quang học, nghiên cứu phân lập được 3 loại bạch cầu chính gồm: bạch cầu trung tính (neutrophils - chiếm đa số trong nhóm bạch cầu có hạt, nhân chia thùy hoặc nằm lệch), bạch cầu đơn nhân (monocytes - kích thước lớn nhất, tế bào chất màu xám xanh) và bạch cầu lympho (lymphocytes - gồm loại nhỏ và lớn, nhân to chiếm hầu hết tế bào chất). Tiêu bản không ghi nhận sự xuất hiện của bạch cầu ưa acid và bạch cầu ưa base.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Lan Nhi đã cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về sự biến đổi các chỉ số huyết học và hình thái tế bào máu của cá Điêu hồng dưới tác động của vi khuẩn gây bệnh xuất huyết Streptococcus agalactiae. Kết quả nghiên cứu chứng minh việc nhiễm khuẩn gây ra hội chứng thiếu máu nghiêm trọng, làm biến dạng và suy giảm kích thước hồng cầu cũng như làm tụt giảm các chỉ số HCT, Hb và số lượng hồng cầu. Việc bổ sung tinh dầu sả chanh vào khẩu phần ăn, đặc biệt ở nồng độ $400\text{ mg/kg}$ thức ăn, đã kích thích hiệu quả hệ thống miễn dịch tế bào, gia tăng tổng lượng bạch cầu và duy trì sự ổn định của các chỉ số huyết học trước sự xâm nhiễm của vi khuẩn, khẳng định tiềm năng ứng dụng của tinh dầu sả chanh như một chế phẩm sinh học an toàn trong nuôi trồng thủy sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU. PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu ứng dụng cao chiết thực vật vào nuôi trồng thủy sản 4 1. Tổng quan về cá Điêu hồng.

Hệ thống phân loại. Nguồn gốc và đặc điểm hình thái. Đặc điểm sinh học của cá Điêu hồng. Các chỉ số huyết học.

Tổng quan về tinh dầu sả. Hệ thống phân loại. Tính chất hóa lí của tinh dầu. Thành phần hóa học.

Tính kháng khuẩn. Tổng quan về vi khuẩn S. Đặc điểm hình thái, cấu trúc hiển vi. Đặc điểm sinh hóa.

Tổng quan đặc điểm bệnh xuất huyết ở cá Điêu hồng do S. agalactiae gây ra 12 1. Các yếu tố gây ra dịch bệnh. Dấu hiệu bệnh lí.

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thời gian, địa điểm nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm. Phương pháp thực nghiệm.

Phương pháp nuôi và chăm sóc cá trong điều kiện phòng thí nghiệm. Phương pháp nuôi tăng sinh và đo mật độ vi khuẩn S. Phương pháp gây nhiễm vi khuẩn S. Phương pháp bổ sung tinh dầu sả vào khẩu phần ăn của cá.

Phương pháp lấy máu cá. Phương pháp phân tích máu cá. Phương pháp xử lí số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng nuôi trong các nghiệm thức đối chứng. Các loại tế bào máu của cá Điêu hồng. Các chỉ số huyết học. Một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng khi nhiễm vi khuẩn S.

Các chỉ số hình thái hồng cầu. Các chỉ số huyết học. Một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng sau khi sử dụng khẩu phần ăn bổ sung tinh dầu sả chanh. Chỉ số hình thái tế bào máu.

Chỉ số huyết học. Một số chỉ số huyết học cá Điêu hồng cảm nhiễm vi khuẩn S. agalactiae sau khi nuôi trong điều kiện bổ sung tinh dầu sả chanh vào thức ăn. Sự thay đổi của chỉ số hematocrit.

Sự thay đổi của chỉ số hemoglobin. Sự thay đổi của số lượng hồng cầu. Sự thay đổi của số lượng bạch cầu và tiểu cầu .32 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .35 TÀI LIỆU THAM KHẢO. PL1 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Kí hiệu Chú giải BC Bạch cầu ĐBSCL Đồng bằng sông Cửu Long Hb Hemoglobin HC Hồng cầu HCT Hematocrit NT Nghiệm thức NTĐC Nghiệm thức đối chứng TC Tiểu cầu PTNT Phát triển nông thôn vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.

Một số chỉ số huyết học của cá Oreochromis lai. So sánh một số chỉ tiêu huyết học giữa cá Rô phi nhỏ và cá Rô phi lớn. Kết quả phân tích thành phần tinh dầu sả chanh bằng phương pháp GC/MS. Chỉ số huyết học ở cá Điêu hồng (Oreochromis sp.

Một số chỉ số hình thái hồng cầu cá Điêu hồng. Một số chỉ số huyết học cá Điều hồng trước và sau cảm nhiễm. Kích thước hồng cầu cá Điêu hồng nuôi trong điều kiện sử dụng thức ăn có bổ sung tinh dầu sả chanh. Một số chỉ số huyết học cá Điêu hồng nuôi trong điều kiện cho ăn thức ăn có bổ sung tinh dầu sả chanh.

Chỉ số hematocrit (%) của cá Điêu hồng ở các nghiệm thức bổ sung tinh dầu sả chanh sau khi gây nhiễm 5 ngày. Hàm lượng Hb (g%) của cá Điêu hồng ở các nghiệm thức bổ sung tinh dầu sả chanh sau khi gây nhiễm 5 ngày. Số lượng hồng (×106/mm3) của cá Điêu hồng ở các nghiệm thức bổ sung tinh dầu sả chanh sau khi gây nhiễm 5 ngày. Tổng bạch cầu và tiểu cầu (×104/mm3) của cá Điêu hồng ở các nghiệm thức bổ sung tinh dầu sả chanh sau khi gây nhiễm 5 ngày.32 vii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.

Sơ đồ bố trí thí nghiệm. Tế bào hồng cầu ở cá Điêu hồng (Oreochromis sp. Các loại bạch cầu ở cá Điêu hồng (Oreochromis sp. Các hình dạng bất thường ở Hồng cầu cá Điêu hồng sau khi gây nhiễm S.

Đồ thị biễn diễn sự thay đổi chỉ số HCT máu cá Điêu hồng trước và sau khi cảm nhiễm tại các nghiệm thức. Đồ thị biễn diễn sự thay đổi chỉ số Hb máu cá Điêu hồng trước và sau khi cảm nhiễm tại các nghiệm thức. Đồ thị biễn diễn sự thay đổi số lượng hồng cầu cá Điêu hồng trước và sau khi cảm nhiễm tại các nghiệm thức. Đồ thị biễn diễn sự thay đổi về tổng số BC và TC ở cá Điêu hồng trước và sau khi cảm nhiễm tại các nghiệm thức.

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) hay cá Diêu hồng là một loại cá nước ngọt được thị trường ưa chuộng do có chất lượng thịt thơm ngon, không quá nhiều xương và đặc biệt là cá có hàm lượng mỡ cao nên ăn rất béo. Với ưu thế dễ nuôi, chi phí sản xuất thấp, giá trị xuất khẩu cao và ổn định, cá Rô phi và Điêu hồng là đối tượng được quy hoạch phát triển nuôi đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 theo quyết định số 1639/QĐ- BNN-TCTS do Bộ Nông nghiệp và PTNT đã ban hành năm 2016 [1]. Có thể thấy chúng có nhiều tiềm năng trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thuỷ sản Việt Nam trong những năm tới. Tuy nhiên, việc nuôi trồng thủy sản nói chung và chăn nuôi cá Điêu hồng nói riêng đã gặp không ít khó khăn về chất lượng con giống, chất lượng thức ăn, ô nhiễm môi trường và mối lo ngại về dịch bệnh đã gây ra thiệt hại nặng nề về kinh tế cho người dân.

Các nghiên cứu đã cho thấy bệnh phù mắt, xuất huyết do vi khuẩn Streptococcus agalactiae ( S. agalactiae) gây ra là bệnh phổ biến nhất trên cá Điêu hồng với tỉ lệ chết cao, thời gian gây chết nhanh ở tất cả các giai đoạn phát triển của cá [2], [3]. Cùng với đó là sự thiếu kiến thức, hiểu biết về phương pháp xử lí và phòng, chống dịch bệnh của người dân đã dẫn đến nhiều hậu quả như tạo ra các dòng vi khuẩn kháng thuốc [4]; tồn dư kháng sinh trong sản phẩm thủy sản ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng, môi trường [5] thậm chí là cho cả bản thân người nuôi [6]. Việc nghiên cứu các thảo dược có nguồn gốc từ thực vật thiên nhiên có hoạt tính kháng khuẩn trong nuôi trồng thủy sản đang nhận được rất nhiều sự quan tâm ngay cả trong và ngoài nước vì các ưu điểm như tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường, con người và vật nuôi, dễ tìm thấy, giá thành rẻ đồng thời hạn chế được tình trạng kháng thuốc của vi sinh vật gây bệnh trên động vật.

Để áp dụng các sản phẩm thảo dược một cách an toàn và hiệu quả trong chăn nuôi thủy sản, các công trình nghiên cứu cần phải qua rất nhiều bước thử nghiệm trong đó cần phải xác định các chỉ số huyết học của vật nuôi nhằm xác định tình trạng sức khỏe của chúng khi sử dụng các chiết xuất từ thảo mộc [7]. Đã có nhiều công trình nghiên cứu báo cáo về việc tinh dầu sả có tác dụng chống lại nhiều loại vi sinh vật bao gồm vi khuẩn gram dương, gram âm và một số loài nấm [8]. Tác giả cũng kết luận tinh dầu sả có tiềm năng thay thế kháng sinh trong việc 2 chống lại một số vi khuẩn kháng kháng sinh cụ thể trong nghiên cứu là Staphylococcus aureus (S. aureus), Bacillus cereus (B.

cereus), Bacillus subtilis (B. subtilis), Escherichia coli (E. coli), Klebsiella pneumoniae (K. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của tinh dầu sả trên cơ thể động vật đặc biệt trên động vật thủy sản và hoạt tính kháng vi khuẩn S.

agalactiae vẫn còn hạn chế. Từ những lí do trên, đề tài “Khảo sát một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) nhiễm vi khuẩn Streptococcus agalactiae sau khi bổ sung tinh dầu sả vào khẩu phần ăn” được thực hiện. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Khảo sát được một số chỉ số huyết học của cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) nhiễm vi khuẩn S. agalactiae sau khi bổ sung tinh dầu sả vào khẩu phần ăn.

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Thí nghiệm được tiến hành trên máu ngoại vi cá Điêu hồng khoẻ mạnh (khoảng 2,5 tháng tuổi), không phân biệt đực – cái, được mua tại Trung tâm Quốc gia Giống Thủy sản Nước ngọt Nam Bộ trực thuộc Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 2, xã An Thái Trung, Cái Bè, Tiền Giang. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU - Xác định chỉ số hình thái tế bào máu (hình dạng, kích thước, chu vi, diện tích) và chỉ số huyết học (Hematocrit; hàm lượng Hemoglobin; số lượng hồng cầu) của cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) trong điều kiện bình thường và nhiễm vi khuẩn S. - Xác định chỉ số hình thái tế bào máu (hình dạng, kích thước, chu vi, diện tích) và chỉ số huyết học (Hematocrit; hàm lượng Hemoglobin; số lượng tế bào máu) của cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) trong điều kiện nuôi bằng khẩu phần ăn có bổ sung tinh dầu sả ở các nồng độ khảo sát. - Khảo sát một số sự biến động của các chỉ số hình thái tế bào máu (hình dạng, kích thước, chu vi, diện tích) và chỉ số huyết học (Hematocrit; hàm lượng Hemoglobin; số lượng tế bào máu) của cá Điêu hồng (Oreochromis sp.) trong điều kiện nuôi bằng khẩu phần ăn có bổ sung tinh dầu sả ở các nồng độ khảo sát và nhiễm vi khuẩn S.

3 - Đánh giá khả năng kháng vi khuẩn S. agalactiae gây bệnh xuất huyết ở cá Điêu hồng thông qua các chỉ số huyết học khi sử dụng khẩu phần ăn có bổ sung tinh dầu sả ở từng nồng độ khảo sát. PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đề tài nghiên cứu trên cá Điêu hồng khỏe mạnh (khoảng 2,5 tháng tuổi), không phân biệt đực – cái. Cá được nuôi trong bể nuôi kích thước 200 × 80 × 60 cm.

Cho ăn bằng thức ăn viên công nghiệp. Bố trí thí nghiệm hoàn toàn ngẫu nhiên với năm nghiệm thức bao gồm: hai nghiệm thức đối chứng và ba nghiệm thức thí nghiệm: NT1 – bổ sung tinh dầu sả vào thức ăn với tỉ lệ 200 mg tinh dầu / 1 kg thức ăn; NT2 – 300 mg tinh dầu / 1 kg thức ăn; NT3 – 400 mg tinh dầu / 1 kg thức ăn. Mỗi nghiệm thức gồm 60 cá thể cá. Thời gian nghiên cứu 60 ngày/nghiệm thức, các nghiệm thức thí nghiệm được tiến hành cùng một thời điểm.

Đề tài sử dụng chủng vi khuẩn S. agalactiae nhận từ phòng thí nghiệm Bệnh học thuỷ sản của Khoa Thuỷ sản Trường Đại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh Để gây nhiễm cho cá.