Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Melatonin Xử Lý Sau Thu Hoạch Đến Một Số Chỉ Tiêu Hóa Sinh Của Quả Bơ

Nghiên cứu ảnh hưởng của melatonin đến chỉ tiêu hoá sinh của quả bơ trong quá trình chín và bảo quản, mang lại giải pháp hiệu quả cho nông nghiệp.

• Tác giả: Vũ Thị Cẩm Tú
• Người hướng dẫn: TS. Trương Thị Huệ
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Sinh Học Thực Nghiệm
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Melatonin Đến Chất Lượng Quả Bơ Sau Thu Hoạch
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Về Ảnh Hưởng Của Melatonin Đến Bơ

Quả bơ, với giá trị dinh dưỡng cao và tiềm năng kinh tế lớn, đang ngày càng được ưa chuộng trên thị trường. Tuy nhiên, quả bơ lại có thời gian sau thu hoạch ngắn, gây khó khăn trong việc bảo quản và tiêu thụ. Nghiên cứu về các phương pháp bảo quản quả bơ hiệu quả là vô cùng cần thiết. Melatonin, một hợp chất tự nhiên, đã được chứng minh có nhiều tác dụng trong việc kéo dài thời gian bảo quản quả và cải thiện chất lượng quả. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của melatonin đến các chỉ tiêu hóa sinh quả bơ trong quá trình chín và bảo quản, từ đó tìm ra phương pháp xử lý sau thu hoạch hiệu quả, an toàn và thân thiện với môi trường. Theo FAO, thời gian bảo quản bơ ở nhiệt độ phòng chỉ khoảng 5-7 ngày, điều này thúc đẩy sự cần thiết của các phương pháp bảo quản mới.

1.1. Giới thiệu chung về Melatonin và ứng dụng trong nông nghiệp

Melatonin (N-acetyl-5-methoxytryptamine) là một hormone tự nhiên được tìm thấy ở cả động vật và thực vật. Trong thực vật, melatonin đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa sinh trưởng, phát triển và bảo vệ chống lại các stress từ môi trường. Gần đây, các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng melatonin có tiềm năng lớn trong việc bảo quản nông sản sau thu hoạch, đặc biệt là trong việc làm chậm quá trình chín và kéo dài thời gian bảo quản quả bơ. Ứng dụng melatonin trong nông nghiệp đang trở thành một hướng đi đầy hứa hẹn.

1.2. Tầm quan trọng của việc bảo quản quả bơ sau thu hoạch

Quả bơ là một loại trái cây có giá trị dinh dưỡng cao, giàu chất béo không bão hòa, vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, quả bơ có thời gian sau thu hoạch ngắn, dễ bị mềm quả bơ, hư hỏng do quá trình chín nhanh và sự tấn công của vi sinh vật. Việc tìm ra các phương pháp bảo quản quả bơ hiệu quả là vô cùng quan trọng để giảm thiểu tổn thất sau thu hoạch, duy trì chất lượng quả và đáp ứng nhu cầu của thị trường. Các phương pháp bảo quản hiệu quả sẽ giúp kéo dài thời gian bảo quản và duy trì giá trị thương phẩm của quả bơ.

II. Thách Thức Trong Bảo Quản Bơ Sau Thu Hoạch Giải Pháp

Quá trình chín của quả bơ sau thu hoạch diễn ra rất nhanh, dẫn đến tình trạng mềm quả bơ, thay đổi màu sắc quả bơ, và giảm hàm lượng dinh dưỡng quả bơ. Các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, và sự sản sinh ethylene đều ảnh hưởng đến tốc độ chín của quả bơ. Các phương pháp bảo quản truyền thống thường không hiệu quả trong việc kiểm soát quá trình này. Do đó, cần có những giải pháp mới, sáng tạo để giải quyết những thách thức trong việc bảo quản quả bơ sau thu hoạch, đảm bảo chất lượng quả và giảm thiểu tổn thất cho người sản xuất. Theo một báo cáo nghiên cứu, ethylene là một trong những yếu tố chính thúc đẩy quá trình chín của quả bơ.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng quả bơ sau thu hoạch

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng quả bơ sau thu hoạch, bao gồm độ chín của quả bơ khi thu hoạch, điều kiện nhiệt độ bảo quản, độ ẩm bảo quản, và sự hiện diện của ethylene. Ethylene là một hormone thực vật có vai trò quan trọng trong quá trình chín của trái cây, và việc kiểm soát nồng độ ethylene có thể giúp kéo dài thời gian bảo quản quả bơ. Ngoài ra, các tác động cơ học trong quá trình thu hoạch và vận chuyển cũng có thể gây tổn thương cho quả bơ, tạo điều kiện cho vi sinh vật xâm nhập và gây hư hỏng.

2.2. Tác động của ethylene đến quá trình chín của quả bơ

Ethylene đóng vai trò then chốt trong quá trình chín của quả bơ. Nó kích thích sự sản xuất các enzyme làm mềm quả bơ, thay đổi màu sắc vỏ quả bơ và thịt quả bơ, và làm tăng hàm lượng đường trong quả bơ. Việc kiểm soát hấp thụ ethylene hoặc ức chế ethylene là một trong những phương pháp hiệu quả để làm chậm quá trình chín và kéo dài thời gian bảo quản quả bơ. Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng việc sử dụng các chất ức chế ethylene có thể giúp duy trì chất lượng quả bơ trong thời gian dài hơn.

III. Phương Pháp Xử Lý Melatonin Bí Quyết Bảo Quản Bơ Tối Ưu

Nghiên cứu này tập trung vào việc sử dụng melatonin như một phương pháp xử lý sau thu hoạch để cải thiện chất lượng quả bơ và kéo dài thời gian bảo quản. Melatonin có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp bảo vệ quả bơ khỏi các tác động tiêu cực của quá trình oxy hóa trong quá trình chín. Việc xử lý melatonin có thể giúp làm chậm quá trình mềm quả bơ, duy trì màu sắc quả bơ tươi ngon, và bảo toàn hàm lượng dinh dưỡng quả bơ. Nồng độ melatonin và thời gian xử lý melatonin là hai yếu tố quan trọng cần được tối ưu hóa để đạt được hiệu quả tốt nhất. Theo tài liệu, melatonin có thể giúp giảm sự hình thành các gốc tự do, nguyên nhân gây lão hóa tế bào.

3.1. Tối ưu hóa nồng độ Melatonin để bảo quản quả bơ

Việc xác định nồng độ melatonin tối ưu là rất quan trọng để đạt được hiệu quả bảo quản quả bơ tốt nhất. Nồng độ melatonin quá thấp có thể không đủ để làm chậm quá trình chín, trong khi nồng độ melatonin quá cao có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn. Các thí nghiệm cần được thực hiện để đánh giá phản ứng của quả bơ với melatonin ở các nồng độ melatonin khác nhau, từ đó tìm ra nồng độ melatonin phù hợp nhất để duy trì chất lượng quả bơ trong thời gian dài.

3.2. Ảnh hưởng của thời gian xử lý Melatonin đến chất lượng bơ

Thời gian xử lý melatonin cũng là một yếu tố quan trọng cần được xem xét. Thời gian xử lý melatonin quá ngắn có thể không đủ để melatonin thẩm thấu vào quả bơ, trong khi thời gian xử lý melatonin quá dài có thể gây ra các tác động tiêu cực đến chất lượng quả bơ. Các thí nghiệm cần được thực hiện để đánh giá ảnh hưởng của thời gian xử lý melatonin khác nhau đến các chỉ tiêu chất lượng quả bơ, như độ cứng, màu sắc, và hàm lượng dinh dưỡng.

3.3. Phương pháp đánh giá chất lượng quả bơ sau xử lý Melatonin

Để đánh giá hiệu quả của việc xử lý melatonin, cần sử dụng các phương pháp đánh giá chất lượng phù hợp. Các phương pháp đánh giá có thể bao gồm đánh giá cảm quan (màu sắc, mùi vị, độ cứng), phân tích hóa sinh (hàm lượng chất khô hòa tan, hàm lượng acid tổng số, hàm lượng đường tổng số, hàm lượng lipid), và phân tích vật lý (độ cứng, tổn thất khối lượng). Kết quả đánh giá chất lượng sẽ giúp xác định nồng độ melatonin và thời gian xử lý melatonin tối ưu để bảo quản quả bơ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Melatonin Kéo Dài Độ Tươi Ngon Của Bơ

Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc xử lý melatonin có tác động tích cực đến chất lượng quả bơ trong quá trình chín và bảo quản. Melatonin giúp làm chậm quá trình mềm quả bơ, giảm tổn thất khối lượng, và duy trì hàm lượng dinh dưỡng quả bơ. Đặc biệt, melatonin có khả năng bảo vệ quả bơ khỏi các tác động tiêu cực của quá trình oxy hóa, giúp kéo dài thời gian bảo quản và duy trì giá trị thương phẩm của quả bơ. Các phân tích thống kê cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa các mẫu quả bơ được xử lý melatonin và các mẫu quả bơ đối chứng. Theo tạp chí khoa học, melatonin có tiềm năng lớn trong việc bảo quản nông sản.

4.1. Ảnh hưởng của Melatonin đến độ cứng và màu sắc quả bơ

Melatonin có tác dụng làm chậm quá trình mềm quả bơ, giúp duy trì độ cứng của thịt quả bơ trong thời gian dài hơn. Ngoài ra, melatonin cũng giúp bảo vệ màu sắc vỏ quả bơ và thịt quả bơ, ngăn ngừa sự thay đổi màu sắc không mong muốn trong quá trình bảo quản. Các thí nghiệm đã chứng minh rằng quả bơ được xử lý melatonin có độ cứng cao hơn và màu sắc tươi ngon hơn so với quả bơ đối chứng sau một thời gian bảo quản.

4.2. Tác động của Melatonin đến hàm lượng dinh dưỡng quả bơ

Melatonin có khả năng bảo toàn hàm lượng dinh dưỡng quả bơ trong quá trình bảo quản. Melatonin giúp duy trì hàm lượng vitamin, khoáng chất, và các chất chống oxy hóa trong quả bơ, đảm bảo rằng quả bơ vẫn giữ được giá trị dinh dưỡng cao khi đến tay người tiêu dùng. Các phân tích hóa sinh đã chứng minh rằng quả bơ được xử lý melatonin có hàm lượng dinh dưỡng cao hơn so với quả bơ đối chứng sau một thời gian bảo quản.

4.3. So sánh hiệu quả bảo quản giữa Melatonin và phương pháp khác

Để đánh giá hiệu quả của melatonin một cách khách quan, cần so sánh melatonin với các phương pháp bảo quản khác, như bảo quản lạnh, bảo quản trong môi trường khí quyển điều chỉnh, và sử dụng các chất bảo quản hóa học. So sánh này sẽ giúp xác định xem melatonin có phải là một giải pháp bảo quản quả bơ hiệu quả hơn và an toàn hơn so với các phương pháp truyền thống hay không. Các nghiên cứu so sánh cần xem xét các yếu tố như chi phí, hiệu quả, và tác động đến môi trường.

V. Ứng Dụng Melatonin Trong Nông Nghiệp Bền Vững Hướng Đi Mới

Việc sử dụng melatonin trong nông nghiệp không chỉ giúp cải thiện chất lượng quả bơ mà còn góp phần vào sự phát triển của nông nghiệp bền vững. Melatonin là một hợp chất tự nhiên, an toàn cho con người và môi trường, và có thể được sử dụng thay thế cho các chất bảo quản hóa học độc hại. Việc ứng dụng melatonin trong nông nghiệp có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng, và nâng cao giá trị thương phẩm của quả bơ. Phát triển nông nghiệp bền vững là một mục tiêu quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

5.1. Lợi ích kinh tế của việc sử dụng Melatonin cho người trồng bơ

Việc sử dụng melatonin có thể mang lại nhiều lợi ích kinh tế cho người trồng bơ. Melatonin giúp kéo dài thời gian bảo quản quả bơ, giảm tổn thất sau thu hoạch, và duy trì chất lượng quả bơ trong thời gian dài hơn. Điều này cho phép người trồng bơ bán được quả bơ với giá cao hơn, mở rộng thị trường tiêu thụ, và tăng lợi nhuận. Ngoài ra, việc sử dụng melatonin cũng có thể giúp giảm chi phí bảo quản và vận chuyển quả bơ.

5.2. Đánh giá tính an toàn của Melatonin đối với sức khỏe người tiêu dùng

Một trong những ưu điểm lớn nhất của melatonin là tính an toàn cao đối với sức khỏe người tiêu dùng. Melatonin là một hợp chất tự nhiên, được tìm thấy trong nhiều loại thực phẩm, và không gây ra các tác dụng phụ độc hại. Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng melatonin an toàn khi sử dụng ở liều lượng khuyến cáo, và không gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Điều này làm cho melatonin trở thành một lựa chọn bảo quản an toàn và thân thiện với người tiêu dùng.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiềm Năng Về Melatonin Cho Bơ

Nghiên cứu này đã chứng minh rằng melatonin là một phương pháp xử lý sau thu hoạch hiệu quả để cải thiện chất lượng quả bơ và kéo dài thời gian bảo quản. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi cần được giải đáp để hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của melatonin và tối ưu hóa việc sử dụng melatonin trong nông nghiệp. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc khám phá các ứng dụng mới của melatonin trong bảo quản nông sản, và đánh giá tác động của melatonin đến các loại trái cây và rau quả khác. Việc nghiên cứu khoa học liên tục sẽ giúp khai thác tối đa tiềm năng của melatonin trong nông nghiệp bền vững.

6.1. Các hướng nghiên cứu tiếp theo về ứng dụng Melatonin

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc khám phá cơ chế hoạt động của melatonin ở cấp độ phân tử, đánh giá tác động của melatonin đến các enzyme liên quan đến quá trình chín của quả bơ, và tìm hiểu về sự tương tác giữa melatonin và các hormone thực vật khác. Ngoài ra, cần có thêm nghiên cứu về nồng độ melatonin và thời gian xử lý melatonin tối ưu cho các giống bơ khác nhau, và đánh giá hiệu quả của melatonin trong điều kiện bảo quản khác nhau.

6.2. Tiềm năng phát triển thị trường quả bơ nhờ Melatonin

Việc sử dụng melatonin có thể giúp mở rộng thị trường quả bơ bằng cách kéo dài thời gian bảo quản và duy trì chất lượng quả bơ trong quá trình vận chuyển và lưu trữ. Điều này cho phép quả bơ được xuất khẩu đến các thị trường xa hơn, và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng ở các khu vực khác nhau trên thế giới. Phát triển thị trường quả bơ là một cơ hội lớn cho người trồng bơ và các doanh nghiệp liên quan đến ngành nông sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về quả bơ 1. Nguồn gốc, đặc điểm và phân loại quả bơ Cây bơ có tên khoa học là Persea americana Mill., thuộc họ Lauraceae (Long não) có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới Trung Mỹ.

Hiện nay, cây bơ phân bố khắp các vùng nhiệt đới và á nhiệt đới bao gồm các nước như Mexico, quần đảo Antiles, Mỹ, Brazil, Úc, Israel, Indonesia, Việt Nam, Chile, New Zealand… Cây bơ du nhập vào Việt Nam những năm 1940, xuất hiện đầu tiên ở Lâm Đồng, nay được trồng nhiều ở những khu vực như Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Phú Thọ, Quảng Trị [7], [9]. Cây bơ thích hợp trên nhiều vùng đất khác nhau như đất sét pha cát, đất pha sét và đất thịt nặng. Cây bơ to, được xếp vào loại cây xanh lá quanh năm. Hình dạng quả bơ thường phụ thuộc vào giống bơ, thông thường dài, bầu dục, tròn, quả lê… Mỗi quả bơ thường có trọng lượng từ 600 - 900 g, có một số giống bơ lớn có cân nặng tới 2,3 kg.

Quả bơ được chia thành ba phần gồm vỏ quả, thịt quả và hạt. Tỉ lệ giữa vỏ, thịt và hạt khác nhau phụ thuộc vào giống. Màu sắc quả thay đổi từ màu xanh sáng, khi chín có màu vàng xanh, tím nhạt đến tím sẫm. Vỏ quả có thể dày hoặc mỏng, bề mặt trơn láng hoặc sần sùi.

Thịt quả thường có màu vàng nhạt, vàng đậm, hương vị béo, thơm dịu. Hạt bơ thường có 2 lớp vỏ lụa bao bọc, với hai tử diệp hình bán cầu. Hiện nay có nhiều giống bơ khác nhau được trồng trên thế giới. Trong đó, phần lớn các giống thương mại đều thuộc 3 chủng bơ phổ biến: - Chủng Mexican: Có nguồn gốc từ cao nguyên Mexico và có khả năng chịu lạnh, lá màu xanh lục, thay đổi nhiều về kích thước.

Vỏ quả khi chín có màu xanh, vàng xanh hay đỏ tím, đỏ sẫm tùy giống. Hàm lượng chất béo rất cao từ 15-30%. Nhược điểm của chủng này là quả nhỏ, da mềm và hạt tương 5 đối lớn. Con lai được chọn lọc từ những chủng này là những giống có giá trị, ví dụ giống Fuerte và giống Zutano.

- Chủng Guatemalan: Các giống của chủng này như Hayes, Hopkins và Hass, bắt nguồn từ vùng cao nguyên, tuy vậy chúng ít chịu lạnh hơn so với chủng Mexican. Các giống của chủng này có lá mầu xanh sẫm, thường có quả lớn, da dày, cấu trúc vỏ thô ráp, màu vỏ thay đổi từ xanh lục đến đen khi quả trưởng thành; hạt nhỏ và được giữ chặt trong quả. Hàm lượng chất béo từ 10-15%. - Chủng West Indian (Antillean): Chủng này thích hợp ở những vùng nóng và ẩm, lá to có màu sắc gần như đồng đều ở hai mặt lá, quả lớn có vỏ dai, mẫu mã đẹp, có màu xanh và khi chín thì đổi thành màu xanh hơi vàng.

Hạt khá lớn và nằm lỏng trong lòng quả. Hàm lượng chất béo từ 6-14%. Những giống được trồng phổ biến như Pollock, Booth và Simmonds [3]. Ở nước ta, người dân thường phân loại bơ theo chất lượng thịt quả, chủ yếu dựa vào hàm lượng lipid có trong thịt quả, bao gồm bơ sáp (hàm lượng lipid cao) và bơ nước (hàm lượng lipid thấp và chứa nhiều nước).

Nhìn chung, hàm lượng lipid càng cao thì vị càng ngon và được giá. Giá trị của quả bơ 1. Giá trị dinh dưỡng của quả bơ Quả bơ là nguồn cung cấp nhiều năng lượng (160 kcal/100 g thịt quả), giàu chất dinh dưỡng do dồi dào acid béo không bão hòa, nhiều chất xơ, protein, chất chống oxy hóa, vitamin và khoáng chất [62]. Bơ là một trong rất ít loại quả không có cholesterol mà có chứa nhiều chất béo có acid béo đơn không bão hòa, đây là loại chất béo tốt cho cơ thể giúp lưu thông máu và giảm lượng cholesterol xấu.

Hàm lượng protein trong quả bơ cao hơn các loại quả khác, cao gần như tương đương với sữa, đạt giá trị khoảng 2% trong khi hầu hết các loại quả có hàm lượng protein khoảng 1% và có chứa nhiều thành phần acid amin thiết yếu. 6 So với trái cây khác, bơ là loại quả có chỉ số đường thấp. Chất xơ chiếm hầu hết lượng carbohydrate (79%) của bơ, là một thành phần quan trọng trong chế độ ăn kiêng và có lợi cho sức khỏe, làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường và béo phì. Quả bơ chứa nhiều vitamin như acid ascorbic, thiamin, riboflavin, niacin, acid folic, vitamin E, β-carotene…và khoáng chất thiết yếu bao gồm canxi, magiê, sắt, phốt pho… Ngoài ra, bơ rất giàu chất chống oxy hóa như acid ascorbic, tocopherol và polyphenol có tác dụng ngăn ngừa sự hình thành các gốc tự do hạn chế lão hóa, bệnh tật [55].

Dầu bơ được đánh giá là tốt cho sức khỏe hơn dầu oliu và dầu hướng dương. Ngoài ra nó còn là nguyên liệu cho ngành công nghiệp mỹ phẩm với vai trò giữ ẩm, trẻ hóa làn da, chống oxy hóa, kháng khuẩn và chống nếp nhăn [66]. Thành phần dinh dưỡng trong 100 g thịt quả bơ [36] Thành phần Hàm lượng Thành phần Hàm lượng Năng lượng 160 kcal Acid patothenic 1,39 mg Protein 2,00 g Acid ascorbic 10 mg Lipid 14,66 g α-Tocopherol 2,07 mg Cholesterol 0 mg Thiamine 0,07 mg Carbohydrates 8,53 g Riboflavin 0,13 mg Cellulose 6,7 g Niacin 1,74 mg Calcium 12 mg Pyridoxine 0,26 mg Iron 0,55 mg Folate 89 μg Magnesium 29 mg Vitamin A 146 IU Phosphorus 52 mg Vitamin K 21 μg Với giá trị dinh dưỡng cao, quả bơ ngày càng được nghiên cứu và quan tâm nhiều, được chế biến và sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như ăn tươi, chế biến các món ăn, tinh chiết tinh dầu và đặc biệt sử dụng rất nhiều trong mỹ phẩm. Các món ăn được chế biến từ thịt quả bơ như salad bơ, sushi, kem phủ bơ, 7 bơ nghiền trộn với các loại rau quả khác… 1.

Giá trị kinh tế của quả bơ Năm 2018, lượng bơ được sản xuất trên toàn thế giới lên đến 6,4 triệu tấn, tăng 6% so với năm trước. Nhìn chung, tổng sản lượng tăng đáng kể từ năm 2007 đến năm 2018, sản lượng tăng với tốc độ trung bình hàng năm +5,3% trong giai đoạn 11 năm qua. Dựa trên số liệu năm 2018, sản lượng bơ tăng 85,2% so với năm 2008. Tốc độ tăng trưởng nổi bật nhất được ghi nhận vào năm 2009 với mức tăng 13% so với cùng kỳ năm trước.

Doanh thu thị trường bơ toàn cầu đạt 13,5 tỷ đô la trong năm 2018. Vào năm 2018, khoảng 2,4 triệu tấn bơ đã được xuất khẩu trên toàn thế giới, tăng 23% so với năm trước [33]. Ở Việt Nam, việc tiêu thụ quả bơ ngày càng phổ biến hơn thể hiện qua việc giá bơ tăng cao. Các cây bơ có giá trị đã mang lại thu nhập đáng kể cho người trồng bơ.

Đặc biệt có những cây bơ sáp có thể cho thu nhập từ 5 - 6 triệu đồng/cây/vụ. Bơ Booth nhập khẩu từ Mỹ hay bơ 034 được người dân vùng Tây Nguyên trồng thành công, đạt chất lượng cao, cho trái đồng đều (2- 3 trái/kg). Khí hậu và đất đai Tây Nguyên rất phù hợp để cây bơ phát triển. Bơ dễ trồng, mau ra quả, không phải tưới nước thường xuyên như cà phê.

Trước tình hình nhiều loại cây trồng đang mất giá, thậm chí không còn chỗ đứng trong nền kinh tế thị trường thì cây bơ đang tỏ ra rất có ưu thế nhờ chi phí đầu vào thấp nhưng giá trị kinh tế cao và thị trường tiêu thụ rất tiềm năng. Tình hình sản xuất và tiêu thụ quả bơ trên thế giới và ở Việt Nam 1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ quả bơ trên thế giới Theo số liệu thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), khi cây bơ bắt đầu được trồng với quy mô công nghiệp (năm 1970), diện tích bơ thế giới đã tăng lên nhanh chóng và đạt 113,73 nghìn ha; sản lượng đạt 1029,65 nghìn tấn. Cây bơ đã có mặt ở 58 quốc gia tại tất cả năm châu lục, tuy nhiên châu Mỹ vẫn là châu lục sản xuất bơ lớn nhất 8 (chiếm 86,60%) với các siêu cường như Mỹ, Brazil và Cộng hòa Dominica (sản lượng bơ đạt từ 121,70 - 226,03 nghìn tấn).

Tính tới năm 2010, số quốc gia sản xuất bơ tiếp tục tăng lên trên 70 quốc gia với diện tích 433,00 nghìn ha và sản lượng 3,87 triệu tấn. Đáng chú ý, tình hình sản xuất bơ ở châu Á và châu Phi cũng tăng lên đáng kể (đạt 440,04 - 674,07 nghìn tấn). Tình hình sản xuất quả bơ trên thế giới từ năm 2011 – 2018 (FAO, 2020) Năm Diện tích (nghìn ha) Sản lượng (triệu tấn) 2011 446,84 4,16 2012 462,31 4,41 2013 496,21 4,63 2014 519,66 5,04 2015 542,07 5,28 2016 574,38 5,64 2017 592,39 6,01 2018 918,53 6,41 Trong những năm gần đây, diện tích và sản lượng bơ thế giới có xu hướng tiếp tục tăng, từ 446,84 nghìn ha lên 918,53 nghìn ha (tăng hơn gấp đôi) với sản lượng tăng từ 4,16 đến 6,41 triệu tấn năm 2018. Với nhu cầu tiêu thụ quả bơ ngày càng tăng, bơ đã được sản xuất với quy mô thương mại trên 73 quốc gia trên thế giới ở tất cả các châu lục.

Tính đến năm 2018, tổng diện tích 10 quốc gia dẫn đầu về sản xuất bơ trên thế giới là 406,85 nghìn ha (chiếm 44,29% tổng diện tích bơ thế giới) với sản lượng đạt 4. Trong đó, Mexico là quốc gia trồng bơ lớn nhất thế giới, chiếm tới lần lượt 22,47% và 34,10% trên tổng số diện tích và sản lượng; tiếp đến là Cộng hòa Dominica, Peru, Indonesia, Colombia, Brazil, Kenya, Mỹ, Venezuala và Israel [9]. Tình hình sản xuất và tiêu thụ quả bơ ở Việt Nam Tại Việt Nam, có tới 90% diện tích sản xuất bơ tập trung chủ yếu ở Tây Nguyên như Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai và Lâm Đồng, trong đó Đắk Lắk là nơi có diện tích và sản lượng lớn nhất; 9% diện tích trồng bơ tại các tỉnh Đông Nam Bộ là Bình Phước, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu; còn lại khoảng 1% diện tích trồng bơ tại các tỉnh phía Bắc và Trung Bộ [2]. Ở Tây Nguyên với cao độ trên 500 m, cây bơ sinh trưởng tốt, năng suất khá, một số cây chất lượng ngon, được xem là cây đặc sản của vùng.

Tuy nhiên, hiện nay sự phát triển của cây bơ vẫn chưa có vị trí xứng đáng trong nền kinh tế ở các địa phương vùng Tây Nguyên. Phần lớn diện tích bơ tại khu vực là trồng rải rác trong vườn hoặc xen canh với cây trồng khác có giá trị nên việc đầu tư chăm sóc chưa đúng mức.