Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng nhân nhanh và biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng của giống lan thạch hộc tía tại thái nguyên

Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng đến nhân giống, sinh trưởng lan Thạch Hộc Tía tại Thái Nguyên. Biện pháp kỹ thuật hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Diệu Hoa
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Ngoãn
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng lên khả năng nhân nhanh và biện pháp kỹ thuật lên sinh trưởng của giống lan Thạch Hộc Tía (Dendrobium officinale Kimura et Migo) tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• Ý nghĩa của đề tài
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài nghiên cứu
• 1.1.1. Phương pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật và các vấn đề liên quan
• 1.1.2. Cơ sở của việc xác định biện pháp kỹ thuật trồng cây lan Thạch Hộc tía
• 1.2. Giới thiệu chung về cây Thạch Hộc tía
• 1.2.1. Nguồn gốc phân loại lan Thạch Hộc
• 1.2.2. Đặc điểm thực vật học lan Thạch Hộc tía
• 1.2.3. Giá trị của Lan Thạch Hộc tía
• 1.2.4. Yêu cầu sinh thái của lan Thạch Hộc tía
• 1.2.5. Nhân giống lan Thạch Hộc tía
• 1.2.5.1. Phương pháp nhân giống hữu tính
• 1.2.5.2. Phương pháp nhân giống vô tính
• 1.2.6. Nuôi trồng lan Thạch Hộc tía
• 1.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 1.3.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Nội dung 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng nhân nhanh chồi Thạch Hộc tía
• 2.3.2. Nội dung 2: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng tạo rễ chồi Thạch Hộc tía
• 2.3.3. Nội dung 3: Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật đến khả năng sinh trưởng Lan Thạch Hộc tía giai đoạn vườn ươm
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.4.2. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 2.4.2.1. Phương pháp theo dõi
• 2.4.2.2. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng nhân nhanh chồi Thạch Hộc tía in vitro
• 3.1.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ BAP đến khả năng nhân nhanh chồi lan Thạch Hộc tía
• 3.1.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ Kinetin đến khả năng nhân nhanh chồi lan Thạch Hộc tía
• 3.1.3. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ BAP với chuối xanh đến khả năng nhân nhanh chồi lan Thạch Hộc tía
• 3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều tiết sinh trưởng đến khả năng tạo rễ của chồi Thạch Hộc tía in vitro
• 3.2.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ IBA đến khả năng tạo rễ của chồi Thạch Hộc tía in vitro nuôi cấy mô
• 3.2.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ NAA đến khả năng tạo rễ của chồi Thạch Hộc tía in vitro
• 3.2.3. Nghiên cứu ảnh hưởng sự kết hợp của nồng độ IBA với IAA đến khả năng tạo rễ của chồi Thạch Hộc tía in vitro
• 3.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật đến khả năng sinh trưởng của giống Lan Thạch Hộc tía giai đoạn vườn ươm
• 3.3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng thời vụ đến khả năng sinh trưởng của lan Thạch Hộc tía sau nuôi cấy mô
• 3.3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón thích hợp cho Lan Thạch Hộc tía sau nuôi cấy mô
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu Chất Điều Tiết Sinh Trưởng Lan 55 ký tự

Lan Thạch Hộc Tía (Dendrobium officinale) là một loài lan quý hiếm, có giá trị dược liệu cao, phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài lan này được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền để điều trị tiểu đường và nhiều bệnh nan y khác. Chất Thạch Hộc Tía (Thiết bì) có khả năng tăng cường insulin, giảm đường huyết, thúc đẩy tuần hoàn máu, giảm cholesterol và triglyceride, đồng thời có hoạt tính kháng ung thư. Với giá trị dược liệu cao, lan Thạch Hộc Tía đã bị khai thác quá mức trong tự nhiên, dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng. Do đó, việc nghiên cứu các phương pháp nhân giống và trồng trọt hiệu quả là vô cùng cần thiết. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng lên khả năng nhân giống và sinh trưởng của lan Thạch Hộc Tía tại Thái Nguyên.

1.1. Giá Trị Dược Liệu và Nguy Cơ Tuyệt Chủng Lan Thạch Hộc

Giá trị dược liệu của lan Thạch Hộc Tía nằm ở hợp chất alkaloid. Nhu cầu sử dụng Thạch Hộc trên thế giới rất lớn, mang lại lợi nhuận cao cho người trồng và chế biến. Tuy nhiên, do khai thác quá mức, loài lan này đã nằm trong danh mục cần bảo tồn của Sách Đỏ Việt Nam (2007). Nghiên cứu của Đặng Văn Đông (2004) cho thấy, giá một cây hoa lan có thể lên tới hàng trăm nghìn đồng. Việc bảo tồn và phát triển loài lan quý hiếm này là rất quan trọng.

1.2. Mục Tiêu và Yêu Cầu Nghiên Cứu về Nhân Giống Lan

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định nồng độ chất điều tiết sinh trưởng phù hợp cho việc nhân nhanh và tạo rễ cho lan Thạch Hộc Tía bằng kỹ thuật in vitro. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng nhằm xác định các biện pháp kỹ thuật thích hợp cho giai đoạn vườn ươm sau nuôi cấy mô. Các yêu cầu cụ thể bao gồm nghiên cứu ảnh hưởng của các chất điều tiết sinh trưởng (BAP, Kinetin, IBA, NAA) lên khả năng nhân nhanh và ra rễ, cũng như đánh giá ảnh hưởng của thời vụ trồng và phân bón lên sinh trưởng của lan trong nhà lưới.

II. Cách Chất Điều Tiết Sinh Trưởng Tác Động Lên Lan 59 ký tự

Chất điều tiết sinh trưởng (CTĐTST) đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng và phát triển của thực vật, đặc biệt là trong kỹ thuật nuôi cấy mô. Các CTĐTST thuộc hai nhóm chính là auxin và cytokinin có tác động khác nhau lên sự phát triển của tế bào. Auxin kích thích sự kéo dài tế bào, hình thành rễ và hiện tượng ưu thế ngọn. Cytokinin kích thích sự phân chia tế bào, kéo dài thời gian hoạt động của tế bào phân sinh và hạn chế sự hóa già. Tỷ lệ auxin/cytokinin quyết định sự phát triển và hình thái của tế bào và mô. Tỷ lệ cao kích thích hình thành rễ, tỷ lệ thấp kích thích phát sinh chồi, và tỷ lệ cân bằng thuận lợi cho sự phát triển của mô sẹo. Việc hiểu rõ cơ chế tác động của CTĐTST giúp tối ưu hóa quy trình nhân giống lan Thạch Hộc Tía.

2.1. Vai Trò của Auxin và Cytokinin trong Nuôi Cấy Mô

Auxin, như NAA, IAA, và 2,4D, có tác dụng sinh lý đa dạng lên các quá trình sinh trưởng tế bào, hoạt động của tầng phát sinh, và sự hình thành rễ. IAA kích thích sự kéo dài tế bào và điều khiển sự hình thành rễ. NAA làm tăng hô hấp và hoạt tính enzyme của tế bào. Cytokinin, như kinetin và BAP, kích thích phân chia tế bào và kéo dài thời gian hoạt động của tế bào phân sinh. Cả hai nhóm chất này đều quan trọng trong việc điều chỉnh quá trình phát triển của lan Thạch Hộc Tía.

2.2. Ảnh Hưởng của Tỷ Lệ Auxin Cytokinin Lên Sự Phát Triển Lan

Nghiên cứu của Skoog đã chỉ ra rằng tỷ lệ auxin/cytokinin có tác động quyết định lên sự phát triển và hình thái của tế bào và mô. Tỷ lệ cao auxin/cytokinin thích hợp cho sự hình thành rễ, tỷ lệ thấp kích thích quá trình phát sinh chồi, và ở mức cân bằng, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của mô sẹo. Điều này cho thấy sự cân bằng hợp lý giữa các chất điều tiết sinh trưởng là yếu tố then chốt trong việc nhân giống lan Thạch Hộc Tía bằng phương pháp nuôi cấy mô.

III. Phương Pháp Nhân Giống Lan Thạch Hộc Tía In Vitro 53 ký tự

Nhân giống lan Thạch Hộc Tía bằng phương pháp in vitro (nuôi cấy mô) là một kỹ thuật hiệu quả để tạo ra số lượng lớn cây giống đồng đều và chất lượng cao. Quá trình này bao gồm nhiều giai đoạn, từ lựa chọn mẫu cấy đến tạo rễ và huấn luyện cây con. Việc lựa chọn mẫu cấy non trẻ có ý nghĩa quan trọng, vì chúng có khả năng phản ứng nhanh với môi trường nuôi cấy và dễ tái sinh. Thành phần môi trường nuôi cấy cũng cần được tối ưu hóa để cung cấp đầy đủ dưỡng chất và chất điều tiết sinh trưởng cần thiết cho sự phát triển của cây.

3.1. Lựa Chọn Mẫu Cấy và Yêu Cầu Về Độ Non Trẻ Của Mô

Mẫu cấy non trẻ có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt hơn, ít bị nhiễm mầm bệnh hơn. Các mẫu nuôi cấy càng nhỏ thì tỷ lệ sống sót càng thấp, và mô có nguồn gốc từ chồi đỉnh có khả năng sinh trưởng tốt hơn mô có nguồn gốc từ chồi nách. Cần lựa chọn các mẫu mô thực vật khỏe mạnh và sạch bệnh để đảm bảo thành công của quá trình nhân giống.

3.2. Tối Ưu Hóa Môi Trường Nuôi Cấy cho Lan Thạch Hộc Tía

Môi trường nuôi cấy mô tế bào cần chứa đầy đủ các chất dinh dưỡng và chất cần thiết cho sự phân chia, phân hóa tế bào, cũng như sự sinh trưởng bình thường của cây. Môi trường MS (Murashige&Skoog, 1962) là môi trường được sử dụng rộng rãi nhất trong nuôi cấy mô tế bào thực vật, phù hợp cho cả thực vật một lá mầm và hai lá mầm. Môi trường nuôi cấy cần có các muối khoáng đa lượng và vi lượng, nguồn carbon (thường là sucrose), vitamin, amino acid, và chất điều tiết sinh trưởng.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Chất Điều Tiết Sinh Trưởng 57 ký tự

Nghiên cứu đã đánh giá ảnh hưởng của BAP và Kinetin lên khả năng nhân nhanh chồi lan Thạch Hộc Tía in vitro. Kết quả cho thấy nồng độ và loại chất điều tiết sinh trưởng có ảnh hưởng đáng kể đến số lượng chồi được tạo ra. Nghiên cứu cũng đánh giá ảnh hưởng của IBA và NAA lên khả năng tạo rễ của chồi. Các thí nghiệm được thực hiện để xác định nồng độ tối ưu của từng loại chất, cũng như sự kết hợp giữa chúng, để đạt được hiệu quả nhân giống cao nhất. Việc xác định được nồng độ và tổ hợp chất điều tiết sinh trưởng phù hợp là yếu tố then chốt để tối ưu hóa quy trình nhân giống lan Thạch Hộc Tía in vitro.

4.1. Ảnh Hưởng của Nồng Độ BAP và Kinetin Lên Nhân Nhanh

Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng nồng độ BAP và Kinetin có ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng nhân nhanh chồi lan Thạch Hộc Tía. Bảng số liệu và phân tích thống kê cho thấy nồng độ nào cho số lượng chồi cao nhất, và có sự khác biệt đáng kể giữa các nồng độ khác nhau. Việc xác định nồng độ tối ưu của BAP và Kinetin là quan trọng để tăng hiệu quả nhân giống.

4.2. Tác Động của IBA và NAA Lên Khả Năng Tạo Rễ In Vitro

Nghiên cứu cũng đánh giá tác động của IBA và NAA lên khả năng tạo rễ của chồi Thạch Hộc Tía trong điều kiện in vitro. Các kết quả cho thấy nồng độ IBA và NAA thích hợp có thể thúc đẩy quá trình hình thành rễ, trong khi nồng độ quá cao có thể ức chế quá trình này. Việc kết hợp IBA và IAA cũng được nghiên cứu để tìm ra tổ hợp tối ưu cho việc tạo rễ.

V. Biện Pháp Kỹ Thuật Vườn Ươm Cho Lan Thạch Hộc Tía 52 ký tự

Sau giai đoạn nhân giống in vitro, lan Thạch Hộc Tía cần được chuyển sang giai đoạn vườn ươm để thích nghi với điều kiện môi trường tự nhiên. Nghiên cứu đã đánh giá ảnh hưởng của thời vụ trồng và phân bón lên khả năng sinh trưởng của lan trong giai đoạn này. Việc lựa chọn thời vụ trồng phù hợp giúp cây tận dụng được các điều kiện khí hậu thuận lợi, trong khi việc sử dụng phân bón thích hợp cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho sự phát triển của cây. Các biện pháp kỹ thuật vườn ươm đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo cây sinh trưởng khỏe mạnh và đạt năng suất cao.

5.1. Ảnh Hưởng của Thời Vụ Trồng Lên Sinh Trưởng Của Lan

Kết quả nghiên cứu cho thấy thời vụ trồng có ảnh hưởng đáng kể đến sự tăng trưởng chiều cao cây, đường kính thân và số lượng lá của lan Thạch Hộc Tía. Biểu đồ và bảng số liệu thể hiện rõ sự khác biệt về sinh trưởng giữa các thời vụ khác nhau, giúp xác định thời vụ trồng tối ưu cho lan.

5.2. Tác Động của Phân Bón Lên Sự Phát Triển Của Cây Con

Nghiên cứu cũng đánh giá tác động của các loại phân bón khác nhau lên sự phát triển của lan Thạch Hộc Tía sau khi chuyển từ môi trường nuôi cấy mô ra vườn ươm. Kết quả cho thấy việc sử dụng phân bón phù hợp giúp cây tăng trưởng chiều cao, đường kính thân và số lượng lá tốt hơn so với việc không sử dụng phân bón hoặc sử dụng phân bón không phù hợp. Loại phân bón và liều lượng thích hợp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của cây con.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Lan Thạch Hộc Tía 50 ký tự

Nghiên cứu đã thành công trong việc xác định ảnh hưởng của chất điều tiết sinh trưởng lên khả năng nhân giống và sinh trưởng của lan Thạch Hộc Tía tại Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu cung cấp những thông tin quan trọng cho việc tối ưu hóa quy trình nhân giống lan bằng phương pháp in vitro và cải thiện các biện pháp kỹ thuật vườn ươm. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường khác, cũng như các kỹ thuật canh tác tiên tiến, để nâng cao năng suất và chất lượng lan Thạch Hộc Tía.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả và Ý Nghĩa Thực Tiễn Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này cung cấp thông tin về các nồng độ chất điều tiết sinh trưởng tối ưu cho nhân nhanh và tạo rễ, cũng như các biện pháp kỹ thuật vườn ươm thích hợp cho lan Thạch Hộc Tía. Kết quả này có ý nghĩa thực tiễn trong việc nhân giống và sản xuất lan Thạch Hộc Tía quy mô lớn, góp phần bảo tồn và phát triển loài lan quý hiếm này.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Canh Tác Lan

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường (ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm) lên sinh trưởng của lan Thạch Hộc Tía. Nghiên cứu cũng cần tập trung vào việc phát triển các kỹ thuật canh tác tiên tiến, như tưới tiêu tiết kiệm nước, sử dụng phân bón hữu cơ, và phòng trừ sâu bệnh hại hiệu quả, để nâng cao năng suất và chất lượng lan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lan Thạch Hộc tía (Dendrobium officinale Kimura et Migo), thường được gọi là Thiết bì Thạch Hộc, là loài thảo dược quý hiếm đứng đầu trong danh mục "Cửu đại tiên thảo" của y học cổ truyền phương Đông nhờ hàm lượng hợp chất sinh học phong phú. Dược liệu này có giá trị thương phẩm đặc biệt cao, với các sản phẩm chế biến cao cấp như phong đầu Thạch Hộc đạt mức giá từ 30 đến 60 triệu đồng/kg trên thị trường quốc tế. Nhu cầu tiêu thụ Thạch Hộc tía hàng năm tại các thị trường lớn ước tính lên tới 2.000 tấn và dự báo đạt 15.000 tấn trong thập kỷ tới. Tại Việt Nam, giá bán nguyên liệu khô đạt khoảng 300.000 đồng/kg, mở ra tiềm năng kinh tế vượt trội với doanh thu dự kiến 25 đến 30 tỷ đồng/ha sau 3 năm canh tác với mật độ 1 triệu cây/ha.

Tuy nhiên, do tình trạng khai thác quá mức ngoài tự nhiên dẫn đến cạn kiệt, lan Thạch Hộc tía đã được đưa vào Sách Đỏ Việt Nam năm 2007 với mức độ đe dọa tuyệt chủng nghiêm trọng. Trong tự nhiên, hạt lan không có phôi nhũ dinh dưỡng và phôi chưa phân hóa, khiến tỷ lệ nảy mầm tự nhiên cực kỳ thấp, chỉ đạt khoảng 1/1.000 hạt khi có nấm cộng sinh. Để giải quyết nút thắt về nguồn giống và bảo tồn nguồn gen quý, tác giả Nguyễn Thị Diệu Hoa đã thực hiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học cây trồng tại Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định nồng độ các chất điều tiết sinh trưởng tối ưu cho quá trình nhân nhanh chồi và tạo rễ in vitro, đồng thời hoàn thiện biện pháp kỹ thuật về thời vụ trồng và chế độ phân bón cho cây con giai đoạn vườn ươm. Đề tài được triển khai từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2017 tại Khu Công nghệ tế bào, Viện Khoa học Sự sống, Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa khoa học và thực tiễn to lớn, thiết lập quy trình nhân giống chuẩn giúp nâng hệ số nhân chồi lên 4,36 lần và đảm bảo tỷ lệ sống ngoài vườn ươm đạt trên 90%, cung ứng lượng lớn cây giống chất lượng cao cho vùng Trung du miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết tính toàn năng của tế bào thực vật (Cellular Totipotency) do Gottlieb Haberlandt đề xuất, khẳng định mọi tế bào thực vật có nhân đều chứa toàn bộ hệ gen cần thiết để tái sinh thành một cơ thể hoàn chỉnh khi được cung cấp dinh dưỡng và tín hiệu hormone thích hợp. Quá trình phát sinh hình thái in vitro vận hành qua hai cơ chế sinh học trọng tâm: sự phân hóa tế bào (từ tế bào phôi sinh thành các mô chuyên hóa) và sự phản phân hóa tế bào (tế bào chuyên hóa quay trở lại trạng thái phôi sinh để phân chia tạo mô sẹo hoặc chồi mới).

Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng học thuyết cân bằng hormone thực vật kinh điển của Folke Skoog và Carlos Miller (1957). Học thuyết này chỉ ra rằng tỷ lệ tương quan giữa Cytokinin và Auxin quyết định trực tiếp hướng phát sinh cơ quan: tỷ lệ Cytokinin/Auxin cao kích thích phát sinh chồi nách và phân chia tế bào; tỷ lệ Auxin/Cytokinin cao kích hoạt cảm ứng hình thành rễ; tỷ lệ cân bằng duy trì sự tăng sinh mô sẹo vô định hình. Các khái niệm khoa học chủ đạo trong nghiên cứu bao gồm: vi nhân giống vô tính (micropropagation), chất điều hòa sinh trưởng thực vật nhóm Cytokinin (6-Benzylaminopurine - BAP, Kinetin) và nhóm Auxin (Indole-3-butyric acid - IBA, 1-Naphthaleneacetic acid - NAA, Indole-3-acetic acid - IAA), môi trường khoáng Murashige & Skoog (MS), hoạt chất alkaloid (chủ yếu là dendrobin chiếm khoảng 0,3% vật chất khô) và hợp chất polysaccharide có hoạt tính miễn dịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn vật liệu phục vụ nghiên cứu là các chồi lan Thạch Hộc tía in vitro khỏe mạnh, đồng đều. Môi trường nền nhân nhanh sử dụng khoáng MS cơ bản bổ sung 6,3 g/l agar, 20 g/l đường saccaroza, 0,1 g/l Myo-inositol, 30 g/l khoai tây, 30 g/l cà rốt và 100 ml/l nước dừa. Môi trường ra rễ sử dụng khoáng 1/2 MS kết hợp 1 g/l than hoạt tính. Giai đoạn vườn ươm sử dụng giá thể vỏ thông phối trộn xơ dừa và mùn cưa đã khử trùng, cùng các chế phẩm dinh dưỡng thương mại như Atonik, Đầu Trâu 501 (NPK 30:10:10), N3M, Vitamin B1, phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh và phân dê hoai mục.

Hệ thống thí nghiệm được thiết kế chuẩn mực theo phương pháp nghiên cứu nông học:

• Thí nghiệm trong phòng nuôi cấy (in vitro): Bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD) với 5 công thức nồng độ chất điều hòa sinh trưởng (0, 1, 2, 3, 4 mg/l đối với BAP hoặc Kinetin; 0, 0,2, 0,4, 0,6, 0,8 mg/l đối với IBA hoặc NAA). Mỗi công thức được lặp lại 3 lần, mỗi lần gồm 3 bình tam giác dung tích 250 ml, mỗi bình cấy 10 chồi (tổng quy mô 90 chồi cho mỗi công thức thí nghiệm).
• Thí nghiệm ngoài vườn ươm: Bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần nhắc lại. Thí nghiệm thời vụ gồm 3 công thức (trồng ngày 5/1, 5/3, 5/5), diện tích mỗi ô 1 m², mật độ 42 khóm/m² (tổng diện tích 9 m²). Thí nghiệm phân bón gồm 5 công thức dinh dưỡng (tổng diện tích 15 m²).

Các chỉ tiêu sinh trưởng in vitro (hệ số nhân chồi, chiều cao chồi, tỷ lệ ra rễ, số rễ, chiều dài rễ) được thu thập sau 60 ngày nuôi cấy. Các chỉ tiêu vườn ươm (chiều cao thân, đường kính thân, số lá) được đo đếm định kỳ 30 ngày/lần trên 21 cây cố định cho mỗi công thức (tổng cộng 105 cây theo dõi). Toàn bộ số liệu thô được phân tích thống kê phương sai ANOVA trên phần mềm chuyên ngành IRRISTAT 5.0. Sự sai khác giữa các giá trị trung bình được kiểm định qua giá trị giới hạn sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa LSD ở mức xác suất tin cậy 95% (p < 0,05), đảm bảo hệ số biến động CV luôn duy trì ổn định dưới 7%.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình thực nghiệm đã thu được các phát hiện đột phá về mặt nông sinh học:

• Tối ưu hóa chất kích thích nhân nhanh chồi: Bổ sung BAP ở nồng độ 2 mg/l vào môi trường nền cho hiệu quả vượt trội nhất, đạt hệ số nhân chồi 4,36 lần sau 60 ngày nuôi cấy. Con số này cao hơn 127% so với công thức đối chứng không bổ sung chất điều tiết (chỉ đạt 1,92 lần). Chiều cao chồi trung bình đạt 2,63 cm với 100% chồi đạt chất lượng loại tốt, thân mập mạp và phiến lá xanh đậm.
• Ưu thế vượt trội của BAP so với Kinetin: Nghiên cứu ghi nhận BAP có hoạt lực cảm ứng phân chia tế bào mạnh hơn Kinetin rõ rệt. Nồng độ Kinetin tối ưu đạt đỉnh ở mức 3 mg/l với hệ số nhân chồi 3,06 lần và chiều cao chồi 2,90 cm, thấp hơn 29,8% so với hiệu quả của BAP 2 mg/l. Khi tăng nồng độ hai chất này lên 4 mg/l, hệ số nhân chồi đều suy giảm (BAP giảm còn 3,30 lần, Kinetin giảm còn 2,70 lần), đồng thời chất lượng chồi giảm sút do hiện tượng ngộ độc hormone cục bộ.
• Hiệu quả tương tác của dịch hữu cơ tự nhiên: Việc bổ sung dịch nghiền chuối xanh ở liều lượng 60 đến 80 g/l vào môi trường chứa 2 mg/l BAP giúp tăng sinh khối chồi nhanh chóng, phiến lá dày và tăng khả năng tích lũy dinh dưỡng trước khi chuyển sang giai đoạn tạo rễ.
• Cảm ứng tạo rễ và hoàn thiện cây giống: Môi trường 1/2 MS bổ sung auxin kết hợp (IBA 0,4 mg/l phối hợp IAA 0,2 mg/l) cùng 1 g/l than hoạt tính kích thích 100% chồi ra rễ sau 3 đến 4 tuần nuôi cấy, trung bình đạt 3,5 đến 4,8 rễ/cây với chiều dài rễ đạt 2,5 đến 3,8 cm.
• Phản ứng sinh trưởng vườn ươm theo thời vụ và dinh dưỡng: Cây con ra ngôi vào thời vụ tháng 3 (ngày 5/3) đạt tỷ lệ sống trên 92% và tốc độ tăng trưởng chiều cao thân nhanh hơn 25 đến 30% so với trồng vào tháng 1 (rét đậm) hoặc tháng 5 (nắng nóng gay gắt). Phun phân bón lá Đầu Trâu 501 nồng độ 0,6 g/l định kỳ 7 ngày/lần kết hợp bón lót 0,3 kg/m² phân dê hoai mục giúp cây đạt đường kính thân lớn nhất và số lá tăng thêm từ 4 đến 6 lá sau 6 tháng.

Thảo luận kết quả

Cơ chế sinh lý học giải thích cho sự vượt trội của BAP là do hoạt chất này có khả năng phá vỡ ưu thế ngọn mạnh mẽ, kích hoạt sự phân chia nguyên sinh chất tại các mô phân sinh chồi bên nhanh hơn so với Kinetin. Tuy nhiên, khi nồng độ BAP vượt ngưỡng 3 mg/l, hormone ngoại sinh dư thừa gây ức chế kéo dài tế bào, làm giảm chiều cao chồi trung bình xuống còn 2,13 cm ở mức 4 mg/l (so với 3,10 cm ở mức 1 mg/l).

Khi so sánh với các công bố khoa học trong nước, kết quả của luận văn tương đồng với các nghiên cứu của Nguyễn Thị Sơn và cộng sự (2014) về tính ưu việt của việc bổ sung các thành phần dinh dưỡng hữu cơ tự nhiên như chuối xanh và nước dừa. Đồng thời, đề tài đã chuẩn hóa được việc sử dụng BAP đơn lẻ ở mức 2 mg/l để đạt hệ số nhân tối ưu 4,36 lần, giúp tiết kiệm chi phí hóa chất so với các quy trình phối hợp phức tạp.

Dữ liệu thực nghiệm của luận văn được thể hiện sinh động qua các bảng phân tích phương sai ANOVA chi tiết (Bảng 3.1 và Bảng 3.2) cùng hệ thống biểu đồ đường động thái sinh trưởng (Biểu đồ 3.1 đến Biểu đồ 3.6). Các biểu đồ mô tả trực quan đường cong tăng trưởng chiều cao, đường kính thân và số lá theo thời gian, chứng minh tính tin cậy tuyệt đối với mức sai khác có ý nghĩa thống kê ở ngưỡng LSD 0,05 và hệ số biến động CV dao động trong khoảng hẹp từ 2,2% đến 6,7%.

Đề xuất và khuyến nghị

• Ứng dụng quy trình nhân giống in vitro tối ưu: Triển khai môi trường nhân nhanh chồi gồm nền MS cơ bản bổ sung 2 mg/l BAP, 20 g/l đường saccaroza, 6,3 g/l agar và 60 g/l dịch nghiền chuối xanh; môi trường ra rễ gồm nền 1/2 MS bổ sung 0,4 mg/l IBA và 1 g/l than hoạt tính. Mục tiêu duy trì hệ số nhân chồi đạt 4,0 đến 4,5 lần/chu kỳ 60 ngày và tỷ lệ ra rễ đạt 100%. Chủ thể thực hiện: Các phòng thí nghiệm nuôi cấy mô và trung tâm công nghệ sinh học giống cây trồng trong vòng 6 tháng tới.
• Chuẩn hóa kỹ thuật luyện cây và giá thể ra ngôi: Thực hiện quy trình luyện cây ngoài nhà lưới từ 15 đến 20 ngày trước khi tháo nắp bình; rửa sạch hoàn toàn môi trường thạch agar bám ở rễ và xử lý nấm bệnh bằng dung dịch Kocide 77% (nồng độ 2 g/l) hoặc Carbendazim 0,1% trước khi cấy vào giá thể phối trộn vỏ thông và xơ dừa (tỷ lệ 1:1). Mục tiêu nâng tỷ lệ sống cây con xuất vườn sau 60 ngày đạt trên 95%. Thời gian áp dụng: Ngay trong các chu kỳ ươm cây vụ xuân.
• Lựa chọn khung thời vụ xuất vườn tối ưu: Bố trí thời điểm đưa cây con in vitro ra ngôi tập trung vào đầu vụ xuân từ ngày 1 đến ngày 15 tháng 3 tại khu vực Thái Nguyên và các tỉnh Trung du miền núi phía Bắc nhằm tận dụng độ ẩm không khí cao (80 - 85%) và nhiệt độ ấm áp (22 - 26°C), hạn chế tổn thương mô do rét hại hoặc thối nhũn do nhiệt độ cao. Chủ thể thực hiện: Các hợp tác xã và hộ nông dân liên kết trồng dược liệu.
• Áp dụng chế độ dinh dưỡng và phân bón định kỳ: Phun bổ sung phân bón lá Đầu Trâu 501 (NPK 30:10:10) nồng độ 0,5 đến 0,6 g/8 lít nước theo chu kỳ 7 ngày/lần vào sáng sớm hoặc chiều mát, kết hợp bón lót phân dê hoai mục liều lượng 0,3 kg/m²/tháng. Thiết lập giàn che với độ che sáng 70% (cường độ sáng 15.000 - 20.000 lux). Mục tiêu đạt mức tăng trưởng chiều cao thân trên 1,5 cm/tháng và đường kính thân đạt trên 0,4 cm sau 6 tháng chăm sóc. Chủ thể thực hiện: Các cơ sở nông nghiệp công nghệ cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giảng viên và nhà nghiên cứu công nghệ sinh học thực vật: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về phản ứng phát sinh hình thái của mô tế bào lan Thạch Hộc dưới tác động của Cytokinin và Auxin, phục vụ công tác giảng dạy chuyên sâu và xây dựng các đề tài nhân bản vô tính thực vật quý hiếm.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Nông học, Khoa học cây trồng: Cung cấp phương pháp luận mẫu mực về thiết kế thí nghiệm CRD và RCBD, phương pháp thu thập chỉ tiêu nông sinh học và kỹ năng xử lý số liệu thống kê sinh học bằng phần mềm IRRISTAT 5.0 với kiểm định ANOVA và LSD 0,05.
• Doanh nghiệp sản xuất giống cây trồng và chế biến dược liệu: Khai thác trực tiếp các thông số môi trường in vitro và quy trình vườn ươm để sản xuất cây giống quy mô công nghiệp, rút ngắn thời gian nhân giống và hạ giá thành cây giống từ 25.000 đồng/cây xuống mức tối ưu, hướng tới xây dựng vùng trồng đạt chuẩn GACP-WHO.
• Kỹ sư nông nghiệp và cán bộ khuyến nông địa phương: Vận dụng các chỉ dẫn cụ thể về thời vụ tháng 3 và kỹ thuật bón phân hữu cơ kết hợp phân qua lá để chuyển giao công nghệ cho nông dân vùng cao tại Thái Nguyên, Bắc Kạn, Cao Bằng, góp phần phát triển kinh tế lâm sản ngoài gỗ bền vững.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao BAP ở nồng độ 2 mg/l cho hiệu quả nhân chồi cao hơn so với Kinetin? Nghiên cứu chứng minh BAP có hoạt tính sinh học mạnh hơn và ái lực cao hơn với thụ thể cytokinin ở mô phân sinh chồi lan Thạch Hộc tía, kích thích phân bào nhanh chóng và đạt hệ số nhân 4,36 lần, trong khi Kinetin ở cùng nồng độ chỉ đạt 2,82 lần (chênh lệch hơn 54%).

• Thời gian luyện cây in vitro trước khi ra ngôi kéo dài bao nhiêu ngày là tối ưu? Cây con trong bình nuôi cấy cần được chuyển ra môi trường nhà lưới làm quen với điều kiện tự nhiên từ 15 đến 20 ngày trước khi mở nắp, giúp tầng cutin trên lá phát triển và rễ khí sinh thích ứng hoàn toàn, nâng tỷ lệ sống vườn ươm lên trên 90%.

• Thời vụ nào thích hợp nhất để trồng cây con Thạch Hộc tía sau nuôi cấy mô tại Thái Nguyên? Thời vụ trồng thích hợp nhất là đầu tháng 3 (công thức ngày 5/3), khi thời tiết có mưa xuân ấm áp và độ ẩm không khí cao, giúp cây tăng trưởng chiều cao thân nhanh hơn 25% đến 30% so với trồng vào tháng 1 hoặc tháng 5.

• Loại phân bón nào mang lại hiệu quả tăng trưởng thân lá cao nhất cho cây con vườn ươm? Công thức kết hợp phun phân bón lá Đầu Trâu 501 (nồng độ 0,6 g/8 lít nước, chu kỳ 7 ngày/lần) và bón lót phân dê hoai mục (0,3 kg/m²/tháng) cho đường kính thân và số lá mới cao vượt trội so với đối chứng chỉ sử dụng chất kích thích sinh trưởng Atonik.

• Giá trị kinh tế và hoạt chất dược liệu chính của lan Thạch Hộc tía là gì? Cây chứa 0,3% alkaloid (dendrobin), 50% manool trong tinh dầu và các polysaccharide quý giúp hỗ trợ điều trị tiểu đường, chống oxy hóa và ức chế tế bào ung thư; sản phẩm phong đầu có giá từ 30 đến 60 triệu đồng/kg, đem lại doanh thu ước tính 25 đến 30 tỷ đồng/ha sau 3 năm trồng.

Kết luận

• Xác lập công thức môi trường nhân nhanh chồi in vitro tối ưu (nền MS bổ sung 2 mg/l BAP, 20 g/l đường và 60 g/l chuối xanh), đạt hệ số nhân chồi đỉnh cao 4,36 lần với 100% chồi khỏe mạnh.
• Xác định môi trường cảm ứng ra rễ hoàn thiện (nền 1/2 MS bổ sung 0,4 mg/l IBA và 1 g/l than hoạt tính), kích thích 100% cây con ra rễ đồng đều, rễ dài 2,5 đến 3,8 cm sau 4 tuần.
• Chuẩn hóa quy trình chăm sóc vườn ươm với thời vụ ra ngôi tối ưu vào tháng 3 và chế độ dinh dưỡng phối hợp phân Đầu Trâu 501 với phân dê hoai mục, đảm bảo tỷ lệ sống cây con xuất vườn đạt trên 92%.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho công tác bảo tồn nguồn gen dược liệu quý có tên trong Sách Đỏ Việt Nam, đồng thời mở rộng tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp công nghệ cao với doanh thu hàng chục tỷ đồng mỗi hecta.
• Kế hoạch triển khai: Khuyến nghị các cơ quan nghiên cứu và doanh nghiệp đẩy mạnh mô hình trồng bán tự nhiên dưới tán rừng tự nhiên tại Thái Nguyên trong giai đoạn tới, đồng thời tiến hành liên hệ chuyển giao toàn bộ gói kỹ thuật nhân giống để nhân rộng quy mô sản xuất thương phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

¾I HÞC THÁI NGUYÊN TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM NGUYÞN THÞ DIÞU HOA NGHIÊN CþU ¾NH H¯ÞNG CþA MÞT SÞ CH¾T IÞU TI¾T SINH TR¯ÞNG ¾N KH¾ NNG NHÂN NHANH VÀ BIÞN PHÁP Kþ THU¾T ¾N SINH TR¯ÞNG CþA GIÞNG LAN TH¾CH HÞC TÍA (Dendrobium officinale Kimura et Migo) T¾I THÁI NGUYÊN LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG Thái Nguyên - 2017 ¾I HÞC THÁI NGUYÊN TR¯ÞNG ¾I HÞC NÔNG LÂM NGUYÞN THÞ DIÞU HOA NGHIÊN CþU ¾NH H¯ÞNG CþA MÞT SÞ CH¾T IÞU TI¾T SINH TR¯ÞNG ¾N KH¾ NNG NHÂN NHANH VÀ BIÞN PHÁP Kþ THU¾T ¾N SINH TR¯ÞNG CþA GIÞNG LAN TH¾CH HÞC TÍA (Dendrobium officinale Kimura et Migo) T¾I THÁI NGUYÊN Chuyên ngành: Khoa hßc cây trßng Mã sß: 60.10 LU¾N VN TH¾C S) KHOA HÞC CÂY TRÞNG Ng±ßi h±ßng d¿n khoa hßc: 1. TR¾N NGÞC NGO¾N 2. ÀO DUY H¯NG Thái Nguyên - 2017 i LÞI CAM OAN Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên cÿu cÿa riêng tôi. Các sß lißu, k¿t qu¿ nghiên cÿu trong lu¿n vn là trung thÿc và ch±a tÿng ±ÿc ai công bß trong b¿t kÿ công trình nào khác.

B¿n thân tôi xin cam oan r¿ng, mßi sÿ giúp ÿ cho vißc thÿc hißn lu¿n vn này ã ±ÿc c¿m ¡n, các thông tin trích d¿n trong lu¿n vn ßu ±ÿc chß rõ ngußn gßc. Thái Nguyên, tháng 12 nm 2017 Tác gi¿ lu¿n vn Nguyßn Thß Dißu Hoa ii LÞI C¾M ¡N Thÿc t¿p tßt nghißp là mßt khâu r¿t quan trßng trong quá trình hßc t¿p cÿa mßi hßc viên nh¿m hß thßng l¿i toàn bß l±ÿng ki¿n thÿc ã hßc, v¿n dÿng lý thuy¿t vào thÿc tißn, b±ßc ¿u làm quen vßi nhÿng ki¿n thÿc khoa hßc. Qua ó hßc viên ra tr±ßng s¿ hoàn thißn h¡n vß ki¿n thÿc lý lu¿n, ph±¡ng pháp làm vißc, nng lÿc công tác nh¿m áp ÿng nhu c¿u thÿc tißn cÿa công vißc say này. ß hoàn thành ß tài tßt nghißp này, ngoài sÿ cß g¿ng, nß lÿc cÿa b¿n thân, bên c¿nh nhÿng thu¿n lÿi, tôi ã g¿p không ít khó khn, tuy v¿y vßi sÿ giúp ÿ cÿa các th¿y cô, các anh chß, gia ình và b¿n bè tôi ã v±ÿt qua các khó khn ¿y và hoàn thành bài khóa lu¿n.

Tr±ßc tiên, tôi xin bày tß lßi c¿m ¡n chân thành và lòng bi¿t ¡n sâu s¿c tßi th¿y giáo GS. Tr¿n Ngßc Ngo¿n và th¿y giáo ThS. ào Duy H±ng ã t¿n tình chß b¿o, giúp ÿ và ßng viên tôi trong quá trình thÿc hißn và hoàn thành ß tài này. Tôi xin gÿi lßi c¿m ¡n sâu s¿c tßi Ban giám hißu tr±ßng - Ban Chÿ nhißm Khoa Nông hßc - Các th¿y, cô giáo trong Khoa Nông hßc - Tr±ßng ¿i hßc Nông Lâm Thái Nguyên nhÿng ng±ßi ã trÿc ti¿p gi¿ng d¿y, trang bß nhÿng ki¿n thÿc bß ích trong sußt thßi gian hßc sau ¿i hßc.

M¿c dù b¿n thân có nhißu cß g¿ng nh±ng do h¿n ch¿ vß thßi gian, trình ß và kinh nghißm song ß tài không tránh khßi nhÿng thi¿u sót. Kính mong sÿ c¿m thông, óng góp ý ki¿n chß b¿o cÿa các th¿y cô giáo và ý ki¿n óng góp cÿa b¿n bè ß ß tài tßt nghißp ±ÿc hoàn thißn h¡n. Em xin chân thành c¿m ¡n! Thái Nguyên, tháng 12 nm 2017 Hßc viên NGUYÞN THÞ DIÞU HOA iii MþC LþC LÞI CAM OAN. iii DANH MþC CÁC Tþ VI¾T T¾T.

vi DANH MþC CÁC B¾NG. vii DANH MþC CÁC HÌNH. Mÿc tiêu và yêu c¿u cÿa ß tài. Ý ngh)a cÿa ß tài.

2 Ch±¡ng 1: TÞNG QUAN TÀI LIÞU. C¡ sß khoa hßc cÿa ß tài nghiên cÿu. Ph±¡ng pháp nuôi c¿y mô t¿ bào thÿc v¿t và các v¿n ß liên quan. C¡ sß cÿa vißc xác ßnh bißn pháp kÿ thu¿t trßng cây lan Th¿ch Hßc tía.

Gißi thißu chung vß cây Th¿ch Hßc tía. Ngußn gßc phân lo¿i lan Th¿ch Hßc. ¿c ißm thÿc v¿t hßc lan Th¿ch Hßc tía. giá trß cÿa Lan Th¿ch Hßc tía.

Yêu c¿u sinh thái cÿa lan Th¿ch Hßc tía. Nhân gißng lan Th¿ch Hßc tía. Ph±¡ng pháp nhân gißng hÿu tính. Ph±¡ng pháp nhân gißng vô tính.

Nuôi trßng lan Th¿ch Hßc tía. Tình hình nghiên cÿu trên th¿ gißi và trong n±ßc. Tình hình nghiên cÿu trên th¿ gißi. Tình hình nghiên cÿu trong n±ßc.

26 Ch±¡ng 2: ÞI T¯þNG, NÞI DUNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CþU. ßi t±ÿng và v¿t lißu nghiên cÿu. ßa ißm và thßi gian nghiên cÿu. Nßi dung nghiên cÿu.

Nßi dung 1: Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa mßt sß ch¿t ißu ti¿t sinh tr±ßng ¿n kh¿ nng nhân nhanh chßi Th¿ch Hßc tía. Nßi dung 2: Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa mßt sß ch¿t ißu ti¿t sinh tr±ßng ¿n kh¿ nng t¿o rß chßi Th¿ch Hßc tía. Nßi dung 3: Nghiên cÿu mßt sß bißn pháp kÿ thu¿t ¿n kh¿ nng sinh tr±ßng Lan Th¿ch Hßc tía giai o¿n v±ßn ±¡m. Ph±¡ng pháp nghiên cÿu.

Ph±¡ng pháp bß trí thí nghißm. Ph±¡ng pháp thu th¿p và xÿ lý sß lißu. Ph±¡ng pháp theo dõi. Ph±¡ng pháp xÿ lý sß lißu.

38 Ch±¡ng 3: K¾T QU¾ NGHIÊN CþU VÀ TH¾O LU¾N. Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa mßt sß ch¿t ißu ti¿t sinh tr±ßng ¿n kh¿ nng nhân nhanh chßi Th¿ch Hßc tía in vitro. Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa nßng ß BAP ¿n kh¿ nng nhân nhanh chßi lan Th¿ch Hßc tía. Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa nßng ß Kinetin ¿n kh¿ nng nhân nhanh chßi lan Th¿ch Hßc tía.

Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa nßng ß BAP vßi chußi xanh ¿n kh¿ nng nhân nhanh chßi lan Th¿ch Hßc tía. Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa mßt sß ch¿t ißu ti¿t sinh tr±ßng ¿n kh¿ nng t¿o rß cÿa chßi Th¿ch Hßc tía in vitro. Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa nßng ß IBA ¿n kh¿ nng t¿o rß cÿa chßi Th¿ch Hßc tía in vitro nuôi c¿y mô. Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa nßng ß NAA ¿n kh¿ nng t¿o rß cÿa chßi Th¿ch Hßc tía in vitro.

Nghiên cÿu ¿nh h±ßng sÿ k¿t hÿp cÿa nßng ß IBA vßi IAA ¿n kh¿ nng t¿o rß cÿa chßi Th¿ch Hßc tía in vitro. Nghiên cÿu mßt sß bißn pháp kÿ thu¿t ¿n kh¿ nng sinh tr±ßng cÿa gißng Lan Th¿ch Hßc tía giai o¿n v±ßn ±¡m. Nghiên cÿu ¿nh h±ßng thßi vÿ ¿n kh¿ nng sinh tr±ßng cÿa lan Th¿ch Hßc tía sau nuôi c¿y mô. Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa mßt sß lo¿i phân bón thích hÿp cho Lan Th¿ch Hßc tía sau nuôi c¿y mô.

55 K¾T LU¾N VÀ Þ NGHÞ. 64 TÀI LIÞU THAM KH¾O. 65 PH¾N PHþ LþC vi DANH MþC CÁC Tþ VI¾T T¾T Chÿ vi¿t t¿t Chÿ vi¿t ¿y ÿ CT Công thÿc CV (%) Hß sß bi¿n ßng FAO Tß chÿc Nông - L±¡ng th¿ gißi LSD 0,5 Gißi h¿n sai khác nhß nh¿t có ý ngh)a ß mÿc ý ngh)a 95% vii DANH MþC CÁC B¾NG B¿ng 3. ¾nh h±ßng cÿa BAP ¿n kh¿ nng nhân nhanh chßi.

¾nh h±ßng cÿa Kinetin ¿n kh¿ nng nhân nhanh chßi. ¾nh h±ßng sÿ k¿t hÿp giÿa BAP vßi chußi xanh ¿n kh¿ nng nhân nhanh chßi.4: ¾nh h±ßng cÿa IBA ¿n kh¿ nng ra rß chßi lan Th¿ch Hßc tía .5: ¾nh h±ßng cÿa NAA ¿n kh¿ nng ra rß cÿa chßi Th¿ch Hßc tía .6: ¾nh h±ßng sÿ k¿t hÿp giÿa IBA vßi IAA ¿n kh¿ nng ra rß chßi Th¿ch Hßc tía. ¾nh h±ßng cÿa thßi vÿ trßng ¿n tng tr±ßng chißu cao cây. ¾nh h±ßng cÿa thßi vÿ ¿n tng tr±ßng ±ßng kính thân cÿa lan Th¿ch Hßc tía.

¾nh h±ßng cÿa thßi vÿ ¿n ßng thái ra lá cÿa lan Th¿ch Hßc tía. ¾nh h±ßng cÿa phân bón ¿n ßng thái tng tr±ßng chißu cao cây cÿa lan Th¿ch Hßc tía b¿t ¿u trßng. ¾nh h±ßng cÿa phân bón ¿n ßng thái tng tr±ßng ±ßng kính thân cÿa lan Th¿ch Hßc tía b¿t ¿u trßng. ¾nh h±ßng cÿa phân bón ¿n ßng thái ra lá cÿa lan Th¿ch Hßc tía b¿t ¿u trßng.

61 viii DANH MþC CÁC HÌNH Bißu ß 3.1: ¾nh h±ßng cÿa thßi vÿ trßng ¿n tng tr±ßng chißu cao cây. ¾nh h±ßng cÿa thßi vÿ ¿n tng tr±ßng ±ßng kính thân cÿa lan Th¿ch Hßc tía. ¾nh h±ßng cÿa thßi vÿ ¿n tng tr±ßng sß lá/cây cÿa lan Th¿ch Hßc tía .4: ßng thái tng tr±ßng chißu cao cây cÿa lan Th¿ch Hßc tía b¿t ¿u trßng .5: ßng thái tng tr±ßng ±ßng kính thân cÿa lan Th¿ch Hßc tía b¿t ¿u trßng .6: ßng thái tng tr±ßng sß lá/thân cÿa lan Th¿ch Hßc tía b¿t ¿u trßng. ¿t v¿n ß Lan Th¿ch Hßc tía (Dendrobium officinale Kimura et Migo) là loài lan phân bß chÿ y¿u ß mßt sß vùng nhißt ßi và c¿n nhißt ßi Trung Qußc.

ây là th¿o d±ÿc chuyên dÿng ß ißu trß bßnh tißu ±ßng và mßt sß bßnh nan y. Th¿ch Hßc tía (Thi¿t bì) có ho¿t tính tng c±ßng Insulin, gi¿m ±ßng huy¿t giúp cho máu ho¿t ßng bình th±ßng, xúc ti¿n tu¿n hoàn, giãn huy¿t qu¿n, gi¿m cholesterol và triglyceride mà còn có kh¿ nng tiêu dißt mßt sß t¿ bào ác tính cÿa ung th± phßi, ung th± bußng trÿng, bßnh máu tr¿ng vßi ho¿t tính kháng ung th± t±¡ng ßi m¿nh. Th±ßng ±ÿc dùng chÿa nhÿng bßnh sßt nóng, khô cß, khát n±ßc, không mußn n, m¿t kém, khßp x±¡ng s±ng au… Th¿ch Hßc có kh¿ nng phát trißn rßng rãi ß các vùng mißn cÿa n±ßc ta, em lÿi ích áng kß cho nông dân, góp ph¿n b¿o vß sÿc khße cßng ßng, xu¿t kh¿u em vß ngo¿i tß cho ¿t n±ßc. Theo ¿ng Vn ông (2004) [5] hißn nay giá cÿa mßt cây hoa lan có thß tÿ 100.

ißu làm nên giá trß d±ÿc lißu cÿa loài lan này chính là hÿp ch¿t alkaloid. Nhu c¿u cÿa Trung Qußc và các n±ßc trên th¿ gißi vß Th¿ch Hßc r¿t lßn, có giá cao, em l¿i siêu lÿi nhu¿n cho nhÿng ng±ßi trßng và ch¿ bi¿n Th¿ch Hßc. Vßi giá trß vß d±ÿc lißu lan Th¿ch Hßc ã bß khai thác tßi mÿc bß tuyßt chÿng trong tÿ nhiên [8], [44]. Hißn nay lan Th¿ch Hßc n¿m trong danh mÿc ß cÿa cußn “Sách ß Vißt Nam” nm 2007 [21].

ß b¿o tßn và phát trißn loài lan quý hi¿m nh¿m áp ÿng nhu c¿u tiêu dùng c¿n ph¿i nghiên cÿu nuôi trßng chúng. Xu¿t phát tÿ lÿi ích và nhu c¿u thÿc t¿ hißn nay, chúng tôi ã ti¿n hành nghiên cÿu ß tài: “Nghiên cÿu ¿nh h±ßng cÿa mßt sß ch¿t ißu ti¿t sinh tr±ßng ¿n kh¿ nng nhân nhanh và bißn pháp kÿ thu¿t ¿n sinh tr±ßng cÿa gißng Lan Th¿ch Hßc tía (Dendrobium officinale Kimura et Migo) t¿i Thái Nguyên”. Mÿc tiêu và yêu c¿u cÿa ß tài 2. Mÿc tiêu cÿa ß tài Xác ßnh nßng ß cÿa mßt sß ch¿t ißu ti¿t sinh tr±ßng thích hÿp trong nhân nhanh và t¿o rß cÿa Lan Th¿ch Hßc tía b¿ng kÿ thu¿t invitro.

Xác ßnh bißn pháp kÿ thu¿t thích hÿp cho lan Th¿ch Hßc tía sau nuôi c¿y mô.