CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 Hình thành đề tài Các nước phát triển trên thế giới hiện nay không thể không nói tới phần đóng góp của giáo dục. Giáo dục giúp người ta thoát khỏi cảnh nghèo đói. Với một đất nước từ nền nông nghiệp lạc hậu đang trên đà phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế, toàn cầu hóa và sự phát triển của nền kinh tế tri thức như Việt Nam thì giáo dục lại càng được xem là vấn đề cần quan tâm hàng đầu. Tại Hội thảo khu vực và quốc gia về đảm bảo chất lượng giáo dục đại học do Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Chương trình Liên kết các Đại học Á- Âu (AUNP) tổ chức trong hai ngày 28 và 29/7/2005 vừa qua tại thành phố Hồ Chí Minh với sự tham dự của 70 nhà khoa học của 9 nước ASEAN, theo nhận định của giáo sư David Dapice thì “Việt Nam được xem là quốc gia duy nhất ở Đông Nam Á chưa có một trường đại học với chất lượng được quốc tế công nhận.
Có rất ít hay nói đúng là không có trường đại học Việt Nam nào tự so sánh họ với những đại học khác ở Châu Á, nói gì đến các đại học ở phương Tây”. Trong bối cảnh đó, có thể nói việc xây dựng một hệ thống đảm bảo chất lượng cũng như một hệ thống định chuẩn và đánh giá chất lượng cần được coi là vấn đề sống còn của các trường đại học Việt Nam. Chất lượng được xem là yếu tố quan trọng hàng đầu trong tất cả các lĩnh vực ngành nghề hiện nay. Nó được xem là yếu tố quan trọng quyết định đến sự tồn tại, phát triển của tổ chức.
Doanh nghiệp hay tổ chức đều phải quan tâm đến vấn đề chất lượng nhằm giúp tổ chức đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Hiện nay bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận, chất lượng đào tạo còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp các nước trong khu vực và thế giới. Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo Bành Tiến Long phát biểu tại hội nghị về chất lượng giáo dục 2 Đại học do Bộ Giáo dục-Đào tạo tổ chức ngày 5/1/2008, tại Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, thì chất lượng giáo dục Đại học Việt Nam còn hạn chế là do: “Các tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng trong giáo dục đại học chưa cụ thể và không rõ ràng; Hoạt động đánh giá và kiểm định các điều kiện đảm bảo chất lượng vẫn đang ở giai đầu; Các điều kiện đảm bảo chất lượng còn nhiều hạn chế. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý còn thiếu về số lượng, hạn chế về trình độ và chưa đồng bộ về cơ cấu; Chương trình đào tạo, nội dung giảng dạy chưa được đổi mới và cập nhật thường xuyên.
Phương pháp giảng dạy và học tập chưa phù hợp với điều kiện giảng dạy đại học; Cơ chế tài chính, đầu tư cơ sở vật chất và chế độ học phí còn bất cập. Hệ thống giảng đường, phòng thí nghiệm và trang thiết bị phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học của các trường còn thiếu, nghèo nàn và lạc hậu. Hệ thống thư viện nhà trường nhỏ bé, không cung cấp đủ thông tin, sách báo, tạp chí, tài liệu tham khảo cho nhu cầu ngày càng cao của giảng viên, sinh viên.” Ngành giáo dục hiện nay cần quan tâm đến nhiều vấn đề. Tình trạng quá tải ở các trường đại học ngày càng cao do gia tăng quy mô đào tạo dẫn tới tỷ lệ số sinh viên trên một giáo viên ở các trường còn cao (trên 50 SV/1GV).
Nội dung và cơ cấu chương trình còn nhiều bất cập, chưa phù hợp với yêu cầu xã hội. Sinh viên đại học học quá nhiều môn học, với số lượng môn học gấp khoảng 2 lần so với các nước phát triển. Cơ cấu các môn học vẫn mang tính dàn trải, thiếu tính chuyên sâu cần thiết. Nội dung môn học chưa được cập nhật thường xuyên.
Phương pháp dạy học chưa phát huy được khả năng sáng tạo, tư duy độc lập, tính tự học của sinh viên. Tài liệu tham khảo còn hạn chế. Số giờ tự học, thảo luận, thực hành còn ít. Chất lượng đào tạo thấp dẫn đến nguồn nhân lực của Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nền kinh tế tri thức.
Vì đào tạo chịu ảnh hưởng trực tiếp và chủ yếu của nhu cầu lao động xã hội, điều kiện vật chất hạn chế cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng chất lượng đào tạo. Khắc phục tình trạng này không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành giáo dục – đào tạo mà là của toàn xã hội. Trước những bối cảnh trên thì việc các trường đại học xác định cho 3 mình những tiêu chuẩn để tạo ra một môi trường học ngang tầm thế giới, đáp ứng mong đợi của xã hội là việc cần làm ngay.2 Mục tiêu nghiên cứu Với thực trạng giáo dục Việt Nam đáng báo động như hiện nay thì việc nghiên cứu khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo được xem là vấn đề quan trọng hàng đầu, để từ đó cải tiến nâng cao chất lượng đào tạo ở các bậc học ngày càng tốt đẹp và hoàn thiện hơn. Do đó người làm đề tài luận văn này muốn thực hiện đề tài “nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng chất lượng đào tạo và đánh giá sự thỏa mãn của sinh viên trường đại học Sư phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh đối với các yếu tố này” trong lĩnh vực giáo dục đại học nhằm thực hiện các mục tiêu: − Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo tại trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh.
− Đánh giá mức độ thỏa mãn của sinh viên trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật đối với các tiêu chí đưa ra, để có sự đánh giá bước đầu mức độ thỏa mãn của sinh viên đối với công tác giảng dạy của nhà trường, làm cơ sở cải tiến, hoàn thiện hoạt động giảng dạy. − Kiểm tra mức độ quan trọng của các thành phần đo lường chất lượng có khác biệt nhau không giữa đánh giá của sinh viên các khoa. − Làm cơ sở để thường xuyên nghiên cứu, đánh giá hoạt động giảng dạy trong nhà trường. Xây dựng các giải pháp để nâng cao mức độ thỏa mãn của sinh viên, nâng cao tính cạnh tranh trong ngành và xây dựng kế hoạch lấy ý kiến đánh giá của sinh viên.
− Đóng góp thiết thực vào nâng cao chất lượng đào tạo của trường.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: − Đề tài nghiên cứu này chỉ khảo sát những sinh viên đang theo học tại trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp. − Đối tượng cụ thể mà đề tài thực hiện là sinh viên năm thứ ba hoặc thứ tư của các khoa trong trường, vì đây có thể xem là đối tượng có sự gắn bó lâu dài và có tầm hiểu biết chín chắn hơn về hoạt động đào tạo của trường. Mặt khác do 4 một số khoa mới được thành lập nên sinh viên năm cuối không có, chỉ là đang học năm hai hoặc ba.4 Ý nghĩa thực hiện đề tài Đề tài có ý nghĩa thực tiễn về nghiên cứu chất lượng đào tạo tại trường thể hiện qua các điểm sau: − Kết quả giúp các giáo viên, nhà quản lý thấy được hiện trạng về chất lượng đào tạo của trường hiện nay. − Góp phần cung cấp thông tin về các yếu tố để đo lường chất lượng đào tạo mà sinh viên mong muốn nhận được từ phía nhà trường.
− Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu còn đưa ra bộ thang đo “đánh giá chất lượng đào tạo” từ phía người học cho trường. − Nghiên cứu này làm tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo trong việc xác định chính xác các biến đo lường và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng chất lượng đào tạo, và sự thỏa mãn của sinh viên. Sự thỏa mãn sinh viên đóng một vai trò quan trọng trong việc nhà trường cam kết với sinh viên về quá trình học tập, sự thành công sau này của mỗi cá nhân. Đo lường sự thỏa mãn của sinh viên giúp cho nhà trường hiểu rõ vai trò trên và có thể cải tiến chất lượng trong việc dạy học và cung cấp nhiều giá trị thiết thực hơn trong đào tạo.
Với sự hồi đáp từ phía người học sẽ đem lại các mặt hiệu quả: − Cho phép sinh viên có tiếng nói của mình. − Tập trung cải tiến liên tục. − Làm cơ sở cho quá trình hoạch định hoạt động của trường. − Phát huy các sáng kiến cải tiến.
− Đáp ứng các yêu cầu của sinh viên. − Xác định các điểm mạnh để quảng cáo. 5 CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN Trong quá trình tìm hiểu các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, người nghiên cứu có nhận xét như sau: Tham khảo 1: Đề tài nghiên cứu “Mối quan hệ giữa chất lượng đào tạo Sau đại học và sự thỏa mãn về đào tạo của học viên ở Việt Nam” của Thạc sỹ Nguyễn Hoàng Châu. Mục đích đề tài là xác định các thành phần của thang đo chất lượng đào tạo Sau đại học để từ đó đưa ra mô hình thang đo chất lượng đào tạo của học viên ở trình độ sau đại học, đồng thời xem xét mối quan hệ giữa các thành phần chất lượng đào tạo Sau đại học với sự thỏa mãn của học viên.
Mô hình nghiên cứu thang đo chất lượng của tác giả dựa trên thang đo Servqual gồm 5 thành phần chất lượng của Parasuraman (1994) và mô hình chất lượng dịch vụ cho khu vui chơi giải trí của Nguyễn Đình Thọ (2003) với mô hình đánh giá chất lượng của Yorke (1997) về chất lượng Sau đại học. Mô hình sau khi nghiên cứu được đưa ra như sau: Kỹ năng giao tiếp Kỹ năng giảng dạy Nội dung chương trình Sự thỏa mãn về đào tạo của SINH VIÊN Các năng lực SV nhận được Các dịch vụ hỗ trợ khác Uy tín nhà trường Hình 2.1 Mô hình nghiên cứu chất lượng đào tạo sau đại học của ThS. Nguyễn Hoàng Châu 6 Mô hình nghiên cứu dành cho lĩnh vực đào tạo Sau đại học nên có thể tham khảo và xác định lại các yếu tố chất lượng đào tạo cho hệ đại học. Tham khảo 2: “Phân tích so sánh sự thỏa mãn về giáo dục quốc tế dùng SERVQUAL” của Rodney Arambewela – John Hall.
Mục tiêu nhằm giải thích mối quan hệ giữa các thành phần trong thang đo Servqual của Parasuraman (1988 & 1985) và sự thỏa mãn giữa các sinh viên của 4 nước Châu Á (Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia và Thái Lan) tốt nghiệp ở các trường đại học ở Australia.