Luận văn về bảo quản tre gai Bambusa bambos bằng thuốc Cislin 2.5 EC

Khóa luận tốt nghiệp đại học Bảo quản tre gai bambusa bambos bằng thuốc cislin 2.5 ec phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiền
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Tuyên
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Nông Lâm Kết Hợp
• Đề tài: Nghiên cứu bảo quản tre gai (Bambusa Bambos) bằng thuốc Cislin 2.5 EC
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích, mục tiêu và ý nghĩa của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu của đề tài
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 2.2. Bảo quản gỗ và tầm quan trọng của công tác bảo quản lâm sản
• 2.3. Bảo quản lâm sản
• 2.4. Tầm quan trọng của công tác bảo quản lâm sản
• 2.5. Phương pháp bảo quản lâm sản
• 2.5.1. Phương pháp ngâm thường
• 2.5.2. Phương pháp phun, quét
• 2.5.3. Phương pháp hun khói, ngâm
• 2.5.4. Phương pháp khuyếch tán
• 2.5.5. Phương pháp chân không áp lực
• 2.5.6. Phương pháp phơi, sấy gỗ
• 2.5.7. Phương pháp nóng – lạnh
• 2.5.8. Phương pháp bóc vỏ cây
• 2.5.9. Phương pháp tẩm cây đứng
• 2.5.10. Phương pháp thay thế nhựa
• 2.6. Một số giải pháp kỹ thuật bảo quản tre
• 2.7. Những vấn đề về thuốc bảo quản và nguyên liệu
• 2.8. Tình hình nghiên cứu và sử dụng chế phẩm bảo quản trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.8.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.8.2. Tình hình nghiên cứu chế phẩm bảo quản ở trong nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian tiến hành nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp kế thừa số liệu
• 3.3.2. Thí nghiệm 1: Đánh giá ảnh hưởng của nồng độ đến lượng thuốc thấm
• 3.3.3. Vật liệu thí nghiệm
• 3.3.4. Thí nghiệm 2: Đánh giá hiệu lực của thuốc Cislin đối với nấm
• 3.3.5. Thí nghiệm 3: Đánh giá hiệu lực của thuốc Cislin đối với mối
• 3.3.6. Phương pháp phân tích, xử lý và tổng hợp số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Khả năng thấm thuốc bảo quản Cislin 2.5EC của Tre
• 4.2. Khả năng phòng chống nấm cho Tre bằng chế phẩm Cislin 2
• 4.3. Khả năng phòng chống nấm cho Tre bằng chế phẩm Cislin 2.5EC (nồng độ 2%) với thời gian ngâm là 1 ngày qua 8 tuần
• 4.4. Khả năng phòng chống nấm cho Tre bằng chế phẩm Cislin 2.5EC (nồng độ 2%) với thời gian ngâm là 3 ngày sau 8 tuần
• 4.5. Khả năng phòng chống nấm cho Tre bằng chế phẩm Cislin 2.5EC (nồng độ 2%) với thời gian ngâm là 5 ngày sau 8 tuần
• 4.6. Khả năng phòng chống nấm cho Tre bằng chế phẩm Cislin 2.5EC (nồng độ 2%) với thời gian ngâm là 7 ngày sau 8 tuần
• 4.7. Hiệu lực của dung dịch thuốc Cislin 2.5EC (nồng độ 2%) đối với mối
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu bảo quản tre gai Bambusa bambos bằng thuốc Cislin 2

Nghiên cứu này tập trung vào việc bảo quản tre gai (Bambusa bambos) bằng thuốc Cislin 2.5 EC, một phương pháp hiện đại nhằm kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng của tre. Tre là một loại lâm sản quan trọng trong đời sống và văn hóa Việt Nam, nhưng dễ bị tấn công bởi mối, mọt, nấm mốc. Các phương pháp bảo quản truyền thống như ngâm nước, hun khói, hong phơi tuy có hiệu quả nhưng còn nhiều hạn chế về thời gian và hiệu quả. Thuốc Cislin 2.5 EC được nghiên cứu như một giải pháp thay thế, giúp tăng cường khả năng chống lại các tác nhân gây hại và kéo dài tuổi thọ của tre.

1.1. Mục đích và ý nghĩa của nghiên cứu

Mục đích chính của nghiên cứu là đánh giá hiệu quả của thuốc Cislin 2.5 EC trong việc bảo quản tre gai, từ đó tìm ra phương pháp tối ưu để bảo quản tre. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn, cung cấp cơ sở dữ liệu cho các phương pháp bảo quản khác và ứng dụng trong sản xuất, giúp giảm thiểu tổn thất do mối, mọt, nấm mốc gây ra.

1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là tre gai Bambusa bambos, một loại tre phổ biến ở Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc đánh giá hiệu lực của thuốc Cislin 2.5 EC trong việc chống lại mối và nấm mốc, cũng như xác định nồng độ thuốc phù hợp để bảo quản tre.

II. Phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật bảo quản

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp bảo quản hiện đại như ngâm tẩm, phun, quét, và hun khói để đánh giá hiệu quả của thuốc Cislin 2.5 EC. Các thí nghiệm được tiến hành với các nồng độ thuốc khác nhau và thời gian ngâm từ 1 đến 7 ngày. Kết quả được phân tích dựa trên lượng thuốc thấm vào tre và hiệu lực chống lại mối, nấm mốc.

2.1. Phương pháp ngâm tẩm

Phương pháp ngâm tẩm được sử dụng để đánh giá khả năng thấm thuốc của tre. Tre được ngâm trong dung dịch Cislin 2.5 EC với các nồng độ khác nhau và thời gian ngâm từ 1 đến 7 ngày. Kết quả cho thấy lượng thuốc thấm vào tre tăng theo thời gian ngâm và nồng độ thuốc.

2.2. Hiệu lực chống mối và nấm mốc

Hiệu lực của thuốc Cislin 2.5 EC được đánh giá thông qua khả năng chống lại mối và nấm mốc. Kết quả cho thấy thuốc có hiệu quả cao trong việc ngăn chặn sự xâm nhập của mối và nấm mốc, đặc biệt ở nồng độ 2% và thời gian ngâm từ 3 đến 5 ngày.

III. Kết quả và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của thuốc Cislin 2.5 EC trong việc bảo quản tre gai. Kết quả cho thấy thuốc có khả năng thấm sâu vào tre, tăng cường khả năng chống lại mối và nấm mốc. Nồng độ 2% và thời gian ngâm từ 3 đến 5 ngày được xác định là tối ưu. Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn lớn, giúp cải thiện chất lượng và tuổi thọ của tre trong các ứng dụng xây dựng và sản xuất.

3.1. Hiệu quả bảo quản

Kết quả nghiên cứu cho thấy thuốc Cislin 2.5 EC có hiệu quả cao trong việc bảo quản tre, giảm thiểu sự xâm nhập của mối và nấm mốc. Điều này giúp kéo dài tuổi thọ của tre và giảm chi phí bảo trì.

3.2. Ứng dụng trong thực tiễn

Nghiên cứu này có thể được ứng dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp sử dụng tre, giúp cải thiện chất lượng sản phẩm và giảm thiểu tổn thất do mối, mọt, nấm mốc gây ra. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc bảo quản lâm sản tại Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh diện tích rừng tự nhiên tại Việt Nam suy giảm nhanh chóng, ngành công nghệ chế biến lâm sản phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn nguyên liệu gỗ. Tre gai (Bambusa Bambos) là loài lâm sản ngoài gỗ có trữ lượng lớn, sinh trưởng nhanh và chu kỳ khai thác ngắn (từ 3 đến 5 năm), giữ vai trò thay thế quan trọng trong xây dựng nhà cửa nông thôn, công trình du lịch sinh thái và sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ. Nguyên liệu tre trong xây dựng thường được dùng ở hai dạng: dạng nguyên ống làm bộ phận chịu lực (cột, xà) và dạng chẻ thanh làm giàn mái, vách ngăn hoặc sàn nhà. Tuy nhiên, tre chứa hàm lượng hydratcacbon cao nên rất dễ bị các loài sinh vật như nấm mốc, mọt và mối xâm nhập phá hoại; nếu không qua xử lý bảo quản, tuổi thọ công trình tre chỉ kéo dài từ 4 đến 5 năm.

Các phương pháp bảo quản dân gian truyền thống (như ngâm bùn ao hồ từ 6 đến 12 tháng, chặt hạ vào mùa đông, hun khói, hong phơi) bộc lộ nhiều hạn chế: thời gian xử lý kéo dài, tre ngâm nước bị biến màu, gây ô nhiễm nguồn nước và không khí, đồng thời không bảo đảm tính chủ động cho sản xuất quy mô lớn. Việc ứng dụng các loại thuốc bảo quản lâm sản có hiệu lực cao, an toàn với môi trường đang là định hướng tất yếu. Tại Việt Nam, nhiều chế phẩm bảo quản gỗ đã được đưa vào danh mục cho phép, nhưng các thử nghiệm xử lý trên tre nứa bằng chế phẩm Cislin 2.5 EC vẫn còn tương đối hạn chế. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Nghiên cứu bảo quản tre gai (Bambusa Bambos) bằng thuốc Cislin 2.5 EC tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" được thực hiện nhằm xác lập cơ sở thực nghiệm bảo quản tre bằng hóa chất bảo vệ lâm sản.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là đánh giá ảnh hưởng của nồng độ thuốc Cislin đến thời gian tẩm và lượng thuốc thấm vào tre, làm cơ sở nâng cao độ bền, chất lượng tre gai và phục vụ mục tiêu kinh doanh. Khóa luận xác định 4 mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá được ảnh hưởng của nồng độ Cislin đến thời gian tẩm và lượng thuốc tẩm vào tre.
2. Đánh giá được hiệu lực của thuốc Cislin đối với mối sau khi tẩm thuốc.
3. Đánh giá được hiệu lực của thuốc Cislin đối với nấm mốc sau khi tẩm thuốc.
4. Lựa chọn được nồng độ thuốc phù hợp trong bảo quản tre.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả bảo quản tre gai (Bambusa Bambos) bằng chế phẩm thuốc Cislin 2.5 EC.
• Vật liệu thí nghiệm: Cây tre gai 4 tuổi được khai thác tại xã Vũ Chấn, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.
• Hóa chất xử lý: Thuốc Cislin 2.5 EC sử dụng dung dịch nồng độ 2%.
• Không gian và thời gian: Nghiên cứu thực nghiệm được tiến hành tại các phòng thí nghiệm của Khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, trong thời gian từ tháng 01/2018 đến tháng 05/2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nội dung trên các cơ sở khoa học về công nghệ bảo quản lâm sản và đặc điểm cấu tạo thực vật học của loài tre gai:

• Khái niệm và phương pháp bảo quản lâm sản: Tác giả phân loại bảo quản thành 3 nhóm biện pháp chính: bảo quản kỹ thuật (cách ly môi trường ẩm, hong phơi, sấy, ngâm bùn), bảo quản hóa chất (phun quét, ngâm tẩm, xông hơi) và bảo quản sinh học. Các phương pháp ngâm tẩm hóa chất được tổng quan gồm: ngâm thường, khuếch tán, chân không áp lực, tẩm nóng - lạnh, tẩm cây đứng và thay thế nhựa.
• Đặc tính nguyên liệu tre gai (Bambusa Bambos): Thân tre cấu tạo gồm vỏ tre, thịt tre, ruột tre và màng tre. Cấu trúc hiển vi gồm tế bào nhu mô (chiếm 40 - 60% thể tích, giảm dần từ gốc 60% lên ngọn 40%), bó sợi và tế bào ống dẫn. Tre gai ở độ ẩm 12% có khối lượng riêng trung bình 906 kg/m³, hệ số co rút thể tích 0,68, giới hạn bền nén dọc thớ 777 kg/cm², giới hạn bền uốn tĩnh 1548 kg/cm², giới hạn kéo dọc thớ 2321 kg/cm² và trượt dọc thớ 75 kg/cm².
• Cơ chế tác dụng và thấm thuốc: Thuốc bảo quản phòng trừ côn trùng thông qua cơ chế làm tê liệt hệ thần kinh khi tiếp xúc hoặc ức chế men tiêu hóa vi khuẩn đường ruột; phòng chống nấm bằng cách phá hoại bào tử, ngăn cản sự nảy mầm và làm độc hóa môi trường cơ chất. Quá trình thuốc thấm vào mô tre diễn ra nhờ áp lực mao dẫn, thẩm thấu khuếch tán nồng độ và chênh lệch áp suất.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được triển khai qua các bước:

• Chuẩn bị và gia công mẫu: Thân tre cắt đoạn 20 cm, chẻ thành các thanh mẫu thử nghiệm có kích thước 12 x 20 x 200 mm (dày x rộng x dài). Độ ẩm ban đầu của tre đạt 38% (trên điểm bão hòa thớ gỗ).
• Thí nghiệm 1: Xác định khả năng và lượng thuốc thấm: Áp dụng phương pháp ngâm thường trong dung dịch Cislin 2.5 EC nồng độ 2% (pha 100 ml thuốc nguyên chất với 4900 ml nước). Mẫu được xếp vào thùng ngâm, ghim giữ để ngập sâu dưới mặt thuốc 10 - 15 cm. Thời gian ngâm gồm 4 mốc: 1 ngày, 3 ngày, 5 ngày và 7 ngày trên hai nhóm mẫu (có mấu và không có mấu). Quy mô gồm 160 mẫu thử và 40 mẫu đối chứng. Lượng thuốc thấm ($m_t$, đơn vị kg/m³) tính theo công thức: $$m_t = \frac{m_2 - m_1}{V_c} \times C$$ Trong đó: $m_1$ là khối lượng mẫu trước khi ngâm (kg); $m_2$ là khối lượng mẫu sau khi ngâm (kg); $V_c$ là thể tích vật liệu tẩm (m³); $C$ là nồng độ dung dịch thuốc (2%). Sau ngâm, mẫu được vớt ráo và phơi khô đến độ ẩm dưới 20%.
• Thí nghiệm 2: Đánh giá hiệu lực phòng chống nấm: Thực hiện trên 50 mẫu (40 mẫu ngâm thuốc ở các mốc thời gian và 10 mẫu đối chứng phơi khô tự nhiên). Theo dõi định kỳ sau 2, 4, 6 và 8 tuần dựa trên 3 chỉ tiêu: tỷ lệ diện tích mốc, biến màu ($T_{bm}$), tỷ lệ diện tích mục mềm ($T_{mm}$) và tỷ lệ hao hụt khối lượng ($T_{hh}$). Điểm số từng chỉ tiêu: 0 - 30% đạt 1 điểm; 30 - 60% đạt 2 điểm; trên 60% đạt 3 điểm. Hiệu lực thuốc được xếp loại theo tổng điểm: 3 - 4 điểm là loại tốt; 5 - 7 điểm là loại trung bình; 8 - 9 điểm là loại xấu.
• Thí nghiệm 3: Đánh giá hiệu lực phòng chống mối: Thực hiện trên 150 mẫu (120 mẫu tẩm thuốc và 30 mẫu đối chứng). Sử dụng hộp nhử mối cố định tại nơi có mối nhà (Coptotermes formosanus Shir) hoạt động mạnh trong thời gian 2 tháng (cho đến khi 70% mẫu đối chứng bị phá hủy). Chỉ tiêu theo dõi gồm: tỷ lệ mẫu có vết mối ăn ($T_v$), tỷ lệ vết ăn rộng $\ge 1\text{ cm}^2$ ($T_{vr}$) và vết ăn sâu $\ge 1\text{ mm}$ ($T_{vs}$) với thang điểm xếp loại tương tự thí nghiệm nấm.
• Xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu thu thập được tổng hợp và phân tích bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Nội dung trình bày bối cảnh thực tiễn của ngành chế biến lâm sản, khẳng định vị trí của tre gai trong đời sống kinh tế và xây dựng nông thôn. Tác giả phân tích các tác nhân gây suy giảm phẩm chất tre tự nhiên, chỉ rõ các hạn chế của phương pháp thủ công và đặt ra sự cần thiết phải nghiên cứu các chế phẩm bảo quản thân thiện với môi trường như Cislin 2.5 EC. Phần mở đầu cũng xác lập mục đích, 4 mục tiêu nghiên cứu và ý nghĩa khoa học, thực tiễn của đề tài tại địa bàn Thái Nguyên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Phần tổng quan hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về công nghệ bảo quản lâm sản, tính chất giải phẫu thực vật của tre gai và lược sử nghiên cứu trong và ngoài nước:

• Tình hình nghiên cứu trên thế giới: Tổng thuật lịch sử bảo quản gỗ từ thời cổ đại đến các sáng chế ngâm tẩm hóa chất thế kỷ 18 - 19 (HgCl₂, ZnCl₂, CuSO₄, Creosote) và các phương pháp ngâm tẩm áp lực. Nêu các nghiên cứu nền tảng về động học khuếch tán của Christebsen (1951), Becker (1976), Vinden (1984), Dickinson (1989) và Smith & Wiliam (1969), nhấn mạnh độ ẩm gỗ trên 50% là điều kiện tối ưu cho quá trình khuếch tán.
• Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam: Điểm lại các nghiên cứu định danh côn trùng hại gỗ của Nguyễn Đức Khảm, Lê Văn Lâm; thành tựu chế phẩm diệt mối lây nhiễm TM67 của Nguyễn Trí Thanh (1965 - 1967); công trình nghiên cứu sức thấm ngâm thường của Nguyễn Xuân Khu (1972, 1974); khảo nghiệm độ bền bãi thử tự nhiên của Nguyễn Chí Thanh (1985); bảo quản tre gai và luồng bằng thuốc LN5, XM5 của Nguyễn Thị Bích Ngọc (2002); và các nghiên cứu chiết xuất hoạt chất sinh học (dầu neem, tanin, thàn mát) của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày cụ thể địa điểm thu thập mẫu tre gai tại xã Vũ Chấn (Võ Nhai, Thái Nguyên) và phòng thí nghiệm thực hiện; quy cách gia công mẫu thanh kích thước 12 x 20 x 200 mm; quy trình pha chế thuốc Cislin 2.5 EC tỷ lệ 2%. Phần này thiết lập chi tiết 3 mô hình thí nghiệm: đo lường lượng thuốc thấm ($m_t$) theo thời gian ngâm 1, 3, 5, 7 ngày trên mẫu có mấu và không mấu; mô hình thử nghiệm khả năng kháng nấm mốc qua 8 tuần theo dõi; mô hình đặt hộp nhử mối nhà Coptotermes formosanus Shir trong 2 tháng cùng hệ thống thang điểm đánh giá định lượng.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Phần kết quả tập trung trình bày các dữ liệu thực nghiệm thu được từ quá trình ngâm tẩm và thử nghiệm sinh học:

• Khả năng thấm thuốc bảo quản của tre: Lượng thuốc thấm tăng tỷ lệ thuận với thời gian ngâm tẩm. Mẫu có mấu đạt lượng thuốc thấm cao hơn mẫu không có mấu ở hầu hết các mốc thời gian (ngoại trừ mốc 3 ngày có biến thiên nhẹ). Tác giả giải thích hiện tượng này thông qua cấu tạo bó sợi: phần không mấu có các bó sợi xếp song song đơn thuần, trong khi phần mấu tre có các bó sợi uốn cong, đan xen liên kết ngang tạo ra dung tích chứa dung dịch lớn hơn.
• Khả năng phòng chống nấm mốc: Phân tích diễn biến tỷ lệ diện tích nấm mốc trên bề mặt mẫu tre ngâm dung dịch 2% ở các thời gian ngâm khác nhau qua 8 tuần theo dõi. Mẫu ngâm 1 ngày bị nấm mốc xâm hại nặng sau 8 tuần (diện tích nhiễm 68,97%, xếp loại trung bình). Mẫu ngâm 3 ngày cho thấy diện tích nhiễm nấm giảm xuống 48,96% (xếp loại tốt). Mẫu ngâm 5 ngày kìm hãm nấm xuất hiện muộn hơn (bắt đầu từ tuần 4) và sau 8 tuần chỉ nhiễm 16,90% diện tích (xếp loại tốt). Trong suốt thời gian thí nghiệm, chưa ghi nhận hiện tượng mục mềm và hao hụt khối lượng mẫu.

Phần 5: Kết luận và khuyến nghị

Tổng hợp các phát hiện chính về tương quan thời gian ngâm tẩm với lượng thuốc thấm và hiệu quả phòng nấm mốc, từ đó khuyến nghị chế độ ngâm tẩm thích hợp bằng thuốc Cislin 2.5 EC phục vụ bảo quản tre gai trong điều kiện thực tiễn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận công bố các số liệu thực nghiệm đo đạc trực tiếp về lượng thuốc thấm và khả năng phòng nấm mốc của tre gai xử lý bằng Cislin 2.5 EC (nồng độ 2%):

Thời gian ngâm	Lượng thuốc thấm - Mẫu có mấu (kg/m³)	Lượng thuốc thấm - Mẫu không mấu (kg/m³)	Tỷ lệ diện tích nấm mốc sau 8 tuần (%)	Điểm đánh giá hiệu lực nấm (sau 8 tuần)	Xếp loại hiệu lực phòng nấm
1 ngày	1,193	1,155	68,97%	5 điểm	Trung bình
3 ngày	1,667	1,760	48,96%	4 điểm	Tốt
5 ngày	1,890	1,770	16,90%	3 điểm	Tốt
7 ngày	1,970	1,911	(Chưa thể hiện trong phần bảng nấm)	—	—

Các phát hiện thực nghiệm quan trọng bao gồm:

• Tương quan lượng thuốc thấm: Lượng thuốc thấm vào tre gai tỷ lệ thuận với thời gian ngâm, dao động từ 1,155 - 1,193 kg/m³ (ngâm 1 ngày) tăng lên 1,911 - 1,970 kg/m³ (ngâm 7 ngày). Cấu tạo mô học ở vùng mấu tre làm tăng khả năng lưu giữ dung dịch thuốc bảo quản so với phần lóng không mấu.
• Diễn biến kháng nấm mốc: Thời gian ngâm 1 ngày không đủ lượng hoạt chất để ức chế nấm mốc; nấm bộc phát từ tuần thứ 2 và đến tuần thứ 8 diện tích nhiễm vượt 60% (cá biệt có mẫu trên 70%). Khi tăng thời gian ngâm lên 3 ngày và 5 ngày, tốc độ phát triển của nấm mốc chậm lại rõ rệt; đặc biệt ở công thức ngâm 5 ngày, bề mặt mẫu hoàn toàn sạch nấm trong 2 tuần đầu và chỉ bị nhiễm 16,90% diện tích sau 8 tuần.
• Đóng góp của tác giả: Khóa luận cung cấp hệ số thấm và lượng thuốc hấp thụ thực tế của tre gai đối với chế phẩm Cislin 2.5 EC ở nồng độ 2% bằng phương pháp ngâm thường. Kết quả nghiên cứu chứng minh tính khả thi của việc sử dụng Cislin 2.5 EC thay thế các phương pháp truyền thống, xác lập cơ sở dữ liệu khách quan cho việc lựa chọn thông số kỹ thuật ngâm tẩm tre gai phục vụ sản xuất và đời sống.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số giới hạn gắn liền với phạm vi nghiên cứu và điều kiện thực nghiệm:

• Đề tài chỉ khảo sát duy nhất một dải nồng độ xử lý là dung dịch Cislin 2.5 EC 2%, chưa tiến hành đối chứng so sánh giữa nhiều nồng độ khác nhau (như 1%, 3%, 5%) để xác định chính xác điểm tối ưu về mặt kinh tế - kỹ thuật.
• Thời gian theo dõi hiệu lực sinh học còn ngắn (8 tuần đối với nấm mốc và 2 tháng đối với mối), chưa đánh giá được độ bền rửa trôi và tính ổn định của hoạt chất khi vật liệu tre được sử dụng ngoài trời trong thời gian dài.
• Thí nghiệm mới thực hiện trên mẫu tre chẻ thanh kích thước nhỏ (12 x 20 x 200 mm), chưa tiến hành thử nghiệm trên tre nguyên ống kích thước lớn dùng làm kết cấu chịu lực công trình.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng thử nghiệm trên nhiều dải nồng độ, kết hợp các giải pháp công nghệ ngâm tẩm áp lực hoặc tẩm nóng - lạnh, đồng thời theo dõi độ bền tự nhiên của tre bảo quản trong điều kiện bãi thử thực địa có mái che và ngoài trời.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Lâm nghiệp, Nông Lâm kết hợp, Chế biến lâm sản, Thiết kế kiến trúc tre trúc và Công nghệ vật liệu xây dựng tự nhiên. Các nội dung có giá trị tham khảo ứng dụng cao gồm:

• Quy trình chuẩn bị, cắt gọt gia công mẫu tre thí nghiệm và công thức tính toán định lượng thuốc thấm ($m_t$).
• Hệ thống tiêu chí và thang điểm phân cấp định lượng nhằm đánh giá hiệu lực phòng chống nấm mốc ($T_{bm}, T_{mm}, T_{hh}$) và phòng chống mối ($T_v, T_{vr}, T_{vs}$).
• Cơ sở dữ liệu thực nghiệm về tương quan giữa đặc điểm giải phẫu tre gai (vùng có mấu và không có mấu) với khả năng dung nạp hóa chất bảo quản bằng phương pháp ngâm thường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tre gai sử dụng trong thí nghiệm được khai thác ở độ tuổi nào và tại khu vực nào?
Tre gai (Bambusa Bambos) được khai thác ở độ tuổi 4 tuổi (độ tuổi thành thục của tre, khi cường độ cơ lý cao và lượng hydratcacbon bắt đầu giảm) tại địa bàn Xã Vũ Chấn, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

2. Kích thước mẫu tre và nồng độ dung dịch thuốc Cislin 2.5 EC được pha chế như thế nào?
Mẫu tre sau chặt hạ được cắt đoạn và chẻ thanh theo kích thước tiêu chuẩn 12 x 20 x 200 mm (dày x rộng x dài). Dung dịch Cislin 2.5 EC được pha chế ở nồng độ 2% theo tỷ lệ: 100 ml thuốc nguyên chất hòa tan trong 4900 ml nước sạch.

3. Vì sao mẫu tre có mấu lại có lượng thuốc thấm cao hơn mẫu không có mấu?
Theo phân tích cấu tạo mô học của tác giả, ở mẫu không có mấu, các bó sợi xếp song song theo chiều dọc và không có liên hệ ngang. Ngược lại, tại vùng mấu tre, các bó sợi uốn cong và xuất hiện sự phân nhánh liên hệ ngang giữa các tế bào sợi, làm gia tăng thể tích chứa dung dịch sau khi ngâm tẩm, giúp lượng thuốc thấm vào mô tre nhiều hơn.

4. Khả năng kháng nấm mốc của tre gai thay đổi ra sao khi tăng thời gian ngâm từ 1 ngày lên 5 ngày?
Sau 8 tuần theo dõi, mẫu ngâm 1 ngày bị nấm mốc bao phủ tới 68,97% diện tích bề mặt (xếp loại trung bình, 5 điểm). Mẫu ngâm 3 ngày có diện tích nhiễm nấm giảm xuống 48,96% (xếp loại tốt, 4 điểm). Mẫu ngâm 5 ngày đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất, nấm mốc xuất hiện muộn hơn và diện tích nhiễm sau 8 tuần chỉ chiếm 16,90% (xếp loại tốt, 3 điểm).

5. Khảo nghiệm hiệu lực đối với mối được thiết kế với đối tượng và thời gian ra sao?
Thí nghiệm sử dụng 150 mẫu (120 mẫu xử lý thuốc và 30 mẫu đối chứng) để thử nghiệm đối với loài mối nhà (Coptotermes formosanus Shir). Các mẫu được đặt trong hộp nhử mối cố định tại vị trí có mối hoạt động mạnh trong thời gian 2 tháng, cho đến khi 70% mẫu đối chứng bị mối phá hủy hoàn toàn.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hiền đã giải quyết thành công bài toán thực nghiệm đánh giá khả năng bảo quản tre gai (Bambusa Bambos) bằng chế phẩm thuốc Cislin 2.5 EC nồng độ 2% qua phương pháp ngâm thường. Kết quả nghiên cứu khẳng định lượng thuốc thấm gia tăng theo thời gian ngâm (đạt mức cao nhất 1,970 kg/m³ sau 7 ngày) và chỉ rõ đặc điểm giải phẫu tại mấu tre tạo điều kiện tích tụ thuốc tốt hơn phần lóng. Đồng thời, chế độ ngâm tẩm từ 3 đến 5 ngày mang lại hiệu lực kháng nấm mốc vượt trội so với ngâm 1 ngày, kìm hãm diện tích nấm mốc xuống dưới 17% sau 8 tuần theo dõi. Đây là nguồn tài liệu thực nghiệm có giá trị thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu định lượng cho công tác bảo quản và nâng cao giá trị sử dụng của nguồn tài nguyên tre gai tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Những năm gần đây lâm nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nước ta, do vậy nhu cầu về sử dụng các sản phẩm từ gỗ và lâm sản ngoài gỗ ngày càng tăng lên về số lượng và chất lượng. Ngành công nghệ chế biến lâm sản đứng trước thực trạng bị thiếu nguyên liệu trầm trọng. Cây tre đã gắn bó với đời sống của người dân và đã trở thành biểu tượng của làng quê Việt Nam. Tre là biểu tượng cho phẩm chất đặc sắc nhất của con người Việt Nam ta: Đoàn kết, thủy chung, thanh cao, bất khuất.

Là đức tính kiên cường ẩn tàng trong khả năng thích ứng dẻo bền vô hạn trước mọi tai họa thiên nhiên cũng như mọi biến thiên bão táp và bi kịch lịch sử, cả do đến từ mọi phía lẫn do nội sinh, để trường tồn và phát triển. Tre có nhiều công dụng như làm vật liệu xây dựng, đồ nội thất, công cụ lao động, hàng thủ công mỹ nghệ. Hiện nay, trong bối cảnh diện tích rừng tự nhiên nước ta giảm nhanh chóng, không đáp ứng đủ cho nhu cầu sử dụng gỗ của xã hội. Với thế mạnh vê trữ lượng lớn và chu kỳ khai thác ngắn, tre vẫn là nguồn vật liệu phổ biến phục vụ trong xây dựng nhà cửa tại các vùng nông thôn và các khu du lịch sinh thái.

Nguyên liệu tre để xây dựng nhà cửa, được sử dụng ở hai dạng chính: Dạng nguyên ống làm các bộ phận chịu lực như các loại xà, cột; Dạng chẻ thanh để làm giàn mái, vách ngăn che, sàn nhà và các chi tiết nhỏ khác. Nhược điểm lớn của tre là rất dễ bị mối, mọt, nấm mục, mốc phá hoại. Do đó, nếu tre đưa vào sử dụng không qua bảo quản thì tuổi thọ của các ngôi nhà tre chỉ sau 4-5 năm đã bị sinh vật phá hủy hoàn toàn. Ở nước ta, theo kinh nghiệm cổ truyền, có nhiều phương pháp xử lý bảo quản nhằm kéo dài thời gian sử dụng tre như: chọn mùa chặt hạ (chặt hạ tre vào mùa đông), ngâm nước, hun khói, hong phơi tre, kê xếp ở những nơi thoáng gió.

được áp dụng phổ biến. Nhưng các phương pháp này cũng bộc lộ nhiều hạn chế về hiệu quả bảo quản, thời gian h 2 xử lý kéo dài gây khó khăn trong việc chủ động nguồn nguyên liệu; gỗ ngâm nước lâu ngày sẽ bị mất màu, gây ô nhiễm môi trường nước và không khí khu vực xử lý. Để khắc phục những nhược điểm của các biện pháp bảo quản truyền thống các loại thuốc bảo quản lâm sản có hiệu lực tốt phòng chống sinh vật gây hại lâm sản đã ngày càng phát triển về chủng loại và số lượng theo hướng an toàn với môi trường. Tại Việt Nam, từ năm 1998 đến nay, có 13 loại thuốc bảo quản lâm sản do Viện Khoa học Việt Nam nghiên cứu thành công đã chính thức đăng ký trong “Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng ở Việt Nam”.

Trong đó gồm các chủng loại: thuốc dùng để xử lý ngâm tẩm gỗ, thuốc phòng diệt mối gây hại lâm sản, thuốc chống cháy cho gỗ. Tre là một loại lâm sản ngoài gỗ mà ông cha ta đã sử dụng từ xưa đến nay. Nhất là những năm gần đây việc sử dụng những sản phẩm từ tre đã trở nên rất phổ biến trong cuộc sống hằng ngày cũng như trong những nét văn hóa của dân tộc. Để khắc phục được những hạn chế đang còn tồn tại cũng như những khó khăn trong việc bảo quản sử dụng tre trong thực tiễn, trong phạm vi khuôn khổ của một đề tài tốt nghiệp đại học chúng tôi chọn tre là nguyên liệu để thực nghiệm và thực hiện đề tài: “Nghiên cứu bảo quản tre gai (Bambusa Bambos) bằng thuốc Cislin 2.