Đặt vấn đề Đậu bắp là loài cây rau dễ trồng và được trồng phổ biến ở nhiều nơi từ Nam ra Bắc. Đậu bắp dễ chế biến và rất dễ ăn, nông dân ta coi nó là “ thức ăn đa năng ”. Đây là loại rau vừa ngon lại vừa rẻ. Theo Hải Ân (2010), đậu bắp chứa nhiều vitamin A, vitamin nhóm B (B1, B2, B6), vitamin C, các nguyên tố khoáng vi lượng như kẽm và canxi.
Đậu bắp cũng là nguồn cung cấp chất xơ rất tốt và là “ bạn người bầu ” bởi rất giàu acid folic, loại vitamin rất cần cho việc hình thành ống thần kinh của thai nhi. Đậu bắp giúp cớ thể tái hấp thu nước, là thức ăn lý tưởng cho những người muốn giảm cân, có tác dụng ngang bằng với sữa chua. Hiện nay, tình hình sản xuất đậu bắp của nước ta nói chung và Hà Nội nói riêng vẫn chưa được chú trọng phát triển và đầu tư hợp lý. Đa số trồng với diện tích nhỏ lẻ.
Vì vậy, việc thúc đẩy nghiên cứu và phát triển cây đậu bắp cần được chú trọng nhiều hơn , để cây đậu bắp có thể tiêu thụ vươn ra thị trường các nước trên thế giới. Tuy nhiên, để đạt được năng suất và lợi nhuận tối ưu, luôn là vấn đề được nhà vườn và các nhà nghiên cứu quan tâm. Trong đó việc chăm sóc, bón phân được xem là yếu tố quan trọng quyết định đến năng suất và phẩm chất của cây trồng. Để sinh trưởng và phát triển cây cần đạm, lân, kali, cùng một số nguyên tố trung và vi lượng khác.
Nhưng hiện nay nó chủ yếu được cung cấp bằng con đường phân hóa học thay vì phân hữu cơ. Thế giới đã có nhiều nghiên cứu nhằm giảm lượng phân hóa học trong canh tác như: Muhammad và Sanda (2019) kết hợp phân vô cơ và phân gia cầm tỷ lệ 50:50 trên cây đậu bắp đã giúp tăng năng suất lên đáng kể, Jonah và cộng tác viên (2017) với tỷ lệ kết hợp 120kg/ha NPK và 10 tấn/ha phân gia cầm đã cho năng suất đạt tốt nhất. Ở nước ta, phân gà là loại phân phổ biến, dễ tìm kiếm và đạp ứng được nhu cầu dinh dưỡng của cây đậu bắp. Ngoài phân bón, mật độ cũng là yếu tố cần thiết vì mật độ có ảnh hường đến năng suất và chất lượng của cây trồng.
1 Vì thế, để góp phần hoàn thiện qui trình trồng và nghiên cứu cây Đậu bắp giúp cây sinh trưởng tốt mang đến năng suất cao, chất lượng tốt chúng tôi thực hiện đề tài “Nghiên cứu ảnh hƣởng của lƣợng phân gà thay thế và mật độ đến sinh trƣởng, năng suất cây Đậu bắp xanh vụ Xuân 2021 tại Gia Lâm, Hà Nội” 1. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1.1 Mục đích Xác định lượng phân gà thay thế và mật độ trồng phù hợp cho sự sinh trưởng, năng suất của cây Đậu Bắp xanh. Yêu cầu Đánh giá khả năng sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng trong điều kiện mật độ trồng và lượng phân gà thay thế khác nhau của cây Đậu Bắp xanh. 2 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Giới thiệu chung về cây đậu bắp 2. Phân loại và nguồn gốc cây đậu bắp 2. Phân loại thực vật cây đậu bắp Cây đậu bắp ( mướp tây ) tên khoa học: Abelmoschus esculentus. Phân loại thực vật cây đậu bắp Bộ (ordo) Malvales Họ (familia) Malvaceae Phân họ (subfamilia) Malvoideae Tông (tribus) Hibisceae[1] Chi (genus) Abelmoschus Loài (species) A.
esculentus ( Nguồn: wikipedia. Nguồn gốc Tên gọi của đậu bắp trong một số ngôn ngữ phương Tây, như tiếng Anh là "okra" có nguồn gốc Tây Phi và nó là cùng nguồn gốc với "ọkụrụ" trong tiếng Igbo, một ngôn ngữ được sử dụng trong khu vực ngày nay là Nigeria. Trong các ngôn ngữ hệ Bantu, đậu bắp được gọi là "kingombo" hay các biến thể của nó, và đây là nguồn gốc của tên gọi cho đậu bắp trong tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Pháp. Tên gọi trong tiếng Ả Rập "bāmyah" là cơ sở của các tên gọi dành cho đậu bắp tại Trung Đông, Balkan, Thổ Nhĩ Kỳ, Bắc Phi và Nga.
Tại Nam Á, tên gọi của nó là các dạng biến thái của từ "bhindi". Đậu bắp đôi khi được gọi theo tên khoa học cũ là Hibiscus esculentus L. Loài này dường như có nguồn gốc từ vùng cao nguyên Ethiopia, mặc dù sự bắt nguồn và phát nguyên từ đây là không có tài liệu nào ghi chép cả. Người Ai Cập và người Moor trong thế kỷ 12 và 13 sử dụng tên gọi trong tiếng Ả Rập để chỉ 3 loài cây này, gợi ý rằng nó đến từ phía đông.
Loài thực vật này vì thế có thể đã được đem xuyên qua Hồng Hải bằng con đường qua eo biển Bab-el-Mandeb để tới bán đảo Ả Rập, hơn là bằng con đường phía bắc qua Sahara. Một trong những ghi chép sớm nhất là của Ibn Jubayr (1145-1217), một người Moor Tây Ban Nha, người đã tới Ai Cập vào năm 1216 và miêu tả loài cây này được dân cư địa phương gieo trồng và sử dụng các quả non trong các bữa ăn. Từ bán đảo Ả Rập, loài cây này đã được phổ biến tới các vùng ven Địa Trung Hải và về phía Đông. Việc thiếu từ để chỉ đậu bắp trong các ngôn ngữ cổ ở Ấn Độ cho thấy rằng nó chỉ xuất hiện ở đây kể từ khi bắt đầu Công Nguyên.
Nó được đưa tới châu Mỹ bằng các tàu chuyên chở trong buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương vào khoảng những năm thập niên 1650, do vào năm 1658 sự hiện diện của nó tại Brasil đã được ghi nhận. Nó được ghi chép là có tại Surinam năm 1686. Đậu bắp có lẽ được đưa vào đông nam Bắc Mỹ đầu thế kỷ 18 và dần dần được phổ biến tại đây. Nó được trồng xa về phía bắc tới Philadelphia vào năm 1748, trong khi Thomas Jefferson ghi chép rằng nó có mặt một cách vững chắc tại Virginia vào năm 1781.
Nó là phổ biến tại miền nam Hoa Kỳ vào khoảng năm 1800 và lần đầu tiên được nhắc tới với các giống cây trồng khác nhau vào năm 1806. Phân bố Theo Charier năm 1984 loài Abelmoschus trong thế giới bao gồm bảy loài khác nhau như A. Moschatus phân phối tại Ấn Độ , Nam Trung Quốc, úc, Trung và Tây Châu Phi. Manihot không những trồng phổ biến ở khu vực Đông Á, mà còn trong tiểu lục địa ở Ấn Độ và Bắc Úc.
Một số ít được tìm thấy ở nhiệt đới Châu Phi ( Chevalier 1940). Ficuleus được tìm thấy trong một vùng rộng lớn khu vực trải dài từ Châu Phi sang Châu Á và Úc. Nó xuất hiện trong khu vực nhiệt đới ở độ cao trung bình với mùa khô kéo dài, tức là vùng sa mạc Sahel Châu Phi ( theo Niger), 4 Madagascar, Đông Phi, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Bắc Úc (Lamont 1999). Hiện nay cây đậu bắp được trồng ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và vùng ôn đới ấm áp trên khắp thế giới.
Ở Việt Nam cây đậu bắp được trồng trong khắp cả nước từ vùng đồng bằng cho đến vùng núi để lấy quả làm rau. Ở Nam Bộ loài cây này được trồng phổ biến ở mọi gia đình nông thôn trong đó có Bà Rịa Vũng Tàu, Sóc Trăng. Người miền Bắc ít biết ăn do đậu bắp có chất nhớt. Đặc điểm thực vật học Đậu bắp là cây thân gổ nhỏ sống một năm, chủ yếu được trồng lấy quả dùng làm rau.
-Thân: Thân mọc thẳng đứng, cao 1-2 mét, phân thành nhiều cành ở đốt thân. Phần ruột thân hóa gổ và xốp, vỏ thân màu xanh nhạt, khi già tạo xơ như sợi đay. -Lá: Lá hình tim xẻ thùy chân vịt với 5-7 thùy, dài 20-30 cm, rộng 10- 20 cm. Lông trên lá dài và nằm rạp, 5-7 gân chính nổi rõ, cuống lá dài 15-18cm.
-Hoa: Hoa đơn, cuống to, đường kính 4-8 cm, với 5 cánh hoa màu trắng hay vàng, thường có các đốm đỏ hay tía tại phần gốc mỗi cánh hoa. Tiểu đài 8- 10, tràng 5, nhị nhiều đính nhau thành ống. Một nụ hoa xuất hiện ở nách lá thứ 6 hoặc thứ 8 ( phụ thuộc vào giống ). Nụ hoa thường kéo dài từ 22-26 ngày kể từ khi xuất hiện đến khi nở, thời gian thụ phấn thường là từ 8-10 giờ sáng.
Hoa nở trong thời gian ngắn và khép lại, sự thụ phấn không thành công ở giai đoạn nụ. ( Nguyễn Mạnh Chinh và Phạm Anh Cường, 2007) -Quả: Quả là dạng quả nang có tiết diện 5 cạnh, dài 15 - 20 cm, chứa nhiều hạt. Quả có màu xanh nhạt, có khi màu tím. -Hạt: Hạt gần tròn, màu trắng khi còn non.
Khi già hạt màu xám nhạt, mặt nhẵn. Quả và hạt non mềm đều được dùng làm rau. Yêu cầu sinh thái Nhiệt độ: cây đậu bắp ưu nhiệt độ cao, thích hợp là khoảng 25-30˚C, trong khoảng nhiệt độ này nếu nhiệt độ càng cao thì cây sinh trưởng phát triển cành nhanh. Đối với sự nảy mầm nhiệt độ thích hợp là từ 25-35˚C và sự nảy mầm nhanh nhất ở 35˚C.
Vượt ngoài phạm vi này hạt sẽ bị chậm, hạt yếu có thể không nảy mầm. Nhiệt độ cao sẽ kéo dài thời gian ra hoa và tăng số đốt của cây. Đậu bắp là cây phản ứng với độ dài ngày, mức độ mẫn cảm tùy thuộc vào giống. Tuy nhiên nước ta, mặc dù cây ngắn ngày nhưng vẫn ra hoa trong cả mùa hè.
Nước: khả năng chịu hạn của cây đậu bắp tương đối khá, tuy vậy trồng vụ Đông-Xuân và mùa khô nên cần tưới nước. Thời gian đầu khi gieo hạt và cây còn nhỏ đất cần đủ ẩm. Khi cây lớn ra hoa, có quả lượng nước cần nhiều hơn, để khô hạn quả sẽ nhỏ và cứng. Đất: cây đậu bắp trồng được trên nhiều loại đất, thích hợp nhất là đất thịt nhẹ, luôn ẩm ướt nhưng thoát nước, không chua, mặn.
Dinh dưỡng: nhu cầu dinh dưỡng của cây đậu bắp bao gồm các nguyên tố đa lượng như : N, P, K, Ca, Mg, S, C, H2O và các nguyên tố vi lượng như Fe, Cu, Zn, Mn, Mo, Bo, Cl. Tùy theo từng thời kì phát triển khác nhau mà nhu cầu dinh dưỡng cũng khác nhau. Thời kì ra hoa và kết trái cần nhiều dinh dưỡng. Tình hình sản xuất và tiêu thụ đậu bắp trên Thế giới và ở Việt Nam 2.
Tình hình sản xuất và tiêu thụ đậu bắp trên Thế giới Trên thế giới các loại rau được trồng từ lâu đời. Người Hi Lạp, Ai Cập cổ đại đã biết trồng rau và sử dụng rau bắp cải như một nguồn thực phẩm. Rau là thực phẩm có lợi cho sức khỏe con người, cung cấp vitamin, chất chống oxy hóa và các chất khoáng cần thiết cho cơ thể. Do vậy nhu cầu tiêu thụ rau trên thế giới ngày càng tăng.