BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO BOÄ Y TEÁ ÑAÏI HOÏC Y DÖÔÏC THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH Voõ Thuïy Caåm Vy NGHIEÂN CÖÙU BAØO CHEÁ VIEÂN GLICLAZID 30 MG PHOÙNG THÍCH KEÙO DAØI VÔÙI SÖÏ TRÔÏ GIUÙP CUÛA MAÙY TÍNH LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ DÖÔÏC HOÏC THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – Naêm 2009 BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO BOÄ Y TEÁ ÑAÏI HOÏC Y DÖÔÏC THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH Voõ Thuïy Caåm Vy NGHIEÂN CÖÙU BAØO CHEÁ VIEÂN GLICLAZID 30 MG PHOÙNG THÍCH KEÙO DAØI VÔÙI SÖÏ TRÔÏ GIUÙP CUÛA MAÙY TÍNH Chuyeân ngaønh: Coâng nghieäp Döôïc & Baøo cheá Thuoác Maõ soá: 3 02 01 LUAÄN AÙN TIEÁN SÓ DÖÔÏC HOÏC Ngöôøi höôùng daãn khoa hoïc: 1. Ñaëng Vaên Giaùp 2. Leâ Quan Nghieäm THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – Naêm 2009 ii LÔØI CAM ÑOAN Toâi xin cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu cuûa rieâng toâi. Caùc keát quaû neâu trong luaän aùn naøy laø trung thöïc vaø chöa töøng ñöôïc coâng boá trong baát kyø coâng trình nghieân cöùu naøo khaùc.
Voõ Thuïy Caåm Vy iii MUÏC LUÏC LÔØI CAM ÑOAN ii MUÏC LUÏC iii DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT iv DANH MUÏC CAÙC BAÛNG v DANH MUÏC CAÙC HÌNH, SÔ ÑOÀ viii MÔÛ ÑAÀU 1 Chöông 1. TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU 4 Chöông 2. ÑOÁI TÖÔÏNG & PHÖÔNG PHAÙP 49 2. VAÄT LIEÄU & THIEÁT BÒ 49 2.
KIEÅM NGHIEÄM VIEÂN GLICLAZID SR 30 MG 51 2. THAÅM ÑÒNH QUY TRÌNH ÑÒNH LÖÔÏNG GLICLAZID 54 2. ÑIEÀU CHEÁ VIEÂN GLICLAZID SR 30 MG 58 2. AÙP DUÏNG CAÙC PHAÀN MEÀM MAÙY TÍNH 59 2.
NGHIEÂN CÖÙU ÑOÄ OÅN ÑÒNH VAØ TUOÅI THOÏ 62 2. THÖÛ NGHIEÄM TÖÔNG ÑÖÔNG SINH HOÏC 63 Chöông 3. XAÂY DÖÏNG TIEÂU CHUAÅN CÔ SÔÛ VAØ THAÅM ÑÒNH PHÖÔNG 69 PHAÙP ÑÒNH LÖÔÏNG GLICLAZID 3. NGHIEÂN CÖÙU BAØO CHEÁ VIEÂN GLICLAZID SR 30 MG VÔÙI SÖÏ 81 TRÔÏ GIUÙP CUÛA MAÙY TÍNH 3.
NGHIEÂN CÖÙU ÑOÄ OÅN ÑÒNH VAØ TUOÅI THOÏ 101 3. THÖÛ NGHIEÄM TÖÔNG ÑÖÔNG SINH HOÏC 109 Chöông 4. BAØN LUAÄN 121 KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ 139 DANH MUÏC BAØI BAÙO ÑAÕ COÂNG BOÁ LIEÂN QUAN ÑEÁN LUAÄN AÙN TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC iv DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT ASEAN Hieäp hoäi caùc nöôùc khu vöïc Ñoâng Nam AÙ CADD Computer-Aided Drug Development (Phaùt trieån thuoác vôùi söï trôï giuùp vi tính) CV Heä soá phaân taùn (Coefficient of variation) EC Ethyl cellulose ÑTÑ Ñaùi thaùo ñöôøng FDA Cô quan quaûn lyù Thöïc phaåm vaø Döôïc phaåm Myõ (United States Food and Drug Administration) HPLC Saéc kyù loûng hieäu naêng cao (High performance liquid chromatography) HPMC Hydroxylpropylmethyl cellulose HPC Hydroxylpropyl cellulose IR Hoàng ngoaïi (Infrared) ICH Hoäi nghò Haøi hoøa Quoác teá (International Conference on Harmonization) NTN Ngöôøi tình nguyeän PTN Phoøng thí nghieäm R&D Nghieân cöùu vaø phaùt trieån (Research & Development) SE Sai soá chuaån (Standard error of the mean) SKD Sinh khaû duïng STT Soá thöù töï SR Sustained Release (Phoùng thích keùo daøi) MR Modified Release (Phoùng thích bieán ñoåi) TDKD Taùc duïng keùo daøi TÑSH Töông ñöông sinh hoïc TB Trung bình TLTK Taøi lieäu tham khaûo USP Döôïc ñieån Myõ (The United States Pharmacopeia) UV Töû ngoaïi (Ultraviolet) WHO Toå chöùc Y teá theá giôùi (World Health Organisation) v DANH MUÏC CAÙC BAÛNG Baûng 1.1 Moät soá ñieàu kieän saéc kyù vaø ñoä nhaïy cuûa phöông phaùp HPLC 11 duøng ñònh löôïng gliclazid trong dòch sinh hoïc Baûng 1.2 Moät soá polymer taïo khung xoáp phoùng thích keùo daøi 13 Baûng 1.3 Quy ñònh chung veà ñieàu kieän thöû nghieäm ñoä oån ñònh 33 Baûng 1.4 Baûng phaân tích phöông sai cho moâ hình cheùo 2 x 2 42 Baûng 2.5 Danh muïc caùc nguyeân lieäu ñieàu cheá vieân Gliclazid SR 30 mg 49 Baûng 2.6 Danh muïc caùc phaàn meàm chuyeân duïng vaø thoâng minh 49 Baûng 2.7 Danh muïc thieát bò baøo cheá vaø kieåm nghieäm vieân Gliclazid SR 50 Baûng 2.8 Danh muïc caùc hoùa chaát duøng trong kieåm nghieäm vaø nghieân 50 cöùu TÑSH vieân Gliclazid SR 30 mg Baûng 2.9 Danh muïc caùc thieát bò duøng trong nghieân cöùu TÑSH 50 Baûng 2.10 Moâ hình thöû nghieäm töông ñöông sinh hoïc 66 Baûng 3.11 Töông quan giöõa ñoä haáp thu vaø noàng ñoä gliclazid chuaån 70 (pH = 1,2) Baûng 3.12 Töông quan giöõa ñoä haáp thu vaø noàng ñoä gliclazid chuaån 71 (pH = 6,8) Baûng 3.13 Keát quaû thaåm ñònh ñoä ñuùng vaø ñoä chính xaùc (pH = 1,2) 73 Baûng 3.14 Keát quaû thaåm ñònh ñoä ñuùng vaø ñoä chính xaùc (pH = 6,8) 73 Baûng 3.15 Töông quan giöõa dieän tích ñænh vaø noàng ñoä gliclazid chuaån 74 Baûng 3.16 Keát quaû thaåm ñònh ñoä ñuùng vaø ñoä chính xaùc trong hoùa hoïc 75 Baûng 3.17 Keát quaû khaûo saùt ñoä ñuùng vaø ñoä chính xaùc trong ngaøy 77 Baûng 3.18 Keát quaû thaåm ñònh ñoä chính xaùc lieân ngaøy 78 Baûng 3.19 Töông quan giöõa noàng ñoä gliclazid chuaån vaø dieän tích ñænh 78 Baûng 3.20 Ñoä phuïc hoài (hieäu suaát chieát) 80 Baûng 3.21 Ñoä oån ñònh cuûa maãu gliclazid trong huyeát töông 80 Baûng 3.22 Caùc coâng thöùc thaêm doø cho vieân Gliclazid SR 30 mg 81 (heä taù döôïc S) Baûng 3.23 Ñoä hoøa tan cuûa caùc coâng thöùc thaêm doø vôùi heä taù döôïc S 82 vi Baûng 3.24 Caùc coâng thöùc thaêm doø cho vieân Gliclazid SR 30 mg 83 (Heä taù döôïc T) Baûng 3.25 Ñoä hoøa tan cuûa caùc coâng thöùc thaêm doø vôùi heä taù döôïc T 83 Baûng 3.26 So saùnh ñoä oån ñònh cuûa caùc coâng thöùc vôùi hai heä taù döôïc 84 Baûng 3.27 Moâ hình coâng thöùc cuûa vieân Gliclazid SR 30 mg 86 Baûng 3.28 Döõ lieäu thöïc nghieäm (coâng thöùc vaø ñoä hoøa tan) 87 Baûng 3.29 Xu höôùng vaø möùc ñoä lieân quan giöõa caùc taù döôïc vôùi ñoä hoøa tan 88 2 2 Baûng 3.30 Caùc giaù trò R luyeän vaø R thöû cuûa caùc moâ hình choïn loïc 93 Baûng 3.31 Keát quaû thöïc nghieäm kieåm chöùng ñoä hoøa tan 95 Baûng 3.32 So saùnh ñoä hoøa tan döï ñoaùn vaø ñoä hoøa tan thöïc nghieäm 95 Baûng 3.33 So saùnh ñoä hoøa tan vieân Gliclazid SR vôùi vieân Diamicron MR 96 Baûng 3.34 Söï thay ñoåi ñoä hoøa tan khi thay ñoåi x1 vaø coá ñònh x2 97 Baûng 3.35 Söï thay ñoåi ñoä hoøa tan khi thay ñoåi x2 vaø coá ñònh x1 97 Baûng 3.36 Haøm löôïng vaø ñoä hoøa tan (%) gliclazid cuûa 3 loâ pilot 100 Baûng 3.37 So saùnh tính chaát vieân Gliclazid SR 30 mg quy moâ PTN vôùi 100 quy moâ pilot Baûng 3.38 Söï thay ñoåi hình thöùc caûm quan ôû nhieät ñoä 25 oC/ ñoä aåm 60% 102 o Baûng 3.39 Söï thay ñoåi haøm löôïng gliclazid ôû nhieät ñoä 25 C/ ñoä aåm 60% 102 o Baûng 3.40 Söï thay ñoåi ñoä hoøa tan ôû nhieät ñoä 25 C/ ñoä aåm 60% 103 o Baûng 3.41 Söï thay ñoåi hình thöùc caûm quan ôû nhieät ñoä 30 C/ ñoä aåm 75% 104 o Baûng 3.42 Söï thay ñoåi haøm löôïng gliclazid ôû nhieät ñoä 30 C/ ñoä aåm 75% 104 o Baûng 3.43 Söï thay ñoåi ñoä hoøa tan ôû nhieät ñoä 30 C/ ñoä aåm 75% 105 o Baûng 3.44 Söï thay ñoåi hình thöùc caûm quan ôû nhieät ñoä 40 C/ ñoä aåm 75% 106 o Baûng 3.45 Söï thay ñoåi haøm löôïng gliclazid ôû nhieät ñoä 40 C/ ñoä aåm 75% 106 o Baûng 3.46 Söï thay ñoåi ñoä hoøa tan ôû nhieät ñoä 40 C/ ñoä aåm 75% 107 o o Baûng 3.47 Haøm löôïng gliclazid trung bình ôû 30 C vaø 40 C (ñoä aåm 75%) 108 Baûng 3.48 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Diamicron MR 30 mg ôû pH 1,2 110 Baûng 3.49 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Gliclazid SR 30 mg ôû pH 1,2 110 Baûng 3.50 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Diamicron MR 30 mg ôû pH 4,5 111 Baûng 3.51 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Gliclazid SR 30 mg ôû pH 4,5 111 Baûng 3.52 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Diamicron MR 30 mg ôû pH 6,8 112 Baûng 3.53 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Gliclazid SR 30 mg ôû pH 6,8 112 vii Baûng 3.54 Noàng ñoä gliclazid (μg/ ml) trong huyeát töông taïi caùc thôøi ñieåm 115 (giôø) sau khi uoáng vieân Diamicron MR 30 mg Baûng 3.55 Noàng ñoä gliclazid (μg/ ml) trong huyeát töông taïi caùc thôøi ñieåm 116 (giôø) sau khi uoáng vieân Gliclazid SR 30 mg Baûng 3.56 Caùc thoâng soá döôïc ñoäng hoïc sau khi uoáng lieàu ñôn (60 mg/ 116 ngöôøi) cuûa thuoác thöû vaø thuoác ñoái chieáu (TB ± SE, n = 24) Baûng 3.57 Phaân tích yeáu toá aûnh höôûng döïa treân giaù trò AUC0-∞ (μg/ 117 ml.58 Phaân tích yeáu toá aûnh höôûng döïa treân giaù trò Cmax (μg/ ml) 117 Baûng 3.59 Traéc nghieäm t döïa treân giaù trò AUC0-∞ (μg/ ml.60 Traéc nghieäm t döïa treân giaù trò Cmax (μg/ ml) 118 Baûng 3.61 Toùm taét keát quaû khaûo saùt caùc yeáu toá aûnh höôûng 118 Baûng 3.62 Keát quaû so saùnh töông ñöông sinh hoïc trung bình 119 viii DANH MUÏC CAÙC HÌNH, SÔ ÑOÀ Hình 1.1 Caáu truùc phaân töû cuûa hoaït chaát gliclazid 7 Hình 1.2 Cô cheá gaây phoùng thích insulin cuûa gliclazid treân 9 ngöôøi ÑTÑ tyùp 2 Hình 1.3 Nguyeân lyù vaän haønh cuûa coâng ngheä logic môø- thaàn kinh 26 Hình 1.4 Chu trình moâ hình hoùa, toái öu hoaù vaø döï ñoaùn 28 Hình 1.5 Minh hoïa caùc haøm muïc tieâu trong toái öu hoùa 30 Hình 1.6 Nguyeân lyù vaän haønh cuûa maïng thaàn kinh phoái hôïp vôùi 30 thuaät toaùn di truyeàn Hình 3.7 Söï lieân quan tuyeán tính giöõa noàng ñoä gliclazid vaø ñoä haáp 71 thu trong moâi tröôøng pH = 1,2 Hình 3.8 Söï lieân quan tuyeán tính giöõa noàng ñoä gliclazid vaø ñoä haáp 72 thu trong moâi tröôøng pH = 6,8 Hình 3.9 Söï lieân quan tuyeán tính giöõa dieän tích ñænh vaø noàng ñoä 74 gliclazid Hình 3.10 Saéc kyù ñoà cuûa huyeát töông traéng (a), huyeát töông chöùa 76 thuoác thöû (b) vaø gliclazid chuaån (c) ôû noàng ñoä 1 μg/ ml Hình 3.11 Ñöôøng bieåu dieãn söï töông quan giöõa noàng ñoä gliclazid 79 trong huyeát töông vôùi dieän tích ñænh Hình 3.12 AÛnh höôûng cuûa polymer I vaø polymer II treân: 91 a. Ñoä hoøa tan 1 giôø c.
Ñoä hoøa tan 3 giôø b. Ñoä hoøa tan 2 giôø d. Ñoä hoøa tan 6 giôø e. Ñoä hoøa tan 12 giôø Hình 3.13 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Gliclazid SR vs.
vieân Diamicron MR 96 Hình 3.14 Söï giaûm haøm löôïng gliclazid ôû 30 oC vaø 40 oC (ñoä aåm 108 75%) Hình 3.15 Phöông trình Arrhenius ñeå öôùc tính tuoåi thoï cuûa vieân 109 Gliclazid SR 30 mg ix Hình 3.16 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Gliclazid SR 30 mg so vôùi 113 Diamicron MR 30 mg trong moâi tröôøng pH 1,2 Hình 3.17 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Gliclazid SR 30 mg so vôùi 113 Diamicron MR 30 mg trong moâi tröôøng pH 4,5 Hình 3.18 Ñoä hoøa tan cuûa vieân Gliclazid SR 30 mg so vôùi 114 Diamicron MR 30 mg trong moâi tröôøng pH 6,8 Hình 3.19 Ñöôøng cong noàng ñoä thuoác trung bình trong huyeát töông 120 cuûa Gliclazid SR so vôùi Diamicron MR Sô ñoà 3. Quy trình ñieàu cheá vieân neùn Gliclazid SR 30 mg 99 1 MÔÛ ÑAÀU Ñaùi thaùo ñöôøng (ÑTÑ) laø moät trong nhöõng beänh khoâng laây, phaùt trieån nhanh nhaát vaøo nhöõng naêm cuoái theá kyû 20 vaø ñaàu theá kyû 21 [60].