Nghiên Cứu Bộ Máy Nhà Nước Việt Nam Thời Nguyễn (1802-1884)

Tài liệu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường bộ máy nhà nước triều nguyễn giai đoạn 1802 1884 những giá, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Văn Nam
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Đề tài: Nghiên Cứu Bộ Máy Nhà Nước Việt Nam Thời Nguyễn (1802-1884)
• Loại tài liệu: tiểu luận
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN THỨ NHẤT
• 1.1. BÁO CÁO TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 2. PHẦN THỨ HAI
• 2.1. CÁC BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ
• 2.1.1. Khái quát về quá trình hình thành và phát triển của bộ máy nhà nước Việt Nam triều Nguyễn (1802-1884)
• 2.1.2. Phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực trong bộ máy nhà nước triều Nguyễn (1802-1884) — giá trị và bài học kinh nghiệm
• 2.1.3. Định chế quan lại trong bộ máy nhà nước Việt Nam triều Nguyễn (từ năm 1802-1884) — giá trị và gợi mở cho giai đoạn hiện nay
• 3. PHẦN THỨ NHẤT BÁO CÁO TỔNG HỢP KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 3.1. CHƯƠNG 1: SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA BỘ MÁY NHÀ NƯỚC TRIỀU NGUYỄN GIAI ĐOẠN 1802-1884

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Bộ Máy Nhà Nước Thời Nguyễn

Nghiên cứu về bộ máy nhà nước Việt Nam thời Nguyễn (1802-1884) là một chủ đề quan trọng trong lịch sử Việt Nam. Giai đoạn này đánh dấu sự thống nhất đất nước sau nhiều năm nội chiến và sự hình thành một thể chế quân chủ tập quyền mạnh mẽ. Vua Gia Long đã đặt nền móng cho bộ máy này dựa trên quy chế của nhà Lê, sau đó được hoàn thiện và cải cách mạnh mẽ bởi vua Minh Mệnh. Các vua kế tiếp như Thiệu Trị, Tự Đức tiếp tục duy trì và phát triển hệ thống này. Lịch sử cho thấy, bộ máy nhà nước triều Nguyễn là sự tiếp nối và cải biến từ các triều đại trước, đặc biệt chịu ảnh hưởng từ Lê Thánh Tông, đồng thời tham khảo mô hình từ Trung Quốc, nhưng có sự điều chỉnh phù hợp với điều kiện Việt Nam. Tuy nhiên, không phải là sự sao chép hoàn toàn, mà là sự mô phỏng, tham khảo, châm chước, cải biến cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của xã hội Việt Nam.

1.1. Bối cảnh lịch sử hình thành bộ máy nhà nước thời Nguyễn

Sau khi lật đổ chính quyền nhà Tây Sơn năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi, đặt niên hiệu Gia Long và chính thức thiết lập triều Nguyễn. Vua Gia Long đã xây dựng bộ máy chính quyền dựa trên quy chế của nhà Lê. Tuy nhiên, trong thời kỳ đầu, bộ máy chính quyền trung ương còn khá đơn giản. "Bộ máy nhà nước Việt Nam triều Nguyễn giai đoạn 1802-1884 được xác lập từ triều đại Gia Long, nó được hoàn thiện đáng kể qua cuộc cải cách của Minh Mệnh, sau đó được các vua kế tiếp như Thiệu Trị, Tự Đức kế thừa và noi theo, hầu như không có gì thay đổi".

1.2. Ảnh hưởng từ các triều đại trước và mô hình Trung Quốc

Bộ máy nhà nước triều Nguyễn chịu ảnh hưởng từ các triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hậu Lê, đặc biệt là thể chế dưới triều Lê Thánh Tông. Đồng thời, có sự tham khảo mô hình tổ chức từ Trung Quốc, nhưng không phải là sao chép mà là cải biến cho phù hợp. Dưới triều Nguyễn, nhìn chung, khi thiết lập một cơ quan nào đó, nhà vua đều có chỉ dụ cho đình thần tìm hiểu, bắt chước cách làm của nhà Tống, nhà Minh, nhà Thanh.

II. Phân Tích Cấu Trúc Tổ Chức Bộ Máy Triều Nguyễn

Cấu trúc tổ chức của bộ máy nhà nước thời Nguyễn bao gồm hệ thống trung ương và địa phương. Ở trung ương, vua nắm quyền tối cao, dưới có Lục Bộ (Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công), Lục Tự, Viện, Các, Ty. Lục Bộ đảm nhiệm các chức năng hành chính quan trọng, mỗi bộ có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn riêng. Các cơ quan khác như Nội Các, Hàn Lâm Viện, Đô Sát Viện, Cơ Mật Viện đóng vai trò quan trọng trong việc giúp vua điều hành đất nước. Hệ thống địa phương được tổ chức theo các cấp tỉnh, phủ, huyện, xã với các quan lại do triều đình bổ nhiệm.

2.1. Vai trò của Lục Bộ trong bộ máy hành chính trung ương

Lục Bộ là các cơ quan hành chính quan trọng nhất ở trung ương, bao gồm Bộ Lại, Bộ Hộ, Bộ Lễ, Bộ Binh, Bộ Hình và Bộ Công. Mỗi bộ có chức năng, nhiệm vụ quyền hạn riêng. Các bộ được tổ chức chặt chẽ với các chức vụ như Thượng thư, Tham tri, Thị lang, Lang trung, Chủ sự và Tư vụ. Năm Minh Mệnh thứ 2 (1821), nhà vua cho đặt ở mỗi bộ các chức Lang trung, Chủ sự và Tư vụ, sau đó ông cho bãi bỏ các chức Cai hợp, Thủ hợp và Thiêm sự.

2.2. Các cơ quan đặc biệt Nội Các Hàn Lâm Viện Cơ Mật Viện

Nội Các là cơ quan văn phòng của vua, giữ nhiệm vụ khởi thảo, phân phát, coi giữ chiếu dụ của nhà vua và biên chép lời phê đáp tấu chương của vua. Hàn Lâm Viện phụ trách công việc soạn thảo văn bản, giấy tờ có tính cách long trọng ở triều đình. Cơ Mật Viện là cơ quan đặc biệt quan trọng, giúp việc cho nhà vua trong những việc quân quốc trọng đại. Theo Đại Nam thực lục chính biên, khi thành lập Cơ Mật viện, Minh Mệnh có dụ: “Nhà nước chia chức đặt quan, những chức then chốt trong yếu đều đầy đủ cả”.

III. Nghiên Cứu Sự Phân Công Kiểm Soát Quyền Lực Thời Nguyễn

Việc phân công và kiểm soát quyền lực trong bộ máy nhà nước thời Nguyễn là một vấn đề phức tạp. Vua nắm quyền tối cao, nhưng quyền lực được phân chia cho các cơ quan khác nhau để tránh lạm quyền. Đô Sát Viện có chức năng giám sát và đàn hặc từ hoàng thân quốc thích đến văn võ bá quan. Tuy nhiên, hệ thống kiểm soát quyền lực còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng tham nhũng và lạm quyền ở một số quan lại.

3.1. Vai trò của Đô Sát Viện trong giám sát và đàn hặc

Đô sát viện dưới triều Nguyễn đã được manh nha từ năm Gia Long thứ 3 (1804). Năm Minh Mệnh thứ 13 (1832), Đô sát viện được chính thức thành lập, có chức năng giám sát và đàn hặc từ hoàng thân quốc thích đến văn võ bá quan. Đứng đầu Đô sát viện là hai vị Tả Đô ngự sử và Hữu Đô ngự sử, hàm ngang với thượng thư lục bộ, tuy nhiên những chức vụ này đều không chuyên đặt mà do kiêm quản.

3.2. Những hạn chế trong hệ thống kiểm soát quyền lực

Hệ thống kiểm soát quyền lực trong bộ máy nhà nước thời Nguyễn còn nhiều hạn chế. Mặc dù có Đô Sát Viện, nhưng do quyền lực của vua quá lớn và sự thiếu độc lập của các cơ quan giám sát, tình trạng tham nhũng và lạm quyền vẫn xảy ra. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước.

IV. Giá Trị Bài Học Từ Bộ Máy Nhà Nước Triều Nguyễn

Nghiên cứu bộ máy nhà nước thời Nguyễn mang lại nhiều giá trị và bài học kinh nghiệm cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện nay. Những cải cách của vua Minh Mệnh về tổ chức hành chính, phân công quyền lực, tuyển dụng quan lại vẫn còn giá trị tham khảo. Tuy nhiên, cũng cần nhận diện những hạn chế của bộ máy này như tính tập quyền cao, thiếu dân chủ, kiểm soát quyền lực chưa hiệu quả để tránh lặp lại trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

4.1. Giá trị của những cải cách hành chính thời Minh Mệnh

Những cải cách hành chính của vua Minh Mệnh mang lại nhiều giá trị tham khảo cho công cuộc xây dựng nhà nước hiện nay. Việc phân chia lại các đơn vị hành chính, tổ chức lại Lục Bộ, thành lập Cơ Mật Viện và Đô Sát Viện là những cải cách quan trọng, giúp bộ máy nhà nước hoạt động hiệu quả hơn.

4.2. Những hạn chế cần tránh trong xây dựng nhà nước hiện đại

Bên cạnh những giá trị, bộ máy nhà nước thời Nguyễn cũng có những hạn chế cần tránh trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Tính tập quyền cao, thiếu dân chủ, kiểm soát quyền lực chưa hiệu quả là những hạn chế cần được khắc phục để đảm bảo sự minh bạch, hiệu quả và dân chủ của bộ máy nhà nước.

V. Đánh Giá Định Chế Quan Lại Thời Nguyễn 1802 1884

Định chế quan lại trong bộ máy nhà nước Việt Nam thời Nguyễn là một yếu tố quan trọng. Việc tuyển chọn, đào tạo và sử dụng quan lại được triều đình chú trọng. Tuy nhiên, định chế này cũng tồn tại nhiều bất cập như tình trạng mua quan bán tước, quan liêu, tham nhũng. Nghiên cứu định chế quan lại thời Nguyễn giúp hiểu rõ hơn về cơ cấu quyền lực và hoạt động của bộ máy nhà nước, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay.

5.1. Phương pháp tuyển chọn và đào tạo quan lại

Việc tuyển chọn và đào tạo quan lại dưới triều Nguyễn được thực hiện thông qua các kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình. Nội dung thi cử chủ yếu tập trung vào kinh sử, văn chương và chính trị. Triều đình cũng chú trọng đến việc đào tạo quan lại thông qua Quốc Tử Giám và các trường học ở địa phương.

5.2. Các vấn đề tồn tại trong định chế quan lại

Định chế quan lại thời Nguyễn tồn tại nhiều vấn đề như tình trạng mua quan bán tước, quan liêu, tham nhũng. Điều này làm suy yếu bộ máy nhà nước và gây bất bình trong dân chúng. Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có sự lỏng lẻo trong quản lý, kiểm soát và sự suy thoái về đạo đức của một bộ phận quan lại.

VI. Nghiên Cứu Tương Lai Về Bộ Máy Nhà Nước Việt Nam

Nghiên cứu về bộ máy nhà nước thời Nguyễn không chỉ có giá trị lịch sử mà còn là cơ sở để nghiên cứu và xây dựng bộ máy nhà nước Việt Nam trong tương lai. Cần tiếp thu những bài học kinh nghiệm từ quá khứ, đồng thời đổi mới và hoàn thiện hệ thống hành chính, pháp luật để đáp ứng yêu cầu của thời đại mới. Việc xây dựng một bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước.

6.1. Tiếp thu bài học kinh nghiệm từ quá khứ

Nghiên cứu bộ máy nhà nước thời Nguyễn giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những thành công và hạn chế của mô hình nhà nước quân chủ tập quyền. Từ đó, có thể tiếp thu những bài học kinh nghiệm quý báu để xây dựng bộ máy nhà nước hiện đại, hiệu quả.

6.2. Đổi mới và hoàn thiện hệ thống hành chính pháp luật

Để đáp ứng yêu cầu của thời đại mới, cần tiếp tục đổi mới và hoàn thiện hệ thống hành chính, pháp luật. Điều này bao gồm việc cải cách thủ tục hành chính, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI È TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP TR¯ỜNG DANH SACH CAC THANH VIEN THAM GIA NGHIEN CUU DE TAI 1. Nguyén Van Nam, Chu nhiém dé tai 2. Nguyễn Thi Hồi 3. Trần Thị Quyên, Th° ký dé tài Hà Nội 2018 MỤC LỤC TRANG PHAN THỨ NHAT 2 BAO CAO TONG HOP KET QUA NGHIEN CUU DE TAI PHAN THU 2 56 CAC BAO CAO CHUYEN DE CHUYEN DE 1 57 Khái quát về quá trình hình thành và phát triển của bộ máy nhà n°ớc Việt Nam triều Nguyễn (1802-1884) CHUYỂN DE 2 89 Phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực trong bộ máy nhà n°ớc triều Nguyễn (1802-1884) — giá trị và bài học kinh nghiệm CHUYEN DE 3 134 ịnh chế quan lại trong bộ may nha n°ớc Việt Nam triều Nguyễn (từ nm 1802-1884) — giá trị và gợi mở cho giai oạn hiện nay PHAN THỨ NHAT BAO CAO TONG HOP KET QUA NGHIEN CUU CUA DE TAI Ch°¡ng 1 SỰ RA ỜI VÀ PHAT TRIEN CUA BỘ MAY NHÀ N¯ỚC TRIEU NGUYEN GIAI DOAN 1802-1884 Sau khi lật ỗ chính quyền nha Tây S¡n, ngày mông 1 thang 5 nm Nhâm Tuất (1802), Nguyễn Ánh lập àn tế cáo trời ất, ngày mồng 2, kính cáo tô tiên về việc ặt niên hiệu Gia Long, ngày 17 tháng 2 nm Giáp Tý (1804), ổi quốc hiệu là Việt Nam”, ngày Kỷ Mui, thang 5 nm Bính Dan (1806), chính thức ng quang hoàng ế”, một V°¡ng triều mới chính thức °ợc thiết lập.

Bộ máy nhà n°ớc Việt Nam triều Nguyễn giai oạn 1802-1884 °ợc xác lập từ triều ại Gia Long, nó °ợc hoàn thiện áng kê qua cuộc cải cách của Minh Mệnh, sau ó “°ợc các vua kế tiếp nh° Thiệu Trị, Tự ức kế thừa và noi theo, hau nh° không có gì thay ổi”. Lịch sử chứng tỏ rằng, tô chức và hoạt ộng của bộ máy nhà n°ớc triều Nguyễn giai oạn 1802-1884 là quá trình tiếp nối và cải biến bộ máy nhà n°ớc của các triều ại tr°ớc ó trong lịch sử dân tộc. Trải qua các triều ại inh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hậu Lê, bộ máy nhà n°ớc quân chủ Việt Nam °ợc xác lập và từng b°ớc hoàn thiện. ặc biệt, mô hình, thé chế, iển ch°¡ng d°ới triều Lê Thánh Tông ã trở thành “khuôn vàng th°ớc ngọc” cho nhiều triều ại về sau.

Vua Minh Mệnh là ng°ời rất tôn sùng Lê Thánh Tông, muốn làm một Lê Thánh Tông của triều Nguyễn", vì vậy, bộ máy nhà n°ớc thời kỳ này ít nhiều chịu sự ảnh h°ởng từ bộ máy nhà n°ớc của các triều ại trong lịch sử, nhất là d°ới triều Lê Thánh Tông. Tuy nhiên, iều kiện xã hội thay ổi, mô hình tổ chức, hoạt ộng của bộ máy nhà n°ớc cing phải thay ổi theo, nh° chính Minh Mệnh ã thừa nhận: “Viéc cắt ặt quan lại môi ời môi khác ”°. Vua Gia Long cing từng có dụ chỉ: “tiy thời thêm bớt, bat tat gò bó theo nếp ci, hoặc câu nệ, về thời nay cốt sao °ợc vừa phải, dé mong cho mọi việc déu xong xuôi”. 'Quốc sử quan triéu Nguyễn, ại Nam thực luc, tập 1, Nxb.

?ại Nam thực luc, tap 1, tr. 3 ại Nam thực luc, tập 1, tr. *# Nguyễn Minh T°ờng, 76 chức bộ máy nhà n°ớc quân chủ Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, H. ` Nguyễn Minh T°ờng, Tổ chức bộ máy nhà n°ớc quân chủ Việt Nam, sad, tr.

Nội các triều Nguyễn, Khâm ịnh Dai Nam hội iển sự lệ. Thuận Hóa, Huế, 2005, tr. THội iển, tập 2. Có thê nói, tổ chức và hoạt ộng của bộ máy nhà n°ớc phong kiến Việt Nam nói chung, bộ máy nhà n°ớc triều Nguyễn giai oạn 1802-1884 nói riêng chịu sự ảnh h°ởng khá lớn từ bộ máy nhà n°ớc của các triều ại Trung Quốc.

D°ới triều Nguyễn, nhìn chung, khi thiết lập một c¡ quan nào ó, nhà vua ều có chỉ dụ cho ình thần tìm hiểu, bắt ch°ớc cách làm của nhà Tống, nhà Minh, nhà Thanh. Tuynhiên, ó không phải là sự sao chép mà là sự mô phỏng, tham khảo, châm ch°ớc, cải biến cho phù hợp với iều kiện, hoàn cảnh của xã hội Việt Nam.Chng hạn, khi thiết lập C¡ mật viện, vua Minh Mệnh dụ quan than: “bat ch°ớc Khu mật viện nhà Tổng, Quân c¡ xứ nhà Thanh, châm ch°ớc mà làm riêng một sở”. T°¡ng tự khi thiết lập Nội các, vua Minh Mệnh cing chỉ dụ: “Viéc cat ặt quan lại mỗi ời mỗi khác. Gan ây, xét Bắc sử, triều nhà Minh lấy sự tế t°ớng chuyên quyên lam ran mà ặt ra Nội các, triéu nhà Thanh cing rập theo.

Xét về kết quả tuy không có cải tên tế t°ớng nh°ng công việc quyên hành vẫn không khác với tế t°ớng. Tóm lại là van ch°a ủ dé làm phép tắc áng noi theo””. Lich sử chứng tỏ rang, “Vua Minh Mệnh có mô phỏng về mặt thiết chế hay quan chế thời Thanh, nh°ng bộ máy nhà n°ớc quân chủ thời Nguyễn tỏ ra gọn nhẹ và ¡n giản h¡n cho phù hợp với diéu kiện xã hội Việt Nam ở thé kỷ XIX". Nh° vậy, có thé nói, bộ máy nhà n°ớc triều Nguyễn giai oạn 1802-1884 mặc dù có sự mô phỏng bộ máy nhà n°ớc các triều ại trong lịch sử dân tộc, cing nh° của các triều ại phong kiến Trung Quốc, tuy nhiên các nhà cam quyên triều Nguyễn giai oạn này ều có sự cải biến, châm ch°ớc cho phù hợp với iều kiện hoàn cảnh xã hội Việt Nam.

Tổ chức bộ máy nhà n°ớc ở trung °¡ng. Ngay khi mới lên ngôi nm 1802, vua Gia Long ã thiết lập bộ máy chính quyền dựa theo quy chế của nhà Lê, tuy nhiên trong thời kỳ ầu, bộ máy chính quyền trung °¡ng còn khá ¡n giản. Nh° tất cả các triều ại phong kiến khác, vua là ng°ời ứng dau ất n°ớc va nm giữ mọi quyền lực tối cao của nhà n°ớc. Dé giúp việc cho minh, nhà vua từng b°ớc thiết lập lục bộ và các c¡ quan khác.

VỀ c¡ bản, d°ới triều Nguyễn, các c¡ quan ở trung °¡ng gồm các bộ, tự, viện, các, ty. Các bộ: Theo Khâm ịnh ại Nam hội iển sự lệ, ngay từ nm 1802 Gia Long ã sắp ặt ủ lục bộ là bộ Lại, bộ Hộ, bộ Lễ, bộ Binh, bộ Hình và bộ Công, mỗi bộ có "Hội iển, tập 1, tr. °H6i iển, tập 8, tr. '° Nguyễn Minh T°ờng, Bồ máy nhà n°ớc quân chủ Việt Nam, sdd, tr.

4 chức nng, nhiệm vụ quyền hạn riêng. Trong c¡ cau mỗi bộ, vua Gia Long cing thiết lập các chức vụ gồm Th°ợng th°, d°ới có các chức Tham tri, Thiêm sự, Câu Kê, Cai hợp, Thủ hợp và ội ngi lại viên''.Tuy nhiên, có tác giả cho rang, cn cứ vào nguồn tài liệu khác thì thấy lúc mới ặt ra 6 bộ, nhà vua ch°a bô nhiệm các chức th°ợng th° ở lục bộ, việc này mãi ến nm 1809 mới tiễn hành'”. Thời kỳ ầu, chức vụ và số l°ợng quan lại ở các bộ ch°a có sự ôn ịnh. Từ nm Gia Long thứ nhất ến nm thứ 7, các chức vụ trong bộ Lại có sự thay ôi, biên chế bộ này cing tang từ 60 lên 70 ng°ời ”.

ặc biệt, trong c¡ cau các bộ thời Gia Long, xuất hiện chức Tham tri (t°¡ng °¡ng chức Thứ tr°ởng ngày nay) ở trật tong nhị phẩm (th°ợng th° chánh nhị phẩm), chức vụ này trong các triều ại tr°ớc ây ở Việt Nam hay ở Trung Quốc ều không hề có. ến thời Minh Mệnh, các bộ có sự cải cách nhất ịnh. Nm Minh Mệnh thứ 2 (1821), nhà vua cho ặt ở mỗi bộ các chức Lang trung, Chủ sự và T° vụ, sau ó ông cho bãi bỏ các chứcCai hợp, Thủ hợp và Thiêm sự. Trong các nm tiếp theo, chức vụ và số l°ợng quan lại ở lục bộ, c¡ cầu của một số bộ cing có sự thay ôi, c¡ quan chuyên trách là các Ty °ợc củng cô kiện toàn, nhiệm vụ của từng ty °ợc phân ịnh rõ ràng.

ến triều Thiệu Trị, Tự ức, c¡ cấu các bộ vẫn tiếp tục có sự thay ôi, nm 1844, tuân theo chỉ dụ của nhà vua, triều ình chuẩn ịnh quan chế các bộ, nm Tự ức thứ 4 (1851), chuẩn y nghị ịnh thêm bớt nhân viên các bộ, tuy nhiên các chức vụ thì hầu nh° không có thay ổi gì Ỷ. Nh° vậy, có thể nói, c¡ cấu tô chức của lục bộ có sự thay ôi khá lớn từ thời Gia Long qua thời Minh Mệnh. iều ó là do những cải cách từng b°ớc nh°ng quyết oán của Minh Mệnh. Những cải cách này dựa trên sự tham khảo quy chế tổ chức lục bộ của Trung Quốc cing nh° kế thừa các iều lệ thời Hồng ức, song có sự vận dung, thay ổi phù hợp với iều kiện thực tế của ất n°ớc.

Chang hạn, trong quá trình cải cách bộ Lễ, mặc dù phỏng theo triều Minh của Trung Quốc và triều Lê Thánh Tông, song tr°ớc thực tế tín ng°ỡng thờ thành hoàng làng và các vị anh hùng dân tộc của ng°ời dân trên khắp cả n°ớc, Minh Mệnh không ngần ngại ặt thêm ty Tân h°ng Thanh tại ty chuyên giữ nhiệm vụ phong tặng các than.So với triều Lê Thánh Tông, tô chức của lục bộthờiMinh Mệnh phức tạp h¡n rất “Hội iển, tập 2, tr. ' Nguyễn Minh T°ờng, Bộ máy nhà n°ớc quân chủ Việt Nam, sd d, tr. '3 Nôi iển, tập 2, tr. '* Nguyễn Minh T°ờng, Bộ máy nhà n°ớc quân chủ Việt Nam, sdd, tr.

'SH6i iển, tap 2, tr.Chng hạn, bộ Lễ thời Lê Thánh Tông chỉ có Nghi /é Thanh lại ty và Lễ bộ T° vụ sanh'®, nh°ng triều Nguyễn, Minh Mệnh ặt ra 4 ty và Xứ lễtrực. iều này là do òi hỏi của thực tế cuộc sống khi d°ới triều Nguyễn, lãnh thổ quốc gia °ợc mở rộng, công việc của triều ình vì thể cing nhiều h¡n và phức tạp h¡n. Cho ến các triều ại sau, về c¡ bản c¡ cấu của lục bộkhông có sự thay ôi nhiều.Theo ó, trong c¡ cấu của mỗi bộ ều bao gồm: th°ợng th°, tham tri, thi lang, lang trung, viên ngoại, chủ sự, t° vụ, th° lại chánh bát phẩm, th° lại chánh cửu phẩm và vị nhập l°u th° lại (những ng°ời ch°a °ợc xếp vào ngạch quan lại, vì vậy không có phẩm cấp gi). Cac tự: Bên cạnh lục bộ, trong co cấu bộ máy triều Nguyễn còn bao gồm lục tự, chúng °ợc lập ra dé “giúp cho lục bộ hoàn thành tốt chức trách nhiệm vụ”'”.Ban dau, vua thời vua Gia Long, mới chỉ có 2 tự °ợc thiết lập là Thái th°ờng tự và Thái bộc tự.

Thái Th°ờng tự giữ nhiệm vu “git thir tự trang trí, hình thức lễ nghỉ, ể giúp việc lễ trong n°ớc”'`, ứng ầu c¡ quan này là Thái Th°ờng tự khanh, nh°ng giao cho quan Thị trung Trực học s) kiêm làm chứ ch°a °ợc chuyên trách.