CHƯƠNG I. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Trong những năm gần đây, Việt Nam luôn đẩy mạnh hội nhập thương mại quốc tế nhằm thúc đẩy nền kinh tế phát triển một cách bền vững đồng thời nâng tầm vị thế của Việt Nam trên thị trường thế giới. Chính điều này đã và đang đặt ra cho các doanh nghiệp trong nước nhiều cơ hội song cũng không ít thách thức họ phải đối mặt.
Để có thể tồn tại và phát triển trong điều kiện thị trường đang ngày càng trở nên khắc nghiệt, đòi hỏi mỗi một doanh nghiệp không ngừng cải tiến, thay đổi cách quản lý, tận dụng tối đa các công cụ quản trị hữu hiệu để không những tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn giúp cho nhà quản trị đưa ra quyết định đúng đắn nhằm mở rộng thị trường phù hợp với xu thế hội nhập toàn cầu như hiện nay. Tại các nước có nền kinh tế thị trường phát triển, KTQTCP được coi là công cụ quản lý khoa học và có hiệu quả nhằm kịp thời xử lý và cung cấp thông tin về chi phí đáp ứng nhu cầu thông tin cho các nhà quản trị. Tuy nhiên tại Việt Nam, KTQTCP là vấn đề còn khá mới mẻ chưa được nhiều doanh nghiệp chú ý tới. Công ty cổ phần Pizza 4PS hay gọi tắt Pizza 4P’s là một doanh nghiệp start- up được biết đến trên thị trường nhà hàng Pizza theo phong cách Nhật – Ý với nhiều món ăn ngon, hấp dẫn như 4 Cheese, Mì Cua, Pizza Desert,…Do đặc thù kinh doanh về lĩnh vực dịch vụ ăn uống nên công ty luôn muốn nâng cao việc kiểm soát chi phí, định giá sát với thực tế để có những quyết định, chiến lược kinh doanh hợp lý.
Tuy nhiên, qua thực tế tìm hiểu tại Công ty cổ phần Pizza 4PS cho thấy việc áp dụng KTQTCP trong DN vẫn chưa được chú trọng, vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định và chưa phân tích đánh giá được một số chỉ tiêu phục vụ cho việc ra quyết định quản lý như Kế toán tài chính và Kế toán quản trị chưa có sự tách biệt rõ ràng, thông tin số liệu kế toán cung cấp chưa kịp thời và sát thực tế. Chính vì vậy, tôi chọn đề tài “Kế toán quản trị chi phí tại Công ty cổ phần Pizza 4PS” làm luận văn thạc sỹ. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài Kế toán quản trị luôn được nhiều tác giả Việt Nam lựa chọn làm đề tài nghiên cứu ngay từ đầu những năm 1990. Giai đoạn này các tác giả tập trung tìm hiểu, nghiên cứu tổng quan cơ bản như tác giả Nguyễn Việt (1995): “Vấn đề hoàn thiện kế toán Việt Nam” đưa ra các đề xuất cũng như giải pháp xây dựng hệ thống kế toán tài chính và kế toán quản trị trong các DN Việt Nam tuy nhiên những đề xuất về kế toán quản trị trong công trình này là những đề xuất mang tính cơ bản nhất của hệ thống kế toán quản trị; tác giả Phạm Văn Dược (1997): “Phương hướng xây dựng nội dung và tổ chức vận dụng kế toán quản trị vào các doanh nghiệp Việt Nam” nghiên cứu cụ thể và đề xuất các biện pháp ứng dụng kế toán quản trị vào thực tiễn trong các doanh nghiệp Việt Nam tuy nhiên những nghiên cứu này còn mang tính chất chung cho tất cả các loại hình doanh nghiệp trong khi tính linh hoạt của kế toán quản trị lại rất cao, phụ thuộc đặc thù kinh doanh của từng ngành.
Tuy nhiên trong những năm trở lại đây, khi Việt Nam liên tục gia nhập vào các tổ chức kinh tế toàn cầu cùng với sự phát triển công nghệ không ngừng tạo điều kiện cho các tri thức trong nước được giao lưu, tiếp xúc với nhiều kiến thức quốc tế từ đó có những nghiên cứu, phân tích chuyên sâu hơn về KTQTCP đặc biệt là trong các DN đặc thù. Năm 2010, tác giả Lê Việt Hùng với luận văn thạc sĩ nghiên cứu “Hoàn thiện KTQTCP tại công ty cổ phần xây dựng giao thông I Thái Nguyên” chỉ ra thực trạng công tác KTQTCP trong doanh nghiêp xây dựng nói chung và doanh nghiệp xây lắp nói riêng đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện KTQTCP tại Công ty cổ phần xây dựng giao thông I Thái Nguyên phục vụ cho việc ra quyết định của nhà quản trị trong sản xuất kinh doanh. Năm 2012, tác giả Nguyễn Thị Bình với luận văn thạc sĩ nghiên cứu “KTQTCP tại công ty cổ phần SX-TM và đầu tư Việt Thanh” chỉ ra thực trạng KTQTCP trong doanh nghiệp sản xuất nói chung và doanh nghiệp may mặc nói riêng từ đó đưa ra một số quan điểm để hoàn thiện hệ thống KTQTCP tại công ty. Năm 2012 tác giả Trần thế Nữ với đề tài luận án tiến sĩ “ Xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp thương mại quy mô vừa và nhỏ ở Việt Nam” đưa ra các cở sở lý luận và thực tiễn về KTQTCP trong doanh nghiệp thương mại có quy mô vừa và nhỏ từ đó xây dựng mô hình KTQTCP ở các doanh nghiệp thương mại quy mô vừa và nhỏ ở Việt Nam.
Năm 2015 tác giả Đinh Thị Thúy Nga với luận văn thạc sĩ lại nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện KTQTCP sản xuất tại Công ty Cổ phần Thực phẩm Hữu Nghị” nêu ra đặc điểm quy trình sản xuất của công ty kinh doanh bánh kẹo cũng như đề xuất ra các phương hướng ứng dụng kế toán quản trị chi phí vào trong ngành bánh kẹo. Như vậy, trong các công trình nghiên cứu khoa học trên, các tác giả tập trung chủ yếu vào việc tìm hiểu thực trạng của hệ thống KTQTCP và đưa ra các giải pháp cụ thể để áp dụng vào từng loại doanh nghiệp theo phạm vi nghiên cứu của đề tài đó. Tuy nhiên trong tất cả các nghiên cứu về KTQTCP thì chưa có đề tài nào đi vào nghiên cứu chuyên sâu hệ thống KTQTCP, hoàn thiện các nội dung của KTQTCP trong các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực dịch vụ ăn uống. Đối với các doanh nghiệp nhà hàng, kiểm soát chi phí luôn luôn phải được các nhà quản lý chú trọng hàng đầu.
Nếu kiểm soát tốt chi phí, doanh nghiệp có thể nâng cao cạnh tranh về giá với các đối thủ khác cùng ngành. Chính vì vậy trong thời gian làm việc tại Công ty cổ phần Pizza 4PS, nhận thấy việc áp dụng KTQTCP trong doanh nghiệp còn hạn chế, chưa biết tận dụng hết công cụ quản trị hữu hiệu mang lại nên tôi chọn đề tài “ Kế toán quản trị chi phí tại Công ty cổ phần Pizza 4PS” làm luận văn thạc sỹ. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về KTQTCP. Khảo sát nghiên cứu thực tế công tác KTQTCP tại công ty cổ phần Pizza 4PS và đề xuất ra các giải pháp hoàn thiện KTQTCP góp phần kiểm soát chi phí đồng thời nâng cao hiệu quả kinh doanh của công ty.
Câu hỏi nghiên cứu Để hoàn thành luận văn với các mục tiêu trên, các câu hỏi nghiên cứu đặt ra và giải quyết trong đề tài là: Nội dung KTQTCP là gì? Các nhân tố nào ảnh hưởng đến KTQTCP trong doanh nghiệp sản xuất? Công tác KTQTCP tại Công ty cổ phần Pizza 4PS thực hiện như thế nào? Có đáp ứng được yêu cầu quản trị doanh nghiệp hay không? Những vấn đề còn tồn tại của công tác KTQTCP tại công ty là gì? Giải pháp nào cần áp dụng để hoàn thiện KTQTCP tại Công ty cổ phần Pizza 4PS? 1. Phương pháp nghiên cứu 1. Quy trình thực hiện Xác định cơ sở lý thuyết có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Thu thập dữ liệu thứ cấp Dữ liệu bên ngoài, Dữ liệu nội bộ Phát Đề xuất Xử lý hiện và giải dữ Kết pháp liệu luận Thu thập dữ liệu sơ cấp Quan sát, phỏng vấn trao đổi trực tiếp 1. Phương pháp thu thập dữ liệu - Dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu được tác giả thu thập thông qua việc nguồn dữ liệu bên ngoài như các nghiên cứu các văn bản của Bộ tài chính, Tổng cục Thống kê, các tạp chí chuyên 13 ngành Tài chính - Kế toán, các bài luận văn có cùng mục tiêu nghiên cứu, các văn bản khác liên quan và nguồn dữ liệu nội bộ như các báo cáo tổng kết, báo cáo tình hình hoạt động của Công ty cổ phần Pizza 4PS.
- Dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua việc quan sát và trao đổi trực tiếp và phỏng vấn ban giám đốc và các nhân viên trong công ty cụ thể trong nhà hàng Lý Quốc Sư. + Tài liệu thông qua việc quan sát: Qua việc quan sát thực tế tác giả ghi nhận được các hoạt động diễn ra hàng ngày của công ty như: hoạt động quản lý của các phòng ban, quy trình để làm ra một chiếc bánh Pizza, kiểm đếm hàng hóa trong kho, … + Trao đổi trực tiếp với Ban giám đốc công ty: Giám đốc điều hành, Quản lý nhà hàng, Trưởng bộ phận Thu mua, Hành chính – Nhân sự,… Từ những cuộc trao đổi tác giả nắm rõ hơn mục đích hoạt động của công ty, chính sách kế toán mà công ty đang áp dụng, hệ thống báo cáo quản trị được lập ra như thế nào? Và để ra quyết định quản trị Ban giám đốc cần thu thập những thông tin nào? + Trao đổi trực tiếp với các nhân viên thuộc bộ phận sản xuất như nhân viên bộ phận Bếp, bộ phận Pizza, bộ phận Pha chế,….để có cái nhìn tổng quan toàn bộ về hoạt động sản xuất sản phẩm đồ ăn, thức uống tại công ty. + Phỏng vấn trực tiếp Kế toán trưởng, nhân viên kế toán phụ trách phần chi phí giá thành, định mức chi phí, phân loại chi phí, lập giá thành, …. Kết quả nghiên cứu sau khi tiến hành phỏng vấn là những cơ sở thông tin quan trọng để tác giả đưa các đề xuất hoàn thiện hệ thống KTQTCP tại công ty.
Phương pháp xử lý và phân tích tài liệu Tác giả sử dụng phương pháp xử lý dữ liệu bao gồm phân loại, sắp xếp, phân tích, so sánh, tổng hợp, sử dụng sơ đồ, bảng biểu đối với dữ liệu thứ cấp. Với dữ liệu thứ cấp, tác giả tổng hợp các dữ liệu thu được, từ đó phân tích chuyên sâu, hệ thống hóa tài liệu để nắm rõ thực trạng cũng như định hướng các giải pháp phù hợp cho việc quản trị chi phí. Đối với các số liệu thu thập được, tác giả sử dụng công cụ hỗ trợ Excel để thực hiện phân tích.