Nghiên cứu chế tạo vải bông kháng khuẩn bằng dịch tách chiết từ quả mặc nưa và kết hợp với một số phụ gia khác

Nghiên cứu vải bông kháng khuẩn từ quả mặc nưa, kết hợp phụ gia. Giải pháp tự nhiên, an toàn, ứng dụng trong y tế, dệt may. Tìm hiểu ngay!

• Tác giả: Nguyễn Trọng Tuấn
• Người hướng dẫn: Gs. Thái Hoàng
• Trường học: Học viện Khoa học và Công nghệ
• Chuyên ngành: Vật liệu Cao phân tử và tổ hợp
• Đề tài: Nghiên Cứu Chế Tạo Vải Bông Kháng Khuẩn Bằng Dịch Tách Chiết Từ Quả Mặc Nưa Và Kết Hợp Với Một Số Phụ Gia Khác
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: VẢI BÔNG KHÁNG KHUẨN
• 1.1. Cấu trúc và thành phần hóa học của xơ bông
• 1.2. Thành phần hóa học
• 1.3. Một số loại vải bông thông dụng
• 1.4. Tình hình nghiên cứu vải bông kháng khuẩn trên thế giới
• 1.5. Tình hình nghiên cứu vải bông kháng khuẩn ở trong nước
• 1.6. Ứng dụng của vải bông kháng khuẩn
• 1.7. Ứng dụng của vải bông kháng khuẩn trong lĩnh vực y tế
• 1.8. Ứng dụng của vải bông kháng khuẩn trong dệt may
• 1.9. Nguyên lý kháng khuẩn và các phương pháp đánh giá khả năng kháng khuẩn của vải
• 1.10. Nguyên lý kháng khuẩn cho vải
• 1.11. Các phương pháp đánh giá khả năng kháng khuẩn cho vải
• 1.12. Các chất kháng khuẩn sử dụng cho vải
• 1.13. Các chất kháng khuẩn nguồn gốc hữu cơ
• 1.14. Các chất kháng khuẩn nguồn gốc vô cơ
• 1.15. Các chất kháng khuẩn từ thực vật
• 1.16. Giới thiệu chung về quả mắc nưa
• 1.17. Các phương pháp chiết tách dịch từ quả mắc nưa
• 1.18. Thành phần hóa học có trong quả mắc nưa
• 1.19. Ứng dụng của dịch chiết từ quả mắc nưa
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Hóa chất và nguyên liệu
• 2.2. Các thiết bị, dụng cụ chủ yếu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Chiết tách và tạo dịch chiết từ quả mắc nưa tươi sử dụng rung siêu âm
• 2.5. Chiết tách và tạo cao chiết từ quả mắc nưa khô sử dụng rung siêu âm
• 2.6. Xác định hàm lượng tannin, hydroquinone, saponin trong mẫu cao chiết từ quả mắc nưa
• 2.7. Quy trình xử lý vải bông và tối ưu hóa quy trình công nghệ
• 2.7.1. Tối ưu hóa quy trình xử lý vải bông bằng dịch chiết từ quả mắc nưa
• 2.7.2. Tối ưu hóa tỷ lệ thành phần hỗn hợp xử lý cho vải bông
• 2.8. Xử lý vải bông bằng hỗn hợp
• 2.9. Nhuộm vải bông bằng thuốc nhuộm hoạt tính
• 2.10. Áp dụng quy trình tối ưu vào sản xuất thử nghiệm vải bông kháng khuẩn
• 2.11. Xác định khả năng kháng khuẩn của vải bông
• 2.11.1. Xác định khả năng kháng khuẩn của dịch chiết từ quả mắc nưa
• 2.12. Xác định các tính chất vải bông sau xử lý
• 2.12.1. Xác định khả năng lên màu của vải bông sau xử lý
• 2.12.2. Xác định hình thái cấu trúc của vải bông
• 2.12.3. Xác định khả năng bám dính bề mặt của vải bông
• 2.12.4. Xác định khả năng chống tia cực tím của vải bông
• 2.12.5. Xác định độ thoáng khí của vải bông
• 2.12.6. Xác định độ hút hơi nước của vải bông
• 2.12.7. Xác định khối lượng của vải bông
• 2.12.8. Xác định độ bền kéo đứt và độ giãn dài khi đứt của vải bông
• 2.12.9. Xác định độ bền màu của vải bông
• 2.12.10. Xác định hàm lượng formaldehyde và mật số amine thấm của nước thải sau quá trình xử lý kháng khuẩn của vải bông
• 2.12.11. Xác định độ bền nhiệt của vải bông
• 2.12.12. Xác định mức độ ô nhiễm của nước thải sau quá trình xử lý vải bông
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Hàm lượng mật số hợp chất có trong quả mắc nưa và khả năng kháng khuẩn của dịch chiết từ quả mắc nưa
• 3.2. Lựa chọn dịch chiết từ quả mắc nưa để xử lý vải bông đáp ứng yêu cầu kháng khuẩn
• 3.3. Tối ưu hóa quy trình công nghệ
• 3.3.1. Tối ưu hóa quy trình xử lý vải bông bằng dịch chiết từ quả mắc nưa
• 3.3.2. Tối ưu hóa tỷ lệ thành phần hỗn hợp xử lý vải bông
• 3.4. Đặc trưng, tính chất của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.1. Khả năng nhuộm màu của vải bông
• 3.4.2. Hình thái cấu trúc của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.3. Phổ hồng ngoại của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.4. Khả năng chống tia cực tím (UV) của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.5. Độ thoáng khí của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.6. Độ hút hơi nước của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.7. Khối lượng của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.8. Độ bền kéo đứt và độ giãn dài khi đứt của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.9. Độ bền màu của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.10. Khả năng kháng khuẩn của vải bông sau xử lý
• 3.4.10.1. Khả năng kháng khuẩn của vải bông sau xử lý bằng dịch chiết từ quả mắc nưa, vải bông xử lý bằng hỗn hợp có tỷ lệ thành phần tối ưu
• 3.4.11. Khả năng kháng khuẩn của vải bông sau giặt
• 3.4.12. Độ bền nhiệt của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.13. Hàm lượng formaldehyde và mật số amine thấm của vải bông kháng khuẩn
• 3.4.14. Đánh giá mức độ ô nhiễm của nước thải sau quá trình xử lý vải bông
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Vải Bông Kháng Khuẩn Mặc Nưa

Trong bối cảnh nâng cao chất lượng cuộc sống và an toàn cho người tiêu dùng, vải bông kháng khuẩn đang ngày càng được quan tâm. Vải thông thường dễ bị xâm nhập bởi vi khuẩn như Escherichia coli và Staphylococcus aureus, gây mùi khó chịu, phai màu và tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm. Vải bông, với đặc tính mềm mại, thoáng khí và thấm hút tốt, là lựa chọn phổ biến cho trang phục, đặc biệt là cho trẻ em. Tuy nhiên, việc ứng dụng quả mặc nưa - một nguồn nguyên liệu tự nhiên giàu tiềm năng - vào sản xuất vải kháng khuẩn từ thiên nhiên vẫn còn nhiều khoảng trống cần khám phá. Việc nghiên cứu và phát triển quy trình chế tạo vải bông kháng khuẩn từ quả mặc nưa sẽ góp phần tạo ra sản phẩm an toàn, thân thiện với môi trường và mang lại giá trị kinh tế cao, đặc biệt là cho các làng nghề truyền thống. Nghiên cứu này hứa hẹn một giải pháp bền vững cho ngành dệt may.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Vải Bông Kháng Khuẩn Trong Đời Sống

Vải bông kháng khuẩn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Khả năng kháng khuẩn giúp ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh, giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm, đặc biệt là đối với trẻ em và người già có hệ miễn dịch yếu. Vải bông kháng khuẩn còn được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực y tế, sản xuất khẩu trang, quần áo phòng mổ và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác. Việc sử dụng vải bông y tế giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng, đảm bảo an toàn cho bệnh nhân và nhân viên y tế. Do đó, nghiên cứu và phát triển vải bông kháng khuẩn là một hướng đi tất yếu trong bối cảnh hiện nay.

1.2. Tiềm Năng Của Quả Mặc Nưa Trong Sản Xuất Vải Kháng Khuẩn

Quả mặc nưa là một nguồn nguyên liệu tự nhiên quý giá, chứa nhiều hợp chất có khả năng kháng khuẩn. Từ xa xưa, quả mặc nưa đã được sử dụng trong dân gian để nhuộm vải, tạo ra những sản phẩm có màu sắc độc đáo và khả năng kháng khuẩn tự nhiên. Việc khai thác tiềm năng của quả mặc nưa trong sản xuất vải bông hữu cơ kháng khuẩn không chỉ giúp tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có mà còn góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Nghiên cứu này tập trung vào việc chiết xuất kháng khuẩn từ quả mặc nưa và ứng dụng nó vào quy trình sản xuất vải bông, hướng đến một giải pháp tự nhiên và bền vững.

II. Thách Thức Hạn Chế Của Vải Bông Thường và Giải Pháp

Vải bông thông thường, mặc dù có nhiều ưu điểm, lại không có khả năng kháng khuẩn tự nhiên, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Để khắc phục nhược điểm này, nhiều phương pháp xử lý vải kháng khuẩn đã được nghiên cứu và ứng dụng, bao gồm sử dụng hóa chất tổng hợp, nano bạc và các chất kháng khuẩn tự nhiên. Tuy nhiên, việc sử dụng hóa chất tổng hợp có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và môi trường. Nghiên cứu khoa học đang hướng đến các giải pháp thân thiện môi trường, sử dụng các chất kháng khuẩn từ thiên nhiên, trong đó có quả mặc nưa. Việc nghiên cứu chế tạo vải bông với quy trình xử lý tối ưu từ quả mặc nưa là một hướng đi đầy tiềm năng.

2.1. Nguy Cơ Tiềm Ẩn Khi Sử Dụng Vải Bông Không Kháng Khuẩn

Vải bông không kháng khuẩn dễ trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi và phát triển. Điều này có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt là đối với những người có làn da nhạy cảm hoặc hệ miễn dịch yếu. Vi khuẩn gây mùi, nấm mốc và các tác nhân gây dị ứng có thể tích tụ trên vải, gây khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Do đó, việc sử dụng vải bông cho trẻ em và những người có vấn đề về da cần được đặc biệt quan tâm và ưu tiên lựa chọn các sản phẩm vải bông kháng khuẩn.

2.2. Tìm Kiếm Giải Pháp Kháng Khuẩn An Toàn Và Bền Vững

Trước những nguy cơ tiềm ẩn từ vải bông không kháng khuẩn, việc tìm kiếm các giải pháp kháng khuẩn an toàn và bền vững là vô cùng cần thiết. Các phương pháp xử lý vải kháng khuẩn bằng hóa chất tổng hợp có thể gây ra tác dụng phụ không mong muốn, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và gây ô nhiễm môi trường. Do đó, việc chế tạo vải bông sử dụng các chất kháng khuẩn từ thiên nhiên, như quả mặc nưa, là một hướng đi đầy triển vọng, đảm bảo an toàn cho người sử dụng và bảo vệ môi trường.

III. Phương Pháp Chiết Xuất Hiệu Quả Kháng Khuẩn Từ Mặc Nưa

Quá trình phương pháp chiết xuất kháng khuẩn từ quả mặc nưa đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra vải bông kháng khuẩn. Nghiên cứu này tập trung vào việc tối ưu hóa các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả chiết xuất, bao gồm dung môi, nhiệt độ và thời gian. Dịch chiết thu được sẽ được phân tích thành phần và đánh giá khả năng kháng khuẩn đối với các chủng vi khuẩn gây bệnh thường gặp. Việc lựa chọn phương pháp chiết xuất phù hợp không chỉ giúp tăng hiệu quả thu hồi các hợp chất kháng khuẩn mà còn đảm bảo tính thân thiện môi trường của quy trình.

3.1. Tối Ưu Hóa Quy Trình Chiết Xuất Hoạt Chất Kháng Khuẩn

Việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất hoạt chất kháng khuẩn từ quả mặc nưa là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả của quá trình sản xuất vải bông kháng khuẩn. Các yếu tố như dung môi, nhiệt độ, thời gian và tỷ lệ nguyên liệu - dung môi cần được điều chỉnh một cách cẩn thận để đạt được hiệu suất chiết xuất cao nhất. Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp thống kê và phân tích để xác định các điều kiện chiết xuất tối ưu, đảm bảo thu được dịch chiết giàu hoạt chất kháng khuẩn.

3.2. Phân Tích Thành Phần Và Đánh Giá Khả Năng Kháng Khuẩn

Sau khi thu được dịch chiết từ quả mặc nưa, việc phân tích thành phần và đánh giá khả năng kháng khuẩn là bước không thể thiếu. Các phương pháp phân tích hóa học hiện đại, như sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC), sẽ được sử dụng để xác định các hợp chất có hoạt tính kháng khuẩn trong dịch chiết. Đồng thời, khả năng kháng khuẩn của dịch chiết sẽ được kiểm tra trên các chủng vi khuẩn gây bệnh thường gặp, như Escherichia coli và Staphylococcus aureus, để đánh giá hiệu quả của dịch chiết.

IV. Quy Trình Chế Tạo Vải Bông Kháng Khuẩn Từ Quả Mặc Nưa

Quy trình chế tạo vải bông kháng khuẩn từ quả mặc nưa bao gồm nhiều công đoạn, từ xử lý vải bông, ngâm tẩm dịch chiết, đến sấy khô và hoàn thiện sản phẩm. Nghiên cứu này tập trung vào việc tối ưu hóa các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng kháng khuẩn và độ bền của vải, như nồng độ dịch chiết, thời gian ngâm tẩm và nhiệt độ sấy. Mục tiêu là tạo ra sản phẩm bền vững vừa có khả năng kháng khuẩn vượt trội, vừa đảm bảo tính thẩm mỹ và độ bền cao.

4.1. Nghiên Cứu Tác Động Của Các Thông Số Công Nghệ Đến Chất Lượng Vải

Trong quy trình chế tạo vải bông kháng khuẩn, các thông số công nghệ như nồng độ dịch chiết, thời gian ngâm tẩm, nhiệt độ sấy và áp suất có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm. Nghiên cứu này sẽ tiến hành khảo sát và đánh giá tác động của từng thông số đến khả năng kháng khuẩn, độ bền màu, độ co rút và các tính chất khác của vải bông. Dựa trên kết quả thu được, quy trình sản xuất sẽ được tối ưu hóa để đảm bảo chất lượng vải tốt nhất.

4.2. Kiểm Định Tính Chất Của Vải Bông Sau Xử Lý Kháng Khuẩn

Sau khi vải bông được xử lý bằng dịch chiết từ quả mặc nưa, việc kiểm định các tính chất của vải là vô cùng quan trọng. Các tính chất cần kiểm tra bao gồm khả năng kháng khuẩn, độ bền màu, độ bền kéo, độ thoáng khí, khả năng thấm hút mồ hôi và độ an toàn cho da. Kết quả kiểm định sẽ cung cấp thông tin chi tiết về chất lượng của vải, đồng thời giúp đánh giá hiệu quả của quy trình xử lý và điều chỉnh các thông số cho phù hợp.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Và Tính Bền Vững Của Vải Mặc Nưa

Việc đánh giá hiệu quả và tính bền vững của vải bông kháng khuẩn từ quả mặc nưa là bước quan trọng để đảm bảo sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn. Nghiên cứu này sẽ tiến hành kiểm nghiệm khả năng kháng khuẩn của vải sau nhiều lần giặt, đánh giá an toàn cho da và phân tích vòng đời sản phẩm để xác định tác động đến môi trường. Kết quả đánh giá sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc ứng dụng rộng rãi sản phẩm trong thực tế.

5.1. Kiểm Nghiệm Khả Năng Kháng Khuẩn Và Độ Bền Màu Sau Giặt

Khả năng kháng khuẩn và độ bền màu là hai yếu tố quan trọng quyết định chất lượng của vải bông kháng khuẩn. Nghiên cứu này sẽ tiến hành kiểm nghiệm khả năng kháng khuẩn của vải sau nhiều lần giặt để đánh giá độ bền của hoạt tính kháng khuẩn. Đồng thời, độ bền màu của vải cũng sẽ được kiểm tra để đảm bảo sản phẩm không bị phai màu sau quá trình sử dụng và giặt giũ.

5.2. Phân Tích Vòng Đời Sản Phẩm Và Đánh Giá Tác Động Môi Trường

Để đảm bảo tính bền vững của sản phẩm, việc phân tích vòng đời sản phẩm (Life Cycle Assessment - LCA) là vô cùng cần thiết. Phân tích LCA sẽ giúp xác định tác động môi trường của sản phẩm từ giai đoạn khai thác nguyên liệu, sản xuất, sử dụng đến khi thải bỏ. Dựa trên kết quả phân tích, các giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường sẽ được đề xuất.

VI. Tiềm Năng Phát Triển Và Ứng Dụng Của Vải Bông Mặc Nưa

Kết quả nghiên cứu chế tạo vải bông này mở ra nhiều tiềm năng phát triển và ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau. Vải bông kháng khuẩn từ quả mặc nưa có thể được sử dụng trong sản xuất quần áo, đồ gia dụng, sản phẩm y tế và nhiều ứng dụng khác. Việc phát triển sản phẩm này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy công nghệ dệt may bền vững.

6.1. Ứng Dụng Trong Sản Xuất Trang Phục Và Đồ Gia Dụng Kháng Khuẩn

Vải bông kháng khuẩn từ quả mặc nưa có thể được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất trang phục và đồ gia dụng. Các sản phẩm như quần áo, khăn tắm, ga trải giường, vỏ gối, rèm cửa... được làm từ vải bông kháng khuẩn sẽ giúp ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh, mang lại môi trường sống trong lành và an toàn cho người sử dụng. Sản phẩm phù hợp sử dụng làm vải bông thể thao nhờ khả năng kháng khuẩn, khử mùi.

6.2. Thúc Đẩy Phát Triển Ngành Dệt May Bền Vững Và Thân Thiện

Việc sử dụng quả mặc nưa trong sản xuất vải bông kháng khuẩn góp phần thúc đẩy phát triển ngành dệt may bền vững và thân thiện với môi trường. Sản phẩm giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào hóa chất tổng hợp, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo ra những sản phẩm an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Đồng thời, việc khai thác nguồn nguyên liệu tự nhiên này cũng góp phần tạo giá trị kinh tế của quả mặc nưa cho cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bà GIÁO DĀC VIàN HÀN LÂM KHOA HàC VÀ ĐÀO T¾O VÀ CÔNG NGHà VIàT NAM HâC VIâN KHOA HâC VÀ CÔNG NGHâ NGUYàN TRâNG TUÂN NGHIÊN CĀU CH¾ T¾O VÀI BÔNG KHÁNG KHUÆN BÄNG DàCH TÁCH CHI¾T TĂ QUÀ M¾C N¯A VÀ K¾T HþP VâI MàT SÞ PHĀ GIA KHÁC LUÀN ÁN TI¾N S) KHOA HâC VÀT CHÂT Hà Nội - Năm 2024 Bà GIÁO DĀC VIàN HÀN LÂM KHOA HàC VÀ ĐÀO T¾O VÀ CÔNG NGHà VIàT NAM HâC VIâN KHOA HâC VÀ CÔNG NGHâ NGUYàN TRâNG TUÂN NGHIÊN CĀU CH¾ T¾O VÀI BÔNG KHÁNG KHUÆN BÄNG DàCH TÁCH CHI¾T TĂ QUÀ M¾C N¯A VÀ K¾T HþP VâI MàT SÞ PHĀ GIA KHÁC LUÀN ÁN TI¾N S) KHOA HâC VÀT CHÂT Ngành: VÁt liãu Cao phân tÿ và tã hÿp Mã sß: 9440125 Xác nhÁn cÿa Ng°åi h°ãng d¿n 1 Ng°åi h°ãng d¿n 2 Hãc viãn Khoa hãc và công nghã (Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên) GS. Thái Hoàng TS. Nguyán Thá Thu Trang Hà Nội - Năm 2024 i LäI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án: <Nghiên cāu chế t¿o vÁi bông kháng khuẩn bằng dịch tách chiết từ quÁ mặc nưa và kết hợp với một số phụ gia khác= là công trình nghiên cāu cÿa chính mình d°ới sự h°ớng dẫn khoa hác cÿa GS. Thái Hoàng, TS.

Nguyßn Thß Thu Trang cùng với sự hß trÿ cÿa PGS. Nguyßn Thúy Chinh và TS. Luận án sử dāng thông tin trích dẫn từ nhiều nguồn tham khÁo khác nhau và các thông tin trích dẫn đ°ÿc ghi rõ nguồn gốc. Các kết quÁ nghiên cāu cÿa tôi đ°ÿc công bố chung với các tác giÁ khác đã đ°ÿc sự nhÃt trí cÿa đồng tác giÁ khi đ°a vào luận án.

Các số liáu, kết quÁ đ°ÿc trình bày trong luận án là hoàn toàn trung thực và ch°a từng đ°ÿc công bố trong bÃt kỳ mát công trình nào khác ngoài các công trình công bố cÿa tác giÁ. Luận án đ°ÿc hoàn thành trong thßi gian tôi làm nghiên cāu sinh t¿i Hác vián Khoa hác và Công nghá, Vián Hàn lâm Khoa hác và Công nghá Viát Nam. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giÁ luÁn án Nguyán Trãng TuÃn ii LäI CÀM ¡N Để hoàn thành luận án này, tôi xin bày tỏ lòng kính tráng và biết ¡n sâu sắc nhÃt đến GS. Thái Hoàng, thầy đã hết lòng h°ớng dẫn khoa hác, đßnh h°ớng nghiên cāu và d¿y dß tôi trong suốt quá trình thực hián luận án.

Tôi xin chân thành cÁm ¡n GS. Ph¿m Văn Thiêm, PGS. Hoàng Thß Lĩnh, TS. Nguyßn Thß Thu Trang, PGS.

Nguyßn Thúy Chinh, TS. Võ An Quân và ThS. Nguyßn Hữu Đông đã giúp đỡ và t¿o mái điều kián thuận lÿi nhÃt trong suốt quá trình tôi thực hián và hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cÁm ¡n Hác vián khoa hác và Công nghá, Vián Kỹ thuật nhiát đới, Vián Hóa hác các hÿp chÃt thiên nhiên, Vián Khoa hác Vật liáu thuác Vián Hàn lâm khoa hác và Công nghá Viát Nam, Ban Giám hiáu, quý Thầy Cô Khoa Công nghá May & thiết kế thßi trang, Khoa Công nghá Hóa hác, Tr°ßng Đ¿i hác Công nghiáp Hà Nái, ban lãnh đ¿o và cán bá nhân viên Vián Dát may Viát Nam, quý Thầy Cô Khoa Dát may - Da giầy và Thßi trang, Tr°ßng Vật liáu - Đ¿i hác Bách khoa Hà Nái, đã t¿o điều kián cho tôi đ°ÿc hác tập và nghiên cāu.

Tôi cũng bày tỏ lòng biết ¡n đến các giáo s°, các nhà khoa hác cÿa Hái đồng bÁo vá luận án Tiến sĩ cÃp hác vián đã dành thßi gian, kinh nghiám và kiến thāc cÿa mình để đánh giá, góp các ý kiến chuyên môn quý báu cho luận án cÿa tôi. Cuối cùng, tôi muốn dành lßi cÁm ¡n đặc biát đến gia đình và ng°ßi thân, luôn đáng viên, gánh vác công viác và ÿng há không điều kián để tôi yên tâm hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2024 Tác giÁ Nguyán Trãng TuÃn iii MĀC LĀC DANH MĀC CÁC KÝ HIâU VÀ CHĀ VI¾T TÂT.vi DANH MĀC BÀNG. viii DANH MĀC CÁC HÌNH VẼ VÀ Đà THà.xiv CH¯¡NG 1.

VÁi bông kháng khuÇn. CÃu trúc và thành phần hóa hác cÿa x¡ bông. Thành phần hoá hác. Mát số lo¿i vÁi bông thông dāng.

Tình hình nghiên cāu vÁi bông kháng khuẩn trên thế giới. Tình hình nghiên cāu vÁi bông kháng khuẩn á trong n°ớc. Āng dāng cÿa vÁi bông kháng khuẩn. Āng dāng cÿa vÁi bông kháng khuẩn trong lĩnh vực y tế.

Āng dāng cÿa vÁi bông kháng khuẩn trong dát may. Nguyên lý kháng khuÇn và các ph°¢ng pháp đánh giá khÁ năng kháng khuÇn cÿa vÁi. Nguyên lý kháng khuẩn cho vÁi. Các ph°¡ng pháp đánh giá khÁ năng kháng khuẩn cho vÁi.

Các chÃt kháng khuÇn sÿ dāng cho vÁi. Các chÃt kháng khuẩn nguồn gốc hữu c¡. Các chÃt kháng khuẩn nguồn gốc vô c¡. Các chÃt kháng khuẩn từ thực vật.

Giới thiáu chung về quÁ mặc n°a. Các ph°¡ng pháp chiết tách dßch từ quÁ mặc n°a. Thành phần hóa hác có trong quÁ mặc n°a. Āng dāng cÿa dßch chiết từ quÁ mặc n°a.

ĐÞI T¯þNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĀU. Hóa chÃt và nguyên liáu. Các thiết bß, dāng cā chÿ yếu. Ph°¢ng pháp nghiên cāu.

Chiết tách và t¿o dßch chiết từ quÁ mặc n°a t°¡i sử dāng rung siêu âm. Chiết tách và t¿o cao chiết từ quÁ mặc n°a khô sử dāng rung siêu âm. Xác đßnh hàm l°ÿng tannin, hydroquinone, saponin trong mẫu cao chiết từ quÁ mặc n°a. Quy trình xử lý vÁi bông và tối °u hóa quy trình công nghá.

Tối °u hóa quy trình xử lý vÁi bông bằng dßch chiết từ quÁ mặc n°a. Tối °u hóa tỷ lá thành phần hßn hÿp xử lý cho vÁi bông. Xử lý vÁi bông bằng hßn hÿp. Nhuám vÁi bông bằng thuốc nhuám ho¿t tính.

Áp dāng quy trình tối °u vào sÁn suÃt thử nghiám vÁi bông kháng khuẩn. Xác đßnh khÁ năng kháng khuẩn cÿa vÁi bông. Xác đßnh khÁ năng kháng khuẩn cÿa dßch chiết từ quÁ mặc n°a. Xác đßnh các tính chÃt vÁi bông sau xử lý.

Xác đßnh khÁ năng lên màu cÿa vÁi bông sau xử lý. Xác đßnh hình thái cÃu trúc cÿa vÁi bông. Xác đßnh khÁ năng bám dính bề mặt cÿa vÁi bông. Xác đßnh khÁ năng chống tia cực tím cÿa vÁi bông.

Xác đßnh đá thoáng khí cÿa vÁi bông. Xác đßnh đá hút h¡i n°ớc cÿa vÁi bông. Xác đßnh khối l°ÿng cÿa vÁi bông. Xác đßnh đá bền kéo đāt và đá giãn dài khi đāt cÿa vÁi bông.

Xác đßnh đá bền màu cÿa vÁi bông. Xác đßnh hàm l°ÿng formaldehyde và mát số amine th¡m cÿa n°ớc thÁi sau quá trình xử lý kháng khuẩn cÿa vÁi bông. Xác đßnh đá bền nhiát cÿa vÁi bông. Xác đßnh māc đá ô nhißm cÿa n°ớc thÁi sau quá trình xử lý vÁi bông.

K¾T QUÀ VÀ THÀO LUÀN. Hàm l°ÿng mát sß hÿp chÃt có trong quÁ m¿c n°a và khÁ năng kháng khuÇn cÿa dách chi¿t tă quÁ m¿c n°a. Lựa chãn dách chi¿t tă quÁ m¿c n°a đß xÿ lý vÁi bông đáp āng yêu cÅu kháng khuÇn. Tßi °u hóa quy trình công nghã.

Tối °u hóa quy trình xử lý vÁi bông bằng dßch chiết từ quÁ mặc n°a. Tối °u hóa tỷ lá thành phần hßn hÿp xử lý vÁi bông. Đ¿c tr°ng, tính chÃt cÿa vÁi bông kháng khuÇn. KhÁ năng nhuám màu cÿa vÁi bông.

Hình thái cÃu trúc cÿa vÁi bông kháng khuẩn. Phổ hồng ngo¿i cÿa vÁi bông kháng khuẩn. KhÁ năng chống tia cực tím (UV) cÿa vÁi bông kháng khuẩn. Đá thoáng khí cÿa vÁi bông kháng khuẩn.

Đá hút h¡i n°ớc cÿa vÁi bông kháng khuẩn. Khối l°ÿng cÿa vÁi bông kháng khuẩn. Đá bền kéo đāt và đá giãn dài khi đāt cÿa vÁi bông kháng khuẩn. Đá bền màu cÿa vÁi bông kháng khuẩn.

KhÁ năng kháng khuẩn cÿa vÁi bông sau xử lý. KhÁ năng kháng khuẩn cÿa vÁi bông sau xử lý bằng dßch chiết từ quÁ mặc n°a, vÁi bông xử lý bằng hßn hÿp có tỷ lá thành phần tối °u. KhÁ năng kháng khuẩn cÿa vÁi bông sau giặt. Đá bền nhiát cÿa vÁi bông kháng khuẩn.

Hàm l°ÿng formaldehyde và mát số amine th¡m cÿa vÁi bông kháng khuẩn. Hàm l°ÿng formaldehyde trong vÁi bông kháng khuẩn. Hàm l°ÿng mát số amine th¡m cÿa vÁi bông kháng khuẩn. Đánh giá māc đá ô nhiám cÿa n°ãc thÁi sau quá trình xÿ lý vÁi bông .104 DANH MĀC CÔNG TRÌNH CÔNG BÞ LIÊN QUAN Đ¾N LUÀN ÁN .105 TÀI LIâU THAM KHÀO.120 vi DANH MĀC CÁC KÝ HIâU VÀ CHĀ VI¾T TÂT Danh māc Stt Ti¿ng Viãt Ti¿ng Anh vi¿t tÃt Color coordinates on the red- 1 a* Táa đá màu trên trāc đỏ lāc green axis Color coordinates on the 2 b* Táa đá màu trên trāc vàng lam yellow-blue axis 3 BOD5 Nhu cầu oxy sinh hác Biochemical oxygen demand 4 C Đá bão hòa hoặc đá thuần sắc Saturation 5 CFU Đ¡n vß t¿o khuẩn l¿c Colony-Forming Unit 6 COD Nhu cầu oxy hóa hóa hác Chemical oxygen demand 7 DOE Ph°¡ng pháp thiết kế thí nghiám Design of experiments 8 H Tông màu hoặc ánh màu Hue or Memerism High performance liquid 9 HPLC Sắc ký lỏng hiáu năng cao chromatography 10 IR Phổ hồng ngo¿i Infrared spectroscopy 11 K/S KhÁ năng lên màu Dyeing ability 12 L* Đá sáng Lightness Liquid chromatography-Mass 13 LC-MS Sắc ký lỏng khối phổ spectrometry Minimum inhibitory 14 MIC Nồng đá āc chế tối thiểu concentration Candidate for the degree of 15 NCS Nghiên cāu sinh doctor of philosophy 16 owf So với khối l°ÿng cÿa vÁi Weight of fabric 17 Pd Mật đá sÿi theo h°ớng dác Linear fiber density 18 Pn Mật đá sÿi theo h°ớng ngang Weft density 19 QAS Muối amoni bậc bốn Quaternary ammonium salts 20 QCVN Quy chuẩn quốc gia Viát Nam Vietnam national standards 21 ROS Các lo¿i phân tử oxy ho¿t đáng Reactive oxygen species Response surface 22 RSM Thí nghiám bề mặt đáp āng methodology 23 SEM Hiển vi đián tử quét Scanning electron microscopy vii Giá trß truyền qua trung bình cÿa 24 T (UV-A) Average UV-A irradiance tia UV-A Giá trß truyền qua trung bình cÿa 25 T (UV-B) Average UV-B irradiance tia UV-B 26 TCVN Tiêu chuẩn Viát Nam Vietnam standard 27 TDS Tổng l°ÿng chÃt rắn hòa tan Total dissolved solids 28 TGA GiÁn đồ phân tích nhiát khối l°ÿng Thermal gravimetric analysis 29 TSS Tổng l°ÿng chÃt rắn l¡ lửng Total suspended solids 30 UPF Há số chống tia tử ngo¿i Ultraviolet protection factor 31 UV Tử ngo¿i Ultraviolet 32 UV-VIS Quang phổ tử ngo¿i - khÁ kiến Ultraviolet-Visible 33 —˜ Đá lách màu Color difference —E viii DANH MĀC BÀNG BÁng 1.

Sự phân bố cellulose và t¿p chÃt á x¡ bông. Ành h°áng cÿa nồng đá chitosan tới khÁ năng kháng khuẩn cÿa vÁi bông sau xử lý với chitosan có khối l°ÿng phân tử 2,6 kDa (nồng đá vi khuẩn ban đầu là 105 CFU/ml).