đặt vấn đề nhƣ trên chúng tôi muốn khẳng định đổi mới tiểu thuyết là tất yếu, khách quan. Sự đổi mới nghệ thuật tiểu thuyết diễn ra trên nhiều phƣơng diện từ việc miêu tả tâm lý, tính cách nhân vật, cốt truyện, ngƣời kể chuyện, điểm nhìn, đảo lộn thời gian, chuyển đổi không gian, vận dụng ảo giác, theo đuổi tƣợng trƣng, độc thoại nội tâm, dòng ý thức. Cần lƣu ý rằng, đổi mới không nên hiểu một chiều là sự phủ nhận, đối lập với truyền thống. Nói nhƣ vậy có nghĩa là giữa chúng không phải chỉ có sự đối lập và khác biệt.
Không thể nào phủ nhận sự tồn tại song song của những yếu tố truyền thống bên cạnh sự đổi 18 (LUAN.mong TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Một nhà văn dù muốn đi tìm cái mới đến đâu, cũng không thể cắt đứt hoàn toàn với truyền thống. Nó có sẵn trong anh ta, huống chi viết văn bao giờ cũng là hành động đối thoại. Đi tìm những hiện tƣợng chung của nghệ thuật tiểu thuyết hiện đại không cản trở việc nói đến những cá tính sáng tạo.
Sự đa dạng của những phong cách không mâu thuẫn với những yếu tố có tính chất hệ thống trong mọi nền nghệ thuật.Markov trong khi đề cập tới Những vấn đề của thi pháp đã xác nhận: “sự tồn tại khách quan của những phương tiện khái quát nghệ thuật” (.) “Chúng không chỉ liên quan tới một nhóm nhà văn đại diện cho một trào lưu này hoặc trào lưu nọ. Những phong cách riêng không hề hạn chế việc ta nhìn thấy bức tranh toàn cảnh về tiểu thuyết hiện đại, mà điều lí thú là những cá tính sáng tạo rất đa dạng này đều bị gắn chặt với một cái nền chung, để rồi tác động ngƣợc trở lại, tạo nên những mảng đậm nhạt sáng tối trên đó. Một nhà văn nhƣ Kafka không thuộc một trƣờng phái, một trào lƣu nào. Song cái thiên tài độc đáo không thể lặp lại ấy vẫn để lại dấu ấn không phai mờ ở nhiều tài năng khác, đến nỗi họ ghép Kafka vào những “chủ nghĩa” của họ.
Những hiện tƣợng đổi mới của nghệ thuật tiểu thuyết phƣơng Tây vừa là sản phẩm của những truyền thống, vừa chịu chi phối của những đổi mới trong đời sống vật chất tinh thần của con ngƣời hiện đại. Một trong những phƣơng diện đổi mới quan trọng là khám phá đời sống nội tâm phức tạp của con ngƣời hiện đại. Nghệ thuật “độc thoại nội tâm” không phải lần đầu tiên xuất hiện ở thế kỉ XX. Song liều lƣợng khác thƣờng của nó ở một số tác phẩm, những chất lƣợng mới đã khiến nó xuất hiện nhƣ một sự đổi mới của tiểu thuyết thế kỉ XX.
Tiểu thuyết hiện đại thế kỷ XX gắn liền với tên tuổi các nhà văn nhƣ F. Proust, Louis Aragon,. Tuy các tác phẩm của họ đến nay 19 (LUAN.mong TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.mong vẫn còn gây tranh luận nhƣng nỗ lực đƣa tiểu thuyết ra khỏi khuôn khổ cũ và tiến một bƣớc dài trong lịch sử thể loại là điều khó phủ nhận. Việc đổi mới nghệ thuật đem lại cho tiểu thuyết sức hấp dẫn mới và gieo vào bạn đọc một niềm tin tƣởng vào tƣơng lai tiểu thuyết.
Ở Trung Quốc khi nói về đổi mới tiểu thuyết, một số ngƣời cho rằng: Đổi mới chính trị là tất yếu và đƣơng nhiên, tất yếu sẽ đƣa sự đổi mới về văn học, hay nói một cách chính xác hơn nhƣ Lƣơng Khải Siêu đã viết: Muốn đổi mới một đất nƣớc không thể không đổi mới tiểu thuyết nƣớc ấy. Muốn đổi mới đạo đức phải đổi mới tiểu thuyết, muốn đổi mới tôn giáo phải đổi mới tiểu thuyết, muốn đổi mới chính trị phải đổi mới tiểu thuyết, muốn đổi mới phong tục phải đổi mới tiểu thuyết, muốn đổi mới học thuật phải đổi mới tiểu cho đến muốn đổi mới lòng ngƣời, nhân cách cũng phải đổi mới thuyết. Quan niệm trên chứng tỏ rằng, tiểu thuyết đã thực sự đóng vai trò là hạt nhân trong văn học Trung Quốc đƣơng đại. Đó cũng chính là một động lực để tiểu thuyết đƣơng đại Trung Quốc phát triển rực rỡ và ngày càng đạt nhiều thành tựu mới.
Trên thế giới ngày nay, sự đổi mới của nghệ thuật tiểu thuyết không chỉ đƣợc các nhà nghiên cứu phê bình quan tâm, mà ngay cả các nhà văn, nhà viết tiểu thuyết cũng bàn về nó.2 Nghệ thuật “dòng ý thức”- một sáng tạo của tiểu thuyết phương Tây thế kỷ XX. Có ý kiến cho rằng, ở phƣơng Tây mầm mống tiểu thuyết có từ thời cổ đại, với cuốn tiểu thuyết Satyricon của nhà văn La Mã Petronius Arbiter (thế kỷ I sau CN) và một số cuốn tiểu thuyết khác cũng của các nhà văn La Mã nhƣ tiểu thuyết Biến dạng hay Con lừa vàng của Apuleius (thế kỷ II sau CN). Tác phẩm của hai nhà văn này lần đầu tiên kể về cuộc sống của những ngƣời bình dân, đối lập với thể loại có tính quý tộc là thơ ca và trƣờng ca sử thi.mong TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.mong trên thực tế, ở thời cổ đại ngƣời ta chỉ chú trọng thơ ca, kịch thơ và trƣờng ca sử thi (hay anh hùng ca). Ngay trong suốt thời trung đại, thì trƣờng ca sử thi anh hùng vẫn là thể loại chính.
Vì thế mà tác phẩm của Petronius Arbiter và Apuleius đã không gây đƣợc sự ảnh hƣởng. Phải đến thời Phục Hƣng thì tiểu thuyết mới thực sự hình thành, nhƣng với mầm mống thể hiện trực tiếp của nó không phải là ở thời cổ đại, mà là ở truyện ngắn cuối trung đại với tập truyện ngắn nổi tiếng Truyện mười ngày viết bằng ngôn ngữ bình dân của Giovanni Boccacio (1313- 1375). Đến lúc này hai tác phẩm Pantagruel (1532) và Gargantua (1534) của Francois Rabelais mới thực sự đánh dấu mốc cho sự ra đời của tiếu thuyết. Tiểu thuyết tồn tại với tƣ cách là một thể loại độc lập, có thi pháp riêng bên cạnh các thể loại văn học đã từng tồn tại và phát triển hàng nghìn năm trƣớc đó nhƣ thơ trữ tình, sử thi… Trong khi đó ở phƣơng Đông, tiểu thuyết đã xuất hiện từ thế kỉ thứ X, với tiểu thuyết Truyện Genji của nhà văn Nhật Bản- Murasaki Shikibu.
Tác phẩm đƣợc viết trong triều đại Thiên hoàng Ichijo (986 - 1011). Nhƣ vậy, nếu xem Truyện Genji là sự khởi đầu của thể loại tiểu thuyết thì đến nay tiểu thuyết đã tồn tại hơn 10 thế kỉ, trải qua nhiều giai đoạn phát triển, đƣợc xem là thể loại có tính dân chủ nhất. Và tiểu thuyết đã không ngừng phát triển cho đến ngày nay. Ở mỗi giai đoạn, tiểu thuyết lại đƣợc các nhà văn sáng tạo ra kỹ thuật mới để hoàn thiện và làm giàu cho nghệ thuật tiểu thuyết.
Ở giai đoạn đầu, khi tiểu thuyết mới đƣợc định hình nhƣ là một thể loại lớn của văn học tự sự, thì nó luôn muốn khẳng định tầm vóc bao quát của nó với vai trò điều phối của ngƣời kể chuyện. Với dấu ấn vẫn còn sâu đậm của thể sử thi anh hùng ca, tiểu thuyết vẫn tôn cao vai trò của ngƣời kể chuyện khách quan “biết tuốt”. Cốt truyện đƣợc triển khai theo cấu trúc tuyến tính dƣới con mắt khách quan của ngƣời kể chuyện. Ngƣời ta gọi đó là cấu trúc hƣớng ngoại; thời gian nghệ thuật và không gian nghệ thuật gần nhƣ trùng khớp với thời gian và không gian tự nhiên.mong TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.mong Đến chủ nghĩa lãng mạn, cái nhìn xã hội của nhà văn đã có sự thay đổi, dẫn đến sự thay đổi trong quan niệm nghệ thuật, và từ đó quy định lại cấu trúc của tiểu thuyết.
Nhà văn lãng mạn không tố cáo xã hội đƣơng thời bằng con đƣờng trực diện nhƣ các nhà văn hiện thực phê phán. Họ nhìn xã hội bằng con mắt bi quan và hoài nghi. Từ đó họ quay lƣng lại với xã hội, đi tìm cái đẹp nghệ thuật trong quá khứ, đi tìm cái đẹp trong nội tâm con ngƣời, trong cái tôi cá nhân của nhà văn, hay từ bỏ xã hội tƣ sản phƣơng Tây để đến với thế giới ngoại lai, thế giới kỳ ảo. Cái tôi chủ quan của nhà văn thay thế cho cái hiện thực khách quan của đời sống xã hội.
Từ đó xuất hiện mô hình “cấu trúc hƣớng nội” của tiểu thuyết. Có thể nói, cùng với chủ nghĩa lãng mạn xu hƣớng thăm dò nội tâm sâu xa của cái tôi cá nhân đã mở ra một miền đất mới với tiềm năng vô hạn cho cấu trúc tiểu thuyết. Trong Những người khốn khổ nhà văn Victor Hugo đã từng nói: Có một điều khác thƣờng là anh phải nhìn vào nội tâm để thấy đƣợc cái bên ngoài. Tấm gƣơng sâu xa và tăm tối nằm ở trong sâu thẳm của con ngƣời.
Cái đƣợc phản chiếu trong tâm hồn con ngƣời có khả năng gây choáng ngợp hơn so với cảnh tƣợng nhìn thấy trực tiếp ở bên ngoài. Biển đã rộng nhƣng trời còn mênh mông hơn, trời đã mênh mông nhƣng thấm gì so với lòng ngƣời vô biên vô tận! Nhìn vào đâu mà thấy nhiều ánh sáng hoặc nhiều bóng tối bằng nhìn vào lòng ngƣời!. Cấu trúc hƣớng nội của tiểu thuyết ra đời không phải là để thay thế cho cấu trúc hƣớng ngoại, mà nó chỉ bổ sung thêm một mảng hiện thực mới và vô cùng quan trọng của đời sống con ngƣời mà trƣớc đó ít đƣợc quan tâm: đời sống nội tâm và đời sống tâm linh. Tuy nhiên, tiểu thuyết thế kỉ XX vẫn đƣợc coi là bộ bách khoa toàn thƣ về cuộc sống, có dung lƣợng phản ánh phong phú và nhà tiểu thuyết chính là ngƣời “thƣ kí trung thành của thời đại” (Balzac).
Cho dù “hƣớng nội” hay “hƣớng ngoại”, tiểu thuyết vẫn bị bó buộc trong mô hình đại tự sự.mong TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.mong Văn học của chủ nghĩa hiện đại muốn vƣợt ra khỏi sự trói buộc của dòng văn học hiện thực bằng cách đƣa ra những khái niệm nhƣ “dòng thời gian đứt đoạn”. Đặc điểm nổi bật của chủ nghĩa hiện đại là lối “siêu” kể chuyện mang tính bứt phá. Có thể nói chủ nghĩa này là một phong trào muốn thoát li khỏi ảnh hƣởng về ngữ nghĩa, văn phong và hình thức của chủ nghĩa lãng mạn. Nó khai thác những chủ đề trần tục và có một thái độ bi quan nặng nề, từ bỏ thái độ lạc quan của văn học thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX.
Sự khủng hoảng ấy đã gây nên “căn bệnh mới của thế kỉ” (M. Raimond): “đó là sự cô đơn vô phương cứu chữa của con người, sự bất lực của con người, không thể nào giao tiếp nổi với kẻ khác. Các tác gia tiểu thuyết hiện đại luôn vƣợt qua những giới hạn của tiểu thuyết hiện thực do họ quan tâm tới nhân tố lớn hơn nhƣ một sự đổi thay về xã hội lịch sử.