Đặt vấn đề Hoa là một sản phẩm vừa có giá trị hàng hóa vừa có giá trị tinh thần. Chơi hoa và tặng hoa là nét đẹp truyền thống văn hóa, thú chơi tao nhã của dân tộc ta. Xã hội càng phát triển thì nhu cầu hoa tươi cho cuộc sống hàng ngày càng đòi hỏi cao cả về chất và lượng. Ở nước ta nghề trồng hoa có từ lâu đời.
trước kia trồng hoa chủ yếu mang tính tự túc tự cấp. từ khi Đảng Cộng Sản Việt Nam khởi xướng sự nghiệp đổi mới, nền kinh tế đất nước chuyển sang cơ chế thị trường, nghề trồng hoa , nghề trồng hoa trở thành ngành sản xuất hàng hóa có giá trị cao, mang lại nguồn thu nhập lớn cho nhiều nông hộ. Nhiều vùng hoa chuyên canh, tập trung đã được hình thành ở các địa phương tỉnh thành trên cả nước: Đà Lạt ( Lâm đồng ); Mê Linh ( Vĩnh Phúc ); Tây Tựu ( Hà Nội ); Đằng Hải (Hải Phòng )… tập trung sản xuất các loại hoa truyền thống có sức tiêu thụ cao: Hồng; Cúc; Lay Ơn; Đồng Tiền. Trong đó Đồng Tiền luôn giữ một phần quan trọng chiếm 10% trong cơ cấu chủng loại hoa của Việt Nam.
Hoa Đồng Tiền có ưu thế dễ trồng, dễ nhân giống, màu sắc phong phú, độ bền hoa cao có thể trồng nhiều vụ trong năm, rất thuận tiện cho việc đầu tư khoa học công nghệ, sản xuất quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu. Nước ta có lợi thế: đất đai có độ phì đa dạng, tài nguyên khí hậu phong phú, đặc biệt ở miền bắc có một mùa Đông tương đối lạnh rất thích hợp cho việc trồng hoa Đồng tiền. Đa số cư dân sống bằng nghề nông nghiệp, nguồn lao động nhiều và rẻ, rất thuận lợi cho nghề trồng hoa phát triển. Thực tế những năm qua hưởng ứng chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng của nhà nước.
Ngoài các vùng trồng hoa truyền thống, nhiều vùng trồng hoa chuyên canh mới đã và đang được hình thành khắp đất nước. Tuy nhiên do đầu tư 2 khoa học kĩ thuật chưa đúng mức nên năng suất chất lượng hoa còn thấp, chưa thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng hoa cao cấp trong nước và xuất khẩu. Trong sản xuất nông nghiệp nói chung và nghề trồng hoa nói riêng, một trong những biện pháp hàng đầu để đẩy mạnh sản xuất là sử dụng phân bón. Theo thông báo của FAO, phân bón làm tăng năng suất cây trồng nông nghiệp 35-45%, phần còn lại do giống và các yếu tố khác, trong đó phân bón qua lá và trồng cây trong giá thể chiếm vị trí quan trọng trong nền nông nghiệp sạch và thâm canh tăng năng suất, chất lượng cây trồng nhất là trong lĩnh vực Rau- Hoa-Quả.
Tuy nhiên, hiện nay đa số các vùng trồng hoa nước ta đều lạm dụng việc sử dụng phân hóa học, nhất là phân đa lượng N, P, K riêng rẽ. Làm cây phát triển không cân đối, tỉ lệ ra hoa dị dạng cao, độ bền hoa cắt thấp, hiệu quả sản xuất kinh doanh không cao, ngoài ra còn làm ôi nhiễm môi trường đất, nước và không khí, đặc biệt đất canh tác bị thái hóa, tái chua, chai cứng… Vì vậy bón phân qua lá và trồng cây trên giá thể là một giải pháp chiến lược an toàn dinh dưỡng cây trồng, có ý nghĩa lớn lao trong phát triển nông nghiệp bền vững. Hiện nay thị trường phân bón lá nước ta rất phong phú. Một số loại do các công ty, cơ sở trong nước sản xuất, còn lại phần lớn là nhập khẩu từ nước ngoài.
Việc khuyến cáo sử dụng loại phân bón lá nào? Trên đối tượng cây trồng nào? Trồng trên giá loại giá thể nào cho hiệu quả cao nhất, đang là vấn đề cấp thiết đặt ra cho các nhà khoa học và các cơ quan nghiên cứu. Xuất phát từ yêu cầu thực tế trên, em được sự đồng ý của nhà trường và các thầy cô đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến sinh trưởng, phát triển hoa Đồng tiền lùn (Gerbera Jamesonii Bol) trồng chậu tại Thái Nguyên.2 Mục đích, yêu cầu của đề tài 1. Mục đích - Lựa chọn được loại phân bón lá phù hợp cho cây sinh trưởng, phát triển tốt mang lại hiệu quả kinh tế cao đối với hoa đồng tiên lùn trồng chậu tại Thái Nguyên. Yêu cầu - Đánh giá được ảnh hưởng của một số loại phân bón lá đến từng giai đoạn sinh trưởng, phát triển của giống hoa Đồng Tiền lùn.
- Đánh giá tác động của phân bón lá đến hiệu quả kinh tế đối với cây hoa Đồng tiền lùn. - Đề xuất được loại phân bón lá tốt nhất từ kết quả nghiên cứu, khuyến cáo cho sản xuất đại trà, đảm bảo khả năng ứng dụng rộng rãi, hiệu quả thiết thực. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về ảnh hưởng của phân bón lá tới cây trồng nói chung, hoa cây cảnh nói riêng và là tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu sau.
Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần hoàn chỉnh quy trình thâm canh trên chậu của cây hoa Đồng Tiền lùn đạt hiệu quả kinh tế cao hơn, tại Thái Nguyên nói riêng và tại Việt Nam nói chung. - Bổ sung giống hoa đồng tiền có triển vọng vào tập đoàn hoa đồng tiền nhằm phục vụ sản xuất tại Thái Nguyên. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài Cây trồng không chỉ hấp thụ dinh dưỡng qua rễ mà còn hấp thụ qua lá. Với ưu điểm cung cấp chất dinh dưỡng cho cây nhanh hơn, hiệu suất sử dụng dinh dưỡng cao hơn ( tới 95%), chi phí thấp hơn, ít ảnh hưởng đến môi trường và đất trồng, phân bón qua lá ngày càng được nhiều người nông dân sử dụng trong sản xuất.
Từ lâu các nhà khoa học đã chứng minh được rằng cây xanh hút các chất dinh dưỡng ở dạng khí như Co2. O2, SO2, NO2 và NH3 từ khí quyển qua lỗ khí khổng. Ngoài bộ phận lá các bộ phận khác như thân, cành, hoa, quả đều có khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Bằng nhiều thực nghiệm khác nhau các nhà khoa học đã chứng minh được rằng việc phun các chất dinh dưỡng hòa tan vào lá, chúng xâm nhập vào cây xanh qua lỗ khí khổng cả ngày lẫn đêm.
Tổng diện tích bề mặt lá tiếp xúc với phân bón thường cao hơn 8 -10 lần diện tích tán cây che phủ, các chất được vận chuyển tự do theo chiều từ trên xuống dưới với vận tốc 30cm/h. Do đó, năng lực hấp thụ dinh dưỡng qua lá cũng cao hơn gấp 8 – 10 lần qua rễ.1 Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu phân bón lá. Ở Việt Nam từ những năm 80 của thế kỷ XX, viện hóa công nghiệp đã tiến hành tách chiết acid Humix từ than bùn để điều chế một số loại Humat dùng làm chất kích thích sinh trưởng phun cho cây trồng và đã được thị trường chấp nhận ( Nguyễn Huy Phiêu, Đặng Ninh và cộng sự, 1993) [22]. 5 Tác giả Đường Hồng Dật (2003) [23] cho biết: khi bón qua lá, phân phát huy hiệu lực nhanh, hiệu suất sử dụng dinh dưỡng qua lá của cây đạt từ 90 - 95%, trong khi phân bón qua đất chỉ sử dụng 40 – 50%.
Hiện nay, trung tâm sinh học thực nghiệm ( Viện ứng dụng công nghệ - Bộ khoa học và công nghệ) đã và đang phối hợp với công ty Hunnia – Zholdinh, Hungary thực hiện dự án “ Nghiên Cứu Sản Xuất Và Sử Dụng Phân Bón Lá Bio – Hunnia có thành phần chiết xuất từ thực vật”. Năm 2007 dự án được triển khai trên cây dưa hấu, cây cà chua, súp lơ. Kết quả cho thấy, việc sử dụng phân bón lá Bio – Hunnia đã rút ngắn thời gian sinh trưởng, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và làm tăng năng suất phẩm chất của cây rõ rệt. riêng đối với cây dưa hấu năng suất quả tăng từ 26.3 -30%, độ brix cũng cao hơn so với đối chứng [24].
Theo Hà Thị Thanh Bình và cộng sự (1998) [25] phân vi lượng cho cây đậu tương và lạc trên đất mai sơn – Hòa Bình ở các giai đoạn 3,5,7 lá đã có tác dụng tốt đến quá trình sinh trưởng, phát triển của cây ( làm tăng hàm lượng diệp lục trong lá, tăng chiều cao cây, tăng năng suất và chất lượng hạt ( năng xuất tăng từ 13.2%, protein, lipit tăng so với đối chứng)). Đối với hoa cây cảnh, việc nghiên cứu sử dụng phân bón lá trong những năm gần đây đã trở thành phổ biến và cho hiệu quả rõ rệt. khi khảo nghiệm phân bón lá Agriconik trên hoa hồng và hoa thược dược ở Hà Nội cho kết quả: số lượng và đường kính hoa đều tăng so với đối chứng phun nước sạch, phun phân bón lá Komix-Fl cho hoa cây cảnh làm tăng số hoa, đường kính hoa, giữ cho hoa lâu tàn ( Vũ Cao Thái, 2000) [26]. Xử lý phân bón lá SNG, Antonik cho cây hoa cúc đã tác động mạnh đến giai đoạn sinh trưởng sinh thực của cây, làm tăng tỉ lệ hoa hữu hiệu ( 11% so với đối chứng không phun), tăng năng suất, chất lượng, kéo dài tuổi thọ của hoa, còn sử lý SNG và BPF, nồng độ 10ml/l cho cây hoa cúc lúc bắt đầu nên 6 nụ, đã làm tăng đường kính hoa lên đáng kể, màu sắc hoa tươi hơn, thân lá xanh đậm, cuống hoa to cứng hơn…( Nguyễn Quang Thạch, 2002) [27].
Theo Nguyễn Thị Kim Lý (2001) [2], xử lý phân bón lá “Thiên Nông”, GA3 Thiên Nông, Kích phát tố hoa trái Thiên Nông cho cây hoa cúc CN97 trong hai vụ Đông Xuân 1999 và 2000 tại Hà Nội, trong đó phân bón lá GA3 phun liên tục 7 ngày/lần từ sau trồng 15 ngày đến khi cây chớm phân hóa mầm hoa. Kích phát tố hoa trái xử lý khi cây bắt đầu phân hóa mầm hoa đến khi nụ nứt cánh. Kết quả: các loại chế phẩm trên đều ảnh hưởng tốt đến sinh trưởng phát triển của cây, cho hiệu quả kinh tế gấp 1.23 lần so với đối chứng. tác giả kết luận: GA3 tác dụng mạnh ở giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng, Kích phát tố hoa trái Thiên Nông có hiệu quả ở giai đoạn sinh trưởng sinh thực, phân bón lá tác dụng điều hòa cả hai quá trình này.