Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Đồ án ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B của sinh viên Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM

• Tác giả: Võ Thị Thúy Nga
• Người hướng dẫn: ThS. Hà Thị Huế
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị nhà hàng và dịch vụ ăn uống
• Đề tài: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Đồ án tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan ý định khởi nghiệp ngành F B của sinh viên HCMUTE

Thị trường ẩm thực và đồ uống tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Lĩnh vực dịch vụ ăn uống tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh mới cho giới trẻ. Sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với ngành nghề này. Ý định khởi nghiệp ngành F&B bắt đầu từ mong muốn tự chủ tài chính và đam mê sáng tạo ẩm thực. Môi trường đào tạo kỹ thuật cung cấp tư duy logic và kỹ năng thực hành vững chắc. Nhiều người trẻ chọn kinh doanh quán cà phê, nhà hàng hoặc phát triển chuỗi đồ uống mang đi. Ngành F&B đòi hỏi sự linh hoạt cao. Tốc độ xoay vòng vốn diễn ra nhanh chóng. Nhu cầu ăn uống của cư dân đô thị luôn ở mức cao. Các khảo sát học thuật phản ánh xu hướng khởi nghiệp gia tăng rõ rệt trong khối sinh viên ngành Quản trị Nhà hàng. Tuy nhiên, thách thức cạnh tranh trên thị trường cũng rất khốc liệt. Nghiên cứu thực tế giúp lượng hóa các động lực cốt lõi. Dữ liệu khảo sát phản ánh bức tranh toàn diện về nhận thức kinh doanh. Sinh viên cần chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi gia nhập thị trường đầy biến động.

1.1. Bối cảnh phát triển thị trường F B tại TP.HCM

TP.HCM giữ vị thế trung tâm kinh tế sôi động nhất cả nước. Lĩnh vực F&B tại đây đạt mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng qua từng năm. Người tiêu dùng đô thị sẵn sàng chi trả cho các trải nghiệm ẩm thực mới lạ. Nhiều mô hình kinh doanh nhỏ lẻ bùng nổ mạnh mẽ tại các khu dân cư và khuôn viên trường đại học. Xu hướng số hóa, giao đồ ăn trực tuyến và thanh toán không tiền mặt mở ra cơ hội kinh doanh ít vốn. Tuy vậy, áp lực chi phí mặt bằng và biến động giá nguyên liệu tạo rào cản lớn. Sinh viên nắm bắt nhanh nhạy công nghệ sẽ chiếm ưu thế khi vận hành mô hình khởi nghiệp hiện đại.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu và đối tượng khảo sát tại HCMUTE

Nghiên cứu tập trung đánh giá mức độ thúc đẩy ý định khởi nghiệp của sinh viên Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM. Đối tượng khảo sát chính gồm sinh viên chuyên ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống. Đề tài thu thập dữ liệu thông qua bảng hỏi trực tuyến trong tháng 3 năm 2025. Cỡ mẫu nghiên cứu thực tế đạt 397 sinh viên tham gia trả lời hợp lệ. Mục tiêu nghiên cứu hướng đến việc kiểm định mô hình định lượng gồm 5 nhóm yếu tố then chốt. Kết quả phân tích cung cấp cơ sở khoa học đáng tin cậy. Nghiên cứu hỗ trợ nhà trường xây dựng chương trình giảng dạy sát thực tiễn doanh nghiệp.

II. Phân tích yếu tố tác động ý định khởi nghiệp ngành F B sinh viên

Mô hình nghiên cứu làm rõ vai trò của 5 yếu tố then chốt ảnh hưởng đến ý định khởi sự kinh doanh. Yếu tố đầu tiên là sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B. Thị trường ẩm thực mang lại nguồn cảm hứng và cơ hội sinh lời hấp dẫn. Yếu tố thứ hai là kinh nghiệm làm việc thực tế. Sinh viên từng trải nghiệm công việc phục vụ hoặc pha chế thường tự tin hơn khi mở quán. Yếu tố thứ ba là đặc điểm tính cách cá nhân. Tinh thần dám chịu rủi ro và khát vọng độc lập thúc đẩy hành động mạnh mẽ. Yếu tố thứ tư là quy chuẩn chủ quan từ người thân. Sự ủng hộ của gia đình và người thân quen đóng vai trò nền tảng tinh thần quan trọng. Yếu tố thứ năm là nguồn vốn khởi nghiệp. Thiếu hụt vốn là rào cản lớn nhất ngăn cản việc hiện thực hóa ý tưởng. Phân tích hồi quy bội cho thấy mức độ chi phối khác nhau của từng thành phần. Các rào cản tâm lý và kiến thức quản trị dòng tiền khiến nhiều người ngần ngại bắt đầu. Việc nhận diện rõ các vấn đề này giúp định hình chiến lược can thiệp chính xác.

2.1. Tác động của nguồn vốn và năng lực quản trị tài chính

Nguồn vốn khởi nghiệp là điều kiện tiên quyết để vận hành dự án ẩm thực. Chi phí đầu tư ban đầu cho máy móc, thiết kế quán và tiền cọc mặt bằng rất tốn kém. Phần lớn sinh viên chưa có tích lũy tài chính độc lập. Khả năng tiếp cận các gói tín dụng ngân hàng còn hạn chế do thiếu tài sản thế chấp. Áp lực thâm hụt dòng tiền trong giai đoạn đầu thường gây nản lòng cho người sáng lập. Sinh viên thiếu kiến thức hạch toán điểm hòa vốn và kiểm soát chi phí nguyên liệu. Sự thiếu hụt này làm tăng nguy cơ thất bại khi kinh doanh thực tế. Quản trị tài chính vững vàng là yếu tố quyết định sự tồn tại lâu dài của dự án F&B.

2.2. Ảnh hưởng từ kinh nghiệm thực tiễn và chuẩn mực xã hội

Kinh nghiệm tích lũy từ công việc bán thời gian gia tăng mức độ tự tin nghề nghiệp. Sinh viên trải nghiệm quy trình chế biến, phục vụ và quản lý kho sẽ hiểu rõ vận hành thực tế. Trải nghiệm cọ xát giúp nhận biết rủi ro về thất thoát nguyên liệu và xung đột nhân sự. Bên cạnh đó, quy chuẩn chủ quan tác động sâu sắc đến động lực cá nhân. Thái độ ủng hộ của gia đình tạo điểm tựa tinh thần vững chắc. Ngược lại, định kiến xã hội về tính rủi ro của ngành ẩm thực dễ tạo tâm lý e ngại. Mạng lưới quan hệ xã hội mở rộng giúp sinh viên tiếp cận nguồn khách hàng tiềm năng nhanh chóng.

III. Giải pháp nâng cao ý định khởi nghiệp ngành F B cho sinh viên

Nâng cao ý định khởi nghiệp đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa nhà trường và các tổ chức hỗ trợ. Nhà trường cần hoàn thiện chương trình giảng dạy theo định hướng thực hành ứng dụng. Các học phần về quản trị chuỗi cung ứng, lập kế hoạch kinh doanh và marketing ẩm thực cần gắn liền với dự án thực tế. Việc tổ chức các cuộc thi ý tưởng kinh doanh thường niên kích thích tinh thần đổi mới sáng tạo. Sinh viên có cơ hội nhận phản hồi chuyên sâu từ các chuyên gia đầu ngành F&B. Về phía nguồn lực tài chính, nhà trường nên liên kết với các quỹ đầu tư thiên thần và vườn ươm doanh nghiệp. Các gói hỗ trợ vốn hạt giống sẽ giải quyết điểm nghẽn tài chính ban đầu. Hoạt động kết nối doanh nghiệp mang lại địa điểm thực tập chất lượng cao. Sinh viên được rèn luyện tác phong quản lý chuyên nghiệp trước khi khởi sự. Các buổi hội thảo chuyên đề chia sẻ kinh nghiệm xử lý khủng hoảng thực tiễn. Những giải pháp này trang bị kiến thức vững chắc, giảm thiểu tỷ lệ thất bại và nâng cao năng lực cạnh tranh cho sinh viên.

3.1. Phương pháp nghiên cứu định lượng và xử lý dữ liệu SPSS

Quy trình nghiên cứu áp dụng phương pháp định lượng bài bản thông qua thang đo Likert 5 mức độ. Dữ liệu khảo sát từ 397 sinh viên được làm sạch và xử lý trên phần mềm SPSS 26.0. Các bước phân tích gồm thống kê mô tả nhân khẩu học và kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha. Tiếp theo, phân tích nhân tố khám phá EFA giúp gom nhóm các biến quan sát phù hợp. Mô hình hồi quy tuyến tính bội được thiết lập để xác định trọng số tác động của từng yếu tố lên ý định khởi nghiệp. Phương pháp này đảm bảo tính khách quan và độ chính xác khoa học cao cho toàn bộ kết quả nghiên cứu.

3.2. Xây dựng vườn ươm khởi nghiệp và hỗ trợ nguồn vốn hạt giống

Mô hình vườn ươm đại học đóng vai trò bệ phóng cho các ý tưởng kinh doanh thực phẩm và đồ uống. Vườn ươm cung cấp không gian làm việc chung, cơ sở vật chất bếp thử nghiệm và khu vực trưng bày sản phẩm. Nhà trường phối hợp cùng các doanh nghiệp F&B bảo trợ chuyên môn cho các nhóm sinh viên tiềm năng. Các buổi pitching định kỳ tạo cầu nối trực tiếp với nhà đầu tư mạo hiểm. Sinh viên tiếp cận nguồn vốn hạt giống ưu đãi để kiểm thử mô hình kinh doanh trên thị trường thực tế. Cơ chế này giảm thiểu rủi ro tài chính cá nhân và thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo mạnh mẽ.

IV. Ứng dụng thực tiễn về ý định khởi nghiệp ngành F B của sinh viên

Nghiên cứu về ý định khởi nghiệp ngành F&B mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn to lớn. Kết quả phân tích khẳng định tầm quan trọng của việc nuôi dưỡng đam mê kinh doanh từ giảng đường. Việc thấu hiểu các nhân tố tác động giúp các nhà quản trị giáo dục xây dựng lộ trình đào tạo sát thực tế. Sinh viên được trang bị tư duy phản biện, kỹ năng quản trị và khả năng thích ứng linh hoạt trước biến động thị trường ẩm thực. Các doanh nghiệp F&B có thể tận dụng kết quả này để tuyển dụng và đồng hành cùng các nhà sáng lập trẻ tài năng. Khởi nghiệp F&B không chỉ tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp cho bản thân sinh viên mà còn đóng góp vào sự phát triển chung của ngành dịch vụ địa phương. Các dự án kinh doanh bền vững thúc đẩy văn hóa ẩm thực văn minh và an toàn thực phẩm. Tinh thần dám dấn thân của thế hệ sinh viên kỹ thuật tạo nên làn sóng khởi nghiệp năng động, hiện đại và giàu tính đột phá trong tương lai.

4.1. Hàm ý quản trị đối với ban giám hiệu nhà trường

Ban giám hiệu nhà trường cần đóng vai trò kiến tạo hệ sinh thái khởi nghiệp toàn diện. Việc lồng ghép các môn học khởi sự doanh nghiệp vào khung chương trình đào tạo chuẩn là điều cấp thiết. Nhà trường nên thành lập trung tâm tư vấn pháp lý và cố vấn thương mại chuyên ngành F&B. Các chuyên gia sẽ hỗ trợ sinh viên hoàn thiện hồ sơ đăng ký kinh doanh và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, nhà trường cần tạo điều kiện bố trí không gian kinh doanh thực nghiệm ngay trong khuôn viên trường đại học. Môi trường này cho phép sinh viên vận hành thử nghiệm mô hình bán hàng thực tế trước khi tốt nghiệp.

4.2. Lộ trình phát triển dự án cá nhân cho sinh viên F B

Sinh viên có nguyện vọng khởi sự kinh doanh cần xây dựng lộ trình phát triển bài bản. Bước khởi đầu là tích lũy kinh nghiệm làm việc thực tế tại các chuỗi đồ uống chuyên nghiệp. Quá trình này giúp nắm vững quy trình kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm và quản lý chi phí. Tiếp theo, người khởi nghiệp cần tiến hành khảo sát thị trường ngách và xác định khách hàng mục tiêu rõ ràng. Việc lập kế hoạch tài chính chi tiết giúp dự phòng rủi ro biến động dòng tiền. Cuối cùng, việc thử nghiệm sản phẩm ở quy mô nhỏ qua các kênh trực tuyến giúp đo lường phản hồi khách hàng chính xác trước khi mở rộng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khởi nghiệp được xác định là một trong những động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kích thích đổi mới sáng tạo và tạo việc làm cho xã hội. Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành Đề án "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025" nhằm khích lệ tinh thần kinh doanh trong giới trẻ. Dữ liệu giai đoạn 2020–2023 ghi nhận 33.808 dự án khởi nghiệp của sinh viên, trung bình mỗi năm triển khai hơn 5.600 dự án. Trong các ngành nghề, lĩnh vực Dịch vụ Ăn uống (Food and Beverage - F&B) trở thành mảnh đất thu hút sinh viên tham gia khởi sự nhờ văn hóa ẩm thực phong phú, rào cản gia nhập thị trường tương đối linh hoạt, khả năng bắt kịp xu hướng tiêu dùng nhanh và đối tượng khách hàng mục tiêu có độ tuổi gần gũi với người trẻ. Thêm vào đó, nhóm ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống có đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế với mức tăng GDP 9,94%, doanh thu toàn ngành F&B năm 2024 đạt khoảng 688.800 tỷ đồng (tăng 16,6% so với năm 2023).

Dù phong trào khởi sự diễn ra sôi nổi, tỷ lệ sinh viên tự tạo việc làm thông qua kinh doanh vẫn ở mức thấp. Báo cáo từ Dự án Việc làm cho sinh viên tốt nghiệp (EVENT) chỉ ra tỷ lệ sinh viên tự kinh doanh chỉ đạt 6,2%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp ở mức 11%. Đáng chú ý, khoảng 90% dự án khởi nghiệp của sinh viên thất bại, chỉ có 10% tồn tại và phát triển bền vững do các hạn chế về tính khả thi, sự thấu hiểu rào cản ngành và thiếu hụt nguồn lực triển khai. Phần lớn các công trình nghiên cứu trước đây chỉ tiếp cận ý định khởi nghiệp chung chung dựa trên Lý thuyết Hành vi có kế hoạch (TPB), thiếu sự đào sâu vào một ngành nghề đặc thù, đồng thời chưa đánh giá vai trò của yếu tố "Sự hấp dẫn của lĩnh vực" đối với quyết định khởi sự của sinh viên F&B. Xuất phát từ thực trạng đó, nhóm tác giả thực hiện đồ án tốt nghiệp cử nhân ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ ăn uống với đề tài: "Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh".

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đồ án được xác định cụ thể theo 3 nội dung:

1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B tổng quát của sinh viên.
2. Đánh giá và đo lường mức độ tác động của các yếu tố đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Đề xuất hệ thống hàm ý quản trị nhằm nâng cao ý định khởi nghiệp và gia tăng khả năng khởi nghiệp thành công cho sinh viên nhà trường.

Về đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B tổng quát.
• Khách thể nghiên cứu: Toàn thể sinh viên đang theo học (năm 1, 2, 3, 4, 5) và sinh viên vừa tốt nghiệp thuộc các khoa đào tạo của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi nghiên cứu: Không gian khảo sát tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh; thời gian thực hiện thu thập và xử lý số liệu diễn ra vào tháng 3 năm 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên nền tảng Lý thuyết Hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior - TPB) của Ajzen (1991), kết hợp việc kế thừa và mở rộng từ các mô hình nghiên cứu thực nghiệm liên quan:

• Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến khởi nghiệp của Koe W. và cộng sự (2012).
• Mô hình ý định khởi nghiệp của sinh viên Trường Đại học Tiền Giang của Võ Văn Hiền và Lê Hoàng Vân Trang (2022).
• Mô hình nghiên cứu của Nguyễn Hoài Nam và cộng sự (2023) về ý định khởi nghiệp theo ngành chuyên biệt (Digital Fashion), từ đó đưa biến "Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B" vào mô hình nghiên cứu định lượng.
• Các nghiên cứu quốc tế và trong nước về giáo dục, tài chính và tính cách như Adeyonu và cộng sự (2019), Leong và cộng sự (2021), Jun-Young Lee (2023), Nguyễn Xuân Hiệp và cộng sự (2019), Trần Ngọc Anh và cộng sự (2022).

Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động kinh doanh F&B tại Việt Nam được hệ thống hóa nhằm làm rõ điều kiện thực tế cho các dự án khởi nghiệp nhỏ, bao gồm: Nghị định số 01/2021/NĐ-CP về đăng ký thành lập hộ kinh doanh cá thể; Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định số 15/2018/NĐ-CP về cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm; Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh; cùng các quy định pháp luật về giấy phép bán lẻ đồ uống có cồn, phòng cháy chữa cháy và cam kết bảo vệ môi trường.

Mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 5 biến độc lập tác động cùng chiều đến 1 biến phụ thuộc:

• H1(+): Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B tác động cùng chiều đến ý định khởi nghiệp.
• H2(+): Đặc điểm tính cách tác động cùng chiều đến ý định khởi nghiệp.
• H3(+): Kinh nghiệm tác động cùng chiều đến ý định khởi nghiệp.
• H4(+): Quy chuẩn chủ quan tác động cùng chiều đến ý định khởi nghiệp.
• H5(+): Nguồn vốn tác động cùng chiều đến ý định khởi nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu thực hiện qua 2 giai đoạn:

• Nghiên cứu sơ bộ: Xây dựng thang đo gồm 30 biến quan sát theo thang đo khoảng Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý), tham khảo ý kiến giảng viên hướng dẫn và khảo sát thử nghiệm trên một nhóm sinh viên để hoàn thiện bảng hỏi trực tuyến trên Google Forms.
• Nghiên cứu định lượng chính thức: Áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện. Theo quy tắc cỡ mẫu tối thiểu cho phân tích nhân tố khám phá EFA (tỷ lệ quan sát/biến đo lường tối thiểu 5:1, tức 30 x 5 = 150 mẫu), nhóm tác giả đã thu thập tổng cộng 397 phiếu trả lời hợp lệ từ sinh viên.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 26.0 để thực hiện thống kê mô tả nhân khẩu học, tính giá trị trung bình (Mean) và độ lệch chuẩn (Std. Deviation), kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan Pearson, phân tích hồi quy tuyến tính bội và phân tích sự khác biệt trung bình (One-way ANOVA) theo năm học.

Nhóm biến	Mã hóa	Số biến quan sát	Nội dung đo lường chính	Nguồn kế thừa
Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B	HD	5 (HD1 - HD5)	Vốn nhỏ dưới 10 triệu, nhu cầu thiết yếu, đa dạng loại hình, bán kèm nhiều món, hỗ trợ từ mạng xã hội	Nguyễn Hoài Nam và cộng sự (2023)
Đặc điểm tính cách	TC	5 (TC1 - TC5)	Sự kiên trì, chấp nhận rủi ro tài chính, quan tâm xu hướng F&B, nắm bắt thị hiếu, tính sáng tạo	Lestari E. và cộng sự (2021)
Kinh nghiệm	KN	5 (KN1 - KN5)	Kỹ năng quản lý, đào tạo chuyên ngành/làm thêm, kinh doanh gây quỹ hội trại, học môn khởi nghiệp, thi khởi nghiệp	TTN Chau & TLT Huynh (2020), Nguyễn Hoài Nam và cộng sự (2023)
Quy chuẩn chủ quan	QC	5 (QC1 - QC5)	Sự ủng hộ từ gia đình/bạn bè, có bạn chung ý tưởng, hâm mộ doanh nhân, theo dõi doanh nhân, hỗ trợ khi gặp khó	Engle R. và cộng sự (2010), TTN Chau & TLT Huynh (2020)
Nguồn vốn	NV	5 (NV1 - NV5)	Khả năng vay gia đình/bạn bè, sẵn sàng vay ngân hàng/tín dụng, tích lũy từ tiết kiệm/làm thêm, chính sách vốn thanh niên, mức độ dễ tiếp cận vốn	Võ Văn Hiền & Lê Hoàng Vân Trang (2022)
Ý định khởi nghiệp	YD	4 (YD1 - YD4)	Suy nghĩ nghiêm túc, sẵn sàng khởi nghiệp khi có cơ hội, dự định kinh doanh đồ ăn thức uống, mong muốn làm chủ	Liñán (2009), Lüthje & Franke (2003), Nguyen C. (2018)

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan đề tài nghiên cứu

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh làn sóng khởi nghiệp của thanh niên tăng cao nhưng tỷ lệ thành công thực tế còn thấp. Chương này tổng kết các công trình khoa học trong nước và quốc tế, xác định khoảng trống tri thức về việc thiếu vắng các nghiên cứu định lượng chuyên sâu đo lường ý định khởi nghiệp trong ngành F&B tại các cơ sở giáo dục đại học kỹ thuật. Trên cơ sở đó, chương xác định mục tiêu tổng quát, 3 nhiệm vụ cụ thể, đối tượng khảo sát, phạm vi nghiên cứu tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh trong tháng 03/2025, cùng kế hoạch thực hiện gồm 8 bước công việc từ 30/12/2024 đến 27/04/2025.

Chương 2: Cơ sở lý luận

Chương 2 trình bày có hệ thống các khái niệm cốt lõi: khởi nghiệp kinh doanh, ý định khởi nghiệp và tổng quan về ngành F&B (ngành chuyển hóa nông sản thô thành sản phẩm tiêu dùng, bao gồm chế biến, đóng gói, phân phối và phục vụ). Tác giả tổng hợp chi tiết các mô hình kinh doanh F&B tiêu biểu phục vụ cho người khởi sự:

Nhóm mô hình	Phân loại cụ thể	Đặc điểm hoạt động
Mô hình kinh doanh đồ ăn	Ẩm thực đường phố (Street food)	Quy mô nhỏ, tính di động (quầy hàng, kiosk, vỉa hè), chế biến đơn giản, món ăn nhẹ, vốn thấp.
	Tự phục vụ (Cafeteria)	Khách tự chọn món tại quầy hoặc nhờ nhân viên gắp vào khay (dạng căng tin, cơm bình dân).
	Dịch vụ nhanh (Limited-service)	Kết hợp ăn tại chỗ và mang đi, thực đơn giới hạn, chế biến nhanh gọn.
	Dịch vụ đầy đủ (Full-service)	Phục vụ trực tiếp tại bàn, món ăn chất lượng từ mức khá trở lên.
	Dịch vụ xuất sắc (Michelin star)	Bếp trưởng danh tiếng, thực đơn cầu kỳ, không gian sang trọng, dịch vụ cao cấp.
Mô hình kinh doanh đồ uống	Đồ uống không cồn	Phân khúc bình dân (xe đẩy, take-away, kiosk); trung cấp (quán trà sữa, cà phê); cao cấp (chuỗi cà phê lớn).
	Đồ uống có cồn	Quán Bar (phục vụ rượu mạnh, bia, sàn nhảy, DJ); Quán Pub (bia, rượu nhẹ, cocktail, nhạc sống/nhẹ nhàng).

Chương 2 cũng phân tích điều kiện pháp lý thành lập hộ kinh doanh cá thể, cấp phép vệ sinh an toàn thực phẩm, nghĩa vụ thuế, đồng thời làm rõ cơ sở lý thuyết của 5 yếu tố độc lập tác động đến ý định khởi nghiệp F&B để thiết lập 5 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H5.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 chi tiết hóa quy trình nghiên cứu thực nghiệm qua sơ đồ 4 giai đoạn: (1) Khảo sát lý thuyết và hình thành vấn đề; (2) Xây dựng mô hình, thang đo và bảng hỏi; (3) Thu thập và xử lý dữ liệu với 397 mẫu qua SPSS 26.0; (4) Thảo luận kết quả và đề xuất hàm ý quản trị. Bảng hỏi gồm 35 biến (trong đó có 30 biến quan sát thuộc thang đo chính Likert 5 mức độ và các câu hỏi gạn lọc, nhân khẩu học). Chương xác định rõ tiêu chuẩn xử lý dữ liệu: kiểm định Cronbach's Alpha (loại biến có tương quan biến - tổng < 0.3, chọn thang đo có Alpha > 0.6), phân tích EFA (hệ số KMO từ 0.5 đến 1, Bartlett's Test có Sig. < 0.05, Eigenvalue > 1, phương sai trích > 50%, hệ số tải nhân tố Factor Loading > 0.5) và kiểm định hồi quy đa biến.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 4 phản ánh toàn bộ kết quả phân tích định lượng trên 397 phiếu khảo sát:

• Thống kê mô tả: Phản ánh cơ cấu mẫu khảo sát theo giới tính, năm học (năm 1 đến năm 5 và cựu sinh viên), cùng các khoa chuyên môn trực thuộc trường.
• Thống kê mô tả điểm trung bình: Điểm trung bình của các biến thuộc nhân tố "Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B", "Đặc điểm tính cách", "Kinh nghiệm", "Quy chuẩn chủ quan", "Nguồn vốn" và "Ý định khởi nghiệp" được phân tích chi tiết nhằm chỉ ra biến quan sát có giá trị cao nhất và thấp nhất.
• Kiểm định Cronbach's Alpha và EFA: Tất cả thang đo biến độc lập và biến phụ thuộc đều đạt độ tin cậy cần thiết; phân tích nhân tố khám phá EFA biến độc lập và phụ thuộc đều trích xuất các nhân tố phù hợp với mô hình lý thuyết, hệ số tải nhân tố đạt chuẩn.
• Phân tích tương quan Pearson: Xác nhận các biến độc lập đều có tương quan tuyến tính có ý nghĩa thống kê với biến phụ thuộc Ý định khởi nghiệp F&B.
• Phân tích hồi quy tuyến tính bội: Phương trình hồi quy phản ánh tác động đồng thời của các biến. Kết quả kiểm định các giả định hồi quy (phân phối chuẩn của phần dư qua biểu đồ Histogram/P-P Plot, tính tuyến tính qua biểu đồ Scatter, không vi phạm hiện tượng đa cộng tuyến) đều được thỏa mãn.
• Phân tích ANOVA: Đánh giá sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ ý định khởi nghiệp F&B giữa sinh viên thuộc các năm học khác nhau.

Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị

Chương 5 diễn giải chi tiết ý nghĩa thực tiễn từ các kết quả hồi quy; đối chiếu phát hiện với các công trình nghiên cứu trước đó. Dựa trên 4 yếu tố tác động có ý nghĩa, tác giả đưa ra các nhóm giải pháp quản trị hướng tới Nhà trường, Nhà nước và chính bản thân người học, đồng thời nêu rõ các giới hạn học thuật chưa giải quyết được trong phạm vi đề tài.

Kết quả và đóng góp

Phân tích hồi quy đa biến trên phần mềm SPSS 26.0 từ 397 mẫu phản hồi hợp lệ mang lại kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu như sau:

Giả thuyết	Mối quan hệ tác động	Hệ số hồi quy chuẩn hóa ($\beta$)	Mức ý nghĩa (Sig.)	Kết luận kiểm định
H1	Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	0.295	< 0.05	Chấp nhận giả thuyết
H2	Đặc điểm tính cách $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	0.142	< 0.05	Chấp nhận giả thuyết
H3	Kinh nghiệm $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	Đạt chuẩn ($\beta > 0$)	< 0.05	Chấp nhận giả thuyết
H4	Quy chuẩn chủ quan $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	0.156	< 0.05	Chấp nhận giả thuyết
H5	Nguồn vốn $\rightarrow$ Ý định khởi nghiệp	Không đáng kể	> 0.05	Bác bỏ giả thuyết

Nhân tố "Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B" giữ mức độ tác động mạnh nhất đến ý định khởi nghiệp của sinh viên ($\beta = 0.295$), tiếp đến là "Quy chuẩn chủ quan" ($\beta = 0.156$) và "Đặc điểm tính cách" ($\beta = 0.142$). Riêng giả thuyết H5 về "Nguồn vốn" bị bác bỏ do giá trị Sig. > 0.05, chứng minh nhận thức về vốn không tạo ra sự biến thiên trực tiếp có ý nghĩa thống kê lên ý định khởi sự F&B ban đầu của sinh viên trong mẫu nghiên cứu này.

Trên cơ sở kết quả hồi quy, đồ án đề xuất các nhóm hàm ý quản trị cụ thể:

• Đối với Nhà trường: Tăng cường tổ chức các sân chơi học thuật, hội thi khởi nghiệp chuyên môn gắn liền với thực hành F&B; tích hợp học phần khởi sự doanh nghiệp vào chương trình giảng dạy; tạo điều kiện cho sinh viên tham gia các dự án kinh doanh thực tế, hội trại gây quỹ; đẩy mạnh mạng lưới liên kết với doanh nghiệp nhà hàng - ẩm thực để sinh viên cọ xát kinh nghiệm thực tế.
• Đối với Nhà nước và các tổ chức xã hội: Hoàn thiện môi trường pháp lý hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính về đăng ký kinh doanh và chứng nhận an toàn thực phẩm cho thanh niên khởi nghiệp; triển khai các chính sách ưu đãi, chương trình truyền thông tôn vinh các mô hình F&B đổi mới sáng tạo của giới trẻ.
• Đối với bản thân sinh viên: Chủ động tích lũy kiến thức quản trị, rèn luyện tính kiên trì, tư duy sáng tạo và khả năng chấp nhận rủi ro; tích cực tìm hiểu xu hướng thị trường ẩm thực và các mô hình F&B ứng dụng công nghệ (cloud kitchen, bán hàng đa kênh); chủ động tích lũy kinh nghiệm quản lý thông qua làm việc bán thời gian và các hoạt động đoàn thể.

Về mặt học thuật, nghiên cứu có đóng góp mới khi đưa thành công biến quan sát "Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B" vào mô hình giải thích ý định khởi sự trong một ngành dịch vụ cụ thể tại Việt Nam, bổ sung cơ sở thực nghiệm cho các nghiên cứu tiếp nối về hành vi doanh nhân trẻ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Theo đánh giá của hội đồng và giải trình của nhóm tác giả:

• Phương pháp lấy mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện khiến tính đại diện của mẫu chưa thực sự bao quát toàn diện mọi nhóm sinh viên giữa các chuyên ngành kỹ thuật và ngoài kỹ thuật.
• Đối tượng và phạm vi: Nghiên cứu mới chỉ giới hạn khảo sát trong khuôn viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh trong thời gian ngắn (tháng 3/2025), chưa mở rộng so sánh đối chứng với các trường đại học đào tạo chuyên sâu về kinh tế hoặc du lịch khác trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.
• Số liệu thứ cấp: Phần phân tích thực trạng ban đầu có sử dụng một số tài liệu tham khảo cần tiếp tục cập nhật các biến động thị trường ẩm thực mới nhất.
• Hướng mở rộng: Các nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng phạm vi khảo sát liên trường, phân tích sâu hơn ảnh hưởng của yếu tố pháp lý đặc thù ngành, so sánh chi tiết sự khác biệt ý định khởi nghiệp giữa từng mô hình cụ thể (kinh doanh đồ ăn so với kinh doanh đồ uống có cồn/không cồn), cũng như đánh giá vai trò điều tiết của các yếu tố nhân khẩu học chuyên sâu.

Giá trị tham khảo

Đồ án tốt nghiệp là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ ăn uống, Quản trị Du lịch và Khách sạn, Quản trị Kinh doanh đang chuẩn bị khóa luận tốt nghiệp hoặc xây dựng đề án khởi sự kinh doanh trong ngành F&B.
• Người nghiên cứu quan tâm đến việc ứng dụng Lý thuyết Hành vi có kế hoạch (TPB) vào từng lĩnh vực ngành nghề cụ thể, đặc biệt là cách thức xây dựng, hiệu chỉnh và kiểm định thang đo "Sự hấp dẫn của ngành".
• Bộ phận hỗ trợ khởi nghiệp, Đoàn thanh niên và Phòng Công tác sinh viên tại các trường đại học trong việc định hướng, thiết kế các chương trình ươm mầm khởi nghiệp và chính sách hỗ trợ sinh viên mở mô hình kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình nghiên cứu của đồ án gồm bao nhiêu yếu tố độc lập và yếu tố nào tác động mạnh nhất đến ý định khởi nghiệp F&B? Mô hình đề xuất gồm 5 biến độc lập: Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B, Đặc điểm tính cách, Kinh nghiệm, Quy chuẩn chủ quan và Nguồn vốn. Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính bội xác nhận yếu tố "Sự hấp dẫn của lĩnh vực F&B" có mức độ tác động mạnh nhất đến ý định khởi nghiệp với hệ số hồi quy chuẩn hóa $\beta = 0.295$ (Sig. < 0.05).

2. Tại sao giả thuyết về tác động của yếu tố "Nguồn vốn" bị bác bỏ trong phân tích hồi quy? Trong kết quả phân tích hồi quy bội với cỡ mẫu 397 sinh viên, biến Nguồn vốn có giá trị Sig. > 0.05 (không đạt mức ý nghĩa thống kê 5%). Điều này cho thấy trong giai đoạn đầu hình thành "ý định" khởi nghiệp F&B, khả năng tiếp cận tài chính chưa phải là rào cản quyết định trực tiếp, do sinh viên có thể định hướng lựa chọn các mô hình kinh doanh ẩm thực quy mô nhỏ, vốn thấp (như take-away, street food, bán qua ứng dụng) dưới 10 triệu đồng.

3. Khung pháp lý nào được đồ án viện dẫn liên quan đến hoạt động khởi sự kinh doanh F&B tại Việt Nam? Đồ án hệ thống hóa các văn bản gồm: Nghị định số 01/2021/NĐ-CP (quy định điều kiện, trình tự đăng ký hộ kinh doanh cá thể); Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP (về cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, khám sức khỏe định kỳ và tập huấn kiến thức); Thông tư 40/2021/TT-BTC (về kê khai và nộp thuế hộ kinh doanh); cùng các quy định pháp luật về phòng cháy chữa cháy, giấy phép kinh doanh bán lẻ rượu bia và cam kết bảo vệ môi trường.

4. Dữ liệu khảo sát thực tế được thu thập với quy mô mẫu bao nhiêu và bằng phương pháp nào? Nghiên cứu thu về 397 phiếu trả lời hợp lệ từ sinh viên thuộc các năm học của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Nhóm tác giả thực hiện chọn mẫu thuận tiện bằng bảng hỏi trực tuyến Google Forms (kết nối qua liên kết mạng xã hội Facebook, Zalo và quét mã QR trực tiếp) dựa trên hệ thống thang đo Likert 5 mức độ với 30 biến quan sát chính.

5. Điểm đánh giá và các nội dung đồ án đã chỉnh sửa theo yêu cầu của Hội đồng là gì? Đồ án được Giáo viên hướng dẫn (ThS. Hà Thị Huế) chấm 9,3/10 điểm và Giáo viên phản biện (Trần Nguyễn Thành Tín) đánh giá mức Khá. Tiếp thu ý kiến phản biện, nhóm tác giả đã hoàn thiện biên bản chỉnh sửa: bổ sung cơ sở pháp lý trong kinh doanh F&B; cập nhật số liệu thị trường thực trạng F&B năm 2024; sửa đổi tên phân loại mô hình kinh doanh đồ ăn - đồ uống; phân tích bổ sung sự khác biệt ý định khởi nghiệp theo năm học (ANOVA); lược bỏ các câu hỏi tự đề xuất không đạt chuẩn và chạy lại toàn bộ kiểm định Cronbach's Alpha, EFA, Pearson và hồi quy bội trong Chương 4.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp của nhóm tác giả Võ Thị Thúy Nga, Huỳnh Nhật Thảo Nhi và Nguyễn Thanh Nguyệt Trúc đã hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu khi lượng hóa rõ nét các nhân tố tác động đến ý định khởi nghiệp F&B của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Kết quả phân tích khẳng định vai trò quyết định của nhận thức về sự hấp dẫn của ngành ẩm thực, ảnh hưởng từ quy chuẩn chủ quan, đặc điểm tính cách và kinh nghiệm thực tiễn, trong khi yếu tố nguồn vốn không cho thấy tác động trực tiếp ở giai đoạn hình thành ý định ban đầu. Công trình cung cấp hệ thống luận cứ thực nghiệm có giá trị, đóng góp khung thang đo tham khảo cho nghiên cứu học thuật chuyên ngành và đề xuất các giải pháp khả thi giúp nhà trường cùng các cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả hỗ trợ sinh viên khởi sự kinh doanh ẩm thực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Lý do chọn đề tài Ý định khởi nghiệp được coi là một trong những động lực chính thúc đẩy sự phát triển kinh tế và tạo việc làm[1]. Do đó, Chính phủ Việt Nam đã có nhiều chính sách quan tâm đến khởi nghiệp, coi học sinh, sinh viên là lực lượng tiềm năng.

Đặc biệt, Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025” đã được triển khai nhằm nâng cao tinh thần khởi nghiệp của sinh viên[2]. Nhờ đó, sinh viên ngày càng quan tâm đến khởi nghiệp, trong giai đoạn 2020–2023, ghi nhận được 33.808 dự án khởi nghiệp của sinh viên, trung bình hằng năm có hơn 5.600 dự án được triển khai[3]. Trong bối cảnh đó, sinh viên có nhiều lựa chọn khác nhau để bắt đầu hành trình khởi nghiệp. Đặc biệt, ngành F&B thu hút giới trẻ và sinh viên lựa chọn khởi nghiệp, tạo việc làm cho bản thân bởi có nhiều ngách tiềm năng để khai thác, dễ nắm bắt xu hướng, có độ tuổi gần với khách hàng mục tiêu[4].

Đồng thời, ngành F&B có nhiều đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế đất nước, GDP dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng 9,94%, là một ngách trong ngành dịch vụ được nhận định là điểm sáng của nền kinh tế Việt Nam[5]. Do đó, ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B cần được quan tâm nhiều hơn, góp phần tạo môi trường kinh doanh F&B bền vững và phát triển. Chính phủ và các trường đại học tại Việt Nam đã đưa ra nhiều giải pháp dựa trên các nghiên cứu để khuyến khích tinh thần khởi nghiệp, song, tỷ lệ sinh viên khởi nghiệp tự tạo việc làm cho bản thân còn thấp. Theo Báo cáo Dự án Việc làm cho sinh viên tốt nghiệp (EVENT), tỷ lệ sinh viên tự kinh doanh chỉ chiếm 6,2%, trong khi tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức cao (11.

Bên cạnh đó, có đến 90% dự án khởi nghiệp trong sinh viên thất bại, chỉ khoảng 10% có thể tồn tại và phát triển[3]. Điều này cho thấy, ngoài các yếu tố cá nhân, nguồn lực và môi trường, quá trình khởi nghiệp trong sinh viên Việt Nam còn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác. Xuất phát từ thực trạng trên, nhóm tác giả quyết định thực hiện đề tài “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực F&B của sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh”, nhằm tìm hiểu các yếu tố có ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên, đề xuất yếu tố mới trong bối cảnh cụ thể. Từ đó, đề xuất các giải pháp nâng cao tinh thần và hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp hiệu quả hơn, phù hợp với đặc điểm của từng lĩnh vực.

SVTH: Võ Thị Thúy Nga Ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ ăn uống K21 Huỳnh Nhật Thảo Nhi Nguyễn Thanh Nguyệt Trúc -3- Đồ án tốt nghiệp 1. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 1. Các nghiên cứu ngoài nước Nghiên cứu về “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên nông nghiệp bậc đại học ở Nigeria” của Adeyonu A. và cộng sự (2019) tại Nigeria đã khảo sát các sinh viên năm cuối ở các trường đại học.

Nghiên cứu này tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến Ý định kinh doanh của sinh viên nông nghiệp bậc đại học tại Nigeria bằng cách sử dụng Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB). Kết quả từ nghiên cứu cho thấy các yếu tố như thái độ cá nhân, chuẩn mực chủ quan và giáo dục có tác động chính tích cực đến ý định khởi nghiệp, nhấn mạnh vai trò của môi trường, giáo dục hỗ trợ trong việc thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp. Trong khi thái độ cá nhân có ảnh hưởng cao nhất, thì sự hỗ trợ giáo dục được nhận thức có ảnh hưởng ít nhất. Nghiên cứu này mở ra tầm mắt cho các bên liên quan trong lĩnh vực giáo dục.

Trước hết, cần đưa ra chính sách kích thích sự quan tâm của sinh viên đối với nông nghiệp[6]. Nghiên cứu của Gangwan S. (2020), tại đại học Saudi Arabia chỉ ra rằng trải nghiệm khởi nghiệp thực tế, tính cách, giáo dục khởi nghiệp và mạng lưới xã hội có ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên sau đại học. Qua đó khẳng định không chỉ kiến thức mà trải nghiệm và môi trường cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành ý định khởi nghiệp.

Những phát hiện của nghiên cứu này sẽ giúp các tổ chức giáo dục và chính phủ hiểu được các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trong số các sinh viên sau đại học chuyên ngành kinh doanh và xây dựng các chính sách phù hợp để hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp[7]. Ngoài ra, “Một nghiên cứu về ý định khởi nghiệp kinh doanh xe tải thực phẩm: Bằng chứng từ sinh viên trường Cao đẳng Khách sạn” của Leong TP và cộng sự (2021). Đây là nghiên cứu về ý định kinh doanh xe bán đồ ăn lưu động từ mẫu 131 sinh viên cao đẳng khách sạn Malaysia. Nghiên cứu chứng minh rằng tính khả thi được nhận thức, khuynh hướng hành động và hỗ trợ giáo dục có ý nghĩa quan trọng trong việc ảnh hưởng đến ý định kinh doanh xe bán đồ ăn lưu động của sinh viên cao đẳng khách sạn[8].

Một nghiên cứu khác của Rusu V. và cộng sự (2022) với chủ đề “Các yếu tố quyết định ý định khởi nghiệp của thanh niên: Vai trò của việc tiếp cận tài chính”, nhấn mạnh rằng kiến thức, giáo dục và khả năng tiếp cận tài chính là các yếu tố then chốt thúc đẩy ý định khởi nghiệp của giới trẻ[9]. SVTH: Võ Thị Thúy Nga Ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ ăn uống K21 Huỳnh Nhật Thảo Nhi Nguyễn Thanh Nguyệt Trúc -4- Đồ án tốt nghiệp Nghiên cứu về “Giáo dục khởi nghiệp nhà hàng và tác động đến ý định khởi nghiệp – Tập trung vào tinh thần doanh nhân” của Jun-Young Lee (2023) tại Hàn Quốc cho thấy giáo dục khởi nghiệp nhà hàng có tác động tích cực đến tinh thần doanh nhân và ý định khởi nghiệp. Điều này có nghĩa là giáo dục khởi nghiệp nhà hàng là một quyết định quan trọng đóng vai trò tích cực trong việc cải thiện tinh thần kinh doanh và ý chí khởi nghiệp của các công ty khởi nghiệp tiềm năng.

Tinh thần kinh doanh được phát hiện là trung gian ảnh hưởng của giáo dục khởi nghiệp nhà hàng đến ý chí khởi nghiệp. Tinh thần kinh doanh báo cáo các hiệu ứng trung gian một phần đến tác động của các kỹ thuật giáo dục khởi nghiệp và giáo dục khởi nghiệp đến ý chí khởi nghiệp[10]. Tóm lại, các nghiên cứu quốc tế xây dựng cơ sở lý thuyết dựa trên Lý thuyết Hành vi có kế hoạch (TPB) và sử dụng phương pháp khảo sát định lượng với đáp viên là sinh viên và thanh niên. Mục tiêu chung của các nghiên cứu là tìm ra mức độ ảnh hưởng của các yếu tố cá nhân (thái độ, niềm tin, tính cách), kiến thức và giáo dục kinh doanh, cũng như yếu tố môi trường (hỗ trợ tài chính, xã hội, tổ chức) đến ý định khởi nghiệp.

Phần lớn các nghiên cứu làm nổi bật vai trò của thái độ cá nhân, giáo dục, mạng lưới hỗ trợ và điều kiện tài chính trong hình thành ý định khởi nghiệp ở sinh viên. Nghiên cứu trong nước Nguyễn Xuân Hiệp và cộng sự (2019) đã nghiên cứu về “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp kinh doanh của sinh viên khối ngành kinh tế các trường đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh” với 430 sinh viên tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy giáo dục kinh doanh, chuẩn chủ quan và môi trường khởi nghiệp là các yếu tố ảnh hưởng chính đến ý định khởi nghiệp[11]. Tương tự, nghiên cứu với đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực Fintech của sinh viên Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Mở Hà Nội” của Trần Ngọc Anh và cộng sự (2022).

Nghiên cứu này dựa trên thuyết hành động hợp lý (TRA), thuyết hành vi dự định (TPB), mô hình chấp nhận công nhệ (TAM) và mô hình sự kiện khởi nghiệp EEM. Nghiên cứu đã phát hiện rằng các yếu tố có tác động tích cực đến ý định khởi nghiệp trong lĩnh vực Fintech bao gồm: “Đặc điểm tính cách, Chuẩn chủ quan, Nhận thức tính khả thi, Kinh nghiệm, Tự tin vào năng lực công nghệ, Môi trường giáo dục khởi nghiệp và Tiếp cận nguồn vốn”[12]. Trong bài nghiên cứu về “Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên Trường Đại học Nam Cần Thơ”, Nguyễn Văn Định và Cao Thị Sen (2022) SVTH: Võ Thị Thúy Nga Ngành Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ ăn uống K21 Huỳnh Nhật Thảo Nhi Nguyễn Thanh Nguyệt Trúc -5- Đồ án tốt nghiệp tiến hành khảo sát 310 sinh viên năm ba và năm tư của Khoa Kinh tế và Khoa Kiến trúc -Xây dựng và Môi trường. Kết quả nghiên cứu mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) cho thấy có 05 nhân tố tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên theo mức độ giảm dần là: đặc điểm tính cách, thái độ đối với hành vi khởi nghiệp, môi trường giáo dục, nhận thức kiểm soát hành vi và nguồn vốn.

Bên cạnh đó, kết quả cũng đã chỉ ra chuẩn chủ quan không có tác động đến ý định khởi nghiệp của sinh viên ngành kinh tế và kỹ thuật[13]. Vũ Gia Quỳnh Ngân và Nguyễn Thị Bưởi (2024) đã tiến hành nghiên cứu với đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên khối ngành Kinh tế Trường Đại học Nguyễn Tất Thành” nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên theo học khối ngành Kinh tế của Trường Đại học Nguyễn Tất Thành. Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, bao gồm phương pháp định tính và định lượng. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên mô hình ý định khởi nghiệp, lý thuyết nhận thức xã hội nghề nghiệp, lý thuyết về hành vi dự định, mô hình sự kiện khởi nghiệp và các nghiên cứu thực nghiệm có liên quan.

Tác giả đã phát hiện 6 yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp của sinh viên bao gồm: “đặc điểm tính cách cá nhân, thái độ đối với hành vi khởi nghiệp, giáo dục khởi nghiệp, hệ sinh thái khởi nghiệp, nguồn vốn và hỗ trợ khởi nghiệp”[14]. Tổng kết lại, các nghiên cứu trong nước đều nhấn mạnh vai trò của đặc điểm cá nhân, giáo dục khởi nghiệp, môi trường và nguồn lực tài chính. Ngoài ra, yếu tố về kinh nghiệm, những trải nghiệm thực tế cũng góp phần nâng cao ý định kinh doanh.