CHƯƠNG 8: CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954 – 1975 1 2 Tình hình thế Nội dung chính giới, khu vực sách đối ngoại và trong nước của Việt Nam giai đoạn 1954 – 1975 Đánh giá kết quả Triển khai chính thực hiện chính sách đối ngoại giai sách đối ngoại Việt đoạn 1954 – 1975 Nam giai đoạn 3 1954 – 1975 4 1. Tình hình thế giới, khu vực và trong nước Phần 1.3: Tình hình Tình hình Tình hình và nhiệm vụ thế giới khu vực cách mạng Việt Nam Phần 1.1 Tình hình thế giới - Hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới được hình thành. + Ngày 8-1-1949, Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) được thành lập với sự tham gia và gia nhập của nhiều nước. + Ngày 14-5-1955, kí kết “Hiệp ước Hữu nghị, hợp tác và tương trợ” có thời hạn 20 năm.
=> Sự hình thành hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa kéo dài từ Âu sang Á là thuận lợi lớn cho cuộc kháng chiến chống Mỹ của Việt Nam. - Phong trào giải phóng dân tộc giành độc lập của các nước thuộc địa, nửa thuộc địa ở châu Á, châu Phi và Mỹ La tinh đã bùng lên mạnh mẽ. Dinh Tổng thống tại Warszawa, Ba Lan, nơi + Phong trào Không liên kết (1961) mang tới Hiệp ước Warszawa được thành lập và ký kết những ủng hộ tích cực cho cách mạng VN. - Trật tự thế giới hai cực Ianta hình thành sự tranh giành phạm vi ảnh hưởng, đối đầu và chi phối nhiều mối quan hệ quốc tế.
+ Ngày 12/3/1947, Học thuyết Truman ra đời, Mỹ chính thức tuyên chiến đối đầu với Liên Xô và cục diện Chiến tranh Lạnh được hình thành. => Cuộc đấu tranh của Việt Nam trở nên khó khăn hơn. Một số mẫu R7 - tên lửa đạn đạo liên - Cuộc cách mạng khoa học - kỹ thuật bùng lục địa đầu tên trên thế giới (1957 ) nổ. - Phong trào nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam chống Mỹ xâm lược phát triển rộng khắp.
+ Nhân dân Lào, Campuchia, Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu, Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, Mông Cổ, Cuba bày tỏ tình đoàn kết và dành sự ủng hộ, giúp đỡ to lớn về vật chất, tinh thần và chính trị. + Tổ chức đoàn kết nhân dân Á - Phi, Tổ chức đoàn kết nhân dân Á - Phi - Mỹ Latinh đã có nhiều hoạt động lên án đế quốc Mỹ, quyên góp ủng hộ nhân dân Việt Nam.2 Tình hình khu vực - Các nước Đông Nam Á đều khó khăn trong việc giành và bảo vệ nền độc lập của mình. Các nước lớn như Mỹ, Liên Xô, Trung Quốc tìm mọi cách để hiện diện và xác lập phạm vi ảnh hưởng của mình - Sự ra đời của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1949) làm cho Mỹ quan ngại. + Các cường quốc đều muốn xác lập phạm vi ảnh hưởng của mình lên Việt Nam -> Việt Nam gặp khó khăn trong đánh giá tình hình, theo dõi diễn tiến chính sách đối ngoại của các nước lớn.
- Các nước Đông Dương phải trải qua cuộc đấu tranh gay go, khó khăn hơn rất nhiều do chính sách can thiệp sâu và quyết liệt của Mỹ. + Tại Việt Nam, Vương quốc Lào và Campuchia thắt chặt hơn mối quan hệ đoàn kết giữa lực lượng cách mạng ba nước. - Quan hệ giữa các nước trong khu vực ĐNA có sự chia rẽ sâu sắc, + Mỹ đẩy mạnh xâm nhập, can thiệp, chi phối, dần biến các nước Đông Nam Á trở thành đồng minh. 05 đại diện thành lập ASEAN + Quan hệ của ba nước Đông Dương với các nước đồng minh của Mỹ trong khu vực (Thái Lan, Philippines) đã trở nên xấu đi khi hai nước này đưa quân tham chiến ở Việt Nam.
Ngày 8/8/1967 tại Bangkok, Hiệp hội các nước Đông Nam Á - ASEAN (Assocation of South East Asia Nations) ra đời. Việc tranh thủ sự ủng hộ của ASEAN là thách thức đối với Việt Nam.3 Tình hình và nhiệm vụ cách mạng Việt Nam - Ngày 28/4/1956, quân Pháp rút khỏi miền Nam Việt Nam. Mỹ trực tiếp can thiệp Việt Nam. - Việt Nam bị chia cắt thành hai miền, Chính quyền Việt Nam Cộng hòa sử dụng vũ lực quân sự, gây cho cách mạng miền Nam nhiều tổn thất.
+ Hội nghị lần thứ 15 (1/1959) quyết định kết hợp đấu tranh chính trị với khởi nghĩa vũ trang với hai nhiệm vụ chiến lược: "Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam. => Nghị quyết đã đáp ứng đúng nguyện vọng cách mạng miền Nam. Hội nghị Trung ương lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa II - Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng Lao động Việt Nam toàn quốc lần thứ III (9/1960) khẳng định miền Bắc trở thành hậu phương đóng vai trò quyết định nhất trong sự nghiệp thống nhất đất nước, miền Nam là tiền tuyến có vai trò quyết định trực tiếp trong sự nghiệp bảo vệ độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, đưa cả nước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Đại hội Đại biểu Đảng Lao động Việt Nam toàn quốc lần thứ III.
=> Xác định đúng đắn nhiệm vụ. - Miền Bắc thực hiện kế hoạch 5 năm (1961 - 1965). + 1975, sản lượng lương thực đạt 5,5 triệu tấn, tốc độ phát triển bình quân của sản xuất công nghiệp đạt 3,9%. Đội ngũ cán bộ khoa học - kĩ thuật và cán bộ quản lý có trình độ trung học chuyên nghiệp, đại học và trên đại học là 43 vạn người.
+ Bắn rơi 4181 máy bay Mỹ, bắt sống hàng trăm giặc lái. Chiến sĩ đại đội 3 đoàn X pháo cao xạ bảo vệ Thủ đô mưu trí, dũng cảm, nổ súng kịp + Hàng vạn tấn vũ khí, thuốc men, đạn dược, các thời, chính xác bắn rơi máy bay Mỹ phương tiện chiến tranh, hàng ngàn lượt cán bộ, chiến sĩ đã được chi viện cho miền Nam. - Từ sau Phong trào Đồng khởi (1960), cách mạnh miền Nam chuyển từ thế giữ gìn lực lượng sang chủ động tiến công. + Ngày 20/12/1960, ra đời Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam; ngày 15/2/1961, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập; ngày 08/6/1969, thành lập Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Chính phủ Cách mạng lâm thời Nam.
Cộng hòa miền Nam Việt Nam +Trong tháng 6/1969 lập quan hệ ngoại giao với 14 nước. trong buổi ra mắt, tháng 6-1969 => Giành được nhiều thắng lợi về chính trị và quân sự. - Tết Mậu Thân 1968 Tổng tiến công và nổi dậy, đánh thẳng vào các cơ quan đầu não của Mỹ - Ngụy tại Sài Gòn và các thành phố lớn. + Tháng 12/1972 chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”.
+ Ngày 27/1/1973, Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở Việt Nam được ký kết. + Ngày 05/3/1975 cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 chiến dịch Hồ Chí Minh. + Ngày 30/4/1975, quân ta tiến vào Dinh Độc lập giải phóng hoàn toàn miền Nam. Nội dung chính sách đối ngoại của Việt Nam (1954-1975) Phần 2.2 Mục tiêu, tư tưởng, Phương hướng, nguyên tắc, phương châm nhiệm vụ Phần 2.1 Mục tiêu Tư tưởng đối ngoại đối ngoại Phương châm đối ngoại Nguyên tắc đối ngoại Trưởng đoàn đàm phán chính phủ Việt Nam DCCH Xuân Thủy (giữa) trong một cuộc họp nội bộ.
MỤC TIÊU ĐỐI NGOẠI Vận dụng linh hoạt đường lối, chính "Đấu tranh cách mạng với đấu tranh bảo vệ hoà sách của Đảng và Nhà nước; kiên định với chủ nghĩa Mác Lênin bình, chĩa mũi nhọn đấu tranh vào bọn đế quốc hiếu chiến và xâm lược, đứng đầu là đế quốc Mỹ; Tăng cường đoàn kết quốc tế, tranh giành thắng lợi cho hoà bình, độc lập dân tộc, dân thủ sự ủng hộ của các quốc gia và lực chủ và chủ nghĩa xã hội". lượng trên thế giới TƯ TƯỞNG CHỈ ĐẠO Đường lối đối ngoại Kiên định với Cách mạng Việt Nam chủ nghĩa "là một bộ phận Đối ngoại + Chính trị + M. Lênin, tích cực của Quân sự + Ngoại giao mục tiêu phong trào quốc tế độc lập đấu tranh cho Xây dựng chiến lược, chủ nghĩa xã hội, dân tộc sách lược ngoại giao phù hợp độc lập dân tộc và gắn liền với chủ nghĩa xã hội hòa bình thế giới" Tạo thế liên hoàn "tuy hai mà một, tuy một mà hai" NGUYÊN TẮC ĐỐI NGOẠI Đứng trên lập trường tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh NGUYÊN TẮC ĐỐI NGOẠI Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, nhiệm vụ của dân tộc với nhiệm vụ quốc tế. NGUYÊN TẮC ĐỐI NGOẠI Dựa vào sức mình là chính, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ quốc tế.
Kiên quyết đấu tranh buộc Mỹ rút về nước. NGUYÊN TẮC ĐỐI NGOẠI Không từ bỏ mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đấu tranh đến cùng để giải phóng miền Nam, thống nhất tổ quốc. PHƯƠNG CHÂM ĐỐI NGOẠI - Nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn. - Đẩy mạnh thắt chặt tình đoàn kết với các nước xã hội chủ nghĩa.
- Mở rộng các mối quan hệ hợp tác và ủng hộ quốc tế, tập hợp lực lượng ủng hộ cuộc chiến đấu chính nghĩa của Việt Nam. - Phát huy tinh thần tự lực, tự cường, thể hiện sự chủ động, sáng tạo, tránh trông chờ, ỷ lại vào sự giúp đỡ bên ngoài.2 PHƯƠNG HƯỚNG ĐỐI NGOẠI HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI PHƯƠNG HƯỚNG ĐỐI NGOẠI i) Tập hợp được lực lượng dân chủ, yêu chuộng hòa bình trên thế giới, tạo nên phong trào phản đối chiến tranh rầm rộ trên thế giới, gây sức ép lên chính quyền Mỹ; tăng cường đẩy mạnh và Ngày 15/11/1969, hơn 500.000 người đổ xuống đường ở củng cố mối quan hệ tốt đẹp với các Washington, D., tham gia một trong những cuộc biểu nước xã hội chủ nghĩa, các đảng cộng tình lớn nhất trong lịch sử Mỹ chống chiến tranh tại VN. sản, công nhân trên thế giới. Liên Xô đã viện trợ rấ t nhiề u vũ khi hiện đại góp phầ n giúp Việt Nam đánh bại Mỹ Hỏa tiễ n 6 nòng 122 ly do Liên Xô sản xuấ t, được Trung Quố c viện trợ cho Việt Nam vào những ngày cuố i cùng của chiế n dịch Điện Biên Phủ.
ii) Trong quan hệ với các nước láng giềng, Việt Nam mong muốn xây dựng và phát triển quan hệ tốt trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau., Đại tướng Võ Nguyên Giáp thăm đơn vị Quân tình nguyện Việt Nam ở Lào khi rút quân về nước, tháng 12/1954. Đại hội liên minh Việt - Miên - Lào PHƯƠNG HƯỚNG ĐỐI NGOẠI tại chiến khu Việt bắc tháng 3/1951.